କବିତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ବିଭିନ୍ନ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ (୧ ମାର୍କ, ୨ ମାର୍କ, ୩ ମାର୍କ ଏବଂ ୫ ମାର୍କ) ୧୦୧ ଟି ପ୍ରଶ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଆପଣଙ୍କ ସୁବିଧା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ କେବଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଦିଆଯାଇଛି।

ପ୍ରଶ୍ନବଳୀ (କେବଳ ପ୍ରଶ୍ନ: ୧ ରୁ ୧୦୧)

ବିଭାଗ କ: ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୧ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ)

୧. କବିତାଟିର ନାମ କ'ଣ ଅଟେ ?

୨. ଏହି କବିତାର ରଚୟିତା କିଏ ?

୩. ବୀରକିଶୋର ଦାସ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ କେଉଁ କବି ଭାବରେ ପରିଚିତ ?

୪. 'ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ' କବିତାଟି କେଉଁ କବିତା ସଂକଳନରୁ ଅଣାଯାଇଛି ?

୫. କବି କାହାକୁ ଏକାଠି ଆସିବା ପାଇଁ ଡାକରା ଦେଇଛନ୍ତି ?

୬. ଉତ୍କଳୀୟମାନେ ମିଳିମିଶି କ'ଣ ଶୁଣିବେ ?

୭. ଅତୀତ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ ଗର୍ବରେ କ'ଣ ନଇଁ ପଡ଼ିବ ?

୮. କବିତାରେ କେଉଁ ଦୁଇଜଣ ମହାନ୍ ବିଦ୍ରୋହୀ ନେତାଙ୍କ ନାମ ଅଛି ?

୯. ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ କେଉଁ ପଥରେ ଉଭେଇ ଗଲେଣି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ?

୧୦. ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କର କ'ଣ ଜଗତରେ ଅମଳିନ ରହିବ ?

୧୧. କିଏ ସ୍ୱାଧୀନତା ଯଜ୍ଞରେ ନିଜ ଜୀବନ ଆହୁତି ଦେଇଥିଲା ?

୧୨. ଆମେ କେଉଁ ବୀର ଜାତିର ଦାୟାଦ ଅଟୁ ?

୧୩. ପାଇକମାନଙ୍କ ବଳିଦାନର କେଉଁ ଜିନିଷକୁ ଆମେ ଅଙ୍ଗରେ ବୋଳି ହେବା ?

୧୪. ଦିନେ କେଉଁ ପ୍ରାନ୍ତରରେ ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଥିଲା ?

୧୫. ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିବା ବୀରମାନଙ୍କ କଥା କାହାକୁ ପଚାରିଲେ ସେ କହିବ ?

୧୬. ଓଡ଼ିଶା ମାଟିର ପ୍ରତି ଅନ୍ତରରେ କେଉଁ ପୂତବାଣୀ ସ୍ଫୁରୁଥିଲା ?

୧୭. ଓଡ଼ିଶା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ କେଉଁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲା ?

୧୮. କିଏ ଜାତି ପାଇଁ ସାଗର ଜଳରେ ପ୍ରାଣ ଝାସିଥିଲା ?

୧୯. ଧରମାର କାହାଣୀ କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଲିଭା ହୋଇ ରହିବ ?

୨୦. ଦରିଦ୍ର ଜନର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି କାହାକୁ କୁହାଯାଇଛି ?

୨୧. କିଏ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ନିଜକୁ ବଳି ଦେଇଥିଲେ ?

୨୨. କାହାର ମହିମା କଳି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?

୨୩. ମୁକ୍ତି ପଥର ସୈନିକ କିଏ ଥିଲା ?

୨୪. ବାଜି ରାଉତର କ'ଣ ଏବେବି ଲୁଚି ନାହିଁ ?

୨୫. କବି କେଉଁ ପୁରାଣ ଫେଇବାକୁ କହିଛନ୍ତି ?

୨୬. ବୀରମାନଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କ'ଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି ?

୨୭. 'ସମର' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ ?

୨୮. 'ଦାୟାଦ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ ?

୨୯. 'ଅମଳିନ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ ?

୩୦. 'ପୂତବାଣୀ' କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝାଏ ?

୩୧. 'ବାଳୁତ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ ?

୩୨. 'ସରି' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ ?

