ଅଧ୍ୟାୟ ୨: (ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ) ଭାରତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର,ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ – Additional Questions Class 10 ଇତିହାସ
🌐 www.WithTeachers.in କୁ ସ୍ୱାଗତ! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଅଧ୍ୟାୟ ୨ (ଭାରତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର, ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ) ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା। 🌐
୧ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୩୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ) - www.WithTeachers.in
ଭାଗ ୧: ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ
❓.1 ଜନମତ କେଉଁ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅଟେ?
❓.2 ଆମ ଦେଶରେ ମତଦାନ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ବୟସ ସୀମା କେତେ?
❓.3 ଲୋକସଭାକୁ ଆଂଲୋ-ଭାରତୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ କେତେ ଜଣଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମନୋନୀତ କରନ୍ତି?
❓.4 ଓଡ଼ିଶାରୁ ଲୋକସଭାକୁ କେତେ ଜଣ ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି?
❓.5 ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା କେତେ?
❓.6 ରାଜ୍ୟସଭାର ସର୍ବାଧିକ ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା କେତେ?
❓.7 ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସୀମା କିଏ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ?
❓.8 ସରପଞ୍ଚମାନେ କେଉଁ ପଦ୍ଧତିରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି?
❓.9 ମତଦାନର କେତେ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ବନ୍ଦ ହୁଏ?
❓.10 ଭାରତରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ କିଏ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି?
ଭାଗ ୨: ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର (www.WithTeachers.in)
❓.11 ଲୋକସଭା ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା ହେଉଛି ______ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା।
❓.12 ସମ୍ବିଧାନର ______ ଧାରାରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଗଠନ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
❓.13 ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ______ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି।
❓.14 ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ବେଳେ ହିଂସାକାଣ୍ଡ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆୟୋଗ ______ ଲାଗୁ କରନ୍ତି।
❓.15 ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ______ ଟି ଆସନ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଛି।
❓.16 ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସର୍ବାଧିକ ______ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
❓.17 ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ପାଇଁ ଜଣେ ଲେଖାଏଁ ______ ଅଫିସର ନିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
❓.18 ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ______ ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତିରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି।
❓.19 ଲୋକସଭାର ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ______-ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଳୀ।
❓.20 ସିଦ୍ଧମତର ______ ଅଂଶ ଭୋଟ ନ ପାଇଲେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ଅମାନତ ରାଶି ବ୍ୟାଜ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ।
ଭାଗ ୩: ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍ ଦର୍ଶାଅ
❓.21 ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଲୋକମାନେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ଶାସନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
❓.22 ଭାରତରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲୋକସଭାରେ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ।
