ଅଣୁଜୀବ ଜଗତ – Additional Questions Class 8 ଜିଜ୍ଞାସା
🔬 ବିଭାଗ ୧: ୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (20 Questions of 2 Marks)
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଅଣୁଜୀବମାନେ ଆମ ପାଇଁ କିପରି ହୋଇପାରନ୍ତି?
ଉତ୍ତର: ଅଣୁଜୀବ ଆମ ପାଇଁ ଉଭୟ ଉପକାରୀ କିମ୍ବା ଅପକାରୀ ହୋଇପାରେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ପରିବେଶକୁ କିଏ ପରିଷ୍କାର ରଖେ ଏବଂ କିପରି?
ଉତ୍ତର: କିଛି ଅଣୁଜୀବ ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀଜାତ ଆବର୍ଜନାକୁ ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ବିଘଟିତ କରି ପରିବେଶକୁ ପରିଷ୍କାର ରଖନ୍ତି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ରାଇଜୋବିୟମ୍ ବୀଜାଣୁ କେଉଁଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି?
ଉତ୍ତର: ସେମାନେ ଶିମ୍ବ, ମଟର ଏବଂ ମସୁର ପରି ଡାଲିଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦମୂଳରେ ଥିବା ଗଣ୍ଠିରେ ବାସ କରନ୍ତି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ରାଇଜୋବିୟମ୍ର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ?
ଉତ୍ତର: ସେମାନେ ବାୟୁରୁ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ କରନ୍ତି ଏବଂ ମାଟିର ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଇଷ୍ଟ କି ପ୍ରକାର ଅଣୁଜୀବ ଅଟେ?
ଉତ୍ତର: ଇଷ୍ଟ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର କବକ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଇଷ୍ଟର ଦୁଇଟି ବ୍ୟବହାର ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ଏହା ରୁଟି, କେକ୍, ପେଷ୍ଟ୍ରି, ଇଡ଼ଲି ଓ ଦୋସା ଆଦି ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ କେଉଁ ଅଣୁଜୀବ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ?
ଉତ୍ତର: ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: କେବଳ ବୀଜାଣୁ କୋଷରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଂଶର ନାମ କ’ଣ?
ଉତ୍ତର: କେବଳ ବୀଜାଣୁ କୋଷରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଏଡ଼୍ ଦେଖାଯାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: କେବଳ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ଅଂଶର ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ହରିତ୍ ଲବକ ଏବଂ କୋଷଭିତ୍ତି କେବଳ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ଥାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ଥିବା ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ଅଂଶର ନାମ କୁହ।
ଉତ୍ତର: ନ୍ୟଷ୍ଟି ଏବଂ କୋଷଜୀବକ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ଥାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଚିନି ଦ୍ରବଣରେ ଇଷ୍ଟ ମିଶାଇ ଉଷୁମ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ କ’ଣ ହୁଏ?
ଉତ୍ତର: ଇଷ୍ଟ ଏକ ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରେ ଯାହା ବେଲୁନ୍କୁ ଫୁଲାଇଥାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଆନନ୍ଦଙ୍କ ପରୀକ୍ଷାରେ ଚୂନ ପାଣିର ବ୍ୟବହାର କାହିଁକି କରାଯାଇଥିଲା?
ଉତ୍ତର: ଇଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଗ୍ୟାସ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ (ଯାହାକି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ) ଚୂନ ପାଣି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଗହମ ଚାଷୀ କାହିଁକି ନିଜ କ୍ଷେତରେ ସାର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ?
ଉତ୍ତର: ଭଲ ଅମଳ ପାଇବା ପାଇଁ ସେ ମାଟିରେ ଯବକ୍ଷାରଜାନଯୁକ୍ତ ସାର ମିଶାଇଲେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ବିରି ଫସଲ କରୁଥିବା ଚାଷୀ କାହିଁକି ଯବକ୍ଷାରଜାନ ସାର ମିଶାଇବାକୁ ପସନ୍ଦ କଲେ ନାହିଁ?
