ପ୍ରଶ୍ନ, ଅଭ୍ୟାସକାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପ

📌 ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା କର:

(କ) ମହାଦେଶ

(ଖ) ମହାସାଗର

 (ଗ) ଦ୍ୱୀପ 

• ସବିଶେଷ ଉତ୍ତର:

  • (କ) ମହାଦେଶ (Continent): ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ବିଶାଳ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ବିସ୍ତାରିତ ସ୍ଥଳଭାଗ ବା ଭୂଖଣ୍ଡକୁ ମହାଦେଶ କୁହାଯାଏ । ଆମ ପୃଥିବୀରେ ସମୁଦାୟ ୭ଟି ମହାଦେଶ ରହିଛି। (ଉଦାହରଣ: ଏସିଆ, ଆଫ୍ରିକା, ୟୁରୋପ ଇତ୍ୟାଦି) ।

  • (ଖ) ମହାସାଗର (Ocean): ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର ପ୍ରାୟ ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ (୩/୪) ଅଂଶ ବ୍ୟାପି ରହିଥିବା ବିଶାଳ ଲବଣାକ୍ତ (ଲୁଣିଆ) ଜଳରାଶିକୁ ମହାସାଗର କୁହାଯାଏ । (ଉଦାହରଣ: ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର, ଭାରତ ମହାସାଗର ଇତ୍ୟାଦି) ।

  • (ଗ) ଦ୍ୱୀପ (Island): ଯେଉଁ ଛୋଟ ଭୂଭାଗର ଚାରିପାଖରେ କେବଳ ଜଳଭାଗ ଘେରି ହୋଇ ରହିଥାଏ (ଅର୍ଥାତ୍ ଯାହା ମଝିରେ ଥାଏ ଏବଂ ଚାରିପଟେ ପାଣି ଥାଏ), ତାହାକୁ ଦ୍ୱୀପ କିମ୍ବା ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ କୁହାଯାଏ । (ଉଦାହରଣ: ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର, ଗ୍ରୀନଲ୍ୟାଣ୍ଡ) ।

🎨 ପ୍ରାୟୋଗିକ କାର୍ଯ୍ୟ (Practical Activities)

📌 ପ୍ରଶ୍ନ ୨: ଆସ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା – ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଥିବା ମାନଚିତ୍ରକୁ ନ ଦେଖି, ଏକ କାଗଜରେ ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଅଙ୍କନ କର ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକରେ ରଙ୍ଗ କର। ତା’ପରେ ବହିର ମାନଚିତ୍ର ସହିତ ତୁଳନା କରି ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର ।

• କିପରି କରିବେ: ଏହା ଏକ ଅଭ୍ୟାସମୂଳକ ଖେଳ।

  ୧. ଗୋଟିଏ ଧଳା କାଗଜ ନିଅ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତିରୁ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ମହାଦେଶର ରୂପରେଖ ଆଙ୍କିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର (ଯେପରିକି ଆଫ୍ରିକା ଏକ ପାନ ପତ୍ର ପରି କିମ୍ବା ତ୍ରିଭୁଜ ପରି ଦେଖାଯାଏ)।

  ୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହାଦେଶରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ରଙ୍ଗ ଦିଅ।

  ୩. ଶେଷରେ ତୁମ ବହିରେ ଥିବା ବିଶ୍ୱ ମାନଚିତ୍ର (World Map) କୁ ଖୋଲ ଏବଂ ଦେଖ ଯେ ତୁମେ ଆଙ୍କିଥିବା ଚିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ କେତେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି (ଯେପରିକି ଆମେରିକା ଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି କି ନାହିଁ)। ଏହି ଭୁଲରୁ ତୁମେ ସହଜରେ ମାନଚିତ୍ର ମନେ ରଖିପାରିବ।

📌 ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ଆସ କରିବା – ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀର ଗୋଲକୀୟ ମାନଚିତ୍ରରେ ମହାଦେଶ ଓ ମହାସାଗରଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ ।

• କିପରି କରିବେ: ଏହାକୁ Map Pointing (ମାନଚିତ୍ର ଚିହ୍ନଟ) କୁହାଯାଏ। ଏଥିପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଖାଲି ବିଶ୍ୱ ମାନଚିତ୍ର ଆଣି ନିମ୍ନଲିଖିତ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ଲେଖ:

  • ୭ଟି ମହାଦେଶର ନାମ ଲେଖିବ: ଏସିଆ (ଯେଉଁଠି ଭାରତ ଅଛି), ଆଫ୍ରିକା, ଉତ୍ତର ଆମେରିକା, ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକା, ଆଣ୍ଟାର୍କଟିକା (ସବୁଠାରୁ ତଳେ ବରଫାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ), ୟୁରୋପ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ।

  • ୫ଟି ମହାସାଗରର ନାମ ଲେଖିବ: ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର (ସବୁଠାରୁ ବଡ଼), ଆଟଲାଣ୍ଟିକ ମହାସାଗର (S ଆକାରର), ଭାରତ ମହାସାଗର (ଭାରତର ତଳେ), ଦକ୍ଷିଣ ମହାସାଗର, ଏବଂ ଆର୍କଟିକ୍ ମହାସାଗର (ସବୁଠାରୁ ଉପରେ)।