Class 10 ଇତିହାସ

ଅଧ୍ୟାୟ ୧ -(ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ) ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଠ: ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ଅଧ୍ୟାୟ ୧ -(ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ) ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଠ: ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା – Additional Questions Class 10 ଇତିହାସ

Study Material Book Q&A Additional Questions

୧ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୩୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ) - www.WithTeachers.in

ଭାଗ ୧: ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ

❓.1 ଭାରତ କେଉଁ ମସିହାରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଲାଭ କଲା?

❓.2 ଆମ ଦେଶରେ ନୂତନ ସମ୍ବିଧାନ କେବେଠାରୁ ଲାଗୁ ହେଲା?

❓.3 ଆବ୍ରାହାମ୍ ଲିଙ୍କନ୍ କେଉଁ ଦେଶର ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିଲେ?

❓.4 ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍ ର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଥିଲା?

❓.5 ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାରେ କିଏ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ?

❓.6 କେନ୍ଦ୍ର ସଂସଦର ଉଚ୍ଚ ସଦନର ନାମ କ'ଣ?

❓.7 କେନ୍ଦ୍ର ସଂସଦର ନିମ୍ନ ସଦନର ନାମ କ'ଣ?

❓.8 ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସ ସୀମା କେତେ?

❓.9 ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର କେତୋଟି ରାଜ୍ୟରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ ରହିଛି?

❓.10 ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ କେବେ ବସିଥିଲା?

ଭାଗ ୨: ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର (www.WithTeachers.in)

❓.11 ସିଲିଙ୍କ ମତରେ ଯେଉଁ ସରକାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ______ କୁହାଯାଏ।

❓.12 ଭାରତରେ ବିଶାଳ ଆୟତନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ______ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି।

❓.13 ନୂତନ ସମ୍ବିଧାନ ତିଆରି ପାଇଁ ୨ ବର୍ଷ ୧୧ ମାସ ଓ ______ ଦିନ ଲାଗିଥିଲା।

❓.14 ସମ୍ବିଧାନର ______ ରେ ଭାରତର ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ କୁହାଯାଇଛି।

❓.15 ଲୋକସଭାରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ସମର୍ଥନ ଥିବା ______ ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ଗଠିତ ହୁଏ।

❓.16 କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ସାମୂହିକ ଭାବେ ______ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି।

❓.17 ୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବଳରେ ______ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୂଚିତ ହୋଇଛି।

❓.18 ସମ୍ବିଧାନର ______ ଧାରାରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପ୍ରଥା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

❓.19 ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ______ ମସିହାରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।

❓.20 ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ______ ସ୍ତରରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରିଛି।

ଭାଗ ୩: ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍ ଦର୍ଶାଅ (www.WithTeachers.in)

❓.21 ଗ୍ରୀସ୍ ର ନଗର ରାଜ୍ୟରେ ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା।

❓.22 ନୂତନ ସମ୍ବିଧାନ ୧୯୪୯ ନଭେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା।

❓.23 ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସଂସଦର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଅଟନ୍ତି।

❓.24 ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି।

❓.25 ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ ନାହିଁ।

❓.26 ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ସହରାଞ୍ଚଳ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନର ଏକ ସଂସ୍ଥା ଅଟେ।

❓.27 ଇଂଲଣ୍ଡ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ।

❓.28 ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି।

❓.29 ଲୋକପ୍ରତିନିଧି ଆଇନ ୧୯୫୦ ଓ ୧୯୫୧ ରେ ପ୍ରଣୀତ ହୋଇଛି।

❓.30 ମତଦାନ କରିବା ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଏକ ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ।

✅ ୧ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର (Answers) - www.WithTeachers.in: ✅.1 ୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ✅.2 ୧୯୫୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୬ ✅.3 ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ✅.4 ନଗର ରାଜ୍ୟ ✅.5 ଡଃ ଭୀମ ରାଓ ଆମ୍ବେଦକର ✅.6 ରାଜ୍ୟସଭା ✅.7 ଲୋକସଭା ✅.8 ୧୮ ବର୍ଷ ✅.9 ୫ଟି ✅.10 ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର ୯ ✅.11 ଗଣତନ୍ତ୍ର ✅.12 ପରୋକ୍ଷ (ବା ପ୍ରତିନିଧିମୂଳକ) ✅.13 ୧୮ ✅.14 ପ୍ରସ୍ତାବନା (ବା ପ୍ରାକ୍‌କଥନ) ✅.15 ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ✅.16 ଲୋକସଭା ✅.17 ନିର୍ବାଚନଭିତ୍ତିକ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ✅.18 ୩୨୬ ✅.19 ୨୦୦୭ ✅.20 ତୃଣମୂଳ ✅.21 ଭୁଲ୍ ✅.22 ଠିକ୍ ✅.23 ଠିକ୍ ✅.24 ଭୁଲ୍ ✅.25 ଠିକ୍ ✅.26 ଭୁଲ୍ ✅.27 ଠିକ୍ ✅.28 ଭୁଲ୍ ✅.29 ଠିକ୍ ✅.30 ଠିକ୍

୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୨୫ଟି ପ୍ରଶ୍ନ) - www.WithTeachers.in

❓.1 ଗଣତନ୍ତ୍ର କ'ଣ?

❓.2 ଆବ୍ରାହାମ୍ ଲିଙ୍କନଙ୍କ ମତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଂଜ୍ଞା କ'ଣ?

❓.3 ସିଲିଙ୍କ ମତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

❓.4 ଗଣତନ୍ତ୍ର କେତେ ପ୍ରକାର ଓ ସେଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ କ'ଣ?

❓.5 ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର କେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଓ କାହିଁକି?

❓.6 ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହିଁକି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ?

❓.7 ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ ଥିବା ଯେକୌଣସି ତିନୋଟି ଦେଶର ନାମ ଲେଖ।

❓.8 ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା କେବେ ଗଠିତ ହେଲା ଓ ଏହାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ କେବେ ବସିଲା?

❓.9 ଆମ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ କେବେ ଗୃହୀତ ଓ କେବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା?

❓.10 ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାରେ କାହାର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଥିଲା?

❓.11 ଆମ ସମ୍ବିଧାନର 'ପ୍ରସ୍ତାବନା' ବା 'ପ୍ରାକ୍‌କଥନ'ରେ କ'ଣ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି?

❓.12 ଭାରତୀୟ କେନ୍ଦ୍ର ସଂସଦ କେଉଁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ?

❓.13 ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ କିପରି ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି?

❓.14 କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ କାହା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି?

❓.15 ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ କାହା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି?

❓.16 କେଉଁ ୫ଟି ରାଜ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଧାନ ପରିଷଦ ରହିଛି?

❓.17 ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ବିଧାନ ପରିଷଦର ଇତିହାସ କ'ଣ?

❓.18 ସମ୍ବିଧାନର ୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସଂଶୋଧନ ଆଇନର ବିଷୟବସ୍ତୁ କ'ଣ?

❓.19 ସହରାଞ୍ଚଳ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ।

❓.20 ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ।

❓.21 ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ଦ୍ୱାରା କ'ଣ ଲାଭ ହୋଇଛି?

❓.22 ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପ୍ରଥା କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?

❓.23 ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରା ଏବଂ କେଉଁ ଆଇନ ମତଦାନ ଅଧିକାର ସହ ଜଡ଼ିତ?

❓.24 ଭାରତରେ ମତଦାନର ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସ କେତେ ଓ ଏହା କି ପ୍ରକାର ଅଧିକାର ଅଟେ?

❓.25 ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ଣ?