୩୩. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ ଶୁଣ ସର୍ବେ ମିଳି ଏ ଦେଶ ଜାତିର _____ କଥା।

୩୪. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ଯଶ କି ତାଙ୍କର ହେବକି ମଳିନ _____ ପରା ତାହା ଜଗତେ।

୩୫. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ସେ ଜାତି _____ ଆମେତ ସରବେ।

୩୬. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ବୋଳି ହେବା ଅଙ୍ଗେ ସେହି _____।

୩୭. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରେ ଦିନେ ବହିଥୁଲା ସମରେ ବୀରର _____ ନଈ।

୩୮. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ଜାତି ପାଇଁ ଦିନେ ବାଳୁତ _____ ଝାସିଥୁଲା ପ୍ରାଣ।

୩୯. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ଥିବା ଯାଏ ନର _____ ତଳେ।

୪୦. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର: ଦରିଦ୍ର ଜନର ବନ୍ଧୁ _____।

୪୧. 'ପୂରୁବ' ର ଗଦ୍ୟ ରୂପ ଲେଖ।

୪୨. 'ଗରବେ' ର ଗଦ୍ୟ ରୂପ ଲେଖ।

୪୩. 'ସରବେ' ର ଗଦ୍ୟ ରୂପ ଲେଖ।

୪୪. 'ରକତ' ର ଗଦ୍ୟ ରୂପ ଲେଖ।

୪୫. 'ଆଦରଶ' ର ଗଦ୍ୟ ରୂପ ଲେଖ।

୪୬. 'ତରପଣ' ର ଗଦ୍ୟ ରୂପ ଲେଖ।

୪୭. 'ମଥା' ର ଗୋଟିଏ ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

୪୮. 'ସାଗର' ର ଗୋଟିଏ ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

୪୯. 'ସୈନିକ' ର ଗୋଟିଏ ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

୫୦. 'ନର' ର ଗୋଟିଏ ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

ବିଭାଗ ଖ: ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ)

୫୧. କବି ଉତ୍କଳୀୟମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି ?

୫୨. ଅତୀତ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ ଆମ ମନରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?

୫୩. ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ହଜୁରୀଙ୍କୁ କବି କିପରି ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି ?

୫୪. ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକ ପୁଅମାନେ କି ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ?

୫୫. 'ବୋଳି ହେବା ଅଙ୍ଗେ ସେହି ବିଭୂତି' - ଏହାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ?

୫୬. ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରର ବିଶେଷତ୍ୱ କ'ଣ ଥିଲା ବୁଝାଇ ଲେଖ।

୫୭. ମାଟି କେଉଁ କଥା କହିବ ବୋଲି କବି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ?

୫୮. ଓଡ଼ିଶା ମାଟିରୁ କେଉଁ ପୂତବାଣୀ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଥିଲା ?

୫୯. 'କାହିଁ କେଉଁ ଦେଶ ହେବ ତା’ ସରି' - ଏହାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ କର।

୬୦. ବାଳୁତ ଧରମା କାହିଁକି ସାଗରରେ ଝାସ ଦେଇଥିଲା ?

୬୧. ଧରମାର କାହାଣୀ କାହିଁକି ଅଲିଭା ହୋଇ ରହିବ ?

୬୨. ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କୁ 'ଦରିଦ୍ର ଜନର ବନ୍ଧୁ' କାହିଁକି କୁହାଯାଏ ?

୬୩. ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମହିମାକୁ କାହିଁକି କଳି ହେବ ନାହିଁ ?

୬୪. ବାଜି ରାଉତ କିଏ ଥିଲା ଏବଂ ତା'ର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା ?

୬୫. ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପୁରାଣ ଫେଇ କ'ଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି ?

୬୬. 'ପାଇକ ପୁଅର ଗାରିମା ଯା’ ଥିଲା' ବାକ୍ୟଟିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳରେ ପରିଣତ କର।

୬୭. 'ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରେ ଦିନେ ବହିଥିଲା' ବାକ୍ୟଟିକୁ ଭବିଷ୍ୟତ କାଳରେ ପରିଣତ କର।

୬୮. କବିତାଟିର ନାମକରଣ 'ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ' କାହିଁକି ରଖାଯାଇଛି ?

୬୯. ଅହିଂସା ମନ୍ତ୍ର କାହା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ'ଣ ଥିଲା ?

୭୦. ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ କବି ବୀରକିଶୋର ଦାସଙ୍କ ଭୂମିକା କ'ଣ ଥିଲା ?

