୧. କବି/ଉତ୍ସ ପରିଚୟ

Sanskrit (Devanagari): "परि" "आवरण" इति अनयोः योगेन "पर्यावरण" शब्दः निष्पन्नः भवति । पृथिवी एकः विचित्रः ग्रहः यत्र विभिन्नरूपेण जीवजगतः विकासः अभवत् । पृथिवीं परितः यत् नैसर्गिकम् आवरणम् अस्ति, तत् पर्यावरणम् उच्यते। (ଅଥର୍ବବେଦ, ମନୁସ୍ମୃତି ଓ ଯଜୁର୍ବେଦର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ଏହା ଏକ ସଂକଳିତ ପ୍ରବନ୍ଧ ଅଟେ।)

Odia (ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ): 'ପରି' ଏବଂ 'ଆବରଣ' - ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ମିଳନରୁ 'ପର୍ଯ୍ୟାବରଣ' (ପରିବେଶ) ଶବ୍ଦ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି । ପୃଥିବୀ ଏକ ବିଚିତ୍ର ଗ୍ରହ ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଜୀବଜଗତର ବିକାଶ ଘଟିଛି । ପୃଥିବୀର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଆବରଣକୁ ପର୍ଯ୍ୟାବରଣ କୁହାଯାଏ।

୨. ପାଠ୍ୟ ପଦ (Devanagari Sanskrit, Odia Pronunciation ଓ Odia Meaning)

ପ୍ରଥମ ଅଂଶ (ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା):

• Sanskrit Text: सृष्टिप्रक्रियायां पञ्च महाभूतानि परस्परं संश्लिष्टानि । सूक्ष्मात् भूतात् स्थूलस्य भूतस्य उत्पत्तिः भवति । आकाशाद् वायुः, वायोः अग्निः, अग्नेः आपः, अद्भ्यः पृथिवी । एवं भौतिकसृष्टिक्रमः।

• Odia Pronunciation: ସୃଷ୍ଟିପ୍ରକ୍ରିୟାୟାଂ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତାନି ପରସ୍ପରଂ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟାନି । ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ ଭୂତାତ୍ ସ୍ଥୂଲସ୍ୟ ଭୂତସ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତିଃ ଭବତି । ଆକାଶାଦ୍ ବାୟୁଃ, ବାୟୋଃ ଅଗ୍ନିଃ, ଅଗ୍ନେଃ ଆପଃ, ଅଦ୍ଭ୍ୟଃ ପୃଥିବୀ । ଏବଂ ଭୌତିକସୃଷ୍ଟିକ୍ରମଃ।

• Odia Meaning: ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ପରସ୍ପର ସହିତ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୂତରୁ ସ୍ଥୂଳ ଭୂତର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥାଏ । ଆକାଶରୁ ବାୟୁ, ବାୟୁରୁ ଅଗ୍ନି, ଅଗ୍ନିରୁ ଜଳ ଏବଂ ଜଳରୁ ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ଏହା ହିଁ ଭୌତିକ ସୃଷ୍ଟିର କ୍ରମ ଅଟେ।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ (ପୃଥିବୀ ଓ ଜଳ):

• Sanskrit Text: पृथिवी अस्माकं माता । पृथिवी जीवजगत्, वृक्षजगत्, रत्नानि, खनिजद्रव्याणि च धारयति । पृथिव्याः संरक्षणेन सर्वे सुरक्षिताः भविष्यन्ति । [...] जले जीवनस्य बीजं सृष्टम्।

• Odia Pronunciation: ପୃଥିବୀ ଅସ୍ମାକଂ ମାତା । ପୃଥିବୀ ଜୀବଜଗତ୍, ବୃକ୍ଷଜଗତ୍, ରତ୍ନାନି, ଖନିଜଦ୍ରବ୍ୟାଣି ଚ ଧାରୟତି । ପୃଥିବ୍ୟାଃ ସଂରକ୍ଷଣେନ ସର୍ବେ ସୁରକ୍ଷିତାଃ ଭବିଷ୍ୟନ୍ତି । [...] ଜଲେ ଜୀବନସ୍ୟ ବୀଜଂ ସୃଷ୍ଟମ୍।

• Odia Meaning: ପୃଥିବୀ ଆମର ମାତା ଅଟେ । ପୃଥିବୀ ସମଗ୍ର ଜୀବଜଗତ, ବୃକ୍ଷଜଗତ, ରତ୍ନ ଏବଂ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଧାରଣ କରିଥାଏ । ପୃଥିବୀର ସଂରକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବେ । [...] ଜଳରେ ହିଁ ଜୀବନର ବୀଜ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ତୃତୀୟ ଅଂଶ (ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର):

• Sanskrit Text: द्यौः शान्तिः, अन्तरिक्षं शान्तिः, पृथिवी शान्तिः, आपः शान्तिः, ओषधयः शान्तिः, वनस्पतयः शान्तिः...

• Odia Pronunciation: ଦ୍ୟୌଃ ଶାନ୍ତିଃ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଶାନ୍ତିଃ, ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତିଃ, ଆପଃ ଶାନ୍ତିଃ, ଓଷଧୟଃ ଶାନ୍ତିଃ, ବନସ୍ପତୟଃ ଶାନ୍ତିଃ...

