ଅଧ୍ୟାୟ ୨-ପ୍ରଥମ ପାଠ: ଓଡ଼ିଆ ଜାତୀୟତାର ବିକାଶ – Additional Questions Class 10 ଇତିହାସ
୧ ନମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (1 Mark Questions) - 20 ଟି ପ୍ରଶ୍ନ
www.WithTeachers.in ବିଭାଗ କ: ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର
❓.1 ଓଡ଼ିଶା ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ______ ମସିହାରେ ଅଧିକୃତ ହେଲା ।
❓.2 ଓଡ଼ିଶାର ଶେଷ ସ୍ବାଧୀନ ହିନ୍ଦୁରାଜା ଥିଲେ ______ ।
❓.3 ୧୮୩୭ ମସିହାରେ କଟକରେ ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରଣଯନ୍ତ୍ର ______ ନାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ।
❓.4 ୧୮୭୦ ମସିହାରେ ଗଞ୍ଜାମର ଓଡ଼ିଆମାନେ ______ ଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସଭା କରିଥିଲେ ।
❓.5 ମହିମା ଧର୍ମର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ______ ଥିଲେ ।
❓.6 କଲିକତା ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ______ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା ।
❓.7 'ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା' ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ ______ ।
ବିଭାଗ ଖ: ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ ଲେଖ
❓.8 ନ'ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ୧୮୬୬ ମସିହାରେ ପଡ଼ିଥିଲା ।
❓.9 ମରହଟ୍ଟାମାନେ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାକୁ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଭାଷା ରୂପେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ ।
❓.10 'ସମ୍ବାଦ ବାହିକା' ପତ୍ରିକା ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ସମ୍ପାଦନାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
❓.11 ୧୮୭୬ ମସିହାରେ କଟକ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ନାତକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଉନ୍ନୀତ ହେଲା ।
❓.12 ସମ୍ବଲପୁରରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।
❓.13 ୧୮୮୨ ରେ ଲର୍ଡ଼ ରିପନ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ।
❓.14 ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ ନଥିଲେ ।
ବିଭାଗ ଗ: ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ
❓.15 ୧୮୨୩ ମସିହାରେ କଟକରେ କିଏ ହିତକାରୀ ଦାତବ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ?
❓.16 'ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ' ପତ୍ରିକା କେଉଁଠାରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା ?
❓.17 'ଉତ୍କଳ ସଭା' କେଉଁ ମସିହାରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
❓.18 ଭୀମଭୋଇ କେଉଁ ଧର୍ମର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଚାରକ ଥିଲେ ?
❓.19 ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ କେଉଁ ଭାଷାକୁ ସରକାରୀ ଭାଷା ରୂପେ ପ୍ରଚଳନ କରାଗଲା ?
❓.20 କେଉଁ ଇଂରେଜ କମିଶନରଙ୍କ ନାମରେ କଟକର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତରମାଳା (1 Mark):
✅.1 ୧୮୦୩
✅.2 ମୁକୁନ୍ଦ ଦେବ
✅.3 କଟକ ମିଶନ ପ୍ରେସ
✅.4 ରସୁଲକୋଣ୍ଡା (ଭଞ୍ଜନଗର)
✅.5 ମହିମା ଗୋସ୍ଵାମୀ
✅.6 ୧୮୫୭
✅.7 ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ
✅.8 ଠିକ୍
✅.9 ଭୁଲ୍ (ପାର୍ଶୀ ଭାଷାକୁ ଦେଇଥିଲେ)
✅.10 ଠିକ୍
✅.11 ଠିକ୍
✅.12 ଭୁଲ୍ (ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ ହୋଇଥିଲା)
✅.13 ଠିକ୍
✅.14 ଭୁଲ୍ (ସେ ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ ଥିଲେ)
✅.15 ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ୍ ଧର୍ମପ୍ରଚାରକମାନେ
✅.16 ବାମଣ୍ଡାରୁ
✅.17 ୧୮୮୨ ମସିହାରେ
✅.18 ମହିମା ଧର୍ମ
✅.19 ତେଲୁଗୁ ଭାଷା
✅.20 ଟି.ଇ. ରେଭେନ୍ସା
୨ ନମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (2 Mark Questions) - 10 ଟି ପ୍ରଶ୍ନ
www.WithTeachers.in
❓.21 ମଧୁସୂଦନ ଦାସ କେବେ ଏବଂ କେଉଁ ଉପାଧି ହାସଲ କରି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ ?