ଉତ୍ତର: କାରଣ ବିରି ଏକ ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ ଯାହା ନିଜେ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ କରି ମାଟିକୁ ଉର୍ବର କରେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ତନ୍ମୟୀ ତାଙ୍କ ବଗିଚାରେ ଗାତ ଖୋଳି କ’ଣ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି?
ଉତ୍ତର: ସେ ଫଳ, ପନିପରିବା ଚୋପା ଏବଂ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜୈବ ବିଘଟନ ବା ଖତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଆମ ଅନ୍ତ୍ରନଳୀରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଅଣୁଜୀବ ବାସ କରନ୍ତି?
ଉତ୍ତର: ସବୁ ପରିବେଶରେ ଏବଂ ଆମ ଅନ୍ତ୍ରନଳୀ ଭିତରେ ବୀଜାଣୁ ବାସ କରନ୍ତି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କର ସୁସ୍ଥ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କେଉଁ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ଆବଶ୍ୟକ?
ଉତ୍ତର: ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସର୍ବାତ୍ତମ ତାପମାତ୍ରା, ବାୟୁ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା ଆବଶ୍ୟକ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଫ୍ରିଜ୍ ଭିତରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପାଉଁରୁଟିରେ କାହିଁକି କବକ ଲାଗେ ନାହିଁ?
ଉତ୍ତର: କାରଣ ଫ୍ରିଜ୍ର ଅତି ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଦହିକୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବାହାରେ ରଖିଲେ କ’ଣ ହୁଏ?
ଉତ୍ତର: ଦହିକୁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପାଇଁ ସେହିପରି ଭାବରେ ରଖି ଦିଆଗଲେ, ତାହା ଅଧିକ ଖଟା ହୋଇଯାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଇଷ୍ଟ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?
ଉତ୍ତର: ଇଷ୍ଟ ସହିତ ଚିନିର ଉଷ୍ମ ଦ୍ରବଣ ଆବଶ୍ୟକ।
🧪 ବିଭାଗ ୨: ୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (15 Questions of 3 Marks)
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଅଣୁଜୀବମାନେ ପରିବେଶକୁ କିପରି ସଫା ରଖନ୍ତି ବୁଝାଅ।
ଉତ୍ତର: ଅଣୁଜୀବମାନେ ମୃତ ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀଜାତ ଆବର୍ଜନାକୁ ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଏହି ଜଟିଳ ଆବର୍ଜନାକୁ ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ବିଘଟିତ କରି ମାଟିରେ ମିଶାଇ ଦିଅନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପରିବେଶ ପରିଷ୍କାର ରହେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ ଚାଷ କଲେ ମାଟିର ଉର୍ବରତା କିପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ?
ଉତ୍ତର: ଶିମ୍ବ ଓ ମଟର ପରି ଡାଲିଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦର ଚେରରେ ଥିବା ଗଣ୍ଠିରେ ରାଇଜୋବିୟମ୍ ବୀଜାଣୁ ବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ସିଧାସଳଖ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ସଂଗ୍ରହ କରି ମାଟିରେ ବିବନ୍ଧନ କରନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମାଟିର ଉର୍ବରତା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ ଇଷ୍ଟର ଭୂମିକା ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର: ଇଷ୍ଟ ହେଉଛି ଏକ ଲାଭଦାୟକ କବକ। ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ ରୁଟି, କେକ୍, ପେଷ୍ଟ୍ରି, ଇଡ଼ଲି ଏବଂ ଦୋସା ଆଦି ନରମ ଓ ଫୁଲା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍ର ଭୂମିକା କ’ଣ?
ଉତ୍ତର: ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍ ହେଉଛି ଏକ ବୀଜାଣୁ ଯାହା ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ କିଣ୍ବନ (Fermentation) ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ବିଶେଷ କରି କ୍ଷୀରରୁ ଦହି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରହିଛି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଆନନ୍ଦର ବେଲୁନ୍ ପରୀକ୍ଷାରୁ (ଚିତ୍ର ୨.୧୪) ଆମେ କ’ଣ ଶିଖିଲେ?
