ଭୂମିରୂପ ଏବଂ ଜୀବନ – Book Q A Class 6 ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ
🌍 ପ୍ରଶ୍ନ, ଅଭ୍ୟାସକାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପ (Complete Questions & Answers) 🗺️
📌 1. ତୁମ ଗ୍ରାମ, ସହର ଓ ମହାନଗରରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଭୂମିରୂପ ଦେଖୁଛ ? ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା କେଉଁ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତୁମେ ଆଖପାଖରେ ଦେଖୁଛ ?
-
ସବିଶେଷ ଉତ୍ତର: 🏡 ଏହା ଏକ ନିଜସ୍ୱ ଅନୁଭୂତି ଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଶ୍ନ। ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭୂମିରୂପ ଦେଖିପାରିବା:
-
ଯଦି ଆମେ ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ (ଯଥା- କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବାଲେଶ୍ୱର, ପୁରୀ) ରହୁଛୁ, ତେବେ ଆମେ 'ସମତଳ ଭୂମି' (Plains) 🌾 ଦେଖିବାକୁ ପାଉ। ଏଠାରେ ମାଟି ଖୁବ୍ ଉର୍ବର ହୋଇଥିବାରୁ ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ଚାଷ କରାଯାଏ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ ଥାଏ।
-
ଯଦି ଆମେ କୋରାପୁଟ, କେନ୍ଦୁଝର କିମ୍ବା ମୟୂରଭଞ୍ଜ ପରି ସ୍ଥାନରେ ରହୁଛୁ, ତେବେ ଆମେ ଆଖପାଖରେ ଉଚ୍ଚା ନିଚା ଟେବୁଲ୍ ପରି ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରେ ଭରା 'ମାଳଭୂମି' (Plateau) 🏜️ କିମ୍ବା 'ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ' (Hilly Areas) ⛰️ ଦେଖିବାକୁ ପାଉ।
-
📌 2. ଆସ ଛୋଟ ନାଗପୁରରୁ ପ୍ରୟାଗରାଜ ଏବଂ ଆଲମୋଡ଼ାକୁ କରିଥିବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯାତ୍ରାକୁ ଆଉ ଥରେ ପଢ଼ିବା ଓ ଦେଖିବା। ବାଟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ତିନୋଟି ଭୂମିରୂପକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
-
ସବିଶେଷ ଉତ୍ତର: ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ 3 ଟି ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ:
-
ଛୋଟ ନାଗପୁର (Chhota Nagpur): ଏହା ଏକ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ମାଳଭୂମି (Plateau) 🪨 ଅଟେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ କୋଇଲା, ଲୁହାପଥର ଆଦି ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହାର ଉପରିଭାଗ ପ୍ରାୟ ସମତଳ କିମ୍ବା ଢେଉଖେଳା ହୋଇଥାଏ।
-
ପ୍ରୟାଗରାଜ (Prayagraj): ଏହା ଏକ ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମି (Plain) 🏞️ ଅଟେ। ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀର ପଟୁମାଟି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଗଠିତ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ବହୁଳ ଭାବରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥାଏ।
-
ଆଲମୋଡ଼ା (Almora): ଏହା ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ (Mountains) 🏔️ ଅଟେ। ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼, ତୀଖ ଢାଲୁ ଏବଂ ଶୀତଳ ଜଳବାୟୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
-
📌 3. ଭାରତର କେତେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ଭୂମିରୂପରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ତାହାର ତାଲିକା କର ।
-
