ବର୍ଷା-ପଦ୍ୟ – Additional Questions Class 6 ସାହିତ୍ୟ ସୁଧା
🟢 ବିଭାଗ କ: ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୧ ମାର୍କ) 🟢
୧. ପ୍ରଦତ୍ତ କବିତାଟିର ନାମ କ'ଣ?
୨. 'ବର୍ଷା' କବିତାର କବିଙ୍କ ନାମ କ'ଣ?
୩. କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ କେଉଁ ଶତାବ୍ଦୀର କବି ଥିଲେ?
୪. ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ କେଉଁ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ?
୫. ଏହି କବିତାଟି କେଉଁ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ଆଣାଯାଇଛି?
୬. ବର୍ଷା କବିତାଟି ଭାଗବତର କେଉଁ ସ୍କନ୍ଧରୁ ଆନୀତ?
୭. ଏହା ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର କେଉଁ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅଛି?
୮. କେଉଁ ଋତୁ ଗଲା ପରେ ବରଷା ଋତୁ ପ୍ରକାଶିଲା?
୯. ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର କିଏ?
୧୦. ମେଘମାନେ କେଉଁ ପଥରେ ମିଳିତ ହେଲେ?
୧୧. ମେଘମାନେ କାହା ସହିତ ମିଳିତ ହେଲେ?
୧୨. ମେଘମାନେ କାହାର ଦୁଃଖ ଚାହିଁ ଜଳ ଛାଡିଲେ?
୧୩. ମେଘମାଳ କିପରି ଶବ୍ଦ କରି ଜଳ ବର୍ଷନ୍ତି?
୧୪. ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ କିଏ?
୧୫. ପୃଥିବୀ କାହା ତେଜରେ ତାପିତ ଥିଲା?
୧୬. କେତେ ମାସ ଧରି ପୃଥିବୀ ତାପିତ ଥିଲା?
୧୭. ବର୍ଷାର ଜଳ ପାଇ କିଏ ତୋଷ ହେଲା?
୧୮. କିଏ ତପସ୍ୟା ଫଳ ପାଇଲେ ସୁଖୀ ହୁଏ?
୧୯. ମୟୂରମାନେ କେଉଁଠି ଥାଇ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି?
୨୦. ମୟୂର କାହାକୁ ଚାହିଁ ନୃତ୍ୟ କରେ?
୨୧. ଭକ୍ତଜନମାନେ କାହାକୁ ଦେଖି ତୋଷ ବା ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି?
୨୨. ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟମାନେ କେଉଁ ସମୟରେ ଉଡନ୍ତି?
୨୩. ମଣ୍ଡୁକ ବା ବେଙ୍ଗ କାହାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଗର୍ଜନ୍ତି?
୨୪. ବର୍ଷାଜଳ ପାଇ କେଉଁ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉଛୁଳିଲେ?
୨୫. ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପୃଥିବୀ (ମହୀ) କେଉଁଥିରେ ପୂରିତ ହେଲା?
୨୬. ମାଟି ଉପରେ ଫୁଟିଥିବା ଛତୁ କାହା ପ୍ରାୟ ହେଲା?
୨୭. ଛତ୍ର ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀ କାହା ପ୍ରାୟ ଦିଶୁଛି?
୨୮. 'ମହୀ' ଶବ୍ଦର ଗୋଟିଏ ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
୨୯. 'ରବି' ଶବ୍ଦର ଗୋଟିଏ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ।
୩୦. 'ଖଦ୍ୟୋତ' କହିଲେ କେଉଁ କୀଟକୁ ବୁଝାଏ?
୩୧. 'ନିଶାମୁଖେ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
୩୨. 'ମଣ୍ଡୁକ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
୩୩. 'ଅଷ୍ଟମାସେ' କହିଲେ କେତେ ମାସକୁ ବୁଝାଏ?
୩୪. 'ତାପିତ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
୩୫. 'ଶୂନ୍ୟପଥ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
୩୬. 'ଦୁଃଖ' ଶବ୍ଦର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
୩୭. 'ସୁଖୀ' ଶବ୍ଦର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
୩୮. 'ତୋଷ' ଶବ୍ଦର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ କ'ଣ ହେବ?