• Odia Meaning: ଦ୍ୟୁଲୋକ ଶାନ୍ତିମୟ ହେଉ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଶାନ୍ତିମୟ ହେଉ, ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତିମୟ ହେଉ, ଜଳ ଶାନ୍ତିମୟ ହେଉ, ଔଷଧି ବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକ ଶାନ୍ତିମୟ ହେଉ ଏବଂ ବୃକ୍ଷଲତାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିମୟ ହେଉ।

୩. ଟିପ୍ପଣୀ/କଠିନ ଶବ୍ଦ (Devanagari ଓ Odia ରେ - ସହଜରୁ କଠିନ କ୍ରମରେ)

ବହିରେ ଥିବା ଟିପ୍ପଣୀ ଅନୁସାରେ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମାନ୍ୱୟ ତାଲିକା:

• आपः (ଆପଃ) - ଜଳ

• ओकस् (ଓକସ୍) - ଗୃହ

• द्विविधम् (ଦ୍ୱିବିଧମ୍) - ଦୁଇ ପ୍ରକାର

• तदावरणम् (ତଦାବରଣମ୍) - ତାହାର ଆବରଣ

• पर्जन्यात् (ପର୍ଜନ୍ୟାତ୍) - ମେଘରୁ

• लीयते (ଲୀୟତେ) - ଲୀନ ହୁଏ

• प्रवहन्तीषु (ପ୍ରବହନ୍ତୀଷୁ) - ବହୁଥିବା

• विश्वम्भरा (ବିଶ୍ୱମ୍ଭରା) - ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପୃଥିବୀ

• अन्नसम्भवः (ଅନ୍ନସମ୍ଭବଃ) - ଅନ୍ନର ସୃଷ୍ଟି

• परिवेषः (ପରିବେଷଃ) - ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଧୂଳିକଣିକାମଣ୍ଡଳ (ପରିବେଷ)

• अवासृजत् (ଅବାସୃଜତ୍) - ସୃଷ୍ଟି କଲା

• पर्यावरणम् (ପର୍ଯ୍ୟାବରଣମ୍) - ପୃଥିବୀ ଚାରି ପାଖରେ ଥିବା ବୃହତ୍ତର ଆବରଣ ବା ପରିବେଶ

४. संस्कृत (Devanagari) रे दीर्घ सारांश

अस्मिन् "भौतिकं पर्यावरणम्" इति पाठे पर्यावरणस्य पञ्चमहाभूतानां च महत्त्वं वर्णितम् अस्ति। पृथिवीं परितः यत् नैसर्गिकम् आवरणं वर्त्तते, तत् पर्यावरणम् इति कथ्यते। सृष्टौ पञ्च महाभूतानि- आकाशः, वायुः, अग्निः, जलं, पृथिवी च परस्परं संश्लिष्टानि सन्ति। एतैः पञ्चभूतैः भौतिकपर्यावरणं निर्मीयते।

पृथिवी अस्माकं माता अस्ति या सर्वान् प्राणिनः वृक्षान् च धारयति। तस्याः प्रदूषणेन अनेके रोगाः उत्पद्यन्ते। जलं जीवनस्य प्रतीकम् अस्ति, यत्र जीवानां उत्पत्तिः लयः च भवति। अग्निः स्वतेजसा सर्वम् अशुद्धं वस्तु नाशयित्वा पर्यावरणं विशुद्धं करोति। वायुः जीवनस्य मुख्यः आधारः, आकाशः च अस्माकं पिता अस्ति। एतेषां पञ्चभूतानां सन्तुलनेन एव प्राणिनां जीवनं सुरक्षितं भवति। वृक्षाणां छेदनेन जलस्य वायोः च प्रदूषणं भवति, येन सृष्टिः सङ्कटापन्ना भवति। अतः सर्वत्र शान्तिः स्थापनीया पर्यावरणं च यत्नेन रक्षणीयम् इति अस्य पाठस्य मूलसन्देशः अस्ति।

୫. ଓଡ଼ିଆରେ ଦୀର୍ଘ ସାରାଂଶ

"ଭୌତିକଂ ପର୍ଯ୍ୟାବରଣମ୍" ନାମକ ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ପରିବେଶ ଏବଂ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତର ଗୁରୁତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ପୃଥିବୀର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଆବରଣକୁ ହିଁ ପର୍ଯ୍ୟାବରଣ ବା ପରିବେଶ କୁହାଯାଏ। ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଏବଂ ପୃଥିବୀ - ଏହି ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ପରସ୍ପର ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଆମର ଭୌତିକ ପରିବେଶ ଗଠିତ।

ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ଆମର ମାତା ଯିଏ ସମଗ୍ର ଜୀବଜଗତ ଓ ଉଦ୍ଭିଦଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ରାସାୟନିକ ବିଷ ପ୍ରୟୋଗ ଓ ବୃକ୍ଷଚ୍ଛେଦନ ଯୋଗୁଁ ଏହା ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଲେ ଅନେକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଜଳ ହେଉଛି ଜୀବନର ଉତ୍ସ ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଲୟ ଘଟିଥାଏ। ସେହିପରି ଅଗ୍ନି ନିଜର ଦାହିକା ଶକ୍ତି ବଳରେ ସମସ୍ତ ଅଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତୁକୁ ନଷ୍ଟ କରି ପରିବେଶକୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ରଖେ। ବାୟୁ ହେଉଛି ଜୀବନର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଏବଂ ଆକାଶ ହେଉଛି ଆମର ପିତା ସଦୃଶ। ଏହି ପଞ୍ଚଭୂତ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଘଟିଲେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି ଧ୍ୱଂସ ପାଇଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ତେଣୁ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା ଓ ନିଜ ପରିବେଶର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ପରମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲେ ହିଁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଶାନ୍ତି ବିରାଜମାନ କରିବ ବୋଲି ବେଦର ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ କାମନା କରାଯାଇଛି।