ଉତ୍ସ ପରିଚୟ

Devanagari (Sanskrit): पुरा गुरुकुले आचार्याः सदाचारशिक्षानिमित्तं वेदादिभ्यः शास्त्रेभ्यः सूक्तवाक्यानि संगृह्य यदनुशासनं कुर्वन्ति स्म, तदनुशासनमेव उपदेशः। गुरोः उपदेशं प्राप्य आचरणे प्रदर्श्य च मनुष्यः अमृतत्वं लभते।

Odia (ଓଡ଼ିଆ): ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଗୁରୁକୁଳରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସଦାଚାର ଶିକ୍ଷା ନିମିତ୍ତ ବେଦାଦି ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ସୂକ୍ତବାକ୍ୟମାନ ସଂଗ୍ରହ କରି ଯେଉଁ ଅନୁଶାସନ କରୁଥିଲେ, ତାହା ହିଁ ଉପଦେଶ। ଗୁରୁଙ୍କର ଉପଦେଶ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଓ ନିଜ ଆଚରଣରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଅମୃତତ୍ୱ ଲାଭ କରେ।

2. ପାଠ୍ୟ ପଦ (ଦେବନାଗରୀ ସଂସ୍କୃତ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଉଚ୍ଚାରଣ)

Devanagari Sanskrit: एकं सद् ‌विप्रा बहुधा वदन्ति । ऋतस्य पथा प्रेत । अहमनृतात् सत्यमुपैमि । श्रद्धया सत्यमाप्यते। माता भूमिः पुत्रोऽहं पृथिव्याः । वयं राष्ट्रे जागृयाम । मित्रस्य चक्षुषा समीक्षामहे । न स सखा यो न ददाति सख्ये। तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु । आरोह तमसो ज्योतिः । चरैवेति चरैवेति चरन् वै मधु विन्दति । विद्ययामृतमश्नुते। सत्यंवद । धर्मं चर । स्वाध्यायान्मा प्रमदः । सत्यान्न प्रमदितव्यम् । धमान्नि प्रमदितव्यम् । कुशलान्न प्रमदितव्यम् । भूत्यै न प्रमदितव्यम् । स्वाध्यायप्रवचनाभ्यां न प्रमदितव्यम् । देवपितृकार्याभ्यां न प्रमदितव्यम्। मातृदेवो भव । पितृदेवो भव । आचार्यदेवो भव । अतिथिदेवो भव। यान्यनवद्यानि कर्माणि तानि सेवितव्यानि नो इतराणि । यान्यस्माकं सुचरितानि तानि त्वयोपास्यानि नो इतराणि। मा हिंसीः पुरुषान् पशूश्च । मा गृधः कस्यस्विद्‌धनम्। उत्तिष्ठत । जाग्रत ! प्राप्य वरान् निबोधत । एष आदेशः । एष उपदेशः । एषा वेदोपनिषत् । एवमुपासितव्यम् । एतदनुशासनम्।

Odia Pronunciation (ଓଡ଼ିଆ ଉଚ୍ଚାରଣ): ଏକଂ ସଦ୍ ବିପ୍ରା ବହୁଧା ବଦନ୍ତି । ଋତସ୍ୟ ପଥା ପ୍ରେତ । ଅହମନୃତାତ୍ ସତ୍ୟମୁପୈମି । ଶ୍ରଦ୍ଧୟା ସତ୍ୟମାପ୍ୟତେ।

 ମାତା ଭୂମିଃ ପୁତ୍ରୋଽହଂ ପୃଥିବ୍ୟାଃ । ବୟଂ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଜାଗୃୟାମ । ମିତ୍ରସ୍ୟ ଚକ୍ଷୁଷା ସମୀକ୍ଷାମହେ । ନ ସ ସଖା ଯୋ ନ ଦଦାତି ସଖ୍ୟେ।

ତନ୍ମେ ମନଃ ଶିବସଙ୍କଳ୍ପମସ୍ତୁ । ଆରୋହ ତମସୋ ଜ୍ୟୋତିଃ । ଚରୈବେତି ଚରୈବେତି ଚରନ୍ ବୈ ମଧୁ ବିନ୍ଦତି । ବିଦ୍ୟୟାମୃତମଶ୍ନୁତେ। ସତ୍ୟଂ ବଦ ।