✅ ୨ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର (Answers) - www.WithTeachers.in: ✅.1 ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସନ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ଶାସନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ✅.2 ଆବ୍ରାହାମ୍ ଲିଙ୍କନଙ୍କ ମତରେ, "ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କର, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶାସନ"। ✅.3 ସିଲିଙ୍କ ମତରେ ଯେଉଁ ସରକାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାଆନ୍ତି, ତାହାକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ। ✅.4 ଗଣତନ୍ତ୍ର ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ବା ପ୍ରତିନିଧିମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର। ✅.5 ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍ ର 'ନଗର ରାଜ୍ୟ' ଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ଦେଖାଯାଉଥିଲା କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକର ଆୟତନ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ସୀମିତ ଥିଲା। ✅.6 ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ବହୁଳ ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ବିସ୍ତୃତ ଆୟତନ କାରଣରୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ✅.7 ଭାରତ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଏବଂ ଇଂଲଣ୍ଡ (କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ)। ✅.8 ଏହା ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ଗଠିତ ହେଲା ଓ ଏହାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର ୯ ତାରିଖରେ ବସିଲା। ✅.9 ଏହା ୧୯୪୯ ନଭେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖରେ ଗୃହୀତ ହେଲା ଓ ୧୯୫୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୬ ତାରିଖରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା। ✅.10 ଡଃ ଭୀମ ରାଓ ଆମ୍ବେଦକର। ✅.11 ଏଥିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚିତ ହୋଇଛି ଯେ ଭାରତର ଜନସାଧାରଣ ହିଁ ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ। ✅.12 ଭାରତୀୟ ସଂସଦ ଲୋକସଭା, ରାଜ୍ୟସଭା ଏବଂ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ। ✅.13 ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ✅.14 କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି। ✅.15 ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ସାମୂହିକ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି। ✅.16 ବିହାର, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ। ✅.17 ଏଠାରେ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ ଉଠିଯାଇଥିଲା ମାତ୍ର ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ଏହା ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ✅.18 ଏହି ଆଇନ ଜରିଆରେ ସମ୍ବିଧାନରେ ନିର୍ବାଚନଭିତ୍ତିକ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୂଚିତ ହୋଇଛି। ✅.19 ପୌର ନିଗମ, ପୌର ପାଳିକା ଏବଂ ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ। ✅.20 ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ। ✅.21 ଏହାଦ୍ୱାରା ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି। ✅.22 ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତ ସାବାଳକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ବିନା ଭେଦଭାବରେ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଅଧିକାର ଦେବା। ✅.23 ସମ୍ବିଧାନର ୩୨୬ ଧାରା ଏବଂ ଲୋକପ୍ରତିନିଧି ଆଇନ ୧୯୫୦ ଓ ୧୯୫୧। ✅.24 ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସ ୧୮ ବର୍ଷ ଅଟେ ଏବଂ ଏହା ଏକ ସମ୍ବିଧାନସମ୍ମତ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର। ✅.25 ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଫଳ ରୂପାୟନ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନରେ ମତଦାନ କରିବା ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କର ଏକ ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ ଅଟେ।

୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୨୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର) - www.WithTeachers.in

❓.1 ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଂଜ୍ଞା ନିରୂପଣ କର। ✅ ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସନ ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ଶାସନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏଥିରେ କ୍ଷମତା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଗୋଷ୍ଠୀ ହାତରେ ନରହି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଥାଏ। ଆବ୍ରାହାମ୍ ଲିଙ୍କନଙ୍କ ମତରେ, ଏହା "ଲୋକମାନଙ୍କର, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶାସନ"। 🌐 www.WithTeachers.in

❓.2 ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍ ରେ କିପରି ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା? ✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍ ର 'ନଗର ରାଜ୍ୟ' ଗୁଡ଼ିକରେ 'ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର' କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ରାଜ୍ୟର ଆୟତନ କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ସୀମିତ ଥିବାରୁ, ସମସ୍ତ ଅଧିବାସୀ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଶାସନିକ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ସାମିଲ ହେଉଥିଲେ।

❓.3 ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଶାଳ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ କାହିଁକି ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ? ✅ ଉତ୍ତର: ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଆୟତନ ଅତି ବିଶାଳ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅତ୍ୟଧିକ ବହୁଳ ଅଟେ। ଏତେ ବଡ଼ ଦେଶରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସିଧାସଳଖ ଶାସନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଅସମ୍ଭବ ଅଟେ। ତେଣୁ, ଭାରତ, ଆମେରିକା ଭଳି ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ଜରିଆରେ ଶାସନ କରୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ।

❓.4 ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ। ✅ ଉତ୍ତର: କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମିଶନର ପ୍ରସ୍ତାବ କ୍ରମେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ଗଠନ କରାଗଲା। ଏହାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ୧୯୪୬ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୯ ତାରିଖରେ ବସିଥିଲା। ଡଃ ବି.ଆର. ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ୨ ବର୍ଷ ୧୧ ମାସ ୧୮ ଦିନ ପରେ ଏହା ୧୯୪୯ ନଭେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖରେ ଗୃହୀତ ହେଲା।

❓.5 ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ କି କି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି? ✅ ଉତ୍ତର: ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସମାନତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଶାସନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ କ୍ଷମତାର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି। 🌐 www.WithTeachers.in