୩୯. 'ଅଳପ' ଶବ୍ଦର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
୪୦. 'ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳ' ର ବିପରୀତ ଋତୁ କେଉଁଟି?
🟡 ବିଭାଗ ଖ: ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୨ ମାର୍କ) 🟡
୪୧. ବର୍ଷା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ପୃଥିବୀର ଅବସ୍ଥା କିପରି ଥିଲା?
୪୨. ମେଘମାନେ ଆକାଶରେ କିପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି ଓ କିପରି ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି?
୪୩. ବର୍ଷାଜଳ ପାଇ ପୃଥିବୀ କିପରି ଅନୁଭବ କଲା?
୪୪. ବର୍ଷାଜଳ ପାଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ କବି କାହା ସହିତ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କାହିଁକି?
୪୫. ମୟୂରର ଆନନ୍ଦକୁ କବି କାହା ଆନନ୍ଦ ସହ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି?
୪୬. ବେଙ୍ଗମାନେ କିପରି ବର୍ଷାକୁ ସ୍ଵାଗତ କରୁଛନ୍ତି?
୪୭. ଖରାଦିନେ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ଛୋଟ ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥା ବର୍ଷାଦିନେ କିପରି ହୁଏ?
୪୮. ଛତୁ ଫୁଟିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ କବି କିପରି ଚମତ୍କାର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି?
୪୯. କବି ବର୍ଷା ଋତୁକୁ 'ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର' ବୋଲି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି?
୫୦. ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ବା ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟମାନେ ବର୍ଷାଦିନେ କ'ଣ କରୁଛନ୍ତି?
୫୧. ବର୍ଷା କବିତାରେ ପ୍ରକୃତି କିପରି ଜୀବଜଗତର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ତତ୍ପର, ବୁଝାଅ।
୫୨. ମହୀମଣ୍ଡଳର କେଉଁ ଦୁଃଖ ଦେଖି ମେଘ ଜଳଦାନ କଲା?
୫୩. ମେଘମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁ ଚିତ୍ତରେ ବର୍ଷା କଲେ?
୫୪. ଜଳରାଶିକୁ 'ପ୍ରାଣୀଜୀବନ' ବୋଲି କାହିଁକି କୁହାଯାଇଛି?
୫৫. କବି ପୃଥିବୀକୁ ରାଜା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ କ'ଣ?
🟠 ବିଭାଗ ଗ: ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ସରଳାର୍ଥ (୩ ମାର୍କ) 🟠
(ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳାର୍ଥ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ)
୫୬. "ଏମନ୍ତ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳ ଗଲା / ବରଷା ଋତୁ ପ୍ରକାଶିଲା । ।"
୫୭. "ମହୀ ମଣ୍ଡଳ ଦୁଃଖ ଚାହିଁ / ଜଳ ଛାଡ଼ିଲା ତୋଷ ହୋଇ । ।"
୫୮. "ଘୋର ଶବଦେ ମେଘମାଳ / ଗର୍ଜିଣ ବରଷନ୍ତି ଜଳ ।।"
୫୯. "ପୃଥିବୀ ରବି ତେଜ ଗ୍ରାସେ / ତାପିତ ଥିଲା ଅଷ୍ଟମାସେ ।।"
୬୦. "ଜଳ ପାଇଲା ତୋଷଚିତ୍ତେ / ତପସ୍ବୀ ଜନଙ୍କର ମତେ ।।"
୬୧. "ମୟୂରେ ଗିରି ଶିଖେ ଥାଇ / ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ମେଘେ ଚାହିଁ ।।"
୬୨. "ଅତିଥି ଦେଖ୍ ଭକ୍ତ ଜନେ / ଯେସନେ ତୋଷ ମନେ ।।"
୬୩. "ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟ ନିଶାମୁଖେ / ଜଗତ ଆବୋରିଲେ ସୁଖେ ।।"
୬୪. "ଅଳପ ନଦୀଏ ପୂରିଲେ / ଲହରି ମତେ ଉଛୁଳିଲେ ।।"
୬୫. "ଛତୁ ଯେ ଛତ୍ର ପ୍ରାୟ ହୋଇ / ରାଜାର ପ୍ରାୟ ଦିଶେ ମହୀ ।।"
🔴 ବିଭାଗ ଘ: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୫ ମାର୍କ) 🔴
