ପ୍ରଶ୍ନ ୧. ଆମେ ଆଜି ଯାହାକୁ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ବୋଲି ଭାବୁଛେ, ତାହା ଆସନ୍ତାକାଲିକୁ କିପରି ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବ ? ଏହି ଘଟଣାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ କେଉଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ ଲେଖ।

ଉତ୍ତର: ଯଦିଓ ଜଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକା ଭଳି ସମ୍ବଳ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟନ୍ତି, ତଥାପି ଯଦି ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରକୃତିର ଭରଣା କରିବା କ୍ଷମତା ଠାରୁ ଅଧିକ ବେଗରେ ଏବଂ ଅବିବେକୀ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁ (ଅତିରିକ୍ତ ଦୋହନ କରୁ) ବା ପ୍ରଦୂଷିତ କରୁ, ତେବେ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ସେଗୁଡ଼ିକର ଅଭାବ ଦେଖାଦେବ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଅତ୍ୟଧିକ ବୋରୱେଲ୍ ଖୋଳିବା ଯୋଗୁଁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ଏତେ ତଳକୁ ଖସିଗଲାଣି ଯେ ତାହା ପୁଣିଥରେ ସହଜରେ ପୂରଣ ହୋଇପାରୁନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହିପରି ଭାବରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ବା ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯିବେ।

ରୋକିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ:

• ସମ୍ବଳର ଯତ୍ନଶୀଳ ଏବଂ ମିତବ୍ୟୟୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ତଥା ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ ନକରିବା।

• ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟକୁ ରୋକି ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା।

• ବର୍ଷାଜଳକୁ ସଂରକ୍ଷଣ (Rainwater Harvesting) କରି ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି କରିବା।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨. ମନୁଷ୍ୟର ସେବାରେ ଆସୁଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର (ecosystem function) ନାମ କୁହ।

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରକୃତି ବା ପରିସଂସ୍ଥା ଆମକୁ ବିନା ମୂଲ୍ୟରେ ଅନେକ ସେବା ଯୋଗାଇଥାଏ। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ହେଲା:

୧. ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଅମ୍ଳଜାନ (Oxygen) ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ବାୟୁ ବିଶୁଦ୍ଧୀକରଣ।

୨. ଜଳଚକ୍ର (Water Cycle) ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପାନୀୟ ଜଳର ଉପଲବ୍ଧତା।

୩. ଅଣୁଜୀବ ଏବଂ କବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ବିଘଟନ କରାଇ ମୃତ୍ତିକାର ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା।

୪. ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ୱାରା ଜାଗତିକ ତାପନକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା।

୫. ପ୍ରଜାପତି, ମହୁମାଛି ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଫସଲର ପରାଗସଙ୍ଗମ (Pollination), ଯାହା ଆମ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୩. ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ସେଗୁଡ଼ିକ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ? ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ନିମନ୍ତେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ଉପଲବ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ, ଏହାର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।

ଉତ୍ତର:

• ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ: ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ବ୍ୟବହାର କଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରିଯାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ଅତି ଶୀଘ୍ର ପୁନଃ ପୂରଣ ହୋଇଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଏ (ଯଥା- ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି)।

• ଭିନ୍ନତା: ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଅସରନ୍ତି ଅଟେ। କିନ୍ତୁ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ (ଯଥା- କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍) ର ଭଣ୍ଡାର ସୀମିତ। ଏହା ଥରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଗଲେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଏ।

• ଉପଲବ୍ଧି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ:

  ୧. ନଦୀ, ପୋଖରୀ ବା ସମୁଦ୍ରକୁ କଳକାରଖାନାର ଆବର୍ଜନା ନଛାଡି ଜଳ ସମ୍ବଳକୁ ସଫା ରଖିବା।

  ୨. ଘର ତିଆରି କିମ୍ବା ଆସବାବପତ୍ର ପାଇଁ ଯଦି ଗୋଟିଏ ଗଛ କାଟିବାକୁ ପଡୁଛି, ତେବେ ତାହା ବଦଳରେ ଅତି କମରେ ଦୁଇଟି ନୂଆ ଗଛ ଲଗାଇବା।

ପ୍ରଶ୍ନ ୪. ତୁମ ଘର ଏବଂ ଆଖପାଖରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କିତ ସଚେତନତାକୁ ସୂଚାଉଥିବା ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର।

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଆମ ସମାଜରେ ଅନେକ ପୁରାତନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସ ରହିଆସିଛି, ଯଥା:

୧. ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିରେ ତୁଳସୀ, ବର, ଓସ୍ତ, ବେଲ ଏବଂ ନିମ୍ବ ଭଳି ବୃକ୍ଷକୁ ଦେବତା ଜ୍ଞାନ କରି ପୂଜା କରିବା। ଏହା ବୃକ୍ଷ ନକାଟିବା ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ।

୨. ପୂଜାପାର୍ବଣ କିମ୍ବା ଗାଁ ଭୋଜିରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ ବଦଳରେ କଦଳୀ ପତ୍ର କିମ୍ବା ଶାଳ ପତ୍ରରେ ଖାଇବା (ଏହା ମାଟିରେ ମିଶିଯାଇ ଖତ ହୁଏ)।

୩. ଓଡ଼ିଶାରେ 'ରଜ ପର୍ବ' ପାଳନ କରାଯିବା। ଏହି ତିନି ଦିନ ପୃଥିବୀ ମାତା ବା ଭୂମିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଚାଷ କାମ କିମ୍ବା ମାଟି ଖୋଳା କାମ କରାଯାଏ ନାହିଁ।

୪. ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ବଡି, ପାମ୍ପଡ଼ ଆଦି ଶୁଖାଇବାରେ ମାଗଣା ସୌରଶକ୍ତିର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା।

ପ୍ରଶ୍ନ ୫. ଆମର ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ସମୟରେ କେଉଁ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ?

ଉତ୍ତର:

ଆମର ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ କଲାବେଳେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ନିତାନ୍ତ ଜରୁରୀ:

୧. ସର୍ବନିମ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ: ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଯେପରି ଅଯଥା ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନବାହାରେ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣ ନହୁଏ, ସେଥିପ୍ରତି ଯତ୍ନବାନ ହେବା।

২. ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ: କଳକାରଖାନାରେ ଅଧିକ କୋଇଲା କିମ୍ବା ପେଟ୍ରୋଲ୍ ବ୍ୟବହାର ନକରି ସୌରଶକ୍ତି ବା ପବନ ଶକ୍ତି (ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତି) ର ଉପଯୋଗ କରିବା।

୩. ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ କଞ୍ଚାମାଲ: ବିଷାକ୍ତ କିମ୍ବା କ୍ଷତିକାରକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବଦଳରେ ପ୍ରାକୃତିକ କିମ୍ବା ଜୈବ କ୍ଷୟକାରୀ କଞ୍ଚାମାଲ ବ୍ୟବହାର କରିବା।

୪. ପୁନଃଚକ୍ରଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା (Recyclability): ଉତ୍ପାଦିତ ସାମଗ୍ରୀଟି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଖରାପ ହୋଇଗଲେ ତାହା ଯେପରି ସହଜରେ ପୁନଃଚକ୍ରଣ ବା ରିସାଇକେଲ୍ ହୋଇ ନୂଆ ରୂପ ନେଇପାରିବ, ସେହିପରି ଡିଜାଇନ୍ କରିବା।