ଉତ୍ତର: ଆନନ୍ଦଙ୍କ ପରୀକ୍ଷାରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ଚିନି ଦ୍ରବଣରେ ଇଷ୍ଟ ମିଶାଇଲେ କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏକ ଗ୍ୟାସ୍ (ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ) ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ, ଯାହା ପରୀକ୍ଷାନଳୀ ମୁହଁରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ବେଲୁନ୍କୁ ଫୁଲାଇ ଦେଇଥାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଆନନ୍ଦ ବେଲୁନ୍ରେ ଥିବା ଗ୍ୟାସ୍କୁ ଚୂନ ପାଣିରେ କାହିଁକି ପରୀକ୍ଷା କଲା?
ଉତ୍ତର: ଇଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଗତ ଗ୍ୟାସ୍ଟି କେଉଁ ଗ୍ୟାସ୍ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଯଦି ସେହି ଗ୍ୟାସ୍ ଚୂନ ପାଣି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ତାକୁ ଦୁଧିଆ କରିଦିଏ, ତେବେ ତାହା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (CO2) ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହେବ।
ପ୍ରଶ୍ନ: ବିରି ଚାଷୀ ଏବଂ ଗହମ ଚାଷୀଙ୍କ ସାର ପ୍ରୟୋଗରେ ଥିବା ପ୍ରଭେଦକୁ ବୁଝାଅ।
ଉତ୍ତର: ଗହମ ଫସଲ ପାଇଁ ମାଟିରେ ଯବକ୍ଷାରଜାନ କମ୍ ଥିବାରୁ ଚାଷୀ ବାହାରୁ ସାର ମିଶାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ବିରି ଏକ ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହାର ଚେରରେ ଥିବା ଅଣୁଜୀବ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ମାଟିକୁ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ଯୋଗାଇ ଦିଅନ୍ତି, ତେଣୁ ସାର ଦରକାର ହୁଏ ନାହିଁ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ତନ୍ମୟୀଙ୍କ ଗାତ ‘କ’ ଏବଂ ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?
ଉତ୍ତର: ତନ୍ମୟୀ ଗୋଟିଏ ଗାତରେ ଫଳ, ପନିପରିବା ଚୋପା ସହ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ମିଶାଇଲେ ଓ ଅନ୍ୟଟିରେ ମିଶାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ମାଟିରେ ଥିବା ଅଣୁଜୀବମାନେ କିପରି ଏହିସବୁ ଆବର୍ଜନାକୁ ସଢ଼ାଇ ଖତରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ରୁଟିକୁ ଫୁଲାଇବା ଏବଂ ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାୟୀ ଅଣୁଜୀବଙ୍କ ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ରୁଟି ଏବଂ ପିଠାକୁ ଫୁଲାଇ ନରମ କରିବା ପାଇଁ "ଇଷ୍ଟ (Yeast)" ଦାୟୀ। ସେହିପରି ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲର ଚେରରେ ରହି ପୋଷକ ଯୋଗାଉଥିବା ଅଣୁଜୀବ ହେଉଛି "ରାଇଜୋବିୟମ୍ (Rhizobium)"।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ?
ଉତ୍ତର: ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିବେଶ ଦରକାର। ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବାତ୍ତମ ତାପମାତ୍ରା (ଉଷ୍ମତା), ବାୟୁ (ଅମ୍ଳଜାନ) ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା (ଓଦାଳିଆ ପରିବେଶ) ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ବାହାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପାଉଁରୁଟି ତିନି ଦିନ ପରେ କିପରି ଦେଖାଯାଏ ଓ କାହିଁକି?