❓.22 କଟକ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲର ଶିକ୍ଷାଗତ ଉନ୍ନତି କିପରି ହୋଇଥିଲା ?
❓.23 ୧୮୬୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଦୁଇଟି ପତ୍ରିକାର ନାମ ଲେଖ ଏବଂ ଏହାର ସମ୍ପାଦକ କିଏ ଥିଲେ ?
❓.24 ଇଂରେଜମାନେ ଓଡ଼ିଶା ଅଧିକାର କଲାପରେ ବଙ୍ଗୀୟମାନେ କିପରି ଭାଷା ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ?
❓.25 ରସୁଲକୋଣ୍ଡା ସଭା କାହିଁକି ଏବଂ କେବେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା ?
❓.26 ସମ୍ବଲପୁରରେ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା କାହିଁକି ପ୍ରଚଳନ କରାଗଲା ?
❓.27 କଟକରେ 'ଉତ୍କଳ ସଭା' ଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା କିଏ ଥିଲେ ?
❓.28 ମହିମା ଧର୍ମ କିପରି ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ନବଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କଲା ?
❓.29 ଟି.ଇ. ରେଭେନ୍ସା ଓଡ଼ିଶାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କେଉଁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ?
❓.30 ଲର୍ଡ଼ ରିପନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ'ଣ ଥିଲା ଏବଂ ଓଡ଼ିଆମାନେ କିପରି ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତରମାଳା (2 Marks):
✅.21 ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ୧୮୭୦ ମସିହାରେ କଲିକତା ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବି.ଏ. ପାସ୍ କରି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ ୧୮୭୩ରେ ସେ ଏମ୍.ଏ. ଓ ୧୮୭୮ରେ ବି.ଏଲ୍. ପାସ୍ କରିଥିଲେ।
✅.22 ୧୮୬୭ରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲକୁ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ରୂପେ ଉନ୍ନୀତ କରାଗଲା। ପରେ ୧୮୭୬ରେ ଏହାକୁ ସ୍ନାତକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ (ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ) ରୂପେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା।
✅.23 ୧୮୬୮ ମସିହାରେ ବାଲେଶ୍ଵରରୁ 'ସମ୍ବାଦ ବାହିକା' ଓ 'ବୋଧଦାୟିନୀ' ନାମକ ଦୁଇଟି ପତ୍ରିକା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି।
✅.24 ଇଂରେଜମାନେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ବଙ୍ଗଳାର ଅଂଶ ଭାବେ ରଖି ବଙ୍ଗୀୟମାନଙ୍କୁ କର୍ମଚାରୀ କଲେ। ସେମାନେ ଓଡ଼ିଆ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭାବରୁ ଓଡ଼ିଆ ବଦଳରେ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ।
✅.25 ଗଞ୍ଜାମରେ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଅବହେଳିତ ହେଲା। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରିବା ପାଇଁ ୧୮୭୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ରସୁଲକୋଣ୍ଡାଠାରେ ସଭା ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା।
✅.26 ସମ୍ବଲପୁରରେ ନିଯୁକ୍ତ ହିନ୍ଦୀଭାଷୀ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ରାଜି ନହେବାରୁ, ସରକାର ସେଠାରେ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ କରାଇଥିଲେ।
✅.27 ୧୮୮୨ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ରାଧାନାଥ ରାୟ, ପ୍ୟାରୀମୋହନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ ପ୍ରମୁଖ 'ଉତ୍କଳ ସଭା' ଗଠନ କରିଥିଲେ।
✅.28 ମହିମା ଧର୍ମ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ସେବା, ଜାତିପ୍ରୀତି ଏବଂ ସମାନତାର ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା, ଯାହା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଓ ନବଜାଗରଣ ଆଣିଥିଲା।
✅.29 ଟି.ଇ. ରେଭେନ୍ସା ଆଳି ବାଙ୍କୀଠାରେ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ଓ ମରାମତି କରିଥିଲେ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସହ ପକ୍କା ରାସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଯୋଡ଼ିଥିଲେ।
✅.30 ଲର୍ଡ଼ ରିପନ ୧୮୮୨ ରେ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ। ଏଥିପାଇଁ ୧୮୮୨ ଜୁନ୍ ୩୦ରେ କଟକଠାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ସଭା କରି ଓଡ଼ିଆମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଥିଲେ।
୩ ନମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (3 Mark Questions) - 6 ଟି ପ୍ରଶ୍ନ
www.WithTeachers.in
❓.31 ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ବିକାଶର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତାଲିକା ଦିଅ ।
❓.32 ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ସଭାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ ।
❓.33 ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯୋଗଦାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
❓.34 ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ନୀତି କିପରି ଓଡ଼ିଶାରେ ନୂତନ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ସୃଷ୍ଟି କଲା ?
