ହେ ମୋର କଲମ – Book Q A Class 9 ସାହିତ୍ୟ ଧାରା
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ :
୧. ନିମ୍ନଲିଖୂତ ଉକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକ ବାଛି ଲେଖ ।
କ) କଲମ ସଦାବେଳେ ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ନୀରବରେ ବିପ୍ଳବ କରି ଆସିଛି । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ।
ଖ) କଲମ ମଡ଼ା ଦେହରେ ଜୀବନ ସଂୟର କରିପାରେ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ।
ଗ) କଲମକୁ ନିଜର ବିଶ୍ଵସ୍ତ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ।
ଘ) କବିଙ୍କ ମତରେ କଲମର ଗାର ଅମର ଅଟେ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ।
ଙ) ଯୁଗ, ଯୁଗ ଧରି ଛଳନା, ଗୁଣ୍ଡାମି, ପେଷଣ ଓ ଶୋଷଣ କଲମ ନିକଟରେ ପରାଜୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ।
ଚ) ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ମତବାଦ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥାଏ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ।
ଛ) କଲମର ମୁନ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ।
୨. ‘ଅନ୍ଧେ ଦେଇଚ ଆଖ୍’ର ଋରିଗୋଟି ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଅର୍ଥଟିକୁ ବାଛି ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: (ଗ) ଅଜ୍ଞାନ ଜନତାକୁ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିଛ ।
୩. ଅର୍ଥଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
ଉତ୍ତର:
ଚୀର - ଛିଣ୍ଡାଲୁଗା ବା ବଳ୍କଳ ।
ଚିର - ସବୁଦିନ ।
ପୁର - ନଗର ବା ଗୃହ ।
ପୂର - ଜଳର ପ୍ରବାହ ବା ବନ୍ୟା ।
ବିଷ - ଗରଳ ।
ବିସ - ପଦ୍ମନାଡ଼ ।
ଦିନ - ଦିବସ ।
ଦୀନ - ଗରିବ ।
୪. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ବିପରୀତ ଅର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର:
ଦୁର୍ବଳ - ସବଳ ।
ଜାଗ୍ରତ - ସୁପ୍ତ ବା ନିଦ୍ରିତ ।
ଆପଣା - ପର ।
ବିଶ୍ଵାସୀ - ଅବିଶ୍ୱାସୀ ।
ବନ୍ଧନ - ମୁକ୍ତି ।
୫. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ସାର୍ଥକ ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର ।
ଉତ୍ତର:
ଅହରହ - ସେ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଅହରହ ପରିଶ୍ରମ କରୁଛି ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣ - କଲମର ମୁନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ।
ଅଳୀକ - ଏହି ସଂସାରର ସବୁ ସୁଖ ଅଳୀକ ଅଟେ ।
ଦୁର୍ବିଷହ - ସତ୍ୟ ନାମରେ ସମାଜରେ ଦୁର୍ବିଷହ ଛଳନା ଚାଲିଛି ।
ଶୋଷଣ - ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ଶୋଷଣ କରୁଥିଲେ ।
୬. ନିମ୍ନଲିଖୂତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର:
ତନୁ - ଶରୀର, ଦେହ ।
ଧରା - ପୃଥିବୀ, ଧରଣୀ ।
ଗିରି - ପର୍ବତ, ପାହାଡ଼ ।
ଜଳ - ପାଣି, ନୀର ।
ଦେବତା - ଅମର, ସୁର ।
୭. ନିମ୍ନଲିଖିତ ବିଶେଷଣ ଶବ୍ଦକୁ ବିଶେଷ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ପରିଣତ କର ।
ଉତ୍ତର:
ଦୁର୍ବଳ - ଦୁର୍ବଳତା ।
ଅମର - ଅମରତ୍ୱ ।
ଜଡ଼ - ଜଡ଼ତା ।
ସୁନ୍ଦର - ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ।
ସଭ୍ୟ - ସଭ୍ୟତା ।
୮. ଓଡ଼ିଆ ଅଭିଧାନ ନିୟମ କ୍ରମରେ ନିମ୍ନ ପ୍ରଦତ୍ତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଅ ।
ଉତ୍ତର: ଅକ୍ଷର, ଅନ୍ତର, ଅନ୍ଧ, ଅବତାର, ଅମର ।
୯. ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହିତ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ବାଛି ଯୋଗ କର ।
ଉତ୍ତର:
ତନୁ - ଦୁର୍ବଳ ।
ହୃଦ - ମନ୍ଦିର ।
ଅଳୀକ - ଧରଣୀ ।
ଅମର - ଯଶ ।
କାଳ - ବକ୍ଷ ।
କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ :
୧୦. ‘ଚିର ବିପ୍ଳବୀ’ ବୋଲି କବି କାହାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ‘ଚିର ବିପ୍ଳବୀ’ ବୋଲି କବି କଲମକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି ।
୧୧. କଲମକୁ ମୌନୀ ବୋଲି କବି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କଲମ ନିଜେ ଶବ୍ଦ ନ କରି ଚୁପ୍ ରହିଥାଏ, ମାତ୍ର ନୀରବରେ ତାର ଲେଖନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ସବୁକିଛି ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବାରୁ କବି ତାକୁ ମୌନୀ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।
୧୨. ଦୁର୍ବଳ ଶରୀର ସତ୍ତ୍ବେ କଲମର ଦକ୍ଷତା ସମ୍ପର୍କରେ କବି କ’ଣ କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଦୁର୍ବଳ ଶରୀର ସତ୍ତ୍ବେ କଲମ ଅନେକ ହୃଦୟ ମନ୍ଦିର ଓ ଅସମତଳ (ବନ୍ଧୁର) ଧରାତଳକୁ ଥରାଇ ଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖେ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ।
୧୩. ‘କଲମ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଯାଇଛି କି ?' କବି ଏପରି କହିବାର କାରଣ କ'ଣ ?
ଉତ୍ତର: ଆଜିର ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶରେ କଲମ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବାରୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରୁନଥିବାରୁ କବି ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ।
୧୪. କଲମକୁ କ’ଣ କରିବା ପାଇଁ କବି ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ନିଷ୍କ୍ରିୟ ବା ମୃତପ୍ରାୟ (ମଡ଼ା) ଜାତିକୁ ପୁଣିଥରେ ଜାଗ୍ରତ ଓ ଉଦ୍ୟତ କରିବା ପାଇଁ କବି କଲମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି ।
୧୫. କବିଙ୍କର ବିଶ୍ଵସ୍ତ ସଖା କିଏ ?
ଉତ୍ତର: କଲମ ହେଉଛି କବିଙ୍କର ଅତି ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସଖା ।
୧୬. କଲମଟି କିଭଳି ବନ୍ଧୁ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କଲମଟି କବିଙ୍କର ଅତି ଆପଣାର ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଅତି ବିଶ୍ୱାସୀ ସଖା ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ।
୧୭. କଲମ କ'ଣ କରି ଅମର ଯଶ ବରଣ କରିଛି ?
ଉତ୍ତର: କଲମ ନିଜର ଲେଖା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ନଗର ବା ପୁରତଳକୁ ମୁଖରିତ କରି ଅମର ଯଶ ବରଣ କରିଛି ।
୧୮. କଲମଦ୍ୱାରା କେଉଁ ଦୁଆର ଖୋଲିବା ପାଇଁ କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କଲମ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତିର ଦୁଆର ଖୋଲିବା ପାଇଁ କବି ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି ।
୧୯. କରବାଳ, ବଜ୍ର ଓ ମୁଷଳ କାହା ନିକଟରେ ପରାସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କରବାଳ (ଖଣ୍ଡା), ବଜ୍ର ଓ ମୁଷଳ ଏହି ମହୀତଳେ ଭାଙ୍ଗି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ମାତ୍ର କଲମ ସମ୍ମୁଖରେ ସେମାନେ ପରାସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।
୨୦. ଧରଣୀ ଦୁଇ ଦିନର ବୋଲି କବି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଏହି ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଏଥିରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ମାନବ ସଭ୍ୟତା ପାଣି ଫୋଟକା (ବୁଦ୍ବୁଦ) ପରି କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥିବାରୁ କବି ଧରଣୀକୁ ଦୁଇ ଦିନର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।
୨୧. ନର ଦେବତା ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରେ କିପରି ?
ଉତ୍ତର: ଏହି ଧରଣୀ ବୁକୁରେ ଅନେକ ଅବତାର ନେଇ ନର (ମଣିଷ) ନିଜର ଆଦର୍ଶ ବାଣୀ ବଳରେ ଦେବତା ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରେ ।
୨୨. କେଉଁ ମାନଙ୍କର ବଚନକୁ କଲମ ଧରି ରଖୁଛି ?
