🌧️ ମୋ ବୁଝିବାରେ 🌧️

୧. କବିତାରେ “ମେଘେ ମିଳିଲେ ଶୂନ୍ୟପଥେ” କେଉଁ ପଥ ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି ?

(କ) ରାଜପଥ

 (ଖ) ସଡ଼କପଥ

(ଗ) ଜଳପଥ

(ଘ) ଆକାଶପଥ

👉 ଉତ୍ତର: (ଘ) ଆକାଶପଥ (କାରଣ ମେଘମାନେ ଆକାଶ ବା ଶୂନ୍ୟମାର୍ଗରେ ଏକାଠି ହୋଇଥାନ୍ତି) ।

୨. "ପୃଥ‌ିବୀ ରବି ତେଜ ଗ୍ରାସେ ତାପିତ ଥିଲା ଅଷ୍ଟମାସେ ।" ଏଠାରେ ‘ତାପିତ’ ଶବ୍ଦଟି କେଉଁ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଛି ?

 (କ) ଶୀତଳ

(ଖ) ଗରମ

 (ଗ) ଓଦା

(ଘ) ନରମ

 👉 ଉତ୍ତର: (ଖ) ଗରମ (କାରଣ ଆଠ ମାସ ଧରି ପୃଥିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ବା ଗରମ ଥିଲା) ।

🗣️ ଆଲୋଚନା କରିବା 🗣️

୩. ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ବାଛିଲ, ତା’ର କାରଣ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର । 👉 ଉତ୍ତର: * ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆମେ 'ଆକାଶପଥ' ବାଛିଲୁ, କାରଣ କବିତାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଲେଖାଅଛି ଯେ "ମେଘେ ମିଳିଲେ ଶୂନ୍ୟପଥେ," ଅର୍ଥାତ୍ ବର୍ଷାଋତୁ ଆସିଲେ ମେଘମାନେ ଆକାଶ ବା ଶୂନ୍ୟପଥରେ ଏକାଠି ହୋଇଥାନ୍ତି ।

·         ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆମେ 'ଗରମ' ବାଛିଲୁ, କାରଣ କବିତାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି "ପୃଥ‌ିବୀ ରବି ତେଜ ଗ୍ରାସେ, ତାପିତ ଥିଲା ଅଷ୍ଟମାସେ," ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରବଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଖର କିରଣରେ ପୃଥିବୀ ଆଠ ମାସ ଧରି ଉତ୍ତପ୍ତ ବା ଗରମ ହୋଇ ରହିଥିଲା ।

🤝 ମିଳିମିଶି ଯୋଡ଼ିବା

ବହିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କବିତାର ପଦ ଏବଂ ତାହାର ସଠିକ୍ ଭାବାର୍ଥକୁ ତଳେ ଯୋଡ଼ି ଦିଆଗଲା:

·         ୧. ଜଳ ପାଇଲା ତୋଷଚିତ୍ତେ / ତପସ୍ବୀ ଜନଙ୍କର ମତେ ।। 👉 ସାଧୁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ (ଏଠାରେ 'ତପସ୍ବୀ' ଶବ୍ଦଟି ସାଧୁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଉଛି) 🧘‍♂️

·         ୨. ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟ ନିଶାମୁଖେ / ଜଗତ ଆବୋରିଲେ ସୁଖେ 👉 ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ (ଏଠାରେ 'ନିଶାମୁଖେ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ) 🌆

·         ୩. ଛତୁ ଯେ ଛତ୍ର ପ୍ରାୟ ହୋଇ / ରାଜାର ପ୍ରାୟ ଦିଶେ ମହୀ 👉 ଛତା ଭଳି (ଏଠାରେ 'ଛତ୍ର ପ୍ରାୟ'ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଛତା ଭଳି) 🍄

·         ୪. ଅତିଥି ଦେଖ୍ ଭକ୍ତ ଜନେ / ଯେସନେ ତୋଷ ମନେ ।। 👉 ସନ୍ତୋଷ ମନରେ (ଏଠାରେ 'ତୋଷ ମନେ'ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସନ୍ତୋଷ ବା ଖୁସି ମନରେ) 😇