❓.35 ମହିମା ଧର୍ମ ଏବଂ ଭୀମଭୋଇଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ କିପରି ଜାତୀୟତା ସୃଷ୍ଟିରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା ?
❓.36 ସମ୍ବଲପୁର ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଓ ପରିଣାମ କ'ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତରମାଳା (3 Marks):
✅.31 ୧୮୩୭ ରେ କଟକରେ ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରଣଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା। ଏହାପରେ ୧୮୬୬ ରେ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ 'ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା', ୧୮୬୮ ରେ ଫକୀରମୋହନଙ୍କ 'ସମ୍ବାଦ ବାହିକା' ଓ 'ବୋଧଦାୟିନୀ' ଏବଂ ୧୮୮୯ ରେ ନୀଳମଣି ବିଦ୍ୟାରତ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାମଣ୍ଡାରୁ 'ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ' ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ଜନମତ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲା।
✅.32 ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କଟକରେ 'ଉତ୍କଳ ସଭା' (୧୮୮୨), 'ଉତ୍କଳ ଭାଷା ଉଦ୍ଦୀପନୀ ସଭା' ଓ 'ଉତ୍କଳ ଉଲ୍ଲାସିନୀ ସଭା' ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ବାଲେଶ୍ଵରରେ 'ଉତ୍କଳ ଭାଷା ଉନ୍ନତି ବିଧାୟିନୀ ସଭା' ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମରେ 'ଉତ୍କଳ ହିତବାଦିନୀ ସଭା' ଜାତୀୟ ଜାଗରଣକୁ ବଳବତ୍ତର କରିଥିଲା।
✅.33 ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ୧୮୬୮ରେ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍, ୧୮୭୦ରେ ବି.ଏ. ପାସ୍ କରି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ ୧୮୭୩ରେ ଏମ୍.ଏ. ଏବଂ ୧୮୭୮ରେ ବି.ଏଲ୍. ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରି ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଓ ଆଇନ୍ଜୀବୀ ହେବାର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ଓ ଜାତୀୟ ଚେତନାର ବିକାଶରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
✅.34 ୧୮୫୪ ର ଚାର୍ଲସ ଉଡ୍ଙ୍କ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ୧୮୫୭ ରେ କଲିକତା ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଫଳରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଘଟିଲା। ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରୁ ବହୁ ଓଡ଼ିଆ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭ କଲେ। ଏହି ନୂତନ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରି ଏକ ସଂଗଠିତ ନବଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
✅.35 ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ମହିମା ଧର୍ମ ଲୋକଙ୍କୁ ସମାନତା ଓ ଏକତାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥିଲା। ଏହି ଧର୍ମର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଚାରକ ଭୀମଭୋଇଙ୍କ କବିତାଗୁଡ଼ିକ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ସେବା, ଆତ୍ମବଳିଦାନ ଏବଂ ଦେଶପ୍ରେମର ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ କରି ଜାତୀୟତାବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
✅.36 କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶ ଅଧୀନରେ ଥିବା ସମ୍ବଲପୁରରେ ହିନ୍ଦୀଭାଷୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଚାପରେ ହିନ୍ଦୀକୁ ସରକାରୀ ଭାଷା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବିଲୋପର ଏକ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ମନେକରି ଓଡ଼ିଆମାନେ ଘୋର ବିରୋଧ କଲେ। 'ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ' ପତ୍ରିକାର ପ୍ରଚାର ଓ ଜନତାଙ୍କ ଅବିରତ ଉଦ୍ୟମ ଫଳରେ ସେଠାରେ ପୁନର୍ବାର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା।
୪ ନମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (4 Mark Questions) - 5 ଟି ପ୍ରଶ୍ନ
www.WithTeachers.in
❓.37 ଓଡ଼ିଆ-ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ବିବାଦ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହା ଜାତୀୟ ଚେତନା କିପରି ବୃଦ୍ଧି କଲା ବିଶ୍ଳେଷଣ କର ।
❓.38 ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସମ୍ବାଦପତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଓଡ଼ିଆ ଜାତୀୟତା ବିକାଶରେ ଭୂମିକା ଆଲୋଚନା କର ।
❓.39 ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଲର୍ଡ ରିପନଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ?