ଉତ୍ତର: ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ, ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଯୀଶୁଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ପରି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ବଚନକୁ କଲମ ଧରି ରଖିଛି ।
୨୩. କଲମ କେଉଁକଥାକୁ ଖାତିର ନକରି ଆଗେଇ ସ୍ଫଲିଛି ?
ଉତ୍ତର: କଲମ କେବେହେଲେ ଛଳନା ଏବଂ ଗୁଣ୍ଡାମିରେ ଭୟଭୀତ ନ ହୋଇ ନିଜ ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି ।
୨୪. କଲମର ବିପ୍ଳବ କେଉଁ ଆଦର୍ଶରେ ପରିୠଳିତ ?
ଉତ୍ତର: କଲମର ବିପ୍ଳବ ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ଶିବ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ରସ ଆଦର୍ଶରେ ପରିଚାଳିତ ।
୨୫. କାଳବକ୍ଷରେ କଲମ କିପରି ଅମର ହୋଇ ରହିଛି ?
ଉତ୍ତର: କାଳବକ୍ଷରେ କଲମ ନିଜର ଅକ୍ଷର ପଦେ ପଦେ ଲେଖି ଅମର ହୋଇ ରହିଛି ।
୨୬. ସତ୍ୟ ନାମରେ ଏଠାରେ କ’ଣ ଘଟୁଛି ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ସତ୍ୟ ନାମରେ ଏହି ସମାଜରେ ଦୁର୍ବିଷହ ଛଳନା ଚାଲିଛି ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ।
ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ ଲେଖ :
୨୭. ମୂଲ୍ୟ ତୁମର କେତୋଟି ପଇସା, ତନୁ ତବ ଦୁର୍ବଳ
ଥରାଇଚ କେତେ ହୃଦମନ୍ଦିର, ବନ୍ଧୁର ଧରାତଳ ।
ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଜାତୀୟତାବାଦୀ କବି ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚିତ 'ହେ ମୋର କଲମ' କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ଏଠାରେ କବି କଲମର ବାହ୍ୟିକ ଦୁର୍ବଳତା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହାର ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
ସରଳାର୍ଥ: କବିଙ୍କ ମତରେ କଲମର ଆର୍ଥିକ ମୂଲ୍ୟ ମାତ୍ର କେତୋଟି ପଇସା ଏବଂ ଏହାର ଶରୀର ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ତଥା ଦୁର୍ବଳ ଅଟେ। ମାତ୍ର ଏହା ବାହ୍ୟିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତି ଅସୀମ। ନିଜର ବୈପ୍ଳବିକ ଲେଖନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଅନେକ ମଣିଷଙ୍କ ହୃଦୟ-ମନ୍ଦିରକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରିବା ସହିତ ଏହି ବିଶାଳ ଓ ଅସମତଳ (ବନ୍ଧୁର) ପୃଥିବୀକୁ ଥରାଇ ଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ଅର୍ଥାତ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଠାରୁ କଲମର ଶକ୍ତି ଯେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାହା ଏଠାରେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି।
୨୮. ଭାଜେ କରବାଳ, ବଜ୍ର, ମୁଷଳ କେତେ ଏହି ମହୀତଳେ
ବାଡ଼ବ ଉଠଇ, ଗିରି ଓଲଟଇ, ଭାସେ ମରୁ ଧରାଜଳେ ।
ପ୍ରସଙ୍ଗ: ସଂଶିତ ପଂକ୍ତିଦ୍ୱୟ ବିପ୍ଳବୀ କବି ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚିତ 'ହେ ମୋର କଲମ' ଶୀର୍ଷକ କବିତାରୁ ଆନୀତ । ଏହି ମହୀତଳରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ କିପରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ମାତ୍ର କଲମର ଶକ୍ତି କିପରି ଅମର ରହେ, ତାହା ଏଠାରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।
ସରଳାର୍ଥ: ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର ଯଥା କରବାଳ (ଖଣ୍ଡା), ବଜ୍ର ଓ ମୁଷଳ (ଗଦା) ଆଦି ବ୍ୟବହାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ କାଳକ୍ରମେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ରୂପ ଯୋଗୁଁ ସମୁଦ୍ରରୁ ଅଗ୍ନି (ବାଡ଼ବ) ଉଠେ, ବିଶାଳ ପର୍ବତମାନ ଓଲଟିପଡେ ଏବଂ ମରୁଭୂମି ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ଭାସିଯାଏ। ଅର୍ଥାତ୍ ବଡ଼ ବଡ଼ ଭୌତିକ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଓ ବିନାଶକାରୀ। କିନ୍ତୁ ଏସବୁ ସତ୍ତ୍ୱେ କଲମର ଶକ୍ତି ଚିରନ୍ତନ ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଥାଏ।