ଉତ୍ତର: ବାହାରେ (ହାତଧୂଆ ଜାଗା ପାଖରେ) ରଖାଯାଇଥିବା ପାଉଁରୁଟିରେ ବାୟୁରୁ ଆର୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ଉଷ୍ମତା ବାଜିବା ଫଳରେ ସେଥିରେ କବକ ବା ଅଣୁଜୀବମାନେ ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି। ଫଳରେ ତାହା ଉପରେ ଏକ କଳା ବା ପାଉଁଶିଆ ଆସ୍ତରଣ ଦେଖାଯାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଫ୍ରିଜ୍ରେ ଥିବା ପାଉଁରୁଟି କାହିଁକି ସତେଜ ରହେ?
ଉତ୍ତର: ଫ୍ରିଜ୍ ଭିତରେ ଅତି ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରା (ଥଣ୍ଡା) ରହିଥାଏ। ଏହି ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବେଶରେ ଅଣୁଜୀବମାନେ ନିଜର ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଫଳରେ ପାଉଁରୁଟିଟି ନଷ୍ଟ ନହୋଇ ଭଲ ରହେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଦହି ବାହାରେ ରହିଲେ କାହିଁକି ଅଧିକ ଖଟା ହୁଏ, ଏହାର ଦୁଇଟି ବୈଜ୍ଞାନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ରଦାନ କର।
ଉତ୍ତର: ଦହିରେ ଥିବା ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍ ବୀଜାଣୁ ବାହାରର ଉଷ୍ମ ପରିବେଶ ପାଇଲେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି। ସେମାନେ କ୍ଷୀରର ଶର୍କରାକୁ କିଣ୍ବନ କରି ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଲାକ୍ଟିକ୍ ଏସିଡ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଦହିକୁ ଅଧିକ ଖଟା କରିଦିଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଚିତ୍ର ୨.୧୫ ପରୀକ୍ଷାରେ ଚୂନ ପାଣି ଥିବା ନଳୀରେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯିବ?
ଉତ୍ତର: ଚାରି ଘଣ୍ଟା ପରେ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ ‘ଖ’ ରେ ଥିବା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚୂନ ପାଣି ଦୁଧିଆ ହୋଇଯିବ। କାରଣ ଫ୍ଲାସ୍କରୁ ବାହାରୁଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ନଳୀ ଦେଇ ଚୂନ ପାଣି ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଯଦି ଚିନି ଦ୍ରବଣରେ ଇଷ୍ଟ ନ ପକାଇବା, ତେବେ ଚୂନ ପାଣି ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?
ଉତ୍ତର: ଯଦି ଫ୍ଲାସ୍କ ‘କ’ ରେ ଇଷ୍ଟ ମିଶ୍ରଣ କରା ନ ଯାଏ, ତେବେ କୌଣସି କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟିବ ନାହିଁ। କୌଣସି ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ, ଫଳରେ ଚୂନ ପାଣିର ରଙ୍ଗରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ ନାହିଁ।
📚 ବିଭାଗ ୩: ୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (8 Questions of 4 Marks)
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲ କିପରି ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ମାଟିର ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି କରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ପ୍ରକୃତିରେ ମାଟିକୁ ଉର୍ବର କରିବାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଣାଳୀ ରହିଛି। ଶିମ୍ବ, ମଟର, ବିରି ଏବଂ ମସୁର ପରି ଡାଲିଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକର ଚେରରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗଣ୍ଠି ଥାଏ। ଏହି ଗଣ୍ଠିଗୁଡ଼ିକରେ ‘ରାଇଜୋବିୟମ୍’ ନାମକ ଉପକାରୀ ଅଣୁଜୀବ ବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ଗ୍ରହଣ କରି ତାହାକୁ ଯୌଗିକରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି ବା ‘ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ’ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମାଟିରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ବଢ଼େ ଏବଂ ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଯାହାଫଳରେ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ରାସାୟନିକ ସାର ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଇଷ୍ଟର କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆନନ୍ଦଙ୍କ ବେଲୁନ୍ ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଅ।