୬୬. ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିବା ଫଳରେ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ କବିତା ଆଧାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
୬୭. ବର୍ଷା କବିତାରେ କବି କିପରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ (ମୟୂର, ବେଙ୍ଗ, ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ) ଙ୍କ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ସବିଶେଷ ବିବରଣୀ ଦିଅ।
୬୮. "ବର୍ଷା ଋତୁ ଜୀବଜଗତ ପାଇଁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ" - ଏହି ଉକ୍ତିଟିର ଯଥାର୍ଥତା ବର୍ଷା କବିତା ଅବଲମ୍ବନରେ ବିଚାର କର।
୬୯. କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ତୁଳନାତ୍ମକ ବର୍ଣ୍ଣନାର ଚମତ୍କାରିତା (ଯେପରି ଛତୁକୁ ରାଜଛତ୍ର, ମୟୂର ଆନନ୍ଦକୁ ଭକ୍ତର ଆନନ୍ଦ ସହ ତୁଳନା) ନିଜ ଭାଷାରେ ବୁଝାଅ।
୭୦. ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'ବର୍ଷା' କବିତାର ମୂଳ ସାରାଂଶ ନିଜ ଭାଷାରେ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ଭାବେ ଲେଖ।
💡 ଉତ୍ତରମାଳା (Answer Key: ୧ ରୁ ୭୦) 💡
[୧ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର]
୧. ପ୍ରଦତ୍ତ କବିତାଟିର ନାମ ହେଉଛି 'ବର୍ଷା' ।
୨. କବିଙ୍କ ନାମ ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ।
୩. ସେ ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର କବି ଥିଲେ ।
୪. ସେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର କପିଳେଶ୍ୱରପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
୫. ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ଆଣାଯାଇଛି ।
୬. ଏହା ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ଆନୀତ ।
୭. ଏହା ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ଏକବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅଛି ।
୮. ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳ ଗଲା ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ।
୯. ବର୍ଷା ଋତୁ ହେଉଛି ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର ।
୧୦. ମେଘମାନେ ଶୂନ୍ୟପଥରେ (ଆକାଶରେ) ମିଳିତ ହେଲେ ।
୧୧. ମେଘମାନେ ବିଜୁଳି ଶବ୍ଦ ସହିତ ମିଳିତ ହେଲେ ।
୧୨. ମେଘ ମହୀମଣ୍ଡଳ (ପୃଥିବୀ)ର ଦୁଃଖ ଚାହିଁ ଜଳ ଛାଡିଲେ ।
୧୩. ମେଘମାଳ ଘୋର ଶବ୍ଦ ବା ଗର୍ଜନ କରି ଜଳ ବର୍ଷନ୍ତି ।
୧୪. ବର୍ଷୁଥିବା ଜଳରାଶି ହିଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ।
୧୫. ପୃଥିବୀ ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ତେଜରେ ତାପିତ ଥିଲା ।
୧୬. ପୃଥିବୀ ଅଷ୍ଟମାସ (ଆଠ ମାସ) ଧରି ତାପିତ ଥିଲା ।
୧୭. ବର୍ଷାର ଜଳ ପାଇ ପୃଥିବୀର (ମହୀ) ଚିତ୍ତ ତୋଷ ହେଲା ।
୧୮. ତପସ୍ବୀମାନେ ତପସ୍ୟା ଫଳ ପାଇଲେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି ।
୧୯. ମୟୂର ଗିରି ଶିଖେ (ପର୍ବତ ଶିଖରରେ) ଥାଇ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ।
୨୦. ମୟୂର ମେଘକୁ ଚାହିଁ ନୃତ୍ୟ କରେ ।
୨୧. ଭକ୍ତଜନେ ଘରକୁ ଅତିଥି ଆସିଲେ ଦେଖି ତୋଷ ହୁଅନ୍ତି ।
୨୨. ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟ ନିଶାମୁଖେ (ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ) ଉଡନ୍ତି ।
୨୩. ମଣ୍ଡୁକ ମେଘର ନାଦ ଶୁଣି ଗର୍ଜନ୍ତି ।
୨୪. ବର୍ଷାଜଳ ପାଇ ଅଳପ (ଛୋଟ) ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଲହରି ମାରି ଉଛୁଳିଲେ ।
୨୫. ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପୃଥିବୀ ନାନା ପ୍ରକାର ଶସ୍ୟରାଶିରେ ପୂରିତ ହେଲା ।