❓.23 ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ୧୨ ଜଣ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ମନୋନୀତ କରନ୍ତି।
❓.24 ଗୋଟିଏ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଏକାଧିକ ପ୍ରାର୍ଥୀ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇପାରିବେ।
❓.25 ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଦାୟୀ।
❓.26 ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅପରାଧୀକରଣ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ଅଟେ।
❓.27 ଓଡ଼ିଶାରେ ୨୧ ଟି ଲୋକସଭା ଆସନ ରହିଛି।
❓.28 ଜାଲିଆତି ରୋକିବା ପାଇଁ ମତଦାତାଙ୍କ ବାମ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କାଳି ଲଗାଯାଏ।
❓.29 ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ।
❓.30 ସମ୍ବିଧାନର ୩୨୬ ଧାରାରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବିଷୟରେ ଲେଖାଅଛି।
✅ ୧ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର (Answers) - www.WithTeachers.in: ✅.1 ଗଣତନ୍ତ୍ର ✅.2 ୧୮ ବର୍ଷ ✅.3 ୨ ଜଣ ✅.4 ୨୧ ଜଣ ✅.5 ୧୪୭ ✅.6 ୨୫୦ ✅.7 ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଆୟୋଗ ✅.8 ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ✅.9 ୪୮ ଘଣ୍ଟା ✅.10 ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ✅.11 ୨୫ ✅.12 ୩୨୪ ✅.13 ରାଜ୍ୟପାଳ ✅.14 ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ✅.15 ୩୨ ✅.16 ୬୫ ✅.17 ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ✅.18 ପରୋକ୍ଷ ✅.19 ଏକ ✅.20 ୧/୬ (ଏକ-ଷଷ୍ଠାଂଶ) ✅.21 ଭୁଲ୍ ✅.22 ଠିକ୍ ✅.23 ଠିକ୍ ✅.24 ଭୁଲ୍ ✅.25 ଭୁଲ୍ (ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଦାୟୀ) ✅.26 ଠିକ୍ ✅.27 ଠିକ୍ ✅.28 ଭୁଲ୍ (ଡାହାଣ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ) ✅.29 ଭୁଲ୍ ✅.30 ଠିକ୍
୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୨୫ଟି ପ୍ରଶ୍ନ) - www.WithTeachers.in
❓.1 ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
❓.2 ଲୋକସଭାକୁ ଆଂଲୋ-ଭାରତୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ କାହିଁକି ମନୋନୀତ କରାଯାଏ?
❓.3 ଉପ-ନିର୍ବାଚନ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ହୁଏ?
❓.4 ଅମାନତ ରାଶି କେତେବେଳେ ବ୍ୟାଜ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ?
❓.5 ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ନିର୍ବାଚନ କ'ଣ?
❓.6 ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
❓.7 ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
❓.8 ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଓଡ଼ିଶାରୁ କେତେ ସଦସ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ କିପରି?
❓.9 ନିର୍ବାଚନ ଇସ୍ତାହାର କ'ଣ?
❓.10 ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ?
❓.11 EVM ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ କ'ଣ ଏବଂ ଏହାର ଉପଯୋଗିତା କ'ଣ?
❓.12 ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସୀମା କିଏ ଏବଂ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି?
❓.13 ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସରଙ୍କର ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ।
❓.14 ଭୋଟର ତାଲିକା (ମତଦାତା ତାଲିକା) କିଏ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ?
❓.15 ଦଳୀୟ ସଂକେତର ଗୁରୁତ୍ୱ କ'ଣ?
❓.16 ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗରେ କେତେ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଅଛନ୍ତି?
❓.17 ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କ'ଣ?
❓.18 ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନିର୍ବାଚନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ କି କଟକଣା ରହିଛି?
❓.19 ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରର ପରିଚାଳନା କିଏ କରନ୍ତି?
❓.20 ଭୋଟ୍ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କାଳି କାହିଁକି ଲଗାଯାଏ?
❓.21 ମୁକ୍ତ ଓ ଅବାଧ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲେଖ।
❓.22 ନିର୍ବାଚନରେ 'ପାରିବାରିକ ରାଜନୀତି' ର ପ୍ରଭାବ କ'ଣ?
❓.23 ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ କେଉଁ କେଉଁ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି?
❓.24 ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ?