❓.40 ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଓ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲା ?
❓.41 ଗଞ୍ଜାମ ଓ ସମ୍ବଲପୁରରେ ଭାଷାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଗଢି ଉଠିଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନର ତୁଳନାତ୍ମକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କର ।
ଉତ୍ତରମାଳା (4 Marks):
✅.37 ଇଂରେଜମାନେ ୧୮୦୩ ରେ ଓଡ଼ିଶା ଅଧିକାର କଲାପରେ ଏହାକୁ ବଙ୍ଗଳାର ଅଂଶ କରି ଶାସନ କଲେ ଏବଂ ବଙ୍ଗୀୟମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଲେ। ୧୮୪୯ ରେ ବଙ୍ଗଳାକୁ ସରକାରୀ ଭାଷା କରାଗଲା। ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭାବର ସୁଯୋଗ ନେଇ ବଙ୍ଗୀୟମାନେ ସ୍କୁଲରେ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ଚଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ନିଜ ମାତୃଭାଷାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଫକୀରମୋହନ ଓ ରାଧାନାଥଙ୍କ ଭଳି ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କଲେ। ଏହି ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ସଂଘର୍ଷ ହିଁ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ଏକାଠି କରି ଏକ ଦୃଢ଼ ଜାତୀୟ ଚେତନାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା।
✅.38 ୧୮୩୭ ରେ ମୁଦ୍ରଣଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପରେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ପ୍ରସାର ଘଟିଲା। 'ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା', 'ସମ୍ବାଦ ବାହିକା', ଏବଂ 'ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ' ଭଳି ପତ୍ରିକା ସରକାରୀ ତ୍ରୁଟି ଓ ଭାଷା ସମସ୍ୟାକୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇଲେ। ସେହିପରି ରାଧାନାଥ ରାୟ, ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର, ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ଓ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ଭଳି ଆଧୁନିକ ସାହିତ୍ୟର ପୁରୋଧାମାନେ ନିଜର ଦେଶପ୍ରେମମୂଳକ କବିତା ଓ ପ୍ରବନ୍ଧ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆ ନରନାରୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯାହା ନବଜାଗରଣକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କଲା।
✅.39 ନ'ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ପରେ ଇଂରେଜ ସରକାର ଅନେକ ଜନକଲ୍ୟାଣମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। କମିଶନର ରେଭେନ୍ସା ଆଳି-ବାଙ୍କୀରେ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ବିକାଶ ପାଇଁ ପକ୍କା ରାସ୍ତା ତିଆରି କଲେ ଯାହା ଓଡ଼ିଶାକୁ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଭାଗ ସହ ଯୋଡିଲା। ସର୍ବୋପରି, ୧୮୮୨ ରେ ଲର୍ଡ ରିପନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲୋକଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାସନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାଗ ନେବାର ସୁଯୋଗ ଦେଲା, ଯାହା ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ସଚେତନତା ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲା।
✅.40 ୧୮୫୪ ର ଚାର୍ଲସ ଉଡ୍ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ୧୮୫୭ କଲିକତା ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷାର ବାଟ ଫିଟାଇଲା। ୧୮୭୬ ରେ କଟକର ଡିଗ୍ରୀ କଲେଜ ଟି.ଇ. ରେଭେନ୍ସାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହେଲା। ଏଠାରୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରି ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ସମେତ ବହୁ ଯୁବକ ଏକ ନୂତନ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ଆଧୁନିକ ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୀତିକ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ଏକତ୍ରୀକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ।
