📘

WithTeachers

Learning Together

© WithTeachers

Designed with for a better world.
Class 10 ଜ୍ୟାମିତି
ପରିମିତି Ex 5(a)

ପରିମିତି Ex 5(a) – Additional Questions Class 10 ଜ୍ୟାମିତି

ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସ 14 ସେ.ମି. ହେଲେ, ଏହାର ପରିଧି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର । (π227\pi \simeq \frac{22}{7}) 💡 ଉତ୍ତର: ସୂତ୍ର C=πdC = \pi d ଅନୁଯାୟୀ, ପରିଧି = 227×14=44\frac{22}{7} \times 14 = 44 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୨: ଯଦି ଏକ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 35 ସେ.ମି. ହୁଏ, ତେବେ ତାର ପରିଧି କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ପରିଧି C=2πrC = 2\pi r ସୂତ୍ରରୁ ଆମେ ପାଇବା C=2×227×35=220C = 2 \times \frac{22}{7} \times 35 = 220 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତର ପରିଧି 176 ସେ.ମି. ହେଲେ, ଏହାର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ହେବ ? 💡 ଉତ୍ତର: ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ r=C2π=176×72×22=28r = \frac{C}{2\pi} = \frac{176 \times 7}{2 \times 22} = 28 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୪: 21 ସେ.ମି. ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ଥିବା ଏକ ବୃତ୍ତର 6060^\circ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥ କୋଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା ଚାପର ଦୈର୍ଘ୍ୟ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଚାପର ଦୈର୍ଘ୍ୟ L=θ180πr=60180×227×21=22L = \frac{\theta}{180} \pi r = \frac{60}{180} \times \frac{22}{7} \times 21 = 22 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୫: ଏକ ବୃତ୍ତର ଚାପର ଦୈର୍ଘ୍ୟ 11 ସେ.ମି. ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥ କୋଣ 3030^\circ ହେଲେ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ r=L×180πθ=11×180227×30=21r = \frac{L \times 180}{\pi \theta} = \frac{11 \times 180}{\frac{22}{7} \times 30} = 21 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୬: 7 ସେ.ମି. ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧବୃତ୍ତର ପରିସୀମା କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଅର୍ଦ୍ଧବୃତ୍ତର ପରିସୀମା =r(π+2)=7(227+2)=7(367)=36= r(\pi + 2) = 7(\frac{22}{7} + 2) = 7(\frac{36}{7}) = 36 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୭: ଏକ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 4.9 ସେ.ମି. ହେଲେ, ଏହାର ପରିଧି କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ପରିଧି C=2πr=2×227×4.9=30.8C = 2\pi r = 2 \times \frac{22}{7} \times 4.9 = 30.8 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୮: ଚାପର ଦୈର୍ଘ୍ୟ 44 ସେ.ମି. ଏବଂ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 28 ସେ.ମି. ହେଲେ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥ କୋଣ କେତେ ଡିଗ୍ରୀ ? 💡 ଉତ୍ତର: କୋଣ θ=L×180πr=44×180227×28=90\theta = \frac{L \times 180}{\pi r} = \frac{44 \times 180}{\frac{22}{7} \times 28} = 90^\circ

ପ୍ରଶ୍ନ ୯: ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧର ଅନୁପାତ 3:4 ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପରିଧିର ଅନୁପାତ କେତେ ହେବ ? 💡 ଉତ୍ତର: ପରିଧିର ଅନୁପାତ C1:C2=2πr1:2πr2=r1:r2C_1:C_2 = 2\pi r_1 : 2\pi r_2 = r_1:r_2 ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହା 3:4 ହେବ

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୦: ଗୋଟିଏ ଚକର ବ୍ୟାସ 70 ସେ.ମି. । 1.1 କି.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଚକଟି କେତେ ଥର ଘୂରିବ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଚକର ପରିଧି =227×70=220= \frac{22}{7} \times 70 = 220 ସେ.ମି.
ମୋଟ ଦୂରତା =110000= 110000 ସେ.ମି.
ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସଂଖ୍ୟା =110000220=500= \frac{110000}{220} = 500 ଥର

