🔹 ୧. ନିମ୍ନୋକ୍ତ ଉକ୍ତି ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ତାହା ଲେଖ ।

(କ) ‘ଜୀବନ’ ଅଭାବରେ ମାଛ ବଞ୍ଚିପାରେ । ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ (କାରଣ ଜୀବନ ବିହୁନେ ଝଷ ମରିଯାଏ)।

(ଖ) କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଣିଦେବା ପାଇଁ ଅଳି କରୁଥିଲେ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍।

(ଗ) ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ଯିବାକୁ ବାରଣ କରୁଥିଲେ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍।

(ଘ) ଯଶୋଦା ପକ୍ଷରେ କୃଷ୍ଣ ବିଚ୍ଛେଦ ଅସହ୍ୟ ଥିଲା । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍।

(ଙ) କୃଷ୍ଣ ପିଲାଦିନେ କାହାକୁ ଡରୁ ନଥିଲେ । ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍।

(ଚ) କୃଷ୍ଣ ରାଗିଗଲେ ରନ୍ଧାହାଣ୍ଡି ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍।

(ଛ) କୃଷ୍ଣ ଉଚ୍ଚପାହାଚ ଚଢ଼ିପାରୁ ନଥିଲେ । ଉତ୍ତର: ଠିକ୍।

🔹 ୨. ପଠିତାଂଶରୁ ଶବ୍ଦ ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(କ) ମା ପୁଅ ଆଖୂରେ ଅଞ୍ଜନ ଲଗାଇଲେ ।

(ଖ) ମୋ କଥାକୁ ସେ ତିଳେ ଗ୍ରହଣ କଲା ନାହିଁ ।

(ଗ) ଗରିବଟିର ସାହା କେହି ନାହାନ୍ତି ।

(ଘ) ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ଲଲାଟ ମଣ୍ଡଳରେ ଅପୂର୍ବ ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକାଶିତ ।

(ଙ) ମୋ ସହିତ ମୋ ଛାଇ ସବୁଆଡ଼େ ଯାଏ ।

🔹 ୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଗଦ୍ୟରୂପ ଲେଖ ।

ଅଥର : ଅସ୍ଥିର

ସୁମରି : ସ୍ମରଣ କରି

ସ୍ୱପନ : ସ୍ୱପ୍ନ

ଯେହ୍ନେ : ଯେପରି

🔹 ୬. ନିମ୍ନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ ।

ଶ୍ୟାମଘନ : କଳାମେଘ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ

ଦଶଦିଗ : ଦିଗ୍‌ବଳୟ, ଦିଗମଣ୍ଡଳ

ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖ : ଶଶୀମୁଖ, ଇନ୍ଦୁବଦନ

ପାକଭାଣ୍ଡ : ରୋଷେଇ ହାଣ୍ଡି, ରନ୍ଧାପାତ୍ର

ରାଜା : ନୃପତି, ନରେଶ

ନିଶି : ରାତ୍ରି, ରଜନୀ

ବସ୍ତ୍ର : ଲୁଗା, ପୋଷାକ

ଅଙ୍ଗ : ଶରୀର, ଦେହ

ବନ : ଜଙ୍ଗଲ, ଅରଣ୍ୟ

🔹 ୮. ନିମ୍ନଲିଖତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ ।

ଶୂନ୍ୟ : ପୂର୍ଣ୍ଣ

ନିଦ୍ରା : ଜାଗରଣ

ବାନ୍ଧିବା : ଫିଟାଇବା ବା ଖୋଲିବା

ବିଚ୍ଛେଦ : ମିଳନ

ଅନ୍ଧାର : ଆଲୁଅ

🔹 ୯. ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହିତ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ଯୋଗକରି ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର ।

ଶ୍ଯାମ : ଘନ

ଚିତ୍ର : ପନ୍ତି

ଉଚ୍ଚ : ପାବଚ୍ଛ

ଭୟଙ୍କର : ମୂର୍ତ୍ତି

ଚନ୍ଦ୍ର : ମୁଖ

କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ :

🔸 ୧୦. ‘ଶ୍ୟାମଘନ’ ବୋଲି କିଏ, କାହାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ‘ଶ୍ୟାମଘନ’ ବୋଲି ମାତା ଯଶୋଦା ନିଜର ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି।

🔸 ୧୧. ‘ଜୀବନ’ ବିନା ‘ଝଷ’ର କ’ଣ ହୁଏ ?