🌧️ ପଦ୍ୟାଂଶ ଉପରେ ଆଲୋଚନା 🌧️

କ) ମହୀମଣ୍ଡଳ ଦୁଃଖ ଚାହିଁ

ଜଳ ଛାଡ଼ିଲା ତୋଷ ହୋଇ

👉 ସାରାଂଶ (ଆଲୋଚନା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତାପରେ ପୃଥିବୀ ତଥା ସମଗ୍ର ଜୀବଜଗତ ବହୁତ କଷ୍ଟ ପାଉଥିଲେ। ପୃଥିବୀର ଏହି ତାପମାତ୍ରା ଓ ଦୁଃଖକୁ ଦେଖି ଆକାଶରେ ଥିବା ମେଘମାନଙ୍କ ମନରେ ଦୟା ଆସିଲା । ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ (ତୋଷ) ହୋଇ ଜଳବୃଷ୍ଟି କଲେ ।

ଅର୍ଥାତ୍, ପ୍ରକୃତି ନିଜ କରୁଣା ବଳରେ ଜୀବଜଗତର କଷ୍ଟ ଦୂର କରିବାକୁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ବର୍ଷା ରୂପରେ ଜଳ ଢାଳିଦେଲା। 🌧️🌍

ଖ) "ଅଳପ ନଦୀଏ ପୂରିଲେ

ଲହରି ମତେ ଉଛୁଳିଲେ । ।"

📖 ଏହାର ଅର୍ଥ ଓ ଆଲୋଚନା

·         ସରଳ ଅର୍ଥ: ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେବା କାରଣରୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ନଦୀ ବା ଶାଖା ନଦୀଗୁଡ଼ିକ (ଅଳପ ନଦୀ) ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ସେଥିରେ ଢେଉ ବା ଲହରୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ତାହା କୂଳ ଲଙ୍ଘି ଉଛୁଳି ପଡ଼ୁଛି।

·         ବିସ୍ତୃତ ଭାବାର୍ଥ: ଖରାଦିନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ରୌଦ୍ର ତାପରେ ଯେଉଁ ଛୋଟ ନଦୀ ଓ ନାଳଗୁଡ଼ିକ ଶୁଖି ଯାଇଥିଲା, ବର୍ଷା ଋତୁର ଆଗମନରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ନୂତନ ଜୀବନ ପାଇଛନ୍ତି। ଆକାଶରୁ ବର୍ଷୁଥିବା ଅମୃତତୁଲ୍ୟ ଜଳରାଶିରେ ସେଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଯେ ଭରି ଯାଇଛନ୍ତି ତାହା ନୁହେଁ, ବରଂ ଆନନ୍ଦରେ ଉଛୁଳି ଏକୂଳ ସେକୂଳ ହୋଇ ବୋହି ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହା ପ୍ରକୃତିର ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଆନନ୍ଦର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ। 🌊

ଗ) ଛତୁ ଯେ ଛତ୍ର ପ୍ରାୟ ହୋଇ

 ରାଜାର ପ୍ରାୟ ଦିଶେ ମହୀ । ।

👉 ସାରାଂଶ (ଆଲୋଚନା): ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିବା ଫଳରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଚାରିଆଡ଼େ ନାନା ପ୍ରକାରର ଶସ୍ୟ ଭରିଯାଇ ସବୁଜ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଛି। ବର୍ଷା ପାଣି ପାଇ ମାଟି ଉପରେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଫୁଟିଥିବା ଛତୁଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲା ଛତା (ଛତ୍ର) ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ରାଜାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଯେପରି ସମ୍ମାନର ସହ ରାଜଛତ୍ର ବା ପାଟଛତା ଶୋଭାପାଏ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଫୁଟିଥିବା ଏହି ଛତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ ଠିକ୍ ସେହିପରି ଲାଗୁଛି। ସତେ ଯେମିତି ଆମ ପୃଥିବୀ ମାତା ଏକ ରାଜା ପାଲଟିଯାଇଛି ଏବଂ ଛତୁଗୁଡ଼ିକ ତା' ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଛତ୍ର ଧରି ରହିଛନ୍ତି। 🍄👑

🤔 ଚିନ୍ତା କରିବା 🤔

(କ) ମେଘମାଳ କିପରି ଭାବରେ ଜଳ ବର୍ଷା କଲେ ?