❓.6 ସମ୍ବିଧାନର 'ପ୍ରସ୍ତାବନା' ବା ପ୍ରାକ୍‌କଥନର ଗୁରୁତ୍ୱ କ'ଣ? ✅ ଉତ୍ତର: ସମ୍ବିଧାନର ଆରମ୍ଭରେ ଥିବା 'ପ୍ରସ୍ତାବନା' ହେଉଛି ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖବନ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ। ଏଥିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ ଭାରତର ଜନସାଧାରଣ ହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ। ଏହା ସମ୍ବିଧାନର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଆଦର୍ଶ ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ଷମତାକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ।

❓.7 କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତରରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ? ✅ ଉତ୍ତର: ଭାରତରେ କେନ୍ଦ୍ର ସଂସଦ ଦୁଇଟି ସଦନକୁ ନେଇ ଗଠିତ: ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭା, ତଥା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହାର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଅଟନ୍ତି। ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟମାନେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ହୋଇ ଶାସନ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି।

❓.8 ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ଚାଲେ? ✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ବିଧାନସଭା ଥାଏ ଯାହାର ସଦସ୍ୟମାନେ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ଗଠନ ହୁଏ, ଯାହା ନିଜର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହି ଶାସନ କରେ।

❓.9 ଭାରତୀୟ ସଂସଦରେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱର ବ୍ୟବସ୍ଥା କ'ଣ? ✅ ଉତ୍ତର: ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ନୀତି ଅନୁସାରେ ଶାସନ କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ନିକଟରେ ଦାୟୀ ରହନ୍ତି। ତେଣୁ, କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିଥାଆନ୍ତି।

❓.10 ଲୋକସଭା ଓ ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତି ଲେଖ। ✅ ଉତ୍ତର: ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପ୍ରଥା ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସର ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନେ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଏହି ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥାଆନ୍ତି। 🌐 www.WithTeachers.in

❓.11 ରାଜ୍ୟସଭା ଓ ବିଧାନ ପରିଷଦ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତି ଲେଖ। ✅ ଉତ୍ତର: ଏହି ଦୁଇଟି ସଦନର ସଦସ୍ୟମାନେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟମାନେ ନିର୍ବାଚିତ କରନ୍ତି। ସେହିପରି, ବିଧାନ ପରିଷଦ ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ସେଠାକାର ସଦସ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି।

❓.12 ଭାରତରେ ଥିବା ବିଧାନ ପରିଷଦ ଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କ'ଣ ଜାଣିଛ? ✅ ଉତ୍ତର: ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ୫ଟି ରାଜ୍ୟ: ବିହାର, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ଏହି ଉଚ୍ଚ ସଦନ ରହିଛି। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ଏହା ୧୯୮୫ରେ ଉଠିଯାଇ ପୁନର୍ବାର ୨୦୦୭ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।

❓.13 ୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଷୟରେ ଲେଖ। ✅ ଉତ୍ତର: ଏହି ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଜରିଆରେ ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନଭିତ୍ତିକ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ସହରାଞ୍ଚଳ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିପାରିଛି।

❓.14 ସହରାଞ୍ଚଳ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ। ✅ ଉତ୍ତର: ସହରାଞ୍ଚଳରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ୩ ପ୍ରକାରର ସଂସ୍ଥା ଅଛି: ପୌର ନିଗମ, ପୌର ପାଳିକା, ଏବଂ ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ। ସେହିପରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ: ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି, ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

❓.15 କ୍ଷମତାର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ଓ ଏହା କିପରି ହେଉଛି? ✅ ଉତ୍ତର: ଏକ ବିଶାଳ ଦେଶରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର ପାଖରେ ରହିଲେ ଶାସନ ଠିକ୍ ଭାବେ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥା (ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ପୌରସଂସ୍ଥା) ଗଠନ ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ଷମତାକୁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କରାଯାଇଛି। 🌐 www.WithTeachers.in

❓.16 ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପ୍ରଥା କ'ଣ ବୁଝାଅ। ✅ ଉତ୍ତର: ଏହା ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେଉଁଥିରେ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଲିଙ୍ଗ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଶିକ୍ଷା ନିର୍ବିଶେଷରେ ବିନା କୌଣସି ଭେଦଭାବରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳଭିତ୍ତି ଅଟେ।