ଉତ୍ତର: ଆନନ୍ଦ ଦୁଇଟି ପରୀକ୍ଷାନଳୀ (‘କ’ ଓ ‘ଖ’) ରେ ଚିନି ଦ୍ରବଣ ନେଲେ ଏବଂ ‘ଖ’ ରେ ଇଷ୍ଟ ମିଶାଇଲେ। ଦୁଇଟି ଯାକ ନଳୀ ମୁହଁରେ ବେଲୁନ୍ ବାନ୍ଧି ଉଷ୍ମ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ। ୩-୪ ଦିନ ପରେ ଦେଖାଗଲା ଯେ କେବଳ ‘ଖ’ ନଳୀର ବେଲୁନ୍ଟି ଫୁଲିଯାଇଛି। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି, ଇଷ୍ଟ ଚିନିକୁ ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରି କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଲା ଏବଂ ଏକ ଗ୍ୟାସ୍ (ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ) ଉତ୍ପାଦନ କଲା, ଯାହା ବେଲୁନ୍କୁ ଫୁଲାଇ ଦେଲା। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଇଷ୍ଟ ଶର୍କରାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଏକ କୋଷର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାଣୀ, ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ବୀଜାଣୁ କୋଷ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଗୀକରଣ କର।
ଉତ୍ତର: ଏକ କୋଷର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ନ୍ୟଷ୍ଟି, ହରିତ୍ ଲବକ, କୋଷଝିଲ୍ଲୀ, କୋଷଜୀବକ, କୋଷଭିତ୍ତି, ଏବଂ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଏଡ଼୍।
-
ସମସ୍ତ ସାଧାରଣ କୋଷରେ (ଯେପରିକି ପ୍ରାଣୀ କୋଷ): ନ୍ୟଷ୍ଟି, କୋଷଝିଲ୍ଲୀ ଏବଂ କୋଷଜୀବକ ଥାଏ।
-
କେବଳ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ: ହରିତ୍ ଲବକ (ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ) ଏବଂ କୋଷଭିତ୍ତି (ଆବରଣ ପାଇଁ) ଦେଖାଯାଏ।
-
କେବଳ ବୀଜାଣୁ କୋଷରେ: ସୁସଂଗଠିତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ପରିବର୍ତ୍ତେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଏଡ଼୍ ଥାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ତନ୍ମୟୀଙ୍କ ଜୈବ ବିଘଟନ ବା ଖତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପରୀକ୍ଷାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ଏହାର ଉପକାରିତା ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ତନ୍ମୟୀ ଦୁଇଟି ଗାତ ଖୋଳିଲେ। ଗାତ ‘କ’ ରେ ଫଳ ଓ ପରିବା ଚୋପା ସହ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ପକାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ‘ଖ’ ରେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ପକାଇଲେ ନାହିଁ। ମାଟି ଘୋଡ଼ାଇ ତିନି ସପ୍ତାହ ପରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ମାଟିରେ ଥିବା ଅଣୁଜୀବମାନେ ଏହି ଆବର୍ଜନାକୁ ବିଘଟିତ କରି ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ପରୀକ୍ଷାରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଅଣୁଜୀବମାନେ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀଜାତ ଆବର୍ଜନାକୁ ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶକୁ ପରିଷ୍କାର ରଖିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ତାପମାତ୍ରା କିପରି ଅଣୁଜୀବ ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ପାଉଁରୁଟି ପରୀକ୍ଷା ଆଧାରରେ ବୁଝାଅ।
ଉତ୍ତର: ଅଣୁଜୀବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାପମାତ୍ରାର ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ରହିଛି। ଦୁଇଟି ପାଉଁରୁଟିରୁ ଗୋଟିଏକୁ ସାଧାରଣ ଉଷ୍ମତାରେ (ବାହାରେ) ଏବଂ ଅନ୍ୟଟିକୁ ଅତି ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ (ଫ୍ରିଜ୍ରେ) ରଖାଗଲା। ବାହାରେ ଥିବା ପାଉଁରୁଟିକୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉଷ୍ମତା ଓ ଆର୍ଦ୍ରତା ମିଳିବାରୁ ତା’ ଉପରେ କବକ (ଅଣୁଜୀବ) ବଢ଼ିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଫ୍ରିଜ୍ରେ ଥିବା ପାଉଁରୁଟି ସତେଜ ରହିଲା। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ କମ୍ ତାପମାତ୍ରାରେ ଅଣୁଜୀବମାନେ ନିଜର ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଥିପାଇଁ ଫ୍ରିଜ୍ରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଦହି ବାହାରେ ରହିଲେ କାହିଁକି ଅଧିକ ଖଟା ହୁଏ, ଏହାର ଦୁଇଟି ବୈଜ୍ଞାନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ରଦାନ କର।