୨୯. କେତେ ଅବତାରେ ଧରଣୀ ବୁକୁରେ ଦେବତା ହୋଇଲା ନର
କାଳ ଇଙ୍ଗିତରେ ଲୁଚିଗଲେ ସବୁ, ରହିଲା ତୁମରି ଗାର ।
ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚିତ 'ହେ ମୋର କଲମ' କବିତାରୁ ଗୃହୀତ । ଏଠାରେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଶରୀର ନଶ୍ୱର ହେଲେ ମଧ୍ୟ କଲମ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ବାଣୀ କିପରି ଅମର ହୋଇ ରହିଥାଏ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।
ସରଳାର୍ଥ: ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ବୁକୁରେ ଅନେକ ମଣିଷ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜର ମହାନ କର୍ମ ଓ ଆଦର୍ଶ ବଳରେ ଦେବତା ରୂପେ ପୂଜା ପାଇଛନ୍ତି। ମାତ୍ର କାଳର ଇଙ୍ଗିତରେ ବା ସମୟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସେହି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ନଶ୍ୱର ଶରୀର ଲୀନ ହୋଇଯାଇଛି ବା ସେମାନେ ଲୁଚି ଯାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ନଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା, କଲମର ଲେଖନୀ ବା ଗାର ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ବାଣୀ ଓ ଅମର ଯଶ ଆଜି ବି ଜୀବିତ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ କଲମର ଲିଖିତ ଗାର କେବେହେଲେ ଲିଭିଯାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ତାହା ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ମଣିଷ ସମାଜକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରାଏ।
୩୦. ତୁମେ ତ ଋଲିନ’ ଛଳନାରେ କେବେ ଥକିନ’ ଗୁଣ୍ଡାମିରେ
ପେଷଣ, ଶୋଷଣ, ଦୂଷଣ ଦେଇଚ ଆଡ଼େଇ ଏକଇ ଗାରେ ।
ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କ୍ରାନ୍ତିକାରୀ କବି ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚିତ 'ହେ ମୋର କଲମ' କବିତାରୁ ଗୃହୀତ। କଲମର ନିର୍ଭୀକତା ତଥା ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏହାର ସାଲିସବିହୀନ ସଂଗ୍ରାମ ସମ୍ପର୍କରେ କବି ଏଠାରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି।
ସରଳାର୍ଥ: କବିଙ୍କ ମତରେ କଲମ କେବେହେଲେ ଛଳନା ବା ମିଥ୍ୟାର ଆଶ୍ରୟ ନିଏ ନାହିଁ ଏବଂ କୌଣସି ଗୁଣ୍ଡାମି ବା ବାହୁବଳ ଆଗରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଅଟକି ଯାଏନାହିଁ। ସମାଜରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା ପେଷଣ (ଅତ୍ୟାଚାର), ଶୋଷଣ ଏବଂ ଦୂଷଣ (ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ବା ନିନ୍ଦା) ଭଳି କୁପ୍ରଥାଗୁଡ଼ିକୁ କଲମ ନିଜର ଗୋଟିଏ ଗାରରେ ଦୂର କରିଦେବାର ବା ପ୍ରତିହତ କରିବାର ଅସୀମ କ୍ଷମତା ରଖେ। ଅର୍ଥାତ୍ ଲେଖନୀର ଶକ୍ତି ବଳରେ ସମାଜରୁ ସମସ୍ତ କଳୁଷତାକୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି।
୩୧. ବିପ୍ଳବ ତବ ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ଶିବ ସୁନ୍ଦର ରସେ
ଯୁଗଯୁଗାନ୍ତ ଅନ୍ଧାର ଭେଦି ତୁମରି ପ୍ରଦୀପ ହସେ ।
ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଆଲୋଚ୍ୟ ପଂକ୍ତିଦ୍ୱୟ ବିପ୍ଳବୀ କବି ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଲିଖିତ 'ହେ ମୋର କଲମ' କବିତାର ଅଂଶବିଶେଷ। କଲମର ବିପ୍ଳବ ଯେ ହିଂସାମୁକ୍ତ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳକାରୀ, ତାହା କବି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ସରଳାର୍ଥ: କଲମ ସର୍ବଦା ସମାଜରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବା ବିପ୍ଳବ ଆଣିଥାଏ, ମାତ୍ର ଏହାର ବିପ୍ଳବ ରକ୍ତପାତ ବା ହିଂସା ଉପରେ ଆଧାରିତ ନୁହେଁ। ଏହି ବିପ୍ଳବ ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ଶିବ (ମଙ୍ଗଳ) ଏବଂ ସୁନ୍ଦରତାର ରସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏକ ପ୍ରଦୀପ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାରକୁ ନାଶ କରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଠିକ୍ ସେହିପରି କଲମ ରୂପକ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଦୀପ ଯୁଗ ଯୁଗର ଅଜ୍ଞାନତା ରୂପକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦ କରି ମଣିଷ ସମାଜକୁ ଆଲୋକିତ କରି ହସୁଥାଏ।
ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ :
୩୨. ‘ହେ ମୋର କଲମ’ କବିତା ଅବଲମ୍ବନରେ କବିଙ୍କର ବିପ୍ଳବାତ୍ମକ ମନୋବୃତ୍ତିର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କର ।
ଉତ୍ତର: ସତ୍ୟବାଦୀ ଯୁଗର ଅନ୍ୟତମ ବଳିଷ୍ଠ ସ୍ରଷ୍ଟା ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ର ଥିଲେ ଏକାଧାରରେ ଜଣେ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଏବଂ ମାନବତାବାଦୀ କବି। ତାଙ୍କ ରଚିତ 'ହେ ମୋର କଲମ' କବିତାରେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ନିର୍ଭୀକ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ବିପ୍ଳବାତ୍ମକ ମନୋବୃତ୍ତିର ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
କବି କଲମକୁ ଏକ 'ଚିର ବିପ୍ଳବୀ' ରୂପେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଏହା ଆକାରରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନରେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଏବଂ ମଣିଷର ହୃଦୟ ମନ୍ଦିର ଥରି ଉଠେ। କବିଙ୍କ ମତରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଯେପରି କରବାଳ (ଖଣ୍ଡା), ଗଦା ଏବଂ ବଜ୍ର ସମୟ କ୍ରମେ ମହୀତଳେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଚେଙ୍ଗିସ୍ ଖାଁ କିମ୍ବା ହିଟଲର୍ଙ୍କ ଭଳି ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଶାସକଙ୍କର ଗର୍ବ ମଧ୍ୟ ଧୂଳିସାତ୍ ହୋଇଯାଏ, ମାତ୍ର କଲମର ଗାର ଅମର ହୋଇ ରହିଥାଏ। ସମାଜରେ ସତ୍ୟ ନାମରେ ଚାଲିଥିବା ଛଳନା, ପେଷଣ ଓ ଶୋଷଣକୁ କଲମ ଏକାକୀ ନିଜର ଗୋଟିଏ ଗାରରେ ଆଡ଼େଇ ଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ମୃତପ୍ରାୟ ବା ନିଦ୍ରିତ ଉତ୍କଳୀୟ ଜାତିକୁ ପୁଣିଥରେ ଜାଗ୍ରତ କରି ମୁକ୍ତିର ସଂଗ୍ରାମରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ କବି କଲମ ମାଧ୍ୟମରେ ଯେଉଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ହିଁ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ବିପ୍ଳବାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଦର୍ଶନ।
୩୩. କଲମ ମାଧ୍ୟମରେ କବି ବର୍ତ୍ତମାନ ସମାଜକୁ ଯେଉଁ ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର: 'ହେ ମୋର କଲମ' କବିତାରେ କବି ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ର କଲମକୁ ଆୟୁଧ କରି ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମାଜକୁ ଏକ ଗଭୀର ଏବଂ ଦିଗଦର୍ଶକ ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସମାଜରେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ନାମରେ ନାନାପ୍ରକାର ଦୁର୍ବିଷହ ଛଳନା ଏବଂ ଭଣ୍ଡାମି ବ୍ୟାପିବାରେ ଲାଗିଛି। ମଣିଷ ନିଜର ବାହୁବଳ ତଥା କ୍ଷମତା ବଳରେ ସାଧାରଣ ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପେଷଣ ଓ ଶୋଷଣ ଚଳାଇଛି। କବି ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସବୁ ଅନ୍ୟାୟ ଆଗରେ ନତମସ୍ତକ ନ ହୋଇ କଲମ (ସାହିତ୍ୟ ବା ବିଚାର) ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିବାଦ କରିବା ଉଚିତ। କଲମର ଶକ୍ତି ଖଣ୍ଡା ଠାରୁ ବଳୀୟାନ; ଏହା ସମାଜର ମୋହ ରୂପକ ବନ୍ଧନକୁ ଛିନ୍ନ କରି ଅଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ। ଏହାସହ ଗୌତମ, ଶଙ୍କର ଓ ଯୀଶୁଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ପରି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ଅହିଂସାର ବାଣୀକୁ କଲମ ହିଁ ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ସାଇତି ରଖିଛି। ତେଣୁ ସମାଜକୁ ସେହି ମହାନ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଶୋଷଣମୁକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟାଶ୍ରୟୀ ହେବାକୁ କବି ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି।