୭୧. କବିତାଟି ପଢ଼ିବା ପରେ ତୁମ ମନରେ କି ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ ହେଉଛି ?

୭୨. ମୁକତ ପଥ କହିଲେ କେଉଁ ପଥକୁ ବୁଝାଏ ?

୭୩. ତରପଣ କାହା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏବଂ କାହିଁକି କରାଯିବା ଉଚିତ ?

୭୪. ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅମର କରିଥାଏ ?

୭୫. ତୋଷାଳିର ରକ୍ତନଦୀ ଦେଖିଲେ ମନରେ କି ଭାବ ଆସିବ ?

ବିଭାଗ ଗ: ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ସରଳାର୍ଥ (୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ)

୭୬. ସ୍ମରଣେ ଯାହାର ଗରବେ ତୋହର / ଆପେଆପେ ନଇଁ ପଡ଼ିବ ମଥା।

୭୭. ଯଶ କି ତାଙ୍କର ହେବକି ମଳିନ / ଅମଳିନ ପରା ତାହା ଜଗତେ।

୭୮. ପାଇକ ପୁଅର ଗାରିମା ଯା’ ଥିଲା / ସ୍ଵାଧୀନତା ଯାଗେ ଦେଲା ଆହୁତି।

୭୯. ସେ ଜାତି ଦାୟାଦ ଆମେତ ସରବେ / ବୋଳି ହେବା ଅଙ୍ଗେ ସେହି ବିଭୂତି।

୮୦. ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରେ ଦିନେ ବହିଥୁଲା / ସମରେ ବୀରର ରକତ ନଈ।

୮୧. ସ୍ଵାଧୀନତା ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେଲେ ଯେତେ / ପପ୍ସରିଲେ ମାଟି ଯିବ ତ କହି।

୮୨. ଶାନ୍ତି, ମୈତ୍ରୀ, ପ୍ରୀତି ପୂତବାଣୀ ଯହିଁ / ସ୍ଫୁରୁଥିଲା ପ୍ରତି ଅନ୍ତର ଭରି।

୮୩. ଅହିଂସା ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେଲା ଯେଉଁ ଦୀକ୍ଷା / କାହିଁ କେଉଁ ଦେଶ ହେବ ତା’ ସରି ?

୮୪. ଜାତି ପାଇଁ ଦିନେ ବାଳୁତ ଧରମା / ଝାସିଥୁଲା ପ୍ରାଣ ସାଗର ଜଳେ।

୮୫. ଲିଭିବ କି ତାର ଅଲିଭା କାହାଣୀ / ଥିବା ଯାଏ ନର ଧରଣୀ ତଳେ।

୮୬. ତ୍ୟାଗ, ଆଦରଶ ଜାତିର ମହତ୍ତ୍ବ / ଦେଶ ପାଇଁ ଦେଲା ନିଜକୁ ବଳି।

୮୭. ଦରିଦ୍ର ଜନର ବନ୍ଧୁ ଗୋପବନ୍ଧୁ / ସେ ପୁଅ ମହିମା ହେବ କି କଳି ?

୮୮. ବାଜି ରାଉତର ନାଆଁ ଲୁଚି ନାହିଁ / ମୁକତ ପଥର ସୈନିକ ସେହି।

୮୯. ତରପଣ କର ସେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରି / ସ୍ଵାଧୀନ ସଂଗ୍ରାମ ପୁରାଣ ଫେଇ।

୯୦. କବିତାରେ ଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିତ୍ରାକ୍ଷର (ଯେପରି ଜଳେ-ତଳେ) ବ୍ୟବହାରର ଉପଯୋଗିତା ବୁଝାଅ।

ବିଭାଗ ଘ: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୫ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ)

୯୧. 'ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ' ଏକ କାଳଜୟୀ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ କବିତା। ଏହାକୁ ନିଜ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇ ଲେଖ।

୯୨. ଓଡ଼ିଶାର ଅତୀତ ଗୌରବ ବିଷୟରେ କବିତାରେ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ସବିଶେଷ ଆଲୋଚନା କର।

୯୩. କବି ବୀରକିଶୋର ଦାସ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କୁ କିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି ବୁଝାଅ।

୯୪. କବିତା ଅବଲମ୍ବନରେ 'ଅହିଂସା ମନ୍ତ୍ର'ର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଭାବ ଆଲୋଚନା କର।

୯୫. ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଏବଂ ବାଜି ରାଉତଙ୍କ ଚରିତ୍ରରୁ ଆମେ କି ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