୨୬. ଛତୁଗୁଡ଼ିକ ଛତ୍ର (ଛତା) ପ୍ରାୟ ହେଲା ।
୨୭. ପୃଥିବୀ ଏକ ରାଜା ପ୍ରାୟ ଦିଶୁଛି ।
୨୮. ପୃଥିବୀ / ଧରିତ୍ରୀ।
୨୯. ସୂର୍ଯ୍ୟ / ଭାସ୍କର।
୩୦. ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ।
୩୧. ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ।
୩୨. ବେଙ୍ଗ। ୩୩. ଆଠ ମାସ ।
୩୪. ଉତ୍ତପ୍ତ ବା ଗରମ ।
୩୫. ଆକାଶ ।
୩୬. ସୁଖ।
୩୭. ଦୁଃଖୀ।
୩୮. ଅସନ୍ତୋଷ ବା ରୋଷ।
୩୯. ବହୁତ ବା ଅଧିକ।
୪୦. ଶୀତକାଳ (କିମ୍ବା ବର୍ଷାକାଳ)।
[୨ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର]
୪୧. ଦୀର୍ଘ ଆଠ ମାସ ଧରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତେଜରେ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ତପ୍ତ ଓ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ ରହିଥିଲା।
ଜଳ ଅଭାବରୁ ଜୀବଜଗତ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିଲେ ।
୪୨. ମେଘମାନେ ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଘୋର ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କରି ଜଳ ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି ।
୪୩. ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ତାପ ପରେ ଶୀତଳ ବର୍ଷାଜଳ ପାଇ ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ତା' ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୋଷ ଆସିଲା ।
୪୪. କଠୋର ତପସ୍ୟା ପରେ ଜଣେ ତପସ୍ବୀ ଯେପରି ଫଳ ପାଇ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି, ଖରା ସହିବା ପରେ ବର୍ଷାଜଳ ପାଇଥିବା ପୃଥିବୀର ଆନନ୍ଦକୁ ତାହା ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି ।
୪୫. ଘରକୁ ଅତିଥି ଆସିଲେ ଭକ୍ତଜନମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ମେଘ ଦେଖି ମୟୂରର ଆନନ୍ଦକୁ ତାହା ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି ।
୪୬. ଆକାଶରେ ମେଘର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବେଙ୍ଗମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ପାଣିକୁ ଆବୋରି ବସି ଗର୍ଜନ କରି ବର୍ଷାକୁ ସ୍ଵାଗତ କରୁଛନ୍ତି ।
୪୭. ଖରାଦିନେ ପ୍ରାୟ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ବା ଅଳ୍ପ ଜଳ ଥିବା ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଷାଦିନେ ପାଣିରେ ପୂରିଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଲହରୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଉଛୁଳି ପଡ଼ନ୍ତି ।
୪୮. ବର୍ଷାଦିନେ ମାଟି ଉପରେ ଫୁଟିଥିବା ଛତୁଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲା ଛତା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯାହାକି ପୃଥିବୀ ରୂପକ ରାଜାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଟଛତ୍ର ପରି ଶୋଭା ପାଏ ।
୪୯. କାରଣ ବର୍ଷା ଋତୁ ପୃଥିବୀକୁ ନାନା ଶସ୍ୟ ସମ୍ପଦରେ ଭରିଦିଏ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଜୀବଜଗତକୁ ଜୀବନ ଦାନ ଦିଏ।
ତେଣୁ ଏହା ସବୁ ଋତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବା ସାର ।
୫୦. ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ବା ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟମାନେ ବର୍ଷାଦିନର ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ (ନିଶାମୁଖେ) ନିଜର ଆଲୁଅ ଜାଳି ଆନନ୍ଦରେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆବୋରି ନିଅନ୍ତି ।