❓.17 ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ମତଦାନ ଅଧିକାରର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଲେଖ। ✅ ଉତ୍ତର: ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ୩୨୬ ଧାରାରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପ୍ରଥା ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି, ଯାହାକି ଏକ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଅଟେ। ଏହାକୁ ଆଧାର କରି ସଂସଦରେ 'ଲୋକପ୍ରତିନିଧି ଆଇନ ୧୯୫୦ ଓ ୧୯୫୧' ପ୍ରଣୀତ ହୋଇଛି।

❓.18 ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅଂଶଗ୍ରହଣ କିପରି ସମ୍ଭବ ହୁଏ? ✅ ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନାଗରିକମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ନିଜର ପ୍ରତିନିଧି ଚୟନ କରନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ରରେ ଲୋକସଭା, ରାଜ୍ୟରେ ବିଧାନସଭା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ପଞ୍ଚାୟତ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ବାଛି ଲୋକମାନେ ପରୋକ୍ଷରେ ଶାସନ ଓ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି।

❓.19 ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଦର୍ଶାଅ। ✅ ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ର ସର୍ବଦା ନାଗରିକଙ୍କ ସମୂହ ହିତ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଟେ। ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସମାନତା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିବାରୁ ଏହା ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷାର ସର୍ବୋକୃଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମ ଅଟେ।

❓.20 ନିର୍ବାଚନରେ ମତଦାନ କରିବାକୁ କାହିଁକି ଏକ ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କୁହାଯାଏ? ✅ ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଫଳ ରୂପାୟନ କେବଳ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମ୍ଭବ। ଯଦି ନାଗରିକମାନେ ଭୋଟ୍ ନ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଉପଯୁକ୍ତ ସରକାର ଗଠନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ନିଜର ମତଦାନ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକର ଏକ ପବିତ୍ର ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ ଅଟେ। 🌐 www.WithTeachers.in

୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୮ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର) - www.WithTeachers.in

❓.1 ଗଣତନ୍ତ୍ର କ'ଣ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ ଆଲୋଚନା କର। ✅ ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସନ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଶ ଶାସନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାଆନ୍ତି। ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର।

ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍ ର କ୍ଷୁଦ୍ର 'ନଗର ରାଜ୍ୟ' ଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରଶାସନିକ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।
ଆଜିକାଲି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ବିସ୍ତୃତ ଆୟତନ ଓ ବହୁଳ ଜନସଂଖ୍ୟା କାରଣରୁ ଭାରତ, ଆମେରିକା, ଇଂଲଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଶରେ ପରୋକ୍ଷ ବା ପ୍ରତିନିଧିମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପ୍ରତିନିଧି ବାଛି ଶାସନ କରନ୍ତି।

❓.2 ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ଏବଂ ଏଥିରେ ଥିବା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ✅ ଉତ୍ତର: କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମିଶନ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର ୯ ରେ ବସିଥିଲା। ଡଃ. ବି.ଆର. ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ୨ ବର୍ଷ ୧୧ ମାସ ୧୮ ଦିନ ପରେ ୧୯୪୯ ନଭେମ୍ବର ୨୬ରେ ସମ୍ବିଧାନ ଗୃହୀତ ହେଲା।

ସମ୍ବିଧାନରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସମାନତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି।
ସମ୍ବିଧାନର 'ପ୍ରସ୍ତାବନା' ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରେ। 🌐 www.WithTeachers.in

❓.3 ଭାରତରେ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କର। ✅ ଉତ୍ତର: ଭାରତରେ ଏକ ପରୋକ୍ଷ ବା ପ୍ରତିନିଧିମୂଳକ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳିତ।

କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତରରେ ଦ୍ୱି-ସଦନ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂସଦ ଅଛି: ଲୋକସଭା (ନିମ୍ନ ସଦନ) ଓ ରାଜ୍ୟସଭା (ଉଚ୍ଚ ସଦନ) ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହାର ଏକ ଅଙ୍ଗ ଅଟନ୍ତି। ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହେ।
ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହି ଶାସନ ପରିଚାଳନା କରେ।

❓.4 ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କ୍ଷମତାର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କରେ ବୁଝାଅ। ✅ ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି କ୍ଷମତାର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ।