୯୬. ଧରମାର ବଳିଦାନ କିପରି ଏକ ଜାତିକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା, କବିତା ଆଧାରରେ ବୁଝାଅ।

୯୭. 'ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ' କବିତାର ମୂଳ ସାରାଂଶ ନିଜ ଭାଷାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

୯୮. 'ପାଇକ ପୁଅର ଗାରିମା' ସହ ଆଜିର ଯୁବସମାଜକୁ କବି କିପରି ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି ଦର୍ଶାଅ।

୯୯. କବିତାଟିର ଭାଷା ଓ ଶୈଳୀର ଚମତ୍କାରିତା ବିଚାର କର।

୧୦୦. ଶହୀଦମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କ'ଣ ହେବା ଉଚିତ ବୋଲି କବିତାରୁ ଜାଣିବାକୁ ପାଉ ?

୧୦୧. ତୁମ ମତରେ କବି ଏହି କବିତାରେ କେଉଁ କେଉଁ ମହାନ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି ବିଶ୍ଳେଷଣ କର।

ଉତ୍ତରମାଳା (୧ ରୁ ୧୦୧ ନମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)

୧. ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ।

୨. ବୀରକିଶୋର ଦାସ।

୩. ଜାତୀୟ କବି ଭାବରେ।

୪. ବୀର ଗୀତିକା।

୫. ଉତ୍କଳୀୟ ବା ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କୁ।

୬. ଏ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ପୂର୍ବ କଥା।

୭. ମଥା।

୮. ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ହଜୁରୀ।

୯. ଅମର ପଥରେ।

୧୦. ଯଶ (ଖ୍ୟାତି)।

୧୧. ପାଇକ ପୁଅ।

୧୨. ବୀର ପାଇକ ଜାତିର।

୧୩. ବିଭୂତି ବା ପବିତ୍ର ଭସ୍ମକୁ।

୧୪. ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରରେ।

୧୫. ତୋଷାଳିର ମାଟିକୁ।

୧୬. ଶାନ୍ତି, ମୈତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରୀତିର ବାଣୀ।

୧୭. ଅହିଂସା ମନ୍ତ୍ରରେ।

୧୮. ବାଳୁତ ଧରମା (ଧର୍ମପଦ)।

୧୯. ଧରଣୀ ତଳେ ମଣିଷ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

୨୦. ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କୁ।

୨୧. ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ।

୨୨. ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମହିମା।

୨୩. ବାଜି ରାଉତ।

୨୪. ନାଆଁ।

୨୫. ସ୍ୱାଧୀନ ସଂଗ୍ରାମ ପୁରାଣ।

୨୬. ତର୍ପଣ ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ।

୨୭. ଯୁଦ୍ଧ ବା ରଣକ୍ଷେତ୍ର।

୨୮. ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ।

୨୯. ଯାହା କେବେ ମଳିନ ବା ଫିକା ହୁଏ ନାହିଁ।

୩୦. ପବିତ୍ର ବାଣୀ।

୩୧. ଛୋଟ ପିଲା ବା ବାଳକ।

୩୨. ସମାନ ବା ତୁଳନୀୟ।

୩୩. ପୂରୁବ।

୩୪. ଅମଳିନ।

୩୫. ଦାୟାଦ।

୩୬. ବିଭୂତି।

୩୭. ରକତ।

୩୮. ଧରମା।

୩୯. ଧରଣୀ।

୪୦. ଗୋପବନ୍ଧୁ।

୪୧. ପୂର୍ବ।

୪୨. ଗର୍ବରେ।

୪୩. ସର୍ବେ ବା ସମସ୍ତେ।

୪୪. ରକ୍ତ।

୪୫. ଆଦର୍ଶ।

୪୬. ତର୍ପଣ।

୪୭. ଶିର ବା ମୁଣ୍ଡ।

୪୮. ସମୁଦ୍ର।

୪୯. ଯବାନ ବା ସିପାହୀ।

୫୦. ମଣିଷ ବା ମାନବ।

୫୧. ନିଜ ମାତୃଭୂମିର ଅତୀତ ଗୌରବ ଓ ବୀରତ୍ୱର କାହାଣୀ ମିଳିମିଶି ଶୁଣି ଦେଶପ୍ରେମ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ କବି ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

୫୨. ଅତୀତର ଗୌରବ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ ଆମ ମନରେ ଦେଶପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଆସିବ ଏବଂ ଗର୍ବରେ ଆମର ମଥା ଆପେ ଆପେ ନଇଁ ପଡ଼ିବ।