୫୧. ପ୍ରକୃତି ବର୍ଷା ରୂପରେ ଆସି ଉତ୍ତପ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଶୀତଳ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରି ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖକଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରେ ।
୫୨. ଆଠ ମାସର ଖରାରେ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିଲା ଏବଂ ଜଳକଷ୍ଟ ଦେଖାଦେଇଥିଲା, ମହୀମଣ୍ଡଳର ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ମେଘ ଜଳଦାନ କଲା ।
୫୩. ଗ୍ରୀଷ୍ମର କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ମେଘମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟା ବା 'କରୁଣା ଚିତ୍ତରେ' ବର୍ଷା କଲେ ।
୫୪. ଜଳ ବିନା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ବା ଉଦ୍ଭିଦ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ।ବର୍ଷା ଜଳ ହିଁ ସମଗ୍ର ମଞ୍ଚପୁରର ଶସ୍ୟ ସମ୍ପଦ ଉତ୍ପାଦନର ମୂଳ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ପ୍ରାଣୀଜୀବନ କୁହାଯାଏ ।
୫୫. ରାଜା ବାହାରିଲେ ଯେପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛତ୍ର ଧରାଯାଏ, ସେହିପରି ବର୍ଷାଦିନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଫୁଟିଥିବା ଛତୁଗୁଡ଼ିକ ଛତ୍ର ପରି କାମ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି କବି ପୃଥିବୀକୁ ରାଜା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
[୩ ମାର୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ସରଳାର୍ଥର ଉତ୍ତର ସଂକ୍ଷେପରେ]
(ବି.ଦ୍ର: ପରୀକ୍ଷାରେ ପିଲାମାନେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସଙ୍ଗ "ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ 'ବର୍ଷା' କବିତାରୁ ଆନୀତ..." ଲେଖି ତା'ପରେ ସରଳାର୍ଥ ଲେଖିବେ।ଏଠାରେ କେବଳ ମୁଖ୍ୟ ସରଳାର୍ଥ ଦିଆଗଲା)
୫୬. ସରଳାର୍ଥ: ଦୀର୍ଘ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଅନ୍ତ ଘଟିଛି ଏବଂ ଜୀବଜଗତକୁ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଶେଷରେ ସବୁ ଋତୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର୍ଷା ଋତୁର ଆଗମନ ହୋଇଛି ।
୫୭. ସରଳାର୍ଥ: ଖରାଦିନେ ଉତ୍ତାପ ଯୋଗୁଁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ଥିଲା, ତାହାକୁ ଦେଖି ଆକାଶରେ ମେଘମାନଙ୍କ ମନରେ ଦୟା ଆସିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦର ସହ ଜଳବୃଷ୍ଟି କଲେ ।
୫୮. ସରଳାର୍ଥ: ଆକାଶରେ କଳା ମେଘମାଳା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ବା ଘୋର ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କରି ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ବର୍ଷାଜଳ ଢାଳି ଦେଉଛନ୍ତି ।
୫୯. ସରଳାର୍ଥ: ବର୍ଷା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଦୀର୍ଘ ଆଠ ମାସ ଧରି ଆମର ଏହି ପୃଥିବୀ ମାତା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଖର ତେଜ ଓ କିରଣରେ ଗ୍ରାସ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲା ।
୬୦. ସରଳାର୍ଥ: ଜଣେ ତପସ୍ବୀ ବହୁ କଷ୍ଟ କରି ତପସ୍ୟା ଫଳ ପାଇଲେ ଯେପରି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ସେହିପରି ଆଠ ମାସ ଖରା ସହିବା ପରେ ଶୀତଳ ବର୍ଷାଜଳ ପାଇ ପୃଥିବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛି ।