 👉 ଉତ୍ତର: ମେଘମାଳ ଭୟଙ୍କର ବା ଘୋର ଶବ୍ଦ କରି ଗର୍ଜନ ସହ ଜଳ ବର୍ଷା କଲେ । ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ କରୁଣା ଚିତ୍ତରେ ଜଳରାଶି ବୃଷ୍ଟି କଲେ ।

(ଖ) ବର୍ଷାଋତୁକୁ ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର ବୋଲି କବି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ?

👉 ଉତ୍ତର: ବର୍ଷାଋତୁ ଆସିବା ଫଳରେ ମଞ୍ଚପୁର (ପୃଥିବୀ) ସକଳ ପ୍ରକାରର ଶସ୍ୟ-ସମ୍ପଦରେ ଭରିଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ । ତେଣୁ କବି ଏହାକୁ ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।

(ଗ) କବି ପୃଥ‌ିବୀକୁ ରାଜା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାର କାରଣ ?

 👉 ଉତ୍ତର: ବର୍ଷାଦିନେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଅନେକ ଛତୁ ଫୁଟିଥାଏ । ଏହି ଛତୁଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିବାକୁ ଛତା ଭଳି ଲାଗେ । ରାଜାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଯେପରି ରାଜଛତ୍ର ବା ଛତା ଶୋଭାପାଏ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଫୁଟିଥିବା ଛତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ ଲାଗେ ସତେ ଯେମିତି ପୃଥିବୀ ଏକ ରାଜା ଏବଂ ତା' ଉପରେ ଛତ୍ର ଧରାଯାଇଛି ।

✍️ କବିତା ରଚନାଶୈଳୀ ✍️

ପ୍ରଶ୍ନ: “ଛତୁ ଯେ ଛତ୍ର ପ୍ରାୟ ହୋଇ, ରାଜାର ପ୍ରାୟ ଦିଶେ ମହୀ’ ଏହିଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କବିତାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ସେହିଭଳି ପଦଗୁଡ଼ିକୁ କବିତାରୁ ବାଛ ଏବଂ ତା’ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କର । 👉 ଉତ୍ତର: ବହିରୁ ଆଉ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ ହେଲା - "ମୟୂରେ ଗିରି ଶିଖେ ଥାଇ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ମେଘେ ଚାହିଁ ।।" ଆଲୋଚନା: ଯେପରି ଭକ୍ତମାନେ ଘରକୁ ଅତିଥି ଆସିଲେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ସେହିପରି ଆକାଶରେ କଳା ମେଘକୁ ଦେଖି ମୟୂରମାନେ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ଷାଋତୁରେ ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଜୀବନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନା କବିତାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରୁଛି। 🦚☁️

🔠 ଶବ୍ଦ ଏକ ଅର୍ଥ ଅନେକ 🔠

ପ୍ରଶ୍ନ: ସେହିଭଳି ‘ବରଷିବା’ ଶବ୍ଦକୁ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ବ୍ୟବହାର କରିହେବ, ଚିନ୍ତା କରି କେତୋଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖ । 👉 ଉତ୍ତର: ୧. ସ୍ନେହ ବରଷିବା: ମାଆ ତା' ପିଲା ଉପରେ ସବୁବେଳେ ସ୍ନେହ ଓ ପ୍ରେମ ବରଷିଥାଏ। 💖 ୨. ଆଶୀର୍ବାଦ ବରଷିବା: ଗୁରୁଜନମାନେ ସାନମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ବରଷନ୍ତି। 🙏 ୩. ଗାଳି ବରଷିବା: ପରୀକ୍ଷାରେ ଖରାପ ନମ୍ବର ରଖିବାରୁ ବାପା ପୁଅ ଉପରେ ରାଗରେ ଗାଳି ବରଷିଲେ। 😠