ଉତ୍ତର: ଜୀବନ ବା ଜଳ ବିନା ଝଷ ବା ମାଛ ବଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ।

🔸 ୧୨. ରାଜାଙ୍କ ବିନା ରାଜ୍ୟର ଅବସ୍ଥା କ'ଣ ହୁଏ ?

ଉତ୍ତର: ରାଜାଙ୍କ ବିନା ଗ୍ରାମ ଓ ଦେଶ (ରାଜ୍ୟ) ଅସହାୟ ବା ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇପଡେ।

🔸 ୧୩. କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ନିଜର ଜୀବନ କାହାଭଳି ହେବ ବୋଲି ଯଶୋଦା ଆଶଙ୍କା କରିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ଜଳ ବିନା ମାଛ ଏବଂ ରାଜା ବିନା ଦେଶର ଯେପରି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଜୀବନ ସେହିପରି ହେବ ବୋଲି ସେ ଆଶଙ୍କା କରିଛନ୍ତି।

🔸 ୧୪. କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କ’ଣ ମାଗନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ହରି ବା ଚନ୍ଦ୍ର ଆଣିଦେବା ପାଇଁ ମାଗନ୍ତି।

🔸 ୧୫. ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀରରେ କ’ଣ ଲେପନ କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଚତୁଃସମ (ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କୁଙ୍କୁମ ଓ କସ୍ତୂରୀ) ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଲେପନ କରୁଥିଲେ।

🔸 ୧୬. ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମସ୍ତକକୁ କିପରି ବେଶ କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ କେଶକୁ ନାନା କୁସୁମରେ ସୁବେଶ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଲଲାଟରେ ଚିତା ଆଙ୍କିଦେଉଥିଲେ।

🔸 ୧୭. କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାନରେ କ’ଣ ଶୋଭାପାଏ ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଣ୍ଠ (କାନ ବା ବେକ ଅର୍ଥରେ) କୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭାପାଏ।

🔸 ୧୮. କୃଷ୍ଣ ବନକୁ ଗଲେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ମନରେ କି ଅନୁଭୂତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ବନକୁ ଗଲେ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଲାଗେ ଯେପରି ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଚାଲିଯାଏ ଏବଂ ସେ ନିମିଷେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିଚ୍ଛେଦ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

🔸 ୧୯. କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଯଶୋଦା କ’ଣ କରିବେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖ ନ ଦେଖିଲେ ଯଶୋଦା ଗଣ୍ଡ ଜଳରେ ଜୀବନ ହାରିବେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

🔸 ୨୦. ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କ’ଣ କ’ଣ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସରଲବଣୀ, ଅଧାମ (ରାବିଡ଼ି) ଏବଂ ସୁଧାସମ ପକ୍ବରମ୍ଭା (ପାଚିଲା କଦଳୀ) ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି।

🔸 ୨୧. କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସୁସ୍ଵାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ରୁଚେ ନାହିଁ ବୋଲି କବିତାର ଯେଉଁ ପଂକ୍ତିରୁ ଜଣାପଡୁଛି ତାହା ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: କବିତାର ପଂକ୍ତିଟି ହେଲା- "ମୁଖେ ଦେଲେ ଥୁ ଥୁ କରି ଫିଙ୍ଗୁ ।"

🔸 ୨୨. କୃଷ୍ଣ ରାଗିଗଲେ କ’ଣ କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ରାଗିଗଲେ କୋପରେ ଉଠି ପାକଭାଣ୍ଡ (ରାନ୍ଧିବା ହାଣ୍ଡି) ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ।