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ୭୩ତମ ଏବଂ ୭୪ତମ ସଂଶୋଧନ ବଳରେ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ନିର୍ବାଚନଭିତ୍ତିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଛି।
ସହରାଞ୍ଚଳରେ ପୌର ନିଗମ, ପୌର ପାଳିକା ଓ ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ଗଠନ କରାଯାଇଛି।
ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଏବଂ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ସିଧାସଳଖ ଶାସନରେ ସାମିଲ ହୋଇ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ସମ୍ଭବ କରିପାରିଛନ୍ତି।

❓.5 ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପ୍ରଥା ଉପରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ। ✅ ଉତ୍ତର: ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ମୂଳଭିତ୍ତି ଅଟେ।

ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଲିଙ୍ଗ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଶିକ୍ଷା ନିର୍ବିଶେଷରେ ୧୮ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଛି।
ସମ୍ବିଧାନର ୩୨୬ ଧାରାରେ ଏହା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକି ଏକ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଅଟେ।
ଏହା ଲୋକପ୍ରତିନିଧି ଆଇନ ୧୯୫୦ ଓ ୧୯୫୧ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଏବଂ ଏହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରୟୋଗ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ ଅଟେ। 🌐 www.WithTeachers.in

❓.6 ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଅ।

✅ ଉତ୍ତର:

ଅଂଶଗ୍ରହଣ: ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସିଧାସଳଖ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି। ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଲୋକେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତିନିଧି ବାଛନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଆଇନ ତିଆରି କରନ୍ତି।
ଆକାର: ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ କ୍ଷୁଦ୍ର ଆୟତନ ଓ କମ୍ ଜନସଂଖ୍ୟା ଥିବା ରାଜ୍ୟରେ ସମ୍ଭବ (ଯେପରିକି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍)। ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିଶାଳ ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ (ଭାରତ, ଆମେରିକା) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ।

❓.7 ସମ୍ବିଧାନର ୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସଂଶୋଧନ ଏବଂ ଏହାର ଫଳାଫଳ ଆଲୋଚନା କର। ✅ ଉତ୍ତର: ଏହି ଦୁଇଟି ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ଭାରତୀୟ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା।

୭୩ତମ ସଂଶୋଧନ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ, ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି, ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ) କୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲା।
୭୪ତମ ସଂଶୋଧନ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ପୌରସଂସ୍ଥା (ଏନ୍.ଏ.ସି., ପୌରପାଳିକା, ପୌର ନିଗମ) ଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି।

❓.8 ଲୋକସଭା, ରାଜ୍ୟସଭା, ବିଧାନସଭା ଓ ବିଧାନ ପରିଷଦର ଗଠନ ଏବଂ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

✅ ଉତ୍ତର:

କେନ୍ଦ୍ର ସଂସଦର ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟମାନେ ସିଧାସଳଖ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ଜରିଆରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି।
ରାଜ୍ୟସଭା ଓ ବିଧାନ ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟମାନେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବା ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି। 🌐 www.WithTeachers.in

ବିଭିନ୍ନ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଅତିରିକ୍ତ ୩୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ (ବିନା ଉତ୍ତରରେ) - www.WithTeachers.in