❓.25 ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
✅ ୨ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର - www.WithTeachers.in: (ସ୍ଥାନାଭାବ କାରଣରୁ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଦିଆଗଲା) ✅.1 ଜାତି, ଧର୍ମ, ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ବିଶେଷରେ ୧୮ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ଭୋଟ୍ ଦେବାର ଅଧିକାରକୁ ସାବାଳକ ମତଦାନ କୁହାଯାଏ। ✅.2 ଯଦି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ହୃଦ୍ବୋଧ ହୁଏ ଯେ ଏହି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ନାହିଁ, ତେବେ ୨ ଜଣଙ୍କୁ ମନୋନୀତ କରନ୍ତି। ✅.3 କୌଣସି ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବା ଇସ୍ତଫା ଯୋଗୁଁ ଆସନ ଖାଲି ପଡ଼ିଲେ ଉପ-ନିର୍ବାଚନ ହୁଏ। ✅.4 ପ୍ରାର୍ଥୀ ସିଦ୍ଧମତର ୧/୬ ଭାଗ ଭୋଟ୍ ନ ପାଇଲେ। ✅.5 କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପୂରଣ ପୂର୍ବରୁ ଗୃହ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଯେଉଁ ନିର୍ବାଚନ ହୁଏ। ✅.6 ଲୋକସଭା ଓ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ। ✅.7 ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ। ✅.8 ୧୦ ଜଣ; ବିଧାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ✅.9 ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପ୍ରାମାଣିକ ପତ୍ର। ✅.10 ନିର୍ବାଚନରେ ହିଂସାକାଣ୍ଡ ଓ ଅସାଧୁ ଉପାୟକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ। ✅.11 ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭୋଟିଂ ମେସିନ୍; ଏହାଦ୍ୱାରା ଭୋଟ୍ ଗ୍ରହଣ ଓ ଗଣତି ଶୀଘ୍ର ହୁଏ। ✅.12 ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଆୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନସଂଖ୍ୟା ଭିତ୍ତିରେ। ✅.13 ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା କରିବା। ✅.14 ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ। ✅.15 ଏହାଦ୍ୱାରା ମତଦାତା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି। ✅.16 ଜଣେ ମୁଖ୍ୟ ଆୟୁକ୍ତ ଏବଂ ୨ ଜଣ ଅନ୍ୟ ଆୟୁକ୍ତ (ମୋଟ ୩ ଜଣ)। ✅.17 ନାମାଙ୍କନ କାଏମ ଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ନିଜ ନାମ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା। ✅.18 ଲୋକସଭା ପାଇଁ ୨୫ ଲକ୍ଷ ଓ ବିଧାନସଭା ପାଇଁ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ✅.19 ପ୍ରିଜାଇଡିଂ ଅଫିସର ଏବଂ ପୋଲିଂ ଅଫିସର। ✅.20 କେହି ଯେପରି ଏକାଧିକ ଥର ଭୋଟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ। ✅.21 ଅର୍ଥବଳ ଓ ବାହୁବଳର ବ୍ୟବହାର। ✅.22 ଏହାଦ୍ୱାରା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବଦଳରେ ପରିବାରର ଲୋକମାନେ ରାଜନୀତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ✅.23 ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ପୌରସଂସ୍ଥା ନିର୍ବାଚନ। ✅.24 ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଠାରେ। ✅.25 ଯେଉଁ ପ୍ରାର୍ଥୀ କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳର ସମର୍ଥନ ବିନା ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ନ୍ତି।
୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୨୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର) - www.WithTeachers.in
❓.1 ଗୋପନୀୟ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ'ଣ?
✅ ଉତ୍ତର: ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମତଦାତା ନିର୍ଭୟରେ ଏବଂ ଗୋପନରେ ନିଜ ମତଦାନ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚନ ଅବାଧ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତିମୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ମତଦାତା କାହାକୁ ଭୋଟ ଦେଲେ ତାହା ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। 🌐 www.WithTeachers.in
❓.2 ଆପେକ୍ଷିକ ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ନୀତିଟି କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ?
✅ ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାଚନରେ ଜୟଯୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ସମସ୍ତ 'ସିଦ୍ଧମତ' (valid votes) ର ଆପେକ୍ଷିକ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଆବଶ୍ୟକ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ସର୍ବାଧିକ ଭୋଟ୍ ପାଆନ୍ତି, ସେ ବିଜୟୀ ଘୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ଶତକଡ଼ା ୫୦ ଭାଗରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ପାଇବା ଜରୁରୀ ନୁହେଁ।
❓.3 ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସରଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ?
✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସର ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କର ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଯାଞ୍ଚ କରିବା, ଏବଂ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନାମ ତାଲିକା ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ଭୋଟ୍ ଗଣତି ପରେ ବିଜୟୀ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନାମ ଘୋଷଣା କରି ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
❓.4 ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ର ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ କ'ଣ ସବୁ ଦେଖାଯାଏ?