✅.41 ଗଞ୍ଜାମ ଅଞ୍ଚଳ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରଦେଶ ଅଧୀନରେ ଥିବାରୁ ସେଠାରେ ତେଲୁଗୁ ଭାଷାକୁ ସରକାରୀ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲା ଯାହା ଫଳରେ ୧୮୭୦ ରେ ରସୁଲକୋଣ୍ଡାଠାରେ ସଭା ମାଧ୍ୟମରେ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସମ୍ବଲପୁର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶ ଅଧୀନରେ ଥିବାରୁ ସେଠାରେ ହିନ୍ଦୀଭାଷୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ଲଦି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ଅବହେଳା ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୁବ୍ଧ କରିଥିଲା ଏବଂ ନିଜର ପରିଚୟ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ।
ବିଭାଗ ୪: ବିଭିନ୍ନ ନମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ୩୦ ଟି ପ୍ରଶ୍ନ (ଉତ୍ତର ବିନା)
www.WithTeachers.in
❓.42 ଓଡ଼ିଶାର ଶେଷ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜା କିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ କେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜୁତି କରିଥିଲେ ? (୧ ମାର୍କ)
❓.43 ଇଂରେଜମାନେ ଓଡ଼ିଶାକୁ କେବେ ନିଜ ଅକ୍ତିଆରକୁ ନେଲେ ? (୧ ମାର୍କ)
❓.44 ଓଡ଼ିଶାରେ କେବେ ନ'ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ? (୧ ମାର୍କ)
❓.45 ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମପ୍ରଚାରକମାନେ ପ୍ରଥମେ କେଉଁଠାରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ ? (୧ ମାର୍କ)
❓.46 ଓଡ଼ିଶାରେ କେବେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ ପ୍ରେସ ବସିଲା ? (୧ ମାର୍କ)
❓.47 ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ପୂର୍ବରୁ କିଭଳି ବିଦ୍ୟାଳୟ ଥିଲା ? (୧ ମାର୍କ)
❓.48 କଟକ କଲେକ୍ଟର କେବେ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାକୁ ରାଜଭାଷା କଲେ ? (୧ ମାର୍କ)
❓.49 ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରଦେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ କିଏ ? (୧ ମାର୍କ)
❓.50 ସମ୍ବଲପୁର ଅଞ୍ଚଳ କେଉଁ ପ୍ରଦେଶ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା ? (୧ ମାର୍କ)
❓.51 ବାଲେଶ୍ଵରରେ ସ୍ଥାପିତ ସଭାର ନାମ କ'ଣ ଥିଲା ? (୧ ମାର୍କ)
❓.52 ଚାର୍ଲସ ଉଡ୍ଙ୍କ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସଂସ୍କାର ନିୟମ କେବେ ପ୍ରଣୟନ ହେଲା ? (୨ ମାର୍କ)
❓.53 କଟକ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲକୁ କେଉଁ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ସହ ସହବନ୍ଧିତ କରାଯାଇଥିଲା ? (୨ ମାର୍କ)
❓.54 ମଧୁସୂଦନ ଦାସ କେବେ ବି.ଏ. ଏବଂ ଏମ୍.ଏ. ପାସ୍ କଲେ ? (୨ ମାର୍କ)
❓.55 ଗଞ୍ଜାମ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକେ ରସୁଲକୋଣ୍ଡାଠାରେ କାହିଁକି ଏକାଠି ହେଲେ ? (୨ ମାର୍କ)
❓.56 'ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ' ପତ୍ରିକା କେଉଁଠାରୁ ଓ କାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା ? (୨ ମାର୍କ)
❓.57 ମହିମା ଧର୍ମ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ? (୨ ମାର୍କ)
❓.58 ଟି.ଇ. ରେଭେନ୍ସା କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ? (୨ ମାର୍କ)
❓.59 ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦାନର ପ୍ରଭାବ କ'ଣ ଥିଲା ? (୨ ମାର୍କ)
❓.60 କଟକରେ 'ଉତ୍କଳ ସଭା' କେବେ ଏବଂ କାହା ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ହେଲା ? (୨ ମାର୍କ)