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୧: ଗୋଟିଏ ସମବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜର ପରିସୀମା ଓ ଏକ ବୃତ୍ତର ପରିଧି ସମାନ । ତ୍ରିଭୁଜର ବାହୁ 44 ସେ.ମି. ହେଲେ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ତ୍ରିଭୁଜର ପରିସୀମା =3×44=132= 3 \times 44 = 132 ସେ.ମି.
ବୃତ୍ତର ପରିଧି 2πr=132r=132×72×22=212\pi r = 132 \Rightarrow r = \frac{132 \times 7}{2 \times 22} = 21 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୨: ଏକ ବୃତ୍ତକଳାର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 14 ସେ.ମି. ଓ ଚାପର ଡିଗ୍ରୀ ପରିମାପ 9090^\circ । ଏହି ବୃତ୍ତକଳାର ପରିସୀମା କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଚାପର ଦୈର୍ଘ୍ୟ L=90180×227×14=22L = \frac{90}{180} \times \frac{22}{7} \times 14 = 22 ସେ.ମି.
ବୃତ୍ତକଳାର ପରିସୀମା =2r+L=28+22=50= 2r + L = 28 + 22 = 50 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୩: ଦୁଇଟି ଏକକେନ୍ଦ୍ରିକ ବୃତ୍ତର ପରିଧି ଯଥାକ୍ରମେ 176 ସେ.ମି. ଓ 132 ସେ.ମି. । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବଳୟର ପ୍ରସ୍ଥ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ବଡ଼ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ R=1762π=28R = \frac{176}{2\pi} = 28 ସେ.ମି.
ସାନ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ r=1322π=21r = \frac{132}{2\pi} = 21 ସେ.ମି.
ବଳୟର ପ୍ରସ୍ଥ =Rr=2821=7= R - r = 28 - 21 = 7 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୪: ଗୋଟିଏ ଘଣ୍ଟାର ମିନିଟ କଣ୍ଟାର ଲମ୍ବ 10.5 ସେ.ମି. । 20 ମିନିଟରେ କଣ୍ଟାର ଅଗ୍ରଭାଗ କେତେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ ? 💡 ଉତ୍ତର: 20 ମିନିଟରେ କୋଣ θ=2060×360=120\theta = \frac{20}{60} \times 360^\circ = 120^\circ
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା (ଚାପ) L=120180×227×10.5=22L = \frac{120}{180} \times \frac{22}{7} \times 10.5 = 22 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୫: ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତର ପରିଧି ଓ ବ୍ୟାସର ଅନ୍ତର 30 ସେ.ମି. ହେଲେ, ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ସମୀକରଣ 2πr2r=302r(2271)=302r(157)=30r=72\pi r - 2r = 30 \Rightarrow 2r(\frac{22}{7} - 1) = 30 \Rightarrow 2r(\frac{15}{7}) = 30 \Rightarrow r = 7 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୬: ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର ବାହୁ 28 ସେ.ମି. । ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଲିଖିତ ବୃତ୍ତର ପରିଧି କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଅନ୍ତର୍ଲିଖିତ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସ d=28d = 28 ସେ.ମି. ହେବ