୩୪. କଲମକୁ 'ଚିର ବିପ୍ଳବୀ' ଓ 'ଚିର ମୌନୀ' କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ବୁଝାଇ ଦିଅ ।
ଉତ୍ତର: କବି ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ର କଲମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନର ସହ 'ଚିର ବିପ୍ଳବୀ' ଏବଂ 'ଚିର ମୌନୀ' ଭାବରେ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର ଅଟେ।
କଲମକୁ 'ଚିର ମୌନୀ' କୁହାଯିବାର କାରଣ ହେଉଛି- ଏହାର ବାହ୍ୟିକ ଶରୀର ଶବ୍ଦହୀନ ବା ଜଡ଼। ଏହାର କୌଣସି ପାଟି ନାହିଁ, ଏହା ନୀରବରେ କାଗଜ ଉପରେ ଚାଲେ। ମାତ୍ର ଏହି ନୀରବତା ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥାଏ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି।
କଲମକୁ 'ଚିର ବିପ୍ଳବୀ' କୁହାଯାଇଛି କାରଣ, ଏହା ଶବ୍ଦ ନ କରି ମଧ୍ୟ ସମାଜର ବଡ଼ ବଡ଼ ଦୋଷ, ତ୍ରୁଟି, ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରେ। ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ହେଉଥିବା ବିପ୍ଳବ ସାମୟିକ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, କଲମ ମାଧ୍ୟମରେ ହେଉଥିବା ବୌଦ୍ଧିକ ବିପ୍ଳବ ଚିରନ୍ତନ ହୋଇଥାଏ। ବଡ଼ ବଡ଼ ଶାସକ ଏବଂ ବାହୁବଳୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଲମ ନିଜର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନରେ ପରାସ୍ତ କରି ସମାଜରେ ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥାଏ। ତେଣୁ ନୀରବରେ ନିରନ୍ତର ସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିବାରୁ ଏହା 'ଚିର ବିପ୍ଳବୀ' ଏବଂ 'ଚିର ମୌନୀ' ନାମରେ ନାମିତ।
୩୫. ନିଜକୁ କଲମ ମନେ କରି ତୁମ ମନରେ ଆସୁଥିବା ଉନ୍ନତ ଭାବନାଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ମୁଁ ଯଦି ଏକ କଲମ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ମୋର ରୂପ କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ କେତୋଟି ପଇସା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଦାୟିତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଓ ମହାନ ହୋଇଥାନ୍ତା। ମୋ ମନରେ ସବୁବେଳେ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ଭାବନାମାନ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥାନ୍ତା।
ପ୍ରଥମତଃ, ମୁଁ ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦୁର୍ନୀତି, କୁସଂସ୍କାର, ଛଳନା ଏବଂ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼େଇ କରିଥାନ୍ତି। ନିରୀହ ଏବଂ ଶୋଷିତ ଲୋକଙ୍କର ସ୍ୱର ସାଜି ସେମାନଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ମଣିଷ ମନରୁ ଅଜ୍ଞାନତାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଖେଳାଇବା ମୋର ପ୍ରଥମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତା। ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଶାନ୍ତି, ମୈତ୍ରୀ ଏବଂ ଭାଇଚାରାର ଅମୃତ ବାଣୀକୁ ମୋ ବକ୍ଷରେ ଧାରଣ କରି ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରାଇଥାନ୍ତି। କୌଣସି ହିଂସା ନୁହେଁ, ବରଂ 'ସତ୍ୟ, ଶିବ ଓ ସୁନ୍ଦର'ର ଆଦର୍ଶରେ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସ୍ଥ ସମାଜ ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଦେଇଥାନ୍ତି।