ଭାରତ କେଉଁ ଦିନ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହେଲା?
ଆବ୍ରାହାମ୍ ଲିଙ୍କନଙ୍କ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସଂଜ୍ଞାଟିକୁ ଅବିକଳ ଲେଖ।
ସିଲି କିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ମତ କ'ଣ ଥିଲା?
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କେଉଁଠାରେ 'ନଗର ରାଜ୍ୟ' ଦେଖାଯାଉଥିଲା?
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା କେଉଁ ମିଶନର ପ୍ରସ୍ତାବ କ୍ରମେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା?
ନୂତନ ସମ୍ବିଧାନ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ମୋଟ କେତେ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା?
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖବନ୍ଧକୁ କ'ଣ କୁହାଯାଏ?
ଭାରତରେ ଦେଶ ଶାସନରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଭୂମିକା କ'ଣ?
ସମ୍ବିଧାନର 'ପ୍ରସ୍ତାବନା' ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେଉଁ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛି?
କେନ୍ଦ୍ର ସଂସଦର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଭାବେ କିଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି?
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କ୍ୟାବିନେଟ୍ କେଉଁ ସଦନରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଆବଶ୍ୟକ କରେ?
ରାଜ୍ୟସଭା ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିଏ ନିର୍ବାଚିତ କରନ୍ତି?
କେଉଁ ୫ଟି ରାଜ୍ୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଧାନ ପରିଷଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି?
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ କେବେ ଉଠିଯାଇ କେବେ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହେଲା?
ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ସହରାଞ୍ଚଳ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ?
ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ତାଲିକା କର।
ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ କେଉଁ ସ୍ତରର ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥା ଅଟେ?
ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ?
କେଉଁ ଧାରାରେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଭୋଟ୍ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି?
ଭାରତର ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାଜନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ଣ?
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷମତା କାହା ହାତରେ ଥାଏ?
ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ନିମ୍ନ ସଦନ ଅଟେ?
ଲୋକପ୍ରତିନିଧି ଆଇନ ୧୯୫୦ ଓ ୧୯୫୧ ର ମୂଳ ଭିତ୍ତି କ'ଣ?
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରମୁଖ ତଫାତ୍ ଲେଖ।
ଭାରତରେ କ୍ଷମତାର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦେଖାଯାଏ?
ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ କାହା ନିକଟରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ?
ମୌଳିକ ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛି?
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ଦ୍ୱାରା ନଭେମ୍ବର ୨୬, ୧୯୪୯ ରେ କ'ଣ ହୋଇଥିଲା?
ବିଶାଳ ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶରେ କେଉଁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସର୍ବୋକୃଷ୍ଟ ଅଟେ?

📝 ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test) 📝 - www.WithTeachers.in

ବିଷୟ: ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ (ଅଧ୍ୟାୟ ୧, ପାଠ ୨)

ସମୟ: ୪୫ ମିନିଟ୍ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା: ୨୫ ମାର୍କ

କ-ବିଭାଗ: ବହୁବିକଳ୍ପୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) [୧ × ୫ = ୫ ମାର୍କ]

୧. ଭାରତରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି?

(କ) ରାଜତନ୍ତ୍ର (ଖ) ଏକଛତ୍ରବାଦ (ଗ) ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର (ଘ) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର

୨. କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ କାହା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହନ୍ତି?

(କ) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି (ଖ) ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ଗ) ଲୋକସଭା (ଘ) ରାଜ୍ୟସଭା

୩. ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରାରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି?

(କ) ୩୨୪ (ଖ) ୩୨୫ (ଗ) ୩୨୬ (ଘ) ୩୨୭

୪. ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ କେଉଁ ମସିହାରେ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା?

(କ) ୧୯୮୫ (ଖ) ୨୦୦୦ (ଗ) ୨୦୦୫ (ଘ) ୨୦୦୭

୫. ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ କେବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା?

(କ) ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର ୯ (ଖ) ୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ (ଗ) ୧୯୪୯ ନଭେମ୍ବର ୨୬ (ଘ) ୧୯୫୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୬

ଖ-ବିଭାଗ: ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [୨ × ୩ = ୬ ମାର୍କ]

୬. ଆବ୍ରାହାମ୍ ଲିଙ୍କନଙ୍କ ମତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଂଜ୍ଞା କ'ଣ?

୭. ଭାରତରେ କେଉଁ ୫ଟି ରାଜ୍ୟରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ ରହିଛି?

୮. ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହିଁକି ଆଜିକାଲି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ?

ଗ-ବିଭାଗ: ମଧ୍ୟମ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [୩ × ୨ = ୬ ମାର୍କ]

୯. ସମ୍ବିଧାନର ୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସଂଶୋଧନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?

୧୦. ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ପ୍ରଥାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝାଅ।

ଘ-ବିଭାଗ: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [୪ × ୨ = ୮ ମାର୍କ]

୧୧. ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କର।

୧୨. ଭାରତରେ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ତଥା ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖ।

(ଅଧିକ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଷ୍ଟଡି ମେଟେରିଆଲ୍ ପାଇଁ ଲଗ୍ ଇନ୍ କରନ୍ତୁ 🌐 www.WithTeachers.in)

Previous Chapter ଅଧ୍ୟାୟ ୧- (ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ) ପ୍ରଥମ ପାଠ: ନୂତନ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ Next Chapter ଅଧ୍ୟାୟ ୨: (ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ) ଭାରତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର,ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