🔸 ୨୩. କୃଷ୍ଣ ଡରିଗଲେ କ’ଣ କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ଡରିଗଲେ ଧାଇଁଆସି ଯଶୋଦାଙ୍କୁ କୋଳ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବସନରେ ମୁଖ ଘୋଡାଇ ଥରହର ହେଉଥିଲେ।

🔸 ୨୪. କୃଷ୍ଣ କାହାକୁ ଦେଖ୍ ଭୟ କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ଛାଇକୁ ଅନାଇ ଏବଂ ଅନ୍ଧାର ଘର ଦେଖି ଭୟ କରୁଥିଲେ।

🔸 ୨୫. କୃଷ୍ଣ ମଥୁରାରେ କ’ଣ ଶୁଣି ଅଧୂକ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଡ଼ିବେ ବୋଲି ଯଶୋଦା ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ମଧୁପୁରରେ ହସ୍ତୀ ଏବଂ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ଅଧିକ ଭୟଭୀତ ହେବେ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରିଛନ୍ତି।

🔸 ୨୬. କୃଷ୍ଣ ଉଚ୍ଚ ପାହାଚ ଉଠିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଯଶୋଦା କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ବହୁତ ଛୋଟ ଏବଂ କୋମଳମତି ଥିବାରୁ ସେ ଉଚ୍ଚ ପାବଚ୍ଛ (ପାହାଚ) ଉଠିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଯଶୋଦା କହିଛନ୍ତି।

🔸 ୨୭. କାନ୍ଥରେ ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତିର ଚିତ୍ର ଦେଖ୍ କୃଷ୍ଣ କ’ଣ କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: କାନ୍ଥରେ ଚିତ୍ରପନ୍ତି ଓ ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖି କୃଷ୍ଣ ଭୟରେ ସେହି ଘରୁ ପଳାଇ ଯାଉଥିଲେ।

🔸 ୨୮. କୃଷ୍ଣ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ କେଉଁଠି ଶୋଇଯାଉଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ଶ୍ରମବଳେ (କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ) ନିଶାକାଳେ ଯଶୋଦାଙ୍କ କୋଳରେ ଶୋଇଯାଉଥିଲେ।

🔸 ୨୯. କୃଷ୍ଣ ଶୋଇଥିଲା ବେଳେ କାହିଁକି ଚମକି ଉଠୁଥିଲେ ବୋଲି ଯଶୋଦା କହିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ଶୋଇଥିଲା ବେଳେ ସୁପନରେ (ସ୍ୱପ୍ନରେ) କିସ କିସ ଅଜଣା ଭୟ ଦେଖି ଚମକି ଉଠୁଥିଲେ।

🔸 ୩୦. କୃଷ୍ଣ ଚମକି ପଡ଼ି କ’ଣ କରୁଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ଚମକି ପଡି "ମା" ବୋଲି ଡାକି ଯଶୋଦାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ନିଜ ଦୁଇଭୁଜ ଭିଡୁଥିଲେ ଏବଂ ବାସ ଘୋଡିହୋଇ ପୁଣି ଶୋଇପଡୁଥିଲେ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ :

୩୬. ✍️ ଯଶୋଦାଙ୍କ ମାତୃ ହୃଦୟର ମଧୁର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ପଠିତ କବିତା ଅନୁସରଣରେ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: ରୀତିଯୁଗର ଅନ୍ୟତମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ କବି ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'କାହା ମୁଖ ଅନାଇ ବଞ୍ଚିବି' କବିତାଟି 'ମଥୁରା ମଙ୍ଗଳ' କାବ୍ୟର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ। ଏଥିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଥୁରା ଗମନ ସମୟରେ ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କ ହୃଦୟର ଆକୁଳତା ଓ ଗଭୀର ବାତ୍ସଲ୍ୟ ମମତା ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିନା ଯଶୋଦାଙ୍କ ଜୀବନ ଜଳ ବିନା ମାଛ ଏବଂ ରାଜା ବିନା ରାଜ୍ୟ ପରି ଅସହାୟ ହୋଇଯିବ ବୋଲି ସେ ବିଳାପ କରିଛନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ହାତରେ ସଜାଇବା, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଚନ୍ଦନ ବୋଳିବା, ଆଖିରେ କଜ୍ବଳ ଲଗାଇବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଖୁଆଇବାର ସୁଖରୁ ସେ ଏବେ ବଞ୍ଚିତ ହେବେ ବୋଲି ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପିଲାଳିଆମି, ଅଭିମାନ ଓ ଡରକୁଳା ସ୍ୱଭାବକୁ ମନେ ପକାଇ ସେ ଅଧୈର୍ଯ୍ୟ ହୋଇପଡିଛନ୍ତି। ମଥୁରାର ଅପରିଚିତ ପରିବେଶରେ ପୁଅର କିଛି ଅସୁବିଧା ହେଲେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଆହା କହିବ, ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ମାତୃ ହୃଦୟର ପ୍ରକୃତ ବ୍ୟାକୁଳତା ଜୀବନ୍ତ ଭାବେ ରୂପାୟିତ ହୋଇଛି।

