ବିଦ୍ୟୁତ୍ର କୁହୁକ ଓ ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ – Book Q A Class 8 ଜିଜ୍ଞାସା
Question 1: 📝
-
ଖାଲିସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
(i) ଭୋଲ୍ଟାଇକ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷରେ ବ୍ୟବହୃତ ଦ୍ରବଣକୁ ................. କୁହାଯାଏ ।
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ବହନ କରୁଥିବା ତାର କୁଣ୍ଡଳୀ ................. ପରି ବ୍ୟବହାର କରେ ।
Answer: 💡
-
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଶ୍ଳେଷ୍ୟ (Electrolyte) 🧪
-
(ii) ଚୁମ୍ବକ ବା ଦଣ୍ଡ ଚୁମ୍ବକ (Magnet / Bar magnet) 🧲
Question 2: ✅❌
2. ସଠିକ୍ ବିକଳ୍ପ ବାଛ :
(i) ଭୋଲ୍ଟାଇକ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ ତୁଳନାରେ ଶୁଷ୍କ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ନେବା ଆଣିବା କରି ହୁଏ । (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା)
(ii) ଗୋଟିଏ କୁଣ୍ଡଳୀ କେବଳ ସେତେବେଳେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ହୋଇଥାଏ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ହୁଏ । (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା)
(iii) ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ, 2 ଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ସମାନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଲୁହା କାଗଜ କ୍ଲିପ୍ ଆକର୍ଷଣ କରେ । (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା)
🌟 WithTeachers.in🌟
Answer: 💡
-
(i) ସତ୍ୟ (True) ✔️ (ଶୁଷ୍କ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ ବା Dry Cell ଗୁଡ଼ିକରେ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ନଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସହଜରେ ନେବା ଆଣିବା କରିହୁଏ ।)
-
(ii) ସତ୍ୟ (True) ✔️ (ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲେ ଏହାର ଚୁମ୍ବକୀୟ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।)
-
(iii) ମିଥ୍ୟା (False) ❌ (2 ଟି କୋଷ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେବ ଏବଂ ଚୁମ୍ବକୀୟ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିବ, ତେଣୁ ଏହା ଅଧିକ କ୍ଲିପ୍ ଆକର୍ଷଣ କରିବ । ଗୋଟିଏ କୋଷ କମ୍ ଆକର୍ଷଣ କରିବ ।)
Question 3: ⚡
3. ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ନିକ୍ରୋମ ତାର ଦେଇ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ।
(1) ତାରଟି ଗରମ ହୋଇଯାଏ ।
(2) ତାର ତଳେ ରଖାଯାଇଥିବା ଚୁମ୍ବକ କମ୍ପାସ ବିକ୍ଷେପିତ ହୁଏ ।
ଉପରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ସଠିକ୍ ବିକଳ୍ପ ବାଛ :
(a) କେବଳ (1) ଠିକ୍
(b) କେବଳ (2) ଠିକ୍
(c) (1) ଏବଂ (2) ଉଭୟ ଠିକ୍
(d) (1) ଏବଂ (2) କୌଣସିଟି ଠିକ୍ ନୁହେଁ
Answer: 💡
ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି: (c) (1) ଏବଂ (2) ଉଭୟ ଠିକ୍ ✅
(ବିଦ୍ୟୁତ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ନିକ୍ରୋମ ତାର ଗରମ ହୁଏ ଯାହାକି ତାପନ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ଏହା ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯାହା କମ୍ପାସକୁ ବିକ୍ଷେପିତ କରେ ଯାହାକି ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ।)
Question 4: 🧩
4. ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ତଥ୍ୟ ସହ ମିଳାଅ ।
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| (a) ଭୋଲ୍ଟାଇକ କୋଷ | (a) ବିଦ୍ୟୁତ ହିଟର ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଉପଯୋଗୀ |
| (b) ବିଦ୍ୟୁତ ଘଣ୍ଟି | (b) ବିଦ୍ୟୁତ ସ୍ରୋତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ |
| (c) ନିକ୍ରୋମ ତାର | (c) ବିଦ୍ୟୁତ ସ୍ରୋତର ତାପନ ପ୍ରଭାବ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ |
| (d) ବିଦ୍ୟୁତ ଚୁମ୍ବକ | (d) ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ |
Answer: 💡
ସଠିକ୍ ମିଳନ (Matching) ତଳେ ଦିଆଗଲା: 🎯
-
(a) ଭୋଲ୍ଟାଇକ କୋଷ ➡️ (d) ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ 🔋
-
(b) ବିଦ୍ୟୁତ ଘଣ୍ଟି ➡️ (b) ବିଦ୍ୟୁତ ସ୍ରୋତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ 🔔
-
(c) ନିକ୍ରୋମ ତାର ➡️ (a) ବିଦ୍ୟୁତ ହିଟର ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଉପଯୋଗୀ (କିମ୍ବା (c) ବିଦ୍ୟୁତ ସ୍ରୋତର ତାପନ ପ୍ରଭାବ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ) ♨️
-
(d) ବିଦ୍ୟୁତ ଚୁମ୍ବକ ➡️ (b) ବିଦ୍ୟୁତ ସ୍ରୋତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ 🧲
(ସୂଚନା: ଏଠାରେ 'ବିଦ୍ୟୁତ ଘଣ୍ଟି' ଏବଂ 'ବିଦ୍ୟୁତ ଚୁମ୍ବକ' ଉଭୟ ଖ-ସ୍ତମ୍ଭର (b) ଅପ୍ସନ୍ ସହ ମେଳ ଖାଉଛନ୍ତି, କାରଣ ଉଭୟ ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।)
🌟 WithTeachers.in🌟
Question 5: ♨️
5. ନିକ୍ରୋମ ତାରକୁ ସାଧାରଣତଃ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାପ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ଯନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, କାରଣ ଏହା