✅ ଉତ୍ତର: ନାମାଙ୍କନ ଦାଖଲର ଶେଷ ତାରିଖ ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସର ଏହାର ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କର ବୟସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ। ନିୟମ ମୁତାବକ ସମସ୍ତ କାଗଜପତ୍ର, ଯେପରିକି ଆୟର ବିବରଣୀ ଓ ଅପରାଧିକ ମାମଲାର ସୂଚନା ଦାଖଲ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଦେଖାଯାଏ।
❓.5 ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭୋଟିଂ ମେସିନ୍ (EVM) ର ଫାଇଦା କ'ଣ?
✅ ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଆଜିକାଲି ମତଦାନ ପାଇଁ EVM ର ପ୍ରଚଳନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ମତଦାନ ଏବଂ ମତ ଗଣନା କାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ସହଜରେ ଓ ଶୀଘ୍ର ହୋଇପାରୁଛି। ଏଥିରେ କାଗଜର ଅପଚୟ ରୋକାଯିବା ସହ ଅବୈଧ ଭୋଟ୍ (invalid votes) ର ସମ୍ଭାବନା କମିଯାଇଥାଏ। 🌐 www.WithTeachers.in
❓.6 ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ଅଭିଯାନରେ କେଉଁ କେଉଁ ମାଧ୍ୟମ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ?
✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀର ପତ୍ର (ପୋଷ୍ଟର), ବିଜ୍ଞାପନ, ସାଧାରଣ ସଭା ଏବଂ ରାଲି ଆଦିର ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ମତଦାତାଙ୍କ ଘରକୁ ଘର ବୁଲି ନିଜ ସପକ୍ଷରେ ସମର୍ଥନ ଲୋଡ଼ନ୍ତି। ଦୂରଦର୍ଶନ ଏବଂ ଆକାଶବାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି।
❓.7 ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧିର ତିନୋଟି ନିୟମ ଉଲ୍ଲେଖ କର।
✅ ଉତ୍ତର: (୧) ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ କୌଣସି ଦେବପୀଠ ବା ପୂଜାସ୍ଥଳୀର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। (୨) ସରକାରୀ ଗାଡ଼ି ଏବଂ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। (୩) ମତଦାନର ୪୮ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପ୍ରଚାର କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
❓.8 ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରର ପରିଚାଳନା କିପରି ହୁଏ?
✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ୭୦୦ ରୁ ୮୦୦ ମତଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ (ସାଧାରଣତଃ ସ୍କୁଲ୍ ବା କଲେଜରେ)। କେନ୍ଦ୍ର ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଜଣେ 'ପ୍ରିଜାଇଡିଂ ଅଫିସର' ଏବଂ ଏକାଧିକ 'ପୋଲିଂ ଅଫିସର' ନିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ରର ୧୦୦ ମିଟର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଚାର ନିଷିଦ୍ଧ ଥାଏ। 🌐 www.WithTeachers.in
❓.9 ଅମାନତ ରାଶି କ'ଣ ଏବଂ ଏହା କେତେବେଳେ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼େ?
✅ ଉତ୍ତର: ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ର ଦାଖଲ କଲାବେଳେ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅର୍ଥ ରାଶି ଜମା କରନ୍ତି ଯାହାକୁ ଅମାନତ (Security deposit) କୁହାଯାଏ। ଯଦି ପ୍ରାର୍ଥୀ ନିଜ ମଣ୍ଡଳୀର ମୋଟ ସିଦ୍ଧମତର ଏକ-ଷଷ୍ଠାଂଶ (୧/୬) ଭୋଟ୍ ପାଇବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଦାଖଲ କରିଥିବା ଅମାନତ ରାଶି ବ୍ୟାଜ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ।
❓.10 ଭୋଟର ପରିଚୟ ପତ୍ର ବା ଫଟୋ ପରିଚୟ ପତ୍ରର ଗୁରୁତ୍ୱ କ'ଣ?