୩୭. ✍️ କବିତାଟିର ଆଧାରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳର ଏକ ଆଲେଖ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କର ।

ଉତ୍ତର: କବି ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ ‘କାହା ମୁଖ ଅନାଇ ବଞ୍ଚିବି’ କବିତାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରାଯାଇଛି। କୃଷ୍ଣ ଥିଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସାମାନ୍ୟ କଥାରେ ଅଭିମାନ କରୁଥିଲେ।

ମାଆ ଯଶୋଦା ତାଙ୍କୁ ସର, ଲହୁଣୀ ଏବଂ ପାଚିଲା କଦଳୀ ଭଳି ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଖୁଆଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଭିମାନ କରି ତାହାକୁ ପାଟିରୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ। ବେଳେବେଳେ ରାଗିଯାଇ ରୋଷେଇ ଘରର ମାଟି ହାଣ୍ଡି ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀରୁ ସ୍ୱଭାବର ଥିଲେ। ନିଜର ଛାଇ, ଅନ୍ଧାର ଘର କିମ୍ବା କାନ୍ଥର ଚିତ୍ର ଦେଖିଲେ ଡରିଯାଇ ମାଆଙ୍କୁ କୁଣ୍ଢାଇ ପକାଉଥିଲେ। ଦିନସାରା ଖେଳି କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ରାତିରେ ଶୋଇଲା ବେଳେ ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି ଚମକି ଉଠୁଥିଲେ ଏବଂ ମାଆଙ୍କୁ ଭୟରେ ଜାବୁଡି ଧରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବାଲ୍ୟ ଚପଳତା ଓ ନିଷ୍ପାପ ଭାବ ଏହି କବିତାରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି।

୩୮. ✍️ କବିତାଟିର ନାମକରଣର ସାର୍ଥକତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।

ଉତ୍ତର: ଯେକୌଣସି ସାହିତ୍ୟିକ କୃତିର ନାମକରଣ ତାହାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ମୂଳ ଭାବନା ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥାଏ। ଆଲୋଚ୍ୟ କବିତାଟିର ନାମ 'କାହା ମୁଖ ଅନାଇ ବଞ୍ଚିବି' ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯଥାର୍ଥ ଏବଂ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଥିଲେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଜୀବନର ସର୍ବସ୍ୱ। ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଯଶୋଦା ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିବା କଥା କଳ୍ପନା କରିପାରୁ ନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଅକ୍ରୂର ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଥୁରା ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯଶୋଦାଙ୍କ ପୃଥିବୀ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଯାଇଛି। କୃଷ୍ଣ ମଥୁରା ଚାଲିଗଲେ ସେ ଏକୁଟିଆ କାହା ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିବେ, ତାହା ହିଁ ଏହି କବିତାର ମୂଳ ସ୍ୱର। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କବିତାଟି ଯଶୋଦାଙ୍କର ଏହି ଗଭୀର ବିରହ ବେଦନା ଓ ଅସହାୟତା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହାର ନାମକରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାର୍ଥକ ଓ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରିଛି।