୫୩. କବି ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଅମର ପଥରେ ଉଭେଇ ଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ଓ ଯଶ ଜଗତରେ ଚିରକାଳ ଅମଳିନ ହୋଇ ରହିବ।

୫୪. ଓଡ଼ିଶାର ବୀର ପାଇକ ପୁଅମାନେ ମାତୃଭୂମିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ରୂପକ ଯଜ୍ଞରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଆହୁତି ଦେଇଥିଲେ।

୫୫. ଆମେ ବୀର ପାଇକ ଜାତିର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ଓ ବଳିଦାନର ସ୍ମୃତିକୁ ନିଜ ଦେହରେ ବୋଳିହୋଇ ଦେଶସେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଉଚିତ।

୫୬. ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରରେ ଦିନେ ମାତୃଭୂମିର ସ୍ୱାଧୀନତା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଅସଂଖ୍ୟ ବୀର ଓଡ଼ିଆଙ୍କର ରକ୍ତର ନଦୀ ବହିଥିଲା।

୫୭. ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ସେଦିନ କେତେ ବୀର ନିଜର ପ୍ରାଣବଳି ଦେଇଥିଲେ, ପଚାରିଲେ ତୋଷାଳିର ସେହି ରକ୍ତଭିଜା ମାଟି ସେସବୁ କହିଦେବ।

୫୮. ଓଡ଼ିଶା ମାଟିରୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଶାନ୍ତି, ମୈତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରୀତିର ପବିତ୍ର ବାଣୀ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଥିଲା।

୫୯. ଏହି ମାଟି ବିଶ୍ୱକୁ ଅହିଂସାର ଯେଉଁ ମହାନ୍ ଦୀକ୍ଷା ଦେଇଛି, ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶ ଓଡ଼ିଶାର ସେହି ମହାନତାର ସମାନ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ।

୬୦. ବାରଶହ ବଢ଼େଇଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ନିଜ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାର ବର୍ଷର ବାଳକ ଧରମା ସାଗରରେ ଝାସ ଦେଇଥିଲା।

୬୧. ନିଜ ଜାତି ପାଇଁ ଏତେ କମ୍ ବୟସରେ ଏଭଳି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବଳିଦାନ ଦେବା ବିରଳ, ତେଣୁ ପୃଥିବୀ ଥିବା ଯାଏଁ ତା'ର କାହାଣୀ ଅଲିଭା ରହିବ।

୬୨. ଗୋପବନ୍ଧୁ ନିଜର ସମସ୍ତ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରି ଗରିବ ଓ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କ ସେବାରେ ନିଜ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଦରିଦ୍ର ଜନର ବନ୍ଧୁ କୁହାଯାଏ।

୬୩. ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କର ତ୍ୟାଗ, ଆଦର୍ଶ ଓ ଦେଶଭକ୍ତି ଏତେ ବିଶାଳ ଥିଲା ଯେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପକ୍ଷରେ ତାହା ମାପିବା ବା କଳନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ।

୬୪. ବାଜି ରାଉତ ଥିଲା ଢେଙ୍କାନାଳର ଜଣେ ବାଳକ ନାଉରିଆ ଯିଏ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପୁଲିସକୁ ପାରି ନକରି ଗୁଳି ଖାଇ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲା।

୬୫. ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମର ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠା ଖୋଲି ଶହୀଦମାନଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ପୂର୍ବକ ସେମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଜଣାଇବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

୬୬. ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ - ପାଇକ ପୁଅର ଗାରିମା ଅଛି ବା ରହିଛି।

୬୭. ଭବିଷ୍ୟତ କାଳ - ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରେ ଦିନେ ବହିବ।

୬୮. ସମସ୍ତ ଉତ୍କଳବାସୀଙ୍କୁ ଏକାଠି ଆସି ନିଜ ଦେଶର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅତୀତକୁ ମନେ ପକାଇବାକୁ ନିବେଦନ କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏହାର ନାମକରଣ ସାର୍ଥକ ଅଟେ।

୬୯. ଅହିଂସା ମନ୍ତ୍ର କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଜଡ଼ିତ, ଯାହା ଚଣ୍ଡାଶୋକଙ୍କୁ ଧର୍ମାଶୋକ କରିଥିଲା।