✅ ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମତଦାତାଙ୍କୁ ଏକ ଫଟୋ ପରିଚୟ ପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏଥିରେ ମତଦାତାଙ୍କ ନାମ, ବୟସ, ବାସସ୍ଥାନ ଓ ପିତା/ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ଥାଏ। ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଭୋଟ୍ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମତଦାତାଙ୍କ ପରିଚୟ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ, ଯାହାକି ଜାଲିଆତି ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
❓.11 ନିର୍ବାଚନ ବିବାଦର ସମାଧାନ କିପରି କରାଯାଏ? (ଉ: ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା)
❓.12 ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ କିପରି ପଦଚ୍ୟୁତ କରାଯାଇପାରିବ?
❓.13 ନିର୍ବାଚନ ସଂକେତ ପ୍ରଦାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝାଅ।
❓.14 ଭାରତରେ ମହିଳା ଓ ଅନୁସୂଚିତ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲେଖ।
❓.15 ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ଭୂମିକା ଆଲୋଚନା କର।
❓.16 ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ନିର୍ବାଚନ ଓ ଉପ-ନିର୍ବାଚନ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ।
❓.17 ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନର ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ?
❓.18 ନିର୍ବାଚନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା ଓ ହିସାବ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲେଖ।
❓.19 ମତ ଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ?
❓.20 ରାଜନୀତିର ଅପରାଧୀକରଣ କିପରି ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ବିପଦ?
୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୮ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର) - www.WithTeachers.in
❓.1 ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ।
✅ ଉତ୍ତର:
-
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ: ଏଥିରେ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ମତଦାତା ସିଧାସଳଖ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ନିଜର ପ୍ରତିନିଧି ବାଛନ୍ତି। ଲୋକସଭା, ବିଧାନସଭା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥା ନିର୍ବାଚନ ଏହାର ଉଦାହରଣ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଜନସାଧାରଣ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସିଧାସଳଖ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଅନ୍ତି।
-
ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ: ଏଥିରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଭୋଟ୍ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ (ଯଥା- ସାଂସଦ, ବିଧାୟକ) ଭୋଟ୍ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ବାଛନ୍ତି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ଏହାର ଉଦାହରଣ ଅଟେ। ଏଥିରେ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ ଏବଂ ଦଳୀୟ ରାଜନୀତିର ପ୍ରଭାବ କମ୍ ଥାଏ। 🌐 www.WithTeachers.in
❓.2 ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ଗଠନ ଓ ସଂରଚନା ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
✅ ଉତ୍ତର: ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ସ୍ୱୀକୃତ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ସଂସ୍ଥା ଅଟେ।
-
ସମ୍ବିଧାନର ୩୨୪ ଧାରା ଅନୁସାରେ ଏହା ଏକ ତିନି-ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ କମିଶନ୍ ଅଟେ।
-
୧୯୮୯ ମସିହା ପରଠାରୁ ଏଥିରେ ଜଣେ 'ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ' ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଜଣ 'ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ' କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
-
ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଯୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୬ ବର୍ଷ ବା ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ (ଯେଉଁଟି ପୂର୍ବରୁ ହେବ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
-
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ପଦଚ୍ୟୁତ କରିବା ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ସଂସଦରେ ମହାଭିଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ମୁଖ୍ୟ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ହଟାଯାଇପାରିବ।
❓.3 ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କର ଯେକୌଣସି ୪ଟି ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ଲେଖ।
✅ ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