📚 ଅନେକ ଶବ୍ଦପାଇଁ ଏକ ଶବ୍ଦ 📚

ପ୍ରଶ୍ନ: କବିତାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣି ଶବ୍ଦଟିର ଅର୍ଥ ‘ଜଳ’ । ପାଣିର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅର୍ଥ – ‘ହାତ’ । ଏହାକୁ ଭିନ୍ନାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ କୁହାଯାଏ । ଏହିଭଳି ଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ମନରୁ ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ବୁଝି ଲେଖ । 👉 ଉତ୍ତର: * କର: ହାତ / ଟିକସ / ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ 🖐️💸

·         ପତ୍ର: ଗଛର ପତ୍ର / ଚିଠି 🍃✉️

·         ଅଙ୍କ: ସଂଖ୍ୟା / କୋଳ / ନାଟକର ଭାଗ 🔢🎭

💬 ତୁମକଥା - ପାଠ ବାହାରୁ 💬

ପ୍ରଶ୍ନ: ବର୍ଷା ଆସିଲେ ତୁମକୁ କେମିତି ଲାଗେ ? କେଉଁ ଋତୁଟି ଅଧୂକ ଭଲଲାଗେ ? ସେହି ଋତୁଟି ତୁମକୁ କାହିଁକି ପସନ୍ଦ ଲାଗେ ? 👉 ଉତ୍ତର: ବର୍ଷା ଆସିଲେ ମୋତେ ବହୁତ ଖୁସି ଲାଗେ, କାରଣ ଚାରିଆଡ଼େ ସବୁଜିମା ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଥଣ୍ଡା ପବନ ବହେ। ମୋତେ 'ବସନ୍ତ ଋତୁ' ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲ ଲାଗେ। କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ବେଶି ଗରମ କିମ୍ବା ବେଶି ଶୀତ ନଥାଏ ଏବଂ ଚାରିଆଡ଼େ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଫୁଟି ପ୍ରକୃତି ଖୁବ୍ ମନୋରମ ଲାଗେ। 🌸

🎨 ସର୍ଜନା 🎨

ପ୍ରଶ୍ନ: ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରଟିକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଦେଖ । ଚିତ୍ରଟିର ନାମ ଦିଅ । 👉 ଉତ୍ତର: ଏହି ଚିତ୍ରଟିର ନାମ ହେବ: "ବନ୍ୟାର ବିଭୀଷିକା" କିମ୍ବା "ବର୍ଷା ଓ ଜଳବନ୍ଦୀ ଜୀବନ" (କାରଣ ଏହି ଚିତ୍ରରେ ଲୋକମାନେ ବନ୍ୟା ପାଣିରେ ଫସି ନିଜର ଜିନିଷପତ୍ର ଏବଂ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁଙ୍କୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି)। 🛶🐄

🥁 ଏସବୁକୁ ବି ଜାଣ 🥁

ପ୍ରଶ୍ନ: ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବଜାଯାଇଥାଏ । ସେଥୁରୁ ଦୁଇ ତିନୋଟି ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ (କେଉଁଥ୍ରେ ତିଆରି, କେତେବେଳେ ବଜାଯାଇଥାଏ, କିଭଳି ଶବ୍ଦ କରେ ଇତ୍ୟାଦି) ତୁମ ଖାତାରେ ଲେଖ ।

👉 ଉତ୍ତର: ୧. ମୃଦଙ୍ଗ (ଖୋଳ): ଏହା ମାଟି (କିମ୍ବା କାଠ) ଏବଂ ଚମଡ଼ାରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଭଜନ, କୀର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ବଜାଯାଏ। ଏଥୁରୁ 'ଧିନ୍ ତାକ୍' ଭଳି ସୁମଧୁର ଶବ୍ଦ ବାହାରେ। 🪘

୨. ମାଦଳ: ଏହା କାଠ ଓ ଚମଡ଼ାରେ ତିଆରି। ଆଦିବାସୀ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ ଏହା ବଜାଯାଏ। ଏହାର ଶବ୍ଦ ବହୁତ ଗମ୍ଭୀର। 🥁

୩. ଗିନି / ଝାଞ୍ଜ: ଏହା ପିତ୍ତଳ କିମ୍ବା କଂସାରେ ତିଆରି। ଏହାକୁ ପୂଜା, ଭଜନ ଆଦିରେ ବଜାଯାଏ ଏବଂ ଏଥୁରୁ 'ଝଣ ଝଣ' ଶବ୍ଦ ହୁଏ।