୭୦. ନିଜର ଓଜସ୍ୱିନୀ କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ଦେଶପ୍ରେମର ବହ୍ନିଶିଖା ଜାଳିଥିଲେ।

୭୧. କବିତାଟି ପଢ଼ିବା ପରେ ମୋ ମନରେ ନିଜ ଦେଶ ଓ ଜାତି ପ୍ରତି ପ୍ରବଳ ଗର୍ବ, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଦେଶପ୍ରେମ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଛି।

୭୨. ମୁକତ ପଥ କହିଲେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ବା ଦେଶକୁ ପରାଧୀନତାର ଶୃଙ୍ଖଳରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ସଂଗ୍ରାମର ପଥକୁ ବୁଝାଏ।

୭୩. ଯେଉଁ ବୀର ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ ଦେଶ ଓ ଜାତି ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହି ଅମର ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରାଯିବା ଉଚିତ।

୭୪. ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଭାବେ ଦେଶ ଓ ଜାତିର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କରୁଥିବା ତ୍ୟାଗ ଓ ବଳିଦାନ ଭଳି ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଅମର କରିଥାଏ।

୭୫. ବୀରମାନଙ୍କ ବଳିଦାନ ଦେଖି ହୃଦୟ ଗର୍ବରେ ଭରିଯିବା ସହ ଶାନ୍ତି ଓ ଅହିଂସା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ ହେବ।

୭୬. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଓଡ଼ିଶାର ଅତୀତ ଇତିହାସ ଏତେ ମହାନ୍ ଯେ, ତାହାକୁ ମନେ ପକାଇଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆର ମଥା ଆପେ ଆପେ ଗର୍ବରେ ନଇଁଯିବ।

୭୭. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ହଜୁରୀଙ୍କ ଭଳି ବୀରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦେଶ ପାଇଁ କରିଥିବା ତ୍ୟାଗ ଓ ସୁନାମ ଜଗତରେ ଚିରକାଳ ଅମଳିନ ରହିବ।

୭୮. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ବୀର ପାଇକମାନେ ନିଜର ଅଦମ୍ୟ ସାହସ ଓ ଗାରିମା ବଳରେ ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ଯଜ୍ଞରେ ନିଜକୁ ଆହୁତି ଦେଇଛନ୍ତି।

୭୯. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଆମେ ସେହି ମହାନ୍ ପାଇକମାନଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ତେଣୁ ସେହି ସ୍ୱାଧୀନତା ଯଜ୍ଞର ପବିତ୍ର ଭସ୍ମକୁ ଆମ ଦେହରେ ବୋଳିହୋଇ ଦେଶପ୍ରେମରେ ମାତିବା ଉଚିତ।

୮୦. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଅତୀତରେ ତୋଷାଳି ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତୃଭୂମିର ସ୍ୱାଧୀନତା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଅସଂଖ୍ୟ ବୀରଙ୍କର ରକ୍ତ ନଦୀ ବହିଥିଲା।

୮୧. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅଗଣିତ ବୀର ରକ୍ତଦାନ କରିଥିଲେ, ତାହାର ମୂକସାକ୍ଷୀ ହେଉଛି ତୋଷାଳିର ମାଟି, ପଚାରିଲେ ସେ ସବୁ ଇତିହାସ କହିଦେବ।

୮୨. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଉତ୍କଳ ଭୂମି କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ କରିନାହିଁ, ଏଠାକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅନ୍ତରରେ ଶାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁତା ଓ ପ୍ରେମର ପବିତ୍ର ବାର୍ତ୍ତା ଭରି ରହିଛି।

୮୩. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଓଡ଼ିଶା ମାଟି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ଅହିଂସାର ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଦୀକ୍ଷା ଦେଇଛି, ତାହାର ତୁଳନା ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶ ସହ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।

୮୪. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ବାରଶହ ବଢ଼େଇଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ଜାତିର ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାରବର୍ଷର ବାଳକ ଧରମା ସମୁଦ୍ରକୁ ଡେଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲା।

୮୫. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଯେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷ ଜାତି ବଞ୍ଚିଥିବେ, ସେତେଦିନ ଯାଏଁ ଧରମାର ଏହି ମହାନ ବଳିଦାନର କାହାଣୀ କେବେବି ଲିଭିବ ନାହିଁ।