ପରିଧି =πd=227×28=88= \pi d = \frac{22}{7} \times 28 = 88 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୭: ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧର ସମଷ୍ଟି 35 ସେ.ମି. ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପରିଧିର ଅନ୍ତର 44 ସେ.ମି. ହେଲେ, ବଡ଼ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଦିଆଯାଇଛି R+r=35R + r = 35 ଏବଂ 2π(Rr)=44Rr=72\pi(R - r) = 44 \Rightarrow R - r = 7
ଉଭୟକୁ ଯୋଗ କଲେ 2R=42R=212R = 42 \Rightarrow R = 21 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୮: ଗୋଟିଏ ତାରକୁ ବର୍ଗାକାର କଲେ ଏହାର ବାହୁ 33 ସେ.ମି. ହୁଏ । ତାରଟିକୁ ବୃତ୍ତାକାର କଲେ ତାର ବ୍ୟାସ କେତେ ହେବ ? 💡 ଉତ୍ତର: ତାରର ଲମ୍ବ (ପରିସୀମା) =4×33=132= 4 \times 33 = 132 ସେ.ମି.
ବୃତ୍ତର ପରିଧି πd=132d=132×722=42\pi d = 132 \Rightarrow d = \frac{132 \times 7}{22} = 42 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୯: ଗୋଟିଏ ଗାଡ଼ିର ଚକ ସେକେଣ୍ଡକୁ 5 ଥର ଘୂରେ । ଚକର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 28 ସେ.ମି. ହେଲେ ଗାଡ଼ିର ବେଗ (ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ) କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଚକର ପରିଧି =2×227×28=176= 2 \times \frac{22}{7} \times 28 = 176 ସେ.ମି. ବା 1.76 ମିଟର
ଗାଡ଼ିର ବେଗ =5×1.76=8.8= 5 \times 1.76 = 8.8 ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୦: ଏକ ବୃତ୍ତକଳାର ପରିସୀମା 72 ସେ.ମି. ଓ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 21 ସେ.ମି. ହେଲେ ଚାପର ଦୈର୍ଘ୍ୟ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ବୃତ୍ତକଳାର ପରିସୀମା ସୂତ୍ର =2r+L72=42+LL=30= 2r + L \Rightarrow 72 = 42 + L \Rightarrow L = 30 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୧: 14 ସେ.ମି. ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧର ବୃତ୍ତକଳାର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥ କୋଣ 120120^\circ । ଏହାର ପରିସୀମା କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଚାପର ଦୈର୍ଘ୍ୟ L=120180×227×14=883L = \frac{120}{180} \times \frac{22}{7} \times 14 = \frac{88}{3} ସେ.ମି.
ପରିସୀମା =28+883=172357.33= 28 + \frac{88}{3} = \frac{172}{3} \approx 57.33 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୨: ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତର ପରିଧିର ଅନୁପାତ 5:7 । ପ୍ରଥମ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 15 ସେ.ମି. ହେଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ପରିଧିର ଅନୁପାତ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧର ଅନୁପାତ ସହ ସମାନ
r1r2=5715r2=57r2=21\frac{r_1}{r_2} = \frac{5}{7} \Rightarrow \frac{15}{r_2} = \frac{5}{7} \Rightarrow r_2 = 21 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୩: ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧବୃତ୍ତାକାର ପଡ଼ିଆର ପରିସୀମା 72 ମିଟର । ଏହାର ବ୍ୟାସ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଅର୍ଦ୍ଧବୃତ୍ତର ପରିସୀମା ସୂତ୍ର r(π+21)=r(367)=72r=14r(\frac{\pi + 2}{1}) = r(\frac{36}{7}) = 72 \Rightarrow r = 14 ମିଟର
ବ୍ୟାସ =2r=28= 2r = 28 ମିଟର