୩୯. ✍️ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଥୁରା ଗମନରେ ମା’ ଯଶୋଦା କାହିଁକି ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ଲେଖ।

ଉତ୍ତର: ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ କୃଷ୍ଣ ଥିଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳମତି ଓ ଡରକୁଳା ସ୍ୱଭାବର। ସେ ଉଚ୍ଚ ପାହାଚ ମଧ୍ୟ ଚଢିପାରୁ ନଥିଲେ। ନିଜ ଘରେ ଥିବା ବେଳେ ନିଜର ଛାଇ ଦେଖି, ଅନ୍ଧାର ଘର ଦେଖି କିମ୍ବା କାନ୍ଥର ଚିତ୍ର ଦେଖି ଭୟରେ ଚମକି ପଡୁଥିଲେ।

ସେହିପରି ଏକ ଛୋଟ ପିଲା ଯେତେବେଳେ କଂସର ରାଜଧାନୀ ମଥୁରାକୁ ଯିବ, ସେଠାରେ ବିରାଟ ବିରାଟ ହାତୀ ଓ ଘୋଡାମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଭୀତ ହେବ ବୋଲି ଯଶୋଦା ଆଶଙ୍କା କରିଛନ୍ତି। ମଥୁରାରେ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଡରିଗଲେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବାକୁ କିମ୍ବା ଆହା କହିବାକୁ ଆଉ କେହି ନଥିବେ। ଅପରିଚିତ ପରିବେଶରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନିରାପତ୍ତାକୁ ନେଇ ମାତା ଯଶୋଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇପଡିଛନ୍ତି।

୪୦. ✍️ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳର ବେଶଭୂଷା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

ଉତ୍ତର: ଭକ୍ତ ଚରଣ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'କାହା ମୁଖ ଅନାଇ ବଞ୍ଚିବି' କବିତାରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ବାଲ୍ୟକାଳର ବେଶଭୂଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ମିଳିଥାଏ। ମାତା ଯଶୋଦା ନିଜ ହାତରେ ଅତି ଆଦରର ସହ ବାଳକ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସଜାଉଥିଲେ।

ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ସୁକୋମଳ ଅଙ୍ଗରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚତୁଃସମ (ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କୁଙ୍କୁମ ଓ କସ୍ତୂରୀ) ଲେପନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଆଖିରେ ଯତ୍ନର ସହ ଅଞ୍ଜନ ବା କଜ୍ବଳ ଲଗାଇ ଦେଉଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମସ୍ତକର କେଶକୁ ନାନା ପ୍ରକାର ସୁଗନ୍ଧିତ କୁସୁମ (ଫୁଲ) ଦେଇ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବାନ୍ଧୁଥିଲେ ଏବଂ କପାଳରେ ଚିତା ଆଙ୍କି ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ କାନରେ ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳ ଖଞ୍ଜି ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ଅଣ୍ଟାରେ ଛୋଟ କାଛି (ଲୁଗା) ପିନ୍ଧାଇ ଦେଉଥିଲେ। ଏହା ଥିଲା ବାଲ୍ୟକାଳରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ମନୋମୁଗ୍ଧକର ବେଶଭୂଷା।

ତୁମପାଇଁ କାମ : (ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ)

୪୧. 📚 ଭକ୍ତଚରଣ ଦାସଙ୍କ ‘ମଥୁରାମଙ୍ଗଳ’ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୃତିଗୁଡ଼ିକ (ଯେପରିକି ମନବୋଧ ଚଉତିଶା, ଗୋପ ମଙ୍ଗଳ ଇତ୍ୟାଦି) ପାଠାଗାର ବା ଇଣ୍ଟରନେଟରୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।

୪୨. 📝 ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିବା କେତେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାବ୍ୟ ଓ ଲେଖକଙ୍କ ନାମ ତୁମ ଟିପା ଖାତାରେ ଲେଖ (ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: 'ବିଦଗ୍ଧ ଚିନ୍ତାମଣି' - ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାର, 'କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂ' - କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥ ଇତ୍ୟାଦି)।