୮୬. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ତ୍ୟାଗ ଓ ଆଦର୍ଶର ପ୍ରତୀକ ଥିଲେ, ସେ ନିଜ ଜାତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଦେଶ ସେବାରେ ନିଜକୁ ବଳିଦାନ ଦେଇଥିଲେ।

୮୭. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଦରିଦ୍ର ଲୋକଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ଦେଶ ପାଇଁ ଯେଉଁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ମହାନ୍ ପୁତ୍ରର ମହିମାକୁ କେବେ କଳନା କରିହେବ ନାହିଁ।

୮୮. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଦେଶର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମ ଇତିହାସରେ ସର୍ବକନିଷ୍ଠ ସୈନିକ ବାଜି ରାଉତର ନାମ ଆଜି ବି ଲୁଚିଯାଇନାହିଁ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଅଟେ।

୮୯. ପ୍ରସଙ୍ଗ: କବିତା ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ। ସରଳାର୍ଥ: ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠା ଖୋଲି ସେହି ଅମର ଶହୀଦମାନଙ୍କ ନାମକୁ ଭକ୍ତିର ସହ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ କବି ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି।

୯୦. କବିତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିତ୍ରାକ୍ଷର (Rhyming words) ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା କବିତାଟି ଅଧିକ ଶ୍ରୁତିମଧୁର ଏବଂ ଲୟବଦ୍ଧ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ପାଠକଙ୍କ ମନରେ ସହଜରେ ଛାପ ଛାଡ଼ି ପାରେ।

୯୧. 'ଆସ ଉତ୍କଳୀୟ' ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମନରେ ସ୍ୱଦେଶ ପ୍ରୀତି ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ଏକ କାଳଜୟୀ କବିତା। ଏଥିରେ କବି ଆମର ଅତୀତର ଗୌରବ, ପାଇକମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ, ତୋଷାଳି ପ୍ରାନ୍ତରର ରକ୍ତପାତ ଏବଂ ଧର୍ମପଦ, ବାଜି ରାଉତ ଭଳି ବାଳକମାନଙ୍କର ଅଦମ୍ୟ ସାହସକୁ ଜୀବନ୍ତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ, ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ଅହିଂସାର ବାର୍ତ୍ତା ଏହି କବିତାକୁ ଅଧିକ ମହାନ କରିଛି। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନ ଓ ବଳିଦାନର ଜୀବନ୍ତ ଦଲିଲ ଅଟେ।

୯୨. କବିତାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅତୀତ ଗୌରବକୁ ବହୁମୁଖୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ହଜୁରୀଙ୍କ ପରି ବୀରମାନଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ, ପାଇକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନତା ଯଜ୍ଞରେ ଆହୁତି ଆମର ବୀରତ୍ୱର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ। ଏଥିସହିତ ଚଣ୍ଡାଶୋକଙ୍କୁ ଧର୍ମାଶୋକ କରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଶାନ୍ତି, ମୈତ୍ରୀ ଓ ଅହିଂସାର ପବିତ୍ର ବାର୍ତ୍ତା ଦେବା ଓଡ଼ିଶାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୌରବ ବୋଲି କବି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

୯୩. କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ହଜୁରୀଙ୍କ ଯଶ ଜଗତରେ ଅମଳିନ ରହିବ। ପାଇକମାନଙ୍କ ବଳିଦାନର ପାଉଁଶକୁ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ବୋଳିହେବାକୁ ସେ କହିଛନ୍ତି। ବାଜି ରାଉତ ଭଳି ମୁକ୍ତିପଥର ସୈନିକମାନଙ୍କର ନାମକୁ 'ସ୍ୱାଧୀନ ସଂଗ୍ରାମ ପୁରାଣ' ଖୋଲି ସମ୍ମାନର ସହ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତର୍ପଣ କରିବାକୁ କବି ନିବେଦନ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି।

୯୪. ଉତ୍କଳ ଭୂମି କେବଳ ରକ୍ତପାତର ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମାନବିକତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିଖର। କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଏହି ମାଟି ବିଶ୍ୱକୁ ଶାନ୍ତି, ମୈତ୍ରୀ ଏବଂ ଅହିଂସାର ପବିତ୍ର ଦୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲା। ଅହିଂସା ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ନିଷ୍ଠୁର ଅଶୋକଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ମଧ୍ୟ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା। ଏଭଳି ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର କରିବାରେ ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶ ଓଡ଼ିଶାର ସମାନ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ।