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୪: ଗୋଟିଏ ଘୋଡ଼ାକୁ ଗୋଟିଏ ଖୁଣ୍ଟରେ 21 ମିଟର ଦଉଡ଼ିରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛି । ସେ ସର୍ବାଧିକ କେତେ ପରିମିତ ରାସ୍ତା ବୁଲିପାରିବ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଘୋଡ଼ା ବୁଲିପାରିବା ରାସ୍ତା ବୃତ୍ତର ପରିଧି ସହ ସମାନ ଅଟେ
ପରିଧି =2×227×21=132= 2 \times \frac{22}{7} \times 21 = 132 ମିଟର

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୫: ଏକ ସମବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବୃତ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଲିଖିତ ହୋଇଛି । ବୃତ୍ତର ପରିଧି 44 ସେ.ମି. ହେଲେ, ତ୍ରିଭୁଜର ଉଚ୍ଚତା କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ବୃତ୍ତର ପରିଧି 2πr=44r=72\pi r = 44 \Rightarrow r = 7 ସେ.ମି.
ସମବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜରେ ଅନ୍ତର୍ଲିଖିତ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ r=h3r = \frac{h}{3} ଅଟେ
ତେଣୁ ଉଚ୍ଚତା h=3×7=21h = 3 \times 7 = 21 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୬: ଗୋଟିଏ ଟ୍ରାକ୍‌ର ବାହ୍ୟ ପରିଧି 528 ମିଟର ଏବଂ ଅନ୍ତଃ ପରିଧି 440 ମିଟର । ଏହାର ଚଉଡ଼ା (ପ୍ରସ୍ଥ) କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ବାହ୍ୟ ପରିଧି 2πR=528R=842\pi R = 528 \Rightarrow R = 84 ମିଟର
ଅନ୍ତଃ ପରିଧି 2πr=440r=702\pi r = 440 \Rightarrow r = 70 ମିଟର
ଟ୍ରାକ୍‌ର ପ୍ରସ୍ଥ =Rr=8470=14= R - r = 84 - 70 = 14 ମିଟର

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୭: ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବୃତ୍ତାକାର ପଥର ପରିଧି ଦେଇ ଗଲେ ଯେତେ ସମୟ ନିଅନ୍ତି, ବ୍ୟାସ ଦେଇ ଗଲେ 45 ସେକେଣ୍ଡ କମ୍ ନିଅନ୍ତି । ତାଙ୍କ ବେଗ 4 ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ ହେଲେ, ପଥର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ସମୟର ପାର୍ଥକ୍ୟରୁ ଦୂରତାର ପାର୍ଥକ୍ୟ =45×4=180= 45 \times 4 = 180 ମିଟର
ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ 2πr2r=1802r(157)=180r=180×730=422\pi r - 2r = 180 \Rightarrow 2r(\frac{15}{7}) = 180 \Rightarrow r = \frac{180 \times 7}{30} = 42 ମିଟର

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୮: ଗୋଟିଏ ସାଇକେଲର ଆଗ ଚକର ପରିଧି 120 ସେ.ମି. ଓ ପଛ ଚକର ପରିଧି 150 ସେ.ମି. । କେତେ ଦୂରତା ଗଲେ ଆଗ ଚକ ପଛ ଚକ ଅପେକ୍ଷା 50 ଥର ଅଧିକ ଘୂରିବ ? 💡 ଉତ୍ତର: ମନେକର ଦୂରତା xx ସେ.ମି.
ସମୀକରଣ x120x150=50\frac{x}{120} - \frac{x}{150} = 50
ଲ.ସା.ଗୁ ନେଇ ସମାଧାନ କଲେ 5x4x600=50x=30000\frac{5x - 4x}{600} = 50 \Rightarrow x = 30000 ସେ.ମି. ଯାହାକି 300 ମିଟର ସହ ସମାନ

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୯: ଏକ ବୃତ୍ତର ଦୁଇଟି ସମାନ ଚାପ କେନ୍ଦ୍ରରେ 4545^\circ6060^\circ କୋଣ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ଯଦି ପ୍ରଥମ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ 28 ସେ.ମି. ହୁଏ ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ଚାପ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସମାନ ହେତୁ ସୂତ୍ର θ1r1=θ2r245×28=60×r2r2=45×2860=21\theta_1 r_1 = \theta_2 r_2 \Rightarrow 45 \times 28 = 60 \times r_2 \Rightarrow r_2 = \frac{45 \times 28}{60} = 21 ସେ.ମି.

ପ୍ରଶ୍ନ ୩୦: 24 ସେ.ମି. ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ସମବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜର ପରିଲିଖିତ ବୃତ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଲିଖିତ ବୃତ୍ତର ପରିଧିର ଅନ୍ତର କେତେ ? 💡 ଉତ୍ତର: ପରିଲିଖିତ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ R=23×24=16R = \frac{2}{3} \times 24 = 16 ସେ.ମି.
ଅନ୍ତର୍ଲିଖିତ ବୃତ୍ତର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ r=13×24=8r = \frac{1}{3} \times 24 = 8 ସେ.ମି.
ପରିଧିର ଅନ୍ତର =2π(Rr)=2×227×8=352750.28= 2\pi(R - r) = 2 \times \frac{22}{7} \times 8 = \frac{352}{7} \approx 50.28 ସେ.ମି.