(i) ବିଦ୍ୟୁତର ସୁପରିବାହୀ ।
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତକୁ ଅଧିକ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
(iii) ତମ୍ବାଠାରୁ ଶସ୍ତା ।
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ ।
Answer: 💡
ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି: (ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତକୁ ଅଧିକ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ । 🔥
(କାରଣ ନିକ୍ରୋମ ତାରର ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ବା ବାଧା ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଏହା ଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ତାପଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।)
Question 6: 🔌🌍
6. ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତାପନ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ (ଯେପରିକି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ହିଟର କିମ୍ବା ଇସ୍ତ୍ରୀ) ପାରମ୍ପରିକ ତାପନ ପଦ୍ଧତି (ଯେପରିକି କାଠ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗାର ଜାଳିବା) ଠାରୁ ଅଧିକ ସୁବିଧାଜନକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବକୁ ବିଚାର କରି ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ କାରଣ(ଗୁଡ଼ିକ) ଦିଅ ।
Answer: 💡
ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତାପନ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି (କାଠ/ଅଙ୍ଗାର) ଠାରୁ ଅଧିକ ସୁବିଧାଜନକ ଓ ସାମାଜିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଲାଭଦାୟକ ଅଟେ, ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
-
ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ମୁକ୍ତ: କାଠ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗାର ଜାଳିଲେ ଧୂଆଁ ଓ କ୍ଷତିକାରକ ଗ୍ୟାସ୍ ବାହାରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣରୁ କୌଣସି ଧୂଆଁ ବାହାରେ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କମାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ 🌳☁️।
-
ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ: ଧୂଆଁ ନଥିବାରୁ ରୋଷେଇ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବା ପରିବାରର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶ୍ୱାସଜନିତ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିଥାଏ 🫁💪।
-
ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା: ଜାଳେଣି କାଠର ଆବଶ୍ୟକତା କମିଗଲେ ଗଛ କଟା ହ୍ରାସ ପାଏ, ଯାହାଫଳରେ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ 🌲🌿।
-
ସମୟ ଓ ଶ୍ରମ ସଞ୍ଚୟ: ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅତି ସହଜ, ନିରାପଦ ଏବଂ ଏଥିରେ କମ୍ ସମୟ ତଥା କମ୍ ପରିଶ୍ରମ ଲାଗିଥାଏ ⏱️✨।
Question 7: 🧲🧭
7. ଚିତ୍ର 4.4 (କ) କୁ ଦେଖ । ଯଦି କୁଣ୍ଡଳୀ ପାଖରେ ରଖାଯାଇଥିବା କମ୍ପାସ ବିକ୍ଷେପିତ ହୁଏ :
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହର ପଥ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଚିତ୍ରରେ ଏକ ତୀର ଆଙ୍କ ।
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ କମ୍ପାସ ସୂଚୀ କାହିଁକି ଗତି କରେ ତାହା ବୁଝାଅ ।
(iii) ଯଦି ତୁମେ ବ୍ୟାଟେରିର ଅଗ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କର ତେବେ ବିକ୍ଷେପଣ କେମିତି ହେବ ତାହା ପୂର୍ବାନୁମାନ କର । ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଶିକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର...
Answer: 💡
-
(i) 🏹 (ଏହା ଏକ ପ୍ରାୟୋଗିକ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ, ଚିତ୍ରରେ କୁଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ବ୍ୟାଟେରିର ଧନାତ୍ମକ (Positive) ଅଗ୍ରରୁ ଋଣାତ୍ମକ (Negative) ଅଗ୍ର ଆଡ଼କୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହର ଦିକ୍ ଦର୍ଶାଇ ଏକ ତୀର ଚିହ୍ନ ଆଙ୍କିବାକୁ ହେବ ।)
-
(ii) 🧭 କୁଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ଏହା ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । କମ୍ପାସ ସୂଚୀଟି ନିଜେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚୁମ୍ବକ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭାବ ଯୋਗୁଁ କମ୍ପାସ ସୂଚୀଟି ବିକ୍ଷେପିତ ବା ଗତି କରିଥାଏ ।
-
(iii) 🔄 ଯଦି ଆମେ ବ୍ୟାଟେରିର ଅଗ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ (Terminals) ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା, ତେବେ କୁଣ୍ଡଳୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହର ଦିକ୍ ମଧ୍ୟ ଓଲଟିଯିବ । ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟ ଦିକ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ, ଯାହାଫଳରେ କମ୍ପାସ ସୂଚୀର ବିକ୍ଷେପଣ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ବିପରୀତ ଦିଗରେ (Opposite direction) ଘଟିବ ।