୧. ମତଦାତା ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି: ସମସ୍ତ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ପାଇଁ ନୂତନ ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଏବଂ ତାହାର ସଂଶୋଧନ କରିବା।
୨. ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା: ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ସଂସଦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନମଣ୍ଡଳ ନିର୍ବାଚନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନ ଓ ପରିଚାଳନା କରିବା।
୩. ସଂକେତ ପ୍ରଦାନ ଓ ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ: ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ କରିବା।
୪. ଅଧିକାରୀ ନିଯୁକ୍ତି: ନିର୍ବାଚନ ସୁରୁଖୁରୁରେ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ଏବଂ ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସରମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା। 🌐 www.WithTeachers.in
❓.4 ଆମ ଦେଶରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରଥମ ୪ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
✅ ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
୧. ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ: ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଭିତ୍ତି କରି ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ଏକ-ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ।
୨. ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି: ୧୮ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସମସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକଙ୍କ ନାମକୁ ମତଦାତା ତାଲିକାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ।
୩. କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଘୋଷଣା: ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ନିର୍ବାଚନର ତାରିଖ, ପ୍ରାର୍ଥୀପତ୍ର ଦାଖଲ ଓ ମତଦାନର ଦିନ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଏବଂ ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସର ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
୪. ପ୍ରାର୍ଥୀ ମନୋନୟନ ଓ ନାମାଙ୍କନ ଦାଖଲ: ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ କିମ୍ବା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସରଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜ ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ର ଦାଖଲ କରନ୍ତି।
❓.5 ଭାରତରେ ମୁକ୍ତ ଓ ଅବାଧ ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ?
✅ ଉତ୍ତର: ମୁକ୍ତ ଏବଂ ଅବାଧ ନିର୍ବାଚନରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଦେଖାଯାଏ:
-
ଅର୍ଥ ଓ ବାହୁବଳର ବ୍ୟବହାର: ନିର୍ବାଚନରେ କଳାଧନ ଏବଂ ଅସାଧୁ ଉପାୟର ପ୍ରୟୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
-
ଅପରାଧୀକରଣ: ରାଜନୀତି ଏବଂ ନିର୍ବାଚନରେ ଅପରାଧିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଓ ହିଂସାକାଣ୍ଡ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
-
ପାରିବାରିକ ରାଜନୀତି: କେତେକ ଦଳରେ ବଂଶବାଦ ଓ ପାରିବାରିକ ରାଜନୀତି ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
-
ଧନିକ ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ: ନିର୍ବାଚନରେ ବହୁଳ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେତୁ କୋଟିପତି ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ବିଜୟ ଆଶା ଅଧିକ ରହୁଛି, ଯାହା ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତି ଏକ ବିପଦ ଅଟେ।
❓.6 ନାମାଙ୍କନ ଦାଖଲ ଠାରୁ ପ୍ରାର୍ଥୀପତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ତାରିଖ ମଧ୍ୟରେ ଅମାନତ ରାଶି ସହ ନିଜର ନାମାଙ୍କନ ପତ୍ର ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସରଙ୍କ ନିକଟରେ ଦାଖଲ କରନ୍ତି।
ନାମାଙ୍କନ ଦାଖଲର ଶେଷ ତାରିଖ ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଫିସର ଏହାର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି ଏବଂ ବୈଧ ତାଲିକା ଘୋଷଣା କରନ୍ତି।
ଏହାପରେ, ଯେକୌଣସି ଇଚ୍ଛୁକ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ନିଜର ପ୍ରାର୍ଥୀପତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିପାରିବେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅମାନତ ଟଙ୍କା ଫେରସ୍ତ ଦିଆଯାଏ।
ଶେଷରେ ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନାମ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ ପାଏ।
❓.7 ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ମତ ଗଣତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କର।