୯୫. ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଚରିତ୍ରରୁ ଆମେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଦେଶସେବା, ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ଗରିବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତିର ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରୁ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ମାତ୍ର ବାର ବର୍ଷର ନାଉରିଆ ବାଳକ ବାଜି ରାଉତଠାରୁ ଆମେ ଅସୀମ ସାହସ ଓ ନିର୍ଭୀକତାର ଶିକ୍ଷା ପାଉ, ଯାହା ଶିଖାଏ ଯେ ଦେଶପ୍ରେମ ପାଇଁ ବୟସ କୌଣସି ବାଧକ ନୁହେଁ।

୯୬. ଯେତେବେଳେ ବାରଶହ ବଢ଼େଇ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିରର ଦଧିନଉତି ମାରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇ ରାଜରୋଷର ଶିକାର ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ମାତ୍ର ବାର ବର୍ଷର ବାଳକ ଧରମା ମନ୍ଦିର ଚୂଡ଼ା ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା। ବଢ଼େଇମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ସେ ହସି ହସି ସମୁଦ୍ରକୁ ଡେଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବିସର୍ଜନ ଦେଇ ଓଡ଼ିଆ କାରିଗର ଜାତିକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା।

୯୭. କବି ବୀରକିଶୋର ଦାସ ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କୁ ଏକାଠି ହୋଇ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ, ଚନ୍ଦନ ହଜୁରୀ ଓ ପାଇକମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ୱର କାହାଣୀ ଶୁଣିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱକୁ ଅହିଂସାର ଯେଉଁ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି, ତାହା ଅତୁଳନୀୟ। ଧର୍ମପଦର ବଳିଦାନ, ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ବାଜି ରାଉତର ସାହସ ଆମ ଇତିହାସର ଅମଳିନ ରତ୍ନ। ଏହି ବୀରମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଦେଶସେବା କରିବା ଏହି କବିତାର ମୂଳ ସାରାଂଶ।

୯୮. କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ ପାଇକମାନେ ନିଜର ବୀରତ୍ୱ ବଳରେ ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଆହୁତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଆଜିର ଯୁବସମାଜ ହେଉଛି ସେହି ମହାନ୍ ବୀର ପାଇକ ଜାତିର ଦାୟାଦ। ତେଣୁ ସେହି ଅତୀତକୁ ଭୁଲି ନଯାଇ, ସେମାନଙ୍କ ତ୍ୟାଗର ବିଭୂତିକୁ ନିଜ ଦେହରେ ବୋଳିହୋଇ ଆଜିର ଯୁବବର୍ଗ ନିଜ ମାତୃଭୂମିର ରକ୍ଷା ତଥା ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସେହି ସମାନ ସାହସ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

୯୯. ଏହି କବିତାଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ, ସାବଲୀଳ ଏବଂ ଲୟବଦ୍ଧ ଅଟେ। ଏଥିରେ 'ପୂରୁବ', 'ସରବେ', 'ରକତ' ଭଳି ଦେଶଜ ଶବ୍ଦର ପ୍ରୟୋଗ କବିତାକୁ ଅଧିକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ କରିଛି। କବିତାଟି ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିତ୍ରାକ୍ଷର ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଗାନ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୁତିମଧୁର ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ସହଜରେ ଦେଶପ୍ରେମର ଆବେଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଛି।

୧୦୦. କବିଙ୍କ ମତରେ ଆମେ ଶହୀଦମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ବୀରଗାଥାକୁ କେବେ ଭୁଲିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବରଂ ଇତିହାସକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଭକ୍ତିର ସହ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେବା ଆମର ପରମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

୧୦୧. ମୋ ମତରେ କବି ଏହି କବିତାରେ ଅସୀମ ସ୍ୱଦେଶ ପ୍ରୀତି ଓ ବୀରତ୍ୱ (ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ପାଇକ), ମାନବିକତା ଓ ଅହିଂସା (କଳିଙ୍ଗ), ନିଜ ଜାତି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବଳିଦାନ (ଧରମା ଓ ବାଜି ରାଉତ) ଏବଂ ଗରିବ ଅସହାୟଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା ଓ ତ୍ୟାଗ (ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ) ଭଳି ମହାନ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଏକ ସୁସ୍ଥ ଜାତି ଗଠନ ପାଇଁ ଜରୁରୀ।