ଧର୍ମଂ ଚର । ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟାନ୍ମା ପ୍ରମଦଃ । ସତ୍ୟାନ୍ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । ଧର୍ମାନ୍ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । କୁଶଲାନ୍ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । ଭୂତ୍ୟୈ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟପ୍ରବଚନାଭ୍ୟାଂ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । ଦେବପିତୃକାର୍ଯ୍ୟାଭ୍ୟାଂ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍। ମାତୃଦେବୋ ଭବ । ପିତୃଦେବୋ ଭବ । ଆଚାର୍ଯ୍ୟଦେବୋ ଭବ । ଅତିଥିଦେବୋ ଭବ। ଯାନ୍ୟନବଦ୍ୟାନି କର୍ମାଣି ତାନି ସେବିତବ୍ୟାନି ନୋ ଇତରାଣି । ଯାନ୍ୟସ୍ମାକଂ ସୁଚରିତାନି ତାନି ତ୍ୱୟୋପାସ୍ୟାନି ନୋ ଇତରାଣି। ମା ହିଂସୀଃ ପୁରୁଷାନ୍ ପଶୂଂଶ୍ଚ । ମା ଗୃଧଃ କସ୍ୟସ୍ୱିଦ୍ ଧନମ୍। ଉତ୍ତିଷ୍ଠତ । ଜାଗ୍ରତ ! ପ୍ରାପ୍ୟ ବରାନ୍ ନିବୋଧତ । ଏଷ ଆଦେଶଃ । ଏଷ ଉପଦେଶଃ । ଏଷା ବେଦୋପନିଷତ୍ । ଏବମୁପାସିତବ୍ୟମ୍ । ଏତଦନୁଶାସନମ୍।

3. କଠିନ ଶବ୍ଦ (Easy to Hard order)

ବହିରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଟିପ୍ପଣୀ ଅନୁଯାୟୀ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ଦିଆଗଲା:

• सखा (ସଖା) - ମିତ୍ର

• पथा (ପଥା) - ବାଟରେ

• मधु (ମଧୁ) - ମହୁ ବା ସଫଳତା

• प्रेत (ପ୍ରେତ) - ଯାଅ

• विन्दति (ବିନ୍ଦତି) - ପାଏ

• विप्राः (ବିପ୍ରାଃ) - ଜ୍ଞାନୀମାନେ

• जागृयाम (ଜାଗୃୟାମ) - ଜାଗ୍ରତ ହେବା ଉଚିତ

• समीक्षामहे (ସମୀକ୍ଷାମହେ) - ଦେଖିବା

• तमसः (ତମସଃ) - ଅନ୍ଧକାରରୁ ବା ଅଜ୍ଞାନତାରୁ

• उपैमि (ଉପୈମି) - ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ

• भूत्यै (ଭୂତ୍ୟୈ) - ସଂପଦ, ନେତୃତ୍ବ, ସଂପାଳନ ବା ସଂପୋଷଣ ନିମିତ୍ତ

• शिवसङ्कल्पम् (ଶିବସଙ୍କଳ୍ପମ୍) - ମଙ୍ଗଳମୟ

• प्रमदितव्यम् (ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍) - ନିବୃତ୍ତ ବା ବିରତ ହେବା ଉଚିତ