✅ ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାଚନ ଦିନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଥିବା ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଭୋଟରମାନେ ନିଜର ଫଟୋ ପରିଚୟ ପତ୍ର ଦେଖାଇ ଇଭିଏମ୍ (EVM) ମେସିନରେ ମତଦାନ କରନ୍ତି। ଜାଲିଆତି ରୋକିବାକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଲିଭୁନଥିବା କାଳି ଲଗାଯାଏ। ମତଦାନ ସରିବା ପରେ EVM ଗୁଡ଼ିକୁ ସିଲ୍ କରି ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସରଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯାଏ। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦିନ ଗଣତି କେନ୍ଦ୍ରରେ 'ଗୋଟିଏ ମତଦାତାର ଗୋଟିଏ ଭୋଟ୍' ନୀତିରେ ଭୋଟ ଗଣାଯାଏ ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ସିଦ୍ଧମତ ପାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ଘୋଷଣା କରାଯାଏ। 🌐 www.WithTeachers.in
❓.8 ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରଭେଦ ଦର୍ଶାଅ।
✅ ଉତ୍ତର:
-
କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ: ଏହା ଲୋକସଭା, ରାଜ୍ୟସଭା, ବିଧାନସଭା, ବିଧାନ ପରିଷଦ ତଥା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା କରେ। ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଯୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି।
-
ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ: ଏହା ୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ଏବଂ କେବଳ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥା (ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ପୌରସଂସ୍ଥା) ଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା କରେ। ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟପାଳ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି।
୧. ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ନିର୍ବାଚନ ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି?
୨. ରାଜ୍ୟସଭାର କେତେ ଅଂଶ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରତି ୨ ବର୍ଷରେ ଅବସର ନିଅନ୍ତି?
୩. ଓଡ଼ିଶାରେ ସର୍ବାଧିକ ବିଧାନସଭା ଆସନ କେଉଁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅଛି?
୪. ମତଦାତା ତାଲିକାକୁ କେବେ ଏବଂ କିପରି ସଂଶୋଧନ କରାଯାଏ?
୫. ଭାରତରେ ଏକକ ମତଦାତା ତାଲିକା ବ୍ୟବସ୍ଥା କାହିଁକି ରଖାଯାଇଛି?
୬. SC ଏବଂ ST ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଲୋକସଭାରେ ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରାରେ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ ଅଛି?
୭. ନିର୍ଦ୍ଦଳୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ ସଂକେତ କିପରି ମିଳେ?
୮. ଡାକ ମାଧ୍ୟମରେ ମତଦାନ (Postal Ballot) କିଏ ଦେଇପାରିବେ?
୯. ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଆୟୁକ୍ତମାନଙ୍କୁ କିଏ ପଦଚ୍ୟୁତ କରିପାରିବେ?
୧୦. ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାରେ କେତେଟି ଆସନ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ?
୧୧. ୭୩ତମ ଏବଂ ୭୪ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ କ'ଣ?
୧୨. ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ 'ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ' (Observer) ଙ୍କ ଭୂମିକା କ'ଣ?
୧୩. ଗୋଟିଏ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଥିଲେ କି ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜେ?
୧୪. ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ମିଳୁଥିବା ହାରାହାରି ସମୟ କେତେ?
୧୫. ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କିପରି 'ଦଳୀୟ ଟିକେଟ୍' ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି?
୧୬. ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ବେଳେ ରାଲି ଓ ସାଧାରଣ ସଭାର ମହତ୍ତ୍ୱ କ'ଣ?
୧୭. ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିରୋଧରେ କେଉଁଠାରେ ଅପିଲ୍ କରାଯାଇପାରିବ?
୧୮. ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତି ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ପଦଚ୍ୟୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟରେ କି ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି?
୧୯. ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ବୟସ ସୀମା କେତେ?
୨୦. ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କି କି ଅଯୋଗ୍ୟତା ଥିଲେ ମତଦାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ?
୨୧. ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଲେଖ।
୨୨. ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରଠାରୁ କେତେ ମିଟର ଦୂରତା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚାର ନିଷିଦ୍ଧ?
୨୩. ସିଦ୍ଧମତ ବା Valid Votes କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝାଯାଏ?