ଉତ୍ତର: ଦୀପକ ଦେଖିଲେ ଯେ ଦହିକୁ ଦିନେ ବାହାରେ ରଖିଲେ ତାହା ବେଶି ଖଟା ଲାଗେ। ଏହାର ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି- ଦହିରେ ଥିବା ଉପକାରୀ ‘ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍’ ବୀଜାଣୁ ବାହାରର ଉଷ୍ମ ପରିବେଶ ପାଇଲେ ନିଜର ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ବଢ଼ାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ କାରଣ ହେଉଛି- ଏହି ବୀଜାଣୁମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କ୍ଷୀରରେ ଥିବା ଶର୍କରାକୁ ଭାଙ୍ଗି ‘ଲାକ୍ଟିକ୍ ଅମ୍ଳ’ (Lactic Acid) ରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି। ଅମ୍ଳର ପରିମାଣ ବଢ଼ିବା ଯୋଗୁଁ ଦହିର ସ୍ୱାଦ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଅଧିକ ଖଟା ହୋଇଯାଏ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଇଷ୍ଟର ଗ୍ୟାସ୍ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଚିତ୍ର ୨.୧୫ ରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପକରଣ ଓ ପରୀକ୍ଷାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
ଉତ୍ତର: ଏହି ପରୀକ୍ଷାରେ ଏକ ଫ୍ଲାସ୍କ ‘କ’ ରେ ଚିନିର ଉଷ୍ମ ଦ୍ରବଣ ଏବଂ ଇଷ୍ଟ ନିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏକ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ ‘ଖ’ ରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚୂନ ପାଣି ରଖାଯାଇଥିଲା। ଦୁଇଟିକୁ ଏକ କାଚ ନଳୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା। କିଛି ସମୟ ପରେ ଫ୍ଲାସ୍କ ‘କ’ ରେ ବୁଦ୍ବୁଦ୍ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଯାହା କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସୂଚନା ଦେଲା। ସେଥିରୁ ନିର୍ଗତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ କାଚ ନଳୀ ଦେଇ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ ‘ଖ’ ରେ ପହଞ୍ଚିଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ଚୂନ ପାଣିକୁ ଦୁଧିଆ କରିଦେଲା। ଏହା ଇଷ୍ଟର କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣିତ କରେ।
-
ପ୍ରଶ୍ନ: ଅଣୁଜୀବମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ କିପରି ଲାଭଦାୟକ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଅନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ଅଣୁଜୀବ ଆମ ପାଇଁ ବହୁତ ଉପକାରୀ। କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ରାଇଜୋବିୟମ୍ ପରି ବୀଜାଣୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ କରି ମାଟିର ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ଶିଳ୍ପରେ, ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍ ବୀଜାଣୁ କ୍ଷୀରରୁ ଦହି ତିଆରି କରିବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସେହିପରି ଇଷ୍ଟ (କବକ) କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ରୁଟି, କେକ୍ ଓ ପେଷ୍ଟ୍ରି ଶିଳ୍ପରେ ଖାଦ୍ୟକୁ ନରମ ଓ ଫୁଲା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହାଛଡ଼ା ଆବର୍ଜନା ବିଘଟନ କରି ସେମାନେ ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ରଖନ୍ତି।
📝 ବିଭାଗ ୪: କେବଳ ପ୍ରଶ୍ନ (30 Questions Only - No Answers)
ଏହି ବିଭାଗରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ୩୦ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ଦିଆଗଲା:
-
ଅଣୁଜୀବ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ?
-
ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ କେତୋଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି?
-
ପରିବେଶକୁ ପରିଷ୍କାର ରଖିବାରେ ଅଣୁଜୀବଙ୍କର କି ଭୂମିକା ରହିଛି?
-
ମୃତ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଦେହାବଶେଷ କିପରି ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ ହୁଏ?
-
ଡାଲିଜାତୀୟ ଫସଲର ଗଣ୍ଠିରେ କେଉଁ ଅଣୁଜୀବ ବାସ କରନ୍ତି?
-
ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ?
-
ମାଟିର ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧିରେ ରାଇଜୋବିୟମ୍ର ଭୂମିକା ଲେଖ।
-
ଇଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥିବା ତିନୋଟି ଖାଦ୍ୟର ନାମ ଲେଖ।
-
କିଣ୍ବନ (Fermentation) ପ୍ରକ୍ରିୟା କ’ଣ?
-
କ୍ଷୀରରୁ ଦହି ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ କେଉଁ ଅଣୁଜୀବ ସାହାଯ୍ୟ କରେ?
-
ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ କେଉଁ କେଉଁ ଅଂଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ?
-
ହରିତ୍ ଲବକ କେବଳ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଏ?
-
କୋଷଭିତ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?
-
ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଏଡ଼୍ କେବଳ କେଉଁ କୋଷରେ ଥାଏ?
-
ଚିନି ଦ୍ରବଣରେ ଇଷ୍ଟ ମିଶାଇଲେ କେଉଁ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଏ?
-
ଆନନ୍ଦଙ୍କ ପରୀକ୍ଷାରେ ବେଲୁନ୍ ଫୁଲିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ ଥିଲା?
-
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ଚୂନ ପାଣି ସହ ମିଶିଲେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ?
-
ଚୂନ ପାଣି ଦୁଧିଆ ହେବା କେଉଁ ଗ୍ୟାସ୍ର ଉପସ୍ଥିତି ପ୍ରମାଣ କରେ?
-
ଗହମ ଫସଲରେ କାହିଁକି ଯବକ୍ଷାରଜାନ ସାର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ?
-
ବିରି ଓ ମଟର ଚାଷରେ ସାରର ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି କମ୍ ଥାଏ?
-
ଜୈବ ବିଘଟନ ବା ଖତ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କିଏ ସାହାଯ୍ୟ କରେ?
-
ତନ୍ମୟୀଙ୍କ ଗାତ ଖୋଳା ପରୀକ୍ଷାରୁ ଆମେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ କ’ଣ ଶିଖିଲେ?
-
ଆମ ଶରୀର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅଣୁଜୀବ ଅଛନ୍ତି କି? ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
-
ଗୋଟିଏ ଅଣୁଜୀବର ନାମ ଲେଖ ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ସବୁ ପରିବେଶରେ ବଞ୍ଚିପାରେ।
-
ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କର ସୁସ୍ଥ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କେଉଁ ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଦରକାର?
-
ଓଦାଳିଆ ଏବଂ ଉଷ୍ମ ସ୍ଥାନରେ ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ?
-
ଖାଦ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଆମେ ଫ୍ରିଜ୍ କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁ?
-
ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ପାଉଁରୁଟି ଉପରେ କଳା ଆସ୍ତରଣ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ?
-
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନେ ଦହି ଶୀଘ୍ର ଖଟା ହୋଇଯାଏ କାହିଁକି?
-
ଇଷ୍ଟ ବିନା କେକ୍ ବା ପାଉଁରୁଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ତାହା ନରମ ହେବ କି? କାହିଁକି?