ସବିଶେଷ ଉତ୍ତର: * 🛕 ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର (ପୁରୀ): ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସମତଳ ଭୂମି (Coastal Plains)।
-
🏔️ ବଦ୍ରିନାଥ ଓ କେଦାରନାଥ (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ): ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ / ହିମାଳୟ (Mountains)।
-
⛩️ ମାତା ବୈଷ୍ଣୋଦେବୀ (ଜାମ୍ମୁ): ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଓ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ (Hills and Mountains)।
-
🏛️ ତିରୁପତି ବାଲାଜୀ (ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ): ମାଳଭୂମି ତଥା ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ (Plateau Region)।
-
🕌 କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ (ବାରାଣାସୀ): ଗାଙ୍ଗେୟ ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମି (Plains)।
-
📌 4. ଭୁଲ୍ କିମ୍ବା ଠିକ୍ ଚିହ୍ନଟ କର (True or False):
-
(କ) ହିମାଳୟ ହେଉଛି ଗୋଲାକାର ଶୀର୍ଷ ଥିବା ପର୍ବତ ।
-
ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ ❌ (କାରଣ ହିମାଳୟ ହେଉଛି ଏକ ଯୁବ ପର୍ବତ ଯାହାର ଶୀର୍ଷ ଶଙ୍କୁ ଆକାରର ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଟେ)।
-
-
(ଖ) ଗୋଟିଏ ପଟୁ ମାଳଭୂମି ପ୍ରାୟ ଉଠିକରି ରହିଥାଏ ।
-
ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ✅ (ମାଳଭୂମିର ଚାରିପାଖ ତୀଖ ଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଟେବୁଲ୍ ପରି ଉପରକୁ ଉଠିକରି ରହିଥାଏ)।
-
-
(ଗ) ପର୍ବତ ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ପ୍ରକାର ଭୂମିରୂପ ଅଟେ ।
-
ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ ❌ (ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚତା କମ୍ ଥାଏ ଏବଂ ଶୀର୍ଷ ଗୋଲାକାର ହୋଇଥାଏ)।
-
-
(ଘ) ଗଙ୍ଗା ନଦୀ, ଯମୁନାର ଏକ ଉପନଦୀ ଅଟେ ।
-
ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ ❌ (ପ୍ରକୃତରେ ଯମୁନା ନଦୀ ହେଉଛି ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉପନଦୀ)।
-
-
(ଙ) ବରଫ ତରଳିବା ହେତୁ ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
-
ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ✅ (ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନେ ପର୍ବତର ବରଫ ତରଳି ନଦୀରେ ପାଣି ବଢ଼ାଇଥାଏ)।
-
-
(ଚ) ସବୁ ମରୁଭୂମି ଗରମ ଓ ଉଷ୍ଣ ।
-
ଉତ୍ତର: ଭୁଲ୍ ❌ (ସବୁ ମରୁଭୂମି ଗରମ ନୁହେଁ। ଲଦାଖ୍ କିମ୍ବା ଗୋବି ମରୁଭୂମି ଭଳି ଶୀତଳ ମରୁଭୂମି ମଧ୍ୟ ରହିଛି)।
-
📌 5. ବାମ ପଟରେ ଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଡାହାଣ ପଟର ଠିକ୍ ଶବ୍ଦ ସହିତ ମିଳାଅ (Match the following):

ଉତ୍ତର (ସଠିକ୍ ଯୋଡ଼ି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା):
-
ଏଭରେଷ୍ଟ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ➡️ ପର୍ବତାରୋହଣ (Mountaineering) 🧗
-
ତିବ୍ବତୀୟ ମାଳଭୂମି ➡️ ପୃଥିବୀର ଛାତ (Roof of the World) 🏔️
-
ଓଟ (Camel) ➡️ ମରୁଭୂମି (Desert) 🐪
-
ମାଳଭୂମି ➡️ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଭଣ୍ଡାର (Storehouse of Minerals) 💎
-
ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ➡️ ଧାନ କ୍ଷେତ / କୃଷିପାଇଁ ଉର୍ବର ମାଟି (Paddy fields) 🌾
-
କିଲିମଞ୍ଜାରୋ ➡️ ଆଫ୍ରିକା (ଏକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପର୍ବତ) 🌋
-
ଯମୁନା ନଦୀ ➡️ ଉପନଦୀ (ଗଙ୍ଗାର) 🌊