❓.61 'ବୋଧଦାୟିନୀ' ପତ୍ରିକାର ପ୍ରମୁଖ ବିଷୟବସ୍ତୁ କ'ଣ ରହୁଥିଲା ? (୨ ମାର୍କ)
❓.62 ଓଡ଼ିଶାରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଘଟଣାର ବର୍ଣ୍ଣନା କର । (୩ ମାର୍କ)
❓.63 ବଙ୍ଗୀୟମାନେ କିପରି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବିରୋଧରେ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରୁଥିଲେ ? (୩ ମାର୍କ)
❓.64 ଓଡ଼ିଶାରେ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ବିକାଶରେ ତିନୋଟି ପତ୍ରିକାର ନାମ ଓ ସମ୍ପାଦକଙ୍କ ନାମ ଦିଅ । (୩ ମାର୍କ)
❓.65 ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଭାଷା ବିବାଦର ସୂତ୍ରପାତ କିପରି ହେଲା ? (୩ ମାର୍କ)
❓.66 ମହିମା ଧର୍ମର ଆଦର୍ଶଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ ଥିଲା ? (୩ ମାର୍କ)
❓.67 ଲର୍ଡ ରିପନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓଡ଼ିଶାରେ କି ଆଶା ସୃଷ୍ଟି କଲା ? (୩ ମାର୍କ)
❓.68 ଇଂରେଜମାନେ ନ'ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ପରେ କି କି ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ ? (୪ ମାର୍କ)
❓.69 ନୂତନ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ କିପରି ଜାତୀୟ ଚେତନାର କର୍ଣ୍ଣଧାର ସାଜିଲେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କର । (୪ ମାର୍କ)
❓.70 ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ସଂଘର୍ଷରେ ଲେଖକମାନଙ୍କର ଅବଦାନ ମୂଲ୍ୟାୟନ କର । (୪ ମାର୍କ)
❓.71 ସମ୍ବଲପୁର ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପ୍ରଶାସନିକ ତ୍ରୁଟି ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଉପରେ ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖ । (୪ ମାର୍କ)
ବିଭାଗ ୫: ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test)
www.WithTeachers.in
ପରୀକ୍ଷା: ଓଡ଼ିଆ ଜାତୀୟତାର ବିକାଶ
ସମୟ: ୨୫ ମିନିଟ୍ | ମୋଟ ନମ୍ବର: ୧୫
କ. ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୧ ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ୧ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ) (୧ x ୫ = ୫ ନମ୍ବର)
.1 ମରହଟ୍ଟାମାନେ କେଉଁ ଭାଷାକୁ ରାଜଭାଷା ରୂପେ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ ?
.2 'ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା' ପତ୍ରିକା କେବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ?
.3 ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସ୍ନାତକ କିଏ ଥିଲେ ?
.4 ଲର୍ଡ଼ ରିପନ ୧୮୮୨ ରେ କେଉଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ?
.5 'ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ' ର ସମ୍ପାଦକ କିଏ ଥିଲେ ?
ଖ. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୨୦ ଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ) (୨ x ୩ = ୬ ନମ୍ବର)
.6 କଟକ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟର ନାମ କାହିଁକି ଏବଂ କେବେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ରଖାଗଲା ?
.7 ୧୮୬୮ ମସିହାରେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ଦୁଇଟି ପତ୍ରିକାର ନାମ ଲେଖ ।
.8 'ଉତ୍କଳ ସଭା' କେବେ ଏବଂ କାହା ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଗ. ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୬୦ ଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ) (୪ x ୧ = ୪ ନମ୍ବର)
.9 ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଆ-ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ବିବାଦ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଓଡ଼ିଶାରେ ଜାତୀୟତାବୋଧ ଜାଗ୍ରତ କରିବାରେ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ଆଲୋଚନା କର ।