• अनवद्यानि (ଅନବଦ୍ୟାନି) - ଅନିନ୍ଦିତ ବା ଦୋଷଶୂନ୍ୟ

• स्वाध्यायप्रवचनाभ्याम् (ସ୍ଵାଧ୍ୟାୟପ୍ରବଚନାଭ୍ୟାମ୍) - ନିଜର ପଠନ ଓ ଅଧ୍ୟାପନାରୁ

4. Long Summary in Devanagari (देवनागरी सारांश)

अयं पाठः 'उपदेशामृतम्' इति नाम्ना प्रसिद्धः। अस्मिन् पाठे वेदादिभ्यः शास्त्रेभ्यः सङ्गृहीतानि अमूल्यानि सूक्तवाक्यानि सन्ति। अत्र उक्तम् अस्ति यत् सत्यं एकम् एव, विद्वांसः तत् बहुधा वदन्ति। मानवैः सदैव सत्यस्य मार्गे चलितव्यम्, असत्यात् सत्यं प्रति गन्तव्यम् च। भूमिः अस्माकं माता अस्ति, वयं सर्वे तस्याः पुत्राः। अतः राष्ट्रे वयं सर्वदा जागरूकाः भवेम। सर्वान् प्राणिनः मित्रस्य दृष्ट्या पश्येम। अस्माकं मनः सदा कल्याणकारी-सङ्कल्पयुक्तं भवेत्। अज्ञानात् ज्ञानं प्रति, अन्धकारात् प्रकाशं प्रति च गच्छेम। निरन्तरं परिश्रमं कुर्वन् एव मनुष्यः सफलतां (मधु) प्राप्नोति। विद्यया एव मनुष्यः अमरत्वं लभते।

छात्रैः सर्वदा सत्यं वक्तव्यम्, धर्मस्य आचरणं करणीयम्, स्वाध्यायात् च कदापि न प्रमदितव्यम्। माता, पिता, आचार्यः, अतिथिः च देवतुल्याः पूजनीयाः सन्ति। यानि कर्माणि श्रेष्ठानि दोषशून्यानि च सन्ति, तानि एव आचरणीयानि, इतराणि न। कस्मिन् अपि प्राणिनि हिंसा न करणीया, कस्यापि धनं प्रति लोभं न कुर्यात्। उत्तिष्ठत, जाग्रत, श्रेष्ठान् गुरून प्राप्य ज्ञानं लभध्वम्। एषः एव वेदस्य उपनिषदः च श्रेष्ठः उपदेशः अस्ति।

5. Long Summary in Odia (ଓଡ଼ିଆ ସାରାଂଶ)

ଏହି ପାଠଟିର ନାମ ହେଉଛି 'ଉପଦେଶାମୃତମ୍' । ଏହି ପାଠରେ ବେଦ ଏବଂ ଉପନିଷଦ ଆଦି ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ସଂଗୃହୀତ ମୂଲ୍ୟବାନ ତଥା ଅମୃତତୁଲ୍ୟ ଉପଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ପରମସତ୍ୟ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାନ୍ତି। ମଣିଷ ସର୍ବଦା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ପଥରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଅସତ୍ୟରୁ ସତ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ମାତା ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାହାର ସନ୍ତାନ । ତେଣୁ ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତି ସର୍ବଦା ଜାଗ୍ରତ ରହିବା ସହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିତ୍ରତାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।

ଆମର ମନ ସର୍ବଦା ମଙ୍ଗଳମୟ (କଲ୍ୟାଣକାରୀ) ସଂକଳ୍ପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଦରକାର । ଅନ୍ଧକାର (ଅଜ୍ଞାନତା) ରୁ ଆଲୋକ (ଜ୍ଞାନ) ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇବା ଉଚିତ। ନିରନ୍ତର କର୍ମ ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ସଫଳତା ବା ମଧୁ ଲାଭ କରେ । ବିଦ୍ୟା ଦ୍ଵାରା ମଣିଷ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସର୍ବଦା ସତ୍ୟ କୁହ, ଧର୍ମ ଆଚରଣ କର ଏବଂ ନିଜର ସ୍ଵାଧ୍ୟାୟ (ପଠନ ଓ ପାଠନ) ରୁ କେବେହେଲେ ବିରତ ହୁଅ ନାହିଁ। ମାତା, ପିତା, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ (ଗୁରୁ) ଏବଂ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଦେବତା ତୁଲ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଦୋଷଶୂନ୍ୟ, ଅନିନ୍ଦିତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେବଳ ସେହି ଆଦର୍ଶ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ହିଂସା କରିବା ଅନୁଚିତ ଏବଂ କାହାରି ଧନ ପ୍ରତି ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଉଠ, ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କର । ଏହା ହିଁ ହେଉଛି ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦର ମହାନ୍ ଆଦେଶ, ଅନୁଶାସନ ତଥା ଉପଦେଶ।