୨୪. ଜଣେ ମତଦାତା ଏକାଧିକ ଥର ଭୋଟ ଦେଲେ କି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଏ?
୨୫. ଓଡ଼ିଶାରୁ ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଥିବା ୨୧ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେତେ ବର୍ଷ?
୨୬. ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏକ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ସଂସ୍ଥା - ଏହାର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
୨୭. ଦୂରଦର୍ଶନ ଏବଂ ଆକାଶବାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ସମୟ କିଏ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରେ?
୨୮. ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅର୍ଥବଳର ବ୍ୟବହାର କିପରି ରୋକାଯାଇପାରିବ?
୨୯. ଯୁବଶକ୍ତି କିପରି ନିର୍ବାଚନୀ ସଂସ୍କାର ଆଣିପାରିବେ?
୩୦. ଗୋଟିଏ ମତଦାତାର ଗୋଟିଏ ଭୋଟ୍ (One Person, One Vote) ନୀତିର ଗୁରୁତ୍ୱ କ'ଣ?
📝 ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test) 📝 - www.WithTeachers.in
ବିଷୟ: ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ (ଅଧ୍ୟାୟ ୨)
ସମୟ: ୪୫ ମିନିଟ୍ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା: ୨୫ ମାର୍କ
କ-ବିଭାଗ: ବହୁବିକଳ୍ପୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) [୧ × ୫ = ୫ ମାର୍କ]
୧. ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗରେ ମୋଟ କେତେ ଜଣ ଆୟୁକ୍ତ (ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସମେତ) ଅଛନ୍ତି?
(କ) ୧ (ଖ) ୨ (ଗ) ୩ (ଘ) ୪
୨. ଓଡ଼ିଶାରୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ କେତେ ଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି?
(କ) ୧୦ (ଖ) ୧୨ (ଗ) ୨୧ (ଘ) ୧୪୭
୩. ଲୋକସଭା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୀମା କେତେ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି?
(କ) ୧୦ ଲକ୍ଷ (ଖ) ୧୫ ଲକ୍ଷ (ଗ) ୨୦ ଲକ୍ଷ (ଘ) ୨୫ ଲକ୍ଷ
୪. ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର ଅଟେ?
(କ) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ (ଖ) ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ଗ) ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ (ଘ) ସଂସଦ
୫. ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ରିଟର୍ଣ୍ଣିଂ ଅଫିସର ଭାବେ କିଏ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି?
(କ) ଜିଲ୍ଲାପାଳ (ଖ) ଉପ-ଜିଲ୍ଲାପାଳ (ଗ) ବି.ଡି.ଓ (ଘ) ତହସିଲଦାର
ଖ-ବିଭାଗ: ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [୨ × ୩ = ୬ ମାର୍କ]
୬. ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?
୭. ଅମାନତ ରାଶି କେତେବେଳେ ବ୍ୟାଜ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ?
୮. ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭୋଟିଂ ମେସିନ୍ (EVM) ର ଦୁଇଟି ଫାଇଦା ଲେଖ।
ଗ-ବିଭାଗ: ମଧ୍ୟମ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [୩ × ୨ = ୬ ମାର୍କ]
୯. ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ'ଣ ପ୍ରଭେଦ ଅଛି?
୧୦. ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧିର ଯେକୌଣସି ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ନିୟମ ଉଲ୍ଲେଖ କର।
ଘ-ବିଭାଗ: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [୪ × ୨ = ୮ ମାର୍କ]
୧୧. ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଅ।
୧୨. ଭାରତରେ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ଅବାଧ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋଚନା କର।
(ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜର ଉତ୍ତର ଖାତାରେ ଏହି ପରୀକ୍ଷାର ଅଭ୍ୟାସ କରିପାରିବେ। ଅଧିକ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଲଗ୍ ଇନ୍ କରନ୍ତୁ 🌐 www.WithTeachers.in)