୬୧. ସରଳାର୍ଥ: ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଆକାଶରେ କଳାମେଘକୁ ଦେଖି ମୟୂରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଥାଇ ମନଖୋଲା ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
୬୨. ସରଳାର୍ଥ: ଘରକୁ ଅତିଥି ଆସିଲେ ଜଣେ ଭକ୍ତ ବା ଗୃହସ୍ଥ ଯେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ କରେ, ଠିକ୍ ସେହିପରି ମେଘ ରୂପକ ଅତିଥିକୁ ଦେଖି ପ୍ରକୃତି (ମୟୂର ଆଦି) ତୋଷ ହୋଇଛନ୍ତି ।
୬୩. ସରଳାର୍ଥ: ବର୍ଷାଦିନର ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଖଦ୍ୟୋତ ବା ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକମାନେ ନିଜର ଆଲୁଅ ଜାଳି ଆନନ୍ଦରେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆବୋରି ବୁଲୁଛନ୍ତି ।
୬୪. ସରଳାର୍ଥ: ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଅଳ୍ପ ଜଳ ଥିବା ବା ଶୁଖିଯାଇଥିବା ଛୋଟ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଷା ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବଡ଼ ବଡ଼ ଲହରୀ ସୃଷ୍ଟି କରି କୂଳ ଲଙ୍ଘି ଉଛୁଳି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି ।
୬୫. ସରଳାର୍ଥ: ବର୍ଷାଦିନେ ମାଟି ଉପରେ ଫୁଟିଥିବା ଛତୁଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲା ଛତା ପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
ଏହି ଶୋଭା ଯୋଗୁଁ ଆମ ପୃଥିବୀ ସତେ ଯେମିତି ମୁଣ୍ଡରେ ପାଟଛତା ଧରିଥିବା ଏକ ରାଜା ପରି ମନେ ହେଉଛି ।
[୫ ମାର୍କ ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନର ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ]
୬୬. ବର୍ଷା ଆସିଲେ ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଶସ୍ୟରେ ଭରିଯାଏ।ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଛୁଳେ। ଚାରିଆଡ଼େ ସବୁଜିମା ଏବଂ ଛତୁ ଫୁଟି ପୃଥିବୀ ରାଜା ପରି ସୁନ୍ଦର ଦିଶେ ।
୬୭. ମୟୂରମାନେ ଗିରିଶିଖରରେ ମେଘ ଦେଖି ନାଚନ୍ତି। ବେଙ୍ଗମାନେ ପାଣି ଆବୋରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚାରିଆଡ଼େ ଉଡିବୁଲି ଆନନ୍ଦ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ।
୬୮. ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଦୀର୍ଘ ୮ ମାସର ତାପରୁ ବର୍ଷା ହିଁ ରକ୍ଷା କରେ।ଏହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଜୀବନଦାନ କରେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ (ଶସ୍ୟ) ଯୋଗାଏ, ତେଣୁ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ।
୬୯. କବିଙ୍କର ତୁଳନାତ୍ମକ ଶୈଳୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। ସେ ମାଟିର ଛତୁକୁ ରାଜାଙ୍କ ଛତ୍ର ସହ, ମୟୂରର ଖୁସିକୁ ଭକ୍ତର ଖୁସି ସହ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଶାନ୍ତିକୁ ତପସ୍ବୀର ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ସହ ତୁଳନା କରି କବିତାକୁ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରିଛନ୍ତି ।
୭୦. ସାରାଂଶ: ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପରେ ବର୍ଷାର ଆଗମନରେ ପ୍ରକୃତିର ନବଜୀବନ ଲାଭ।ଆକାଶରେ ମେଘର ଗର୍ଜନ, ନଦୀର ଉଛୁଳିବା, ମୟୂର ଓ ବେଙ୍ଗଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ଏବଂ ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା ପୃଥିବୀର ରାଜକୀୟ ରୂପର ଚିତ୍ରଣ ହିଁ ଏହି କବିତାର ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ।