📘

WithTeachers

Learning Together

© WithTeachers

Designed with for a better world.
Class 9 ବୀଜଗଣିତ
ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ଅଭେଦ Ex 3(d)

ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ଅଭେଦ Ex 3(d) – Book Q A Class 9 ବୀଜଗଣିତ

🌟 **With**Teachers.in🌟

📝 ଅନୁଶୀଳନୀ - 3 (d)

1. ଗ.ସା.ଗୁ. (ଗରିଷ୍ଠ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ) ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର -

(i)

ପ୍ରଶ୍ନ: xy2,x2yxy^2, x^2y

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =xy2= xy^2

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =x2y= x^2y

ସର୍ବନିମ୍ନ ଘାତାଙ୍କ ଥିବା ସାଧାରଣ ଉତ୍ପାଦକଗୁଡ଼ିକୁ ନେଲେ:

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =xy= xy

🌟 WithTeachers.in🌟

(ii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 6a3b2,8a2b36a^3b^2, 8a^2b^3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =2×3×a3×b2= 2 \times 3 \times a^3 \times b^2

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =23×a2×b3= 2^3 \times a^2 \times b^3

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଗ.ସା.ଗୁ. =2= 2

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ଗ.ସା.ଗୁ. =a2b2= a^2b^2

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =2a2b2= 2a^2b^2

(iii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 12a2b4c,15ab2c312a^2b^4c, 15ab^2c^3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =22×3×a2b4c= 2^2 \times 3 \times a^2b^4c

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =3×5×ab2c3= 3 \times 5 \times ab^2c^3

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଗ.ସା.ଗୁ. =3= 3

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ଗ.ସା.ଗୁ. =ab2c= ab^2c

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =3ab2c= 3ab^2c

(iv)

ପ୍ରଶ୍ନ: x2y2,x3y,xy3x^2y^2, x^3y, xy^3

ଉତ୍ତର:

ଏହି ତିନୋଟି ରାଶିରେ xx ର ସର୍ବନିମ୍ନ ଘାତାଙ୍କ 11 ଏବଂ yy ର ସର୍ବନିମ୍ନ ଘାତାଙ୍କ 11 ଅଟେ।

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =xy= xy

(v)

ପ୍ରଶ୍ନ: 144x3y2z7,108x6y6z6144x^3y^2z^7, 108x^6y^6z^6

ଉତ୍ତର:

144=36×4144 = 36 \times 4

108=36×3108 = 36 \times 3

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଗ.ସା.ଗୁ. =36= 36

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ସର୍ବନିମ୍ନ ଘାତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ =x3y2z6= x^3y^2z^6

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =36x3y2z6= 36x^3y^2z^6

2. ଗ.ସା.ଗୁ. ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର -

(i)

ପ୍ରଶ୍ନ: x21,x2+xx^2-1, x^2+x

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =x21=(x1)(x+1)= x^2 - 1 = (x - 1)(x + 1)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =x2+x=x(x+1)= x^2 + x = x(x + 1)

ଉଭୟରେ ସାଧାରଣ ଉତ୍ପାଦକ ହେଉଛି (x+1)(x + 1)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(x+1)= (x + 1)

(ii)

ପ୍ରଶ୍ନ: a3ab2,a3b3a^3 - ab^2, a^3 - b^3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a(a2b2)=a(ab)(a+b)= a(a^2 - b^2) = a(a - b)(a + b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(ab)(a2+ab+b2)= (a - b)(a^2 + ab + b^2)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(ab)= (a - b)

(iii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 4a2b2,b22ab4a^2 - b^2, b^2 - 2ab

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =(2a)2b2=(2ab)(2a+b)= (2a)^2 - b^2 = (2a - b)(2a + b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =b(b2a)=b(2ab)= b(b - 2a) = -b(2a - b)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(2ab)= (2a - b)

🌟 WithTeachers.in🌟

(iv)

ପ୍ରଶ୍ନ: (x1)3,(1x)2(x - 1)^3, (1 - x)^2

ଉତ୍ତର:

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି କୁ ଆମେ ଏପରି ଲେଖିପାରିବା: (1x)2=((x1))2=(x1)2(1 - x)^2 = (-(x - 1))^2 = (x - 1)^2

ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଶି ଦ୍ୱୟ ହେଲା: (x1)3(x - 1)^3 ଏବଂ (x1)2(x - 1)^2

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(x1)2= (x - 1)^2

(v)

ପ୍ରଶ୍ନ: x2xy+y2,x4+x2y2+y4x^2 - xy + y^2, x^4 + x^2y^2 + y^4

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =x2xy+y2= x^2 - xy + y^2

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(x2)2+2x2y2+(y2)2x2y2= (x^2)^2 + 2x^2y^2 + (y^2)^2 - x^2y^2

=(x2+y2)2(xy)2= (x^2 + y^2)^2 - (xy)^2

=(x2+y2+xy)(x2+y2xy)= (x^2 + y^2 + xy)(x^2 + y^2 - xy)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(x2xy+y2)= (x^2 - xy + y^2)

(vi)

ପ୍ରଶ୍ନ: 6(a24b2),10(a38b3)6(a^2 - 4b^2), 10(a^3 - 8b^3)

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =2×3(a2b)(a+2b)= 2 \times 3(a - 2b)(a + 2b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =2×5(a3(2b)3)=10(a2b)(a2+2ab+4b2)= 2 \times 5(a^3 - (2b)^3) = 10(a - 2b)(a^2 + 2ab + 4b^2)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =2(a2b)= 2(a - 2b)

(vii)

ପ୍ରଶ୍ନ: x2+7x+12,x2+9x+20x^2 + 7x + 12, x^2 + 9x + 20

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =x2+4x+3x+12=x(x+4)+3(x+4)=(x+3)(x+4)= x^2 + 4x + 3x + 12 = x(x + 4) + 3(x + 4) = (x + 3)(x + 4)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =x2+5x+4x+20=x(x+5)+4(x+5)=(x+4)(x+5)= x^2 + 5x + 4x + 20 = x(x + 5) + 4(x + 5) = (x + 4)(x + 5)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(x+4)= (x + 4)

(viii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 4x39x,16x3+54,2x2+5x+34x^3 - 9x, 16x^3 + 54, 2x^2 + 5x + 3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =x(4x29)=x(2x3)(2x+3)= x(4x^2 - 9) = x(2x - 3)(2x + 3)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =2(8x3+27)=2((2x)3+33)=2(2x+3)(4x26x+9)= 2(8x^3 + 27) = 2((2x)^3 + 3^3) = 2(2x + 3)(4x^2 - 6x + 9)

ତୃତୀୟ ରାଶି =2x2+2x+3x+3=2x(x+1)+3(x+1)=(x+1)(2x+3)= 2x^2 + 2x + 3x + 3 = 2x(x + 1) + 3(x + 1) = (x + 1)(2x + 3)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(2x+3)= (2x + 3)

🌟 WithTeachers.in🌟

(ix)

ପ୍ରଶ୍ନ: a2b2c22bc,a2+b2c2+2aba^2 - b^2 - c^2 - 2bc, a^2 + b^2 - c^2 + 2ab

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a2(b2+2bc+c2)=a2(b+c)2=(abc)(a+b+c)= a^2 - (b^2 + 2bc + c^2) = a^2 - (b + c)^2 = (a - b - c)(a + b + c)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(a2+2ab+b2)c2=(a+b)2c2=(a+bc)(a+b+c)= (a^2 + 2ab + b^2) - c^2 = (a + b)^2 - c^2 = (a + b - c)(a + b + c)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(a+b+c)= (a + b + c)

(x)

ପ୍ରଶ୍ନ: a2b2c22bc,b2c2a22ca,c2a2b22aba^2 - b^2 - c^2 - 2bc, b^2 - c^2 - a^2 - 2ca, c^2 - a^2 - b^2 - 2ab

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a2(b+c)2=(abc)(a+b+c)= a^2 - (b + c)^2 = (a - b - c)(a + b + c)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =b2(c+a)2=(bca)(b+c+a)=(a+b+c)(bca)= b^2 - (c + a)^2 = (b - c - a)(b + c + a) = (a + b + c)(b - c - a)

ତୃତୀୟ ରାଶି =c2(a+b)2=(cab)(c+a+b)=(a+b+c)(cab)= c^2 - (a + b)^2 = (c - a - b)(c + a + b) = (a + b + c)(c - a - b)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(a+b+c)= (a + b + c)

(xi)

ପ୍ରଶ୍ନ: 8a214ab+6b2,15a2+18ab33b2,9a2b7ab22b38a^2 - 14ab + 6b^2, 15a^2 + 18ab - 33b^2, 9a^2b - 7ab^2 - 2b^3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =2(4a27ab+3b2)=2(4a24ab3ab+3b2)=2(ab)(4a3b)= 2(4a^2 - 7ab + 3b^2) = 2(4a^2 - 4ab - 3ab + 3b^2) = 2(a - b)(4a - 3b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =3(5a2+6ab11b2)=3(5a2+11ab5ab11b2)=3(ab)(5a+11b)= 3(5a^2 + 6ab - 11b^2) = 3(5a^2 + 11ab - 5ab - 11b^2) = 3(a - b)(5a + 11b)

ତୃତୀୟ ରାଶି =b(9a27ab2b2)=b(9a29ab+2ab2b2)=b(ab)(9a+2b)= b(9a^2 - 7ab - 2b^2) = b(9a^2 - 9ab + 2ab - 2b^2) = b(a - b)(9a + 2b)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(ab)= (a - b)

(xii)

ପ୍ରଶ୍ନ: (a+b)x2(2a+b)bx+ab2,(ab)x2(2ab)bx+ab2(a+b)x^2 - (2a+b)bx + ab^2, (a-b)x^2 - (2a-b)bx + ab^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି:

=(a+b)x2(ab+ab+b2)x+ab2= (a+b)x^2 - (ab + ab + b^2)x + ab^2

=(a+b)x2b(a+b)xabx+ab2= (a+b)x^2 - b(a+b)x - abx + ab^2

=(a+b)x(xb)ab(xb)= (a+b)x(x - b) - ab(x - b)

=(xb){(a+b)xab}= (x - b)\{(a+b)x - ab\}

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି:

=(ab)x2(ab+abb2)x+ab2= (a-b)x^2 - (ab + ab - b^2)x + ab^2

=(ab)x2b(ab)xabx+ab2= (a-b)x^2 - b(a-b)x - abx + ab^2

=(ab)x(xb)ab(xb)= (a-b)x(x - b) - ab(x - b)

=(xb){(ab)xab}= (x - b)\{(a-b)x - ab\}

ଉଭୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ସାଧାରଣ ଉତ୍ପାଦକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ:

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(xb)= (x - b)
🌟 WithTeachers.in🌟
(xii)

ପ୍ରଶ୍ନ: c22aba2b2,a3+b3+c33abc,b22cac2a2c^2 - 2ab - a^2 - b^2, a^3 + b^3 + c^3 - 3abc, b^2 - 2ca - c^2 - a^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =c2(a2+2ab+b2)=c2(a+b)2=(cab)(c+a+b)= c^2 - (a^2 + 2ab + b^2) = c^2 - (a + b)^2 = (c - a - b)(c + a + b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =a3+b3+c33abc=(a+b+c)(a2+b2+c2abbcca)= a^3 + b^3 + c^3 - 3abc = (a + b + c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca)

ତୃତୀୟ ରାଶି =b2(c2+2ca+a2)=b2(c+a)2=(bca)(b+c+a)= b^2 - (c^2 + 2ca + a^2) = b^2 - (c + a)^2 = (b - c - a)(b + c + a)

ଏହି ତିନୋଟି ରାଶିରେ ସାଧାରଣ ଉତ୍ପାଦକ ହେଉଛି (a+b+c)(a + b + c)

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(a+b+c)= (a + b + c)

(xiv)

ପ୍ରଶ୍ନ: a3b3c33abc,a2b2c22bca^3 - b^3 - c^3 - 3abc, a^2 - b^2 - c^2 - 2bc

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a3+(b)3+(c)33(a)(b)(c)=(abc)(a2+b2+c2+abbc+ca)= a^3 + (-b)^3 + (-c)^3 - 3(a)(-b)(-c) = (a - b - c)(a^2 + b^2 + c^2 + ab - bc + ca)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =a2(b2+2bc+c2)=a2(b+c)2=(abc)(a+b+c)= a^2 - (b^2 + 2bc + c^2) = a^2 - (b + c)^2 = (a - b - c)(a + b + c)

ଉଭୟରେ ସାଧାରଣ ଉତ୍ପାଦକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ:

\therefore ଗ.ସା.ଗୁ. =(abc)= (a - b - c)

🧩 3. ଲ.ସା.ଗୁ. (ଲଘିଷ୍ଠ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ) ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର -

(i)

ପ୍ରଶ୍ନ: 3a3b,4a2b3a^3b, 4a^2b

ଉତ୍ତର:

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଲ.ସା.ଗୁ. (3,4)=12(3, 4) = 12

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ନେଲେ: a3a^3 ଏବଂ bb

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =12a3b= 12a^3b

(ii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 6a2b3,4a3b46a^2b^3, 4a^3b^4

ଉତ୍ତର:

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଲ.ସା.ଗୁ. (6,4)=12(6, 4) = 12

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ନେଲେ: a3a^3 ଏବଂ b4b^4

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =12a3b4= 12a^3b^4

(iii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 20a2b3c4,34a3c520a^2b^3c^4, 34a^3c^5

ଉତ୍ତର:

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଲ.ସା.ଗୁ. (20,34)=340(20, 34) = 340

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ନେଲେ: a3,b3,c5a^3, b^3, c^5

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =340a3b3c5= 340a^3b^3c^5

(iv)

ପ୍ରଶ୍ନ: 3a2b,4ab2,6ab3a^2b, 4ab^2, 6ab

ଉତ୍ତର:

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଲ.ସା.ଗୁ. (3,4,6)=12(3, 4, 6) = 12

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ନେଲେ: a2a^2 ଏବଂ b2b^2

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =12a2b2= 12a^2b^2

(v)

ପ୍ରଶ୍ନ: 25x3y2z2,30x2y3z3,x3y3z225x^3y^2z^2, 30x^2y^3z^3, x^3y^3z^2

ଉତ୍ତର:

ସଂଖ୍ୟା ମାନଙ୍କର ଲ.ସା.ଗୁ. (25,30,1)=150(25, 30, 1) = 150

ଅକ୍ଷର ମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ନେଲେ: x3,y3,z3x^3, y^3, z^3

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =150x3y3z3= 150x^3y^3z^3

🧩 4. ଲ.ସା.ଗୁ. ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର -

(i)

ପ୍ରଶ୍ନ: a2+ab,abb2a^2 + ab, ab - b^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a(a+b)= a(a + b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =b(ab)= b(a - b)

ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାଦକକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କରେ ଗୁଣିଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =ab(a+b)(ab)=ab(a2b2)= ab(a + b)(a - b) = ab(a^2 - b^2)

(ii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 3(x2y2),4(x2+xy)3(x^2 - y^2), 4(x^2 + xy)

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =3(xy)(x+y)= 3(x - y)(x + y)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =4x(x+y)= 4x(x + y)

ସଂଖ୍ୟାର ଲ.ସା.ଗୁ. =12= 12 । ଉତ୍ପାଦକ ଗୁଡିକ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =12x(x+y)(xy)=12x(x2y2)= 12x(x + y)(x - y) = 12x(x^2 - y^2)

(iii)

ପ୍ରଶ୍ନ: x3+y3,x2y+xy2x^3 + y^3, x^2y + xy^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =(x+y)(x2xy+y2)= (x + y)(x^2 - xy + y^2)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =xy(x+y)= xy(x + y)

ସମସ୍ତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦକକୁ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =xy(x+y)(x2xy+y2)=xy(x3+y3)= xy(x + y)(x^2 - xy + y^2) = xy(x^3 + y^3)

(iv)

ପ୍ରଶ୍ନ: 6a3b12a2b2,8a364b36a^3b - 12a^2b^2, 8a^3 - 64b^3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =6a2b(a2b)= 6a^2b(a - 2b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =8(a3(2b)3)=8(a2b)(a2+2ab+4b2)= 8(a^3 - (2b)^3) = 8(a - 2b)(a^2 + 2ab + 4b^2)

ସଂଖ୍ୟାର ଲ.ସା.ଗୁ. (6,8)=24(6, 8) = 24 । ବାକି ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =24a2b(a2b)(a2+2ab+4b2)= 24a^2b(a - 2b)(a^2 + 2ab + 4b^2)

(v)

ପ୍ରଶ୍ନ: (xy)3,x2y2(x - y)^3, x^2 - y^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =(xy)3= (x - y)^3

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(xy)(x+y)= (x - y)(x + y)

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ଥିବା ପଦ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(xy)3(x+y)= (x - y)^3(x + y)

(vi)

ପ୍ରଶ୍ନ: x2xy,(xy)2,x2y2x^2 - xy, (x - y)^2, x^2 - y^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =x(xy)= x(x - y)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(xy)2= (x - y)^2

ତୃତୀୟ ରାଶି =(xy)(x+y)= (x - y)(x + y)

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =x(x+y)(xy)2= x(x + y)(x - y)^2

(vii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 6(a+b)2,8(a2b2),12(ab)26(a+b)^2, 8(a^2-b^2), 12(a-b)^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =6(a+b)2= 6(a + b)^2

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =8(ab)(a+b)= 8(a - b)(a + b)

ତୃତୀୟ ରାଶି =12(ab)2= 12(a - b)^2

ସଂଖ୍ୟାର ଲ.ସା.ଗୁ. =24= 24 । ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ଗୁଡ଼ିକ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =24(a+b)2(ab)2= 24(a + b)^2(a - b)^2

🌟 WithTeachers.in🌟

(viii)

ପ୍ରଶ୍ନ: 2x2+5x3,4x24x+12x^2 + 5x - 3, 4x^2 - 4x + 1

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =2x2+6xx3=2x(x+3)1(x+3)=(2x1)(x+3)= 2x^2 + 6x - x - 3 = 2x(x + 3) - 1(x + 3) = (2x - 1)(x + 3)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(2x1)2= (2x - 1)^2

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(x+3)(2x1)2= (x + 3)(2x - 1)^2

(ix)

ପ୍ରଶ୍ନ: 3a2+8a+4,a2+2a3a^2 + 8a + 4, a^2 + 2a

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =3a2+6a+2a+4=3a(a+2)+2(a+2)=(3a+2)(a+2)= 3a^2 + 6a + 2a + 4 = 3a(a + 2) + 2(a + 2) = (3a + 2)(a + 2)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =a(a+2)= a(a + 2)

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =a(a+2)(3a+2)= a(a + 2)(3a + 2)

(x)

ପ୍ରଶ୍ନ: 6x25x6,4x312x2+9x6x^2 - 5x - 6, 4x^3 - 12x^2 + 9x

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =6x29x+4x6=3x(2x3)+2(2x3)=(2x3)(3x+2)= 6x^2 - 9x + 4x - 6 = 3x(2x - 3) + 2(2x - 3) = (2x - 3)(3x + 2)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =x(4x212x+9)=x(2x3)2= x(4x^2 - 12x + 9) = x(2x - 3)^2

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =x(3x+2)(2x3)2= x(3x + 2)(2x - 3)^2

(xi)

ପ୍ରଶ୍ନ: 3x3+5x22x,6x2+14x+4,9x3x3x^3 + 5x^2 - 2x, 6x^2 + 14x + 4, 9x^3 - x

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =x(3x2+5x2)=x(3x2+6xx2)=x(x+2)(3x1)= x(3x^2 + 5x - 2) = x(3x^2 + 6x - x - 2) = x(x + 2)(3x - 1)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =2(3x2+7x+2)=2(3x2+6x+x+2)=2(x+2)(3x+1)= 2(3x^2 + 7x + 2) = 2(3x^2 + 6x + x + 2) = 2(x + 2)(3x + 1)

ତୃତୀୟ ରାଶି =x(9x21)=x(3x1)(3x+1)= x(9x^2 - 1) = x(3x - 1)(3x + 1)

ସମସ୍ତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଣିଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =2x(x+2)(3x1)(3x+1)=2x(x+2)(9x21)= 2x(x + 2)(3x - 1)(3x + 1) = 2x(x + 2)(9x^2 - 1)

(xii)

ପ୍ରଶ୍ନ: x2+xy+yz+zx,y2+xy+yz+zx,z2+xy+yz+zxx^2 + xy + yz + zx, y^2 + xy + yz + zx, z^2 + xy + yz + zx

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =x(x+y)+z(y+x)=(x+y)(x+z)= x(x + y) + z(y + x) = (x + y)(x + z)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =y(y+x)+z(y+x)=(x+y)(y+z)= y(y + x) + z(y + x) = (x + y)(y + z)

ତୃତୀୟ ରାଶି =z(z+y)+x(z+y)=(y+z)(x+z)= z(z + y) + x(z + y) = (y + z)(x + z)

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(x+y)(y+z)(z+x)= (x + y)(y + z)(z + x)

(xiii)

ପ୍ରଶ୍ନ: a2abac+bc,b2bcab+ca,c2cabc+aba^2 - ab - ac + bc, b^2 - bc - ab + ca, c^2 - ca - bc + ab

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a(ab)c(ab)=(ab)(ac)=(ab)(ca)= a(a - b) - c(a - b) = (a - b)(a - c) = -(a - b)(c - a)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =b(bc)a(bc)=(bc)(ba)=(bc)(ab)= b(b - c) - a(b - c) = (b - c)(b - a) = -(b - c)(a - b)

ତୃତୀୟ ରାଶି =c(ca)b(ca)=(ca)(cb)=(ca)(bc)= c(c - a) - b(c - a) = (c - a)(c - b) = -(c - a)(b - c)

ଏଥିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନ ଉତ୍ପାଦକ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(ab)(bc)(ca)= (a - b)(b - c)(c - a)

(xiv)

ପ୍ରଶ୍ନ: a2b2c22bc,b2c2a22ca,c2a2b22aba^2 - b^2 - c^2 - 2bc, b^2 - c^2 - a^2 - 2ca, c^2 - a^2 - b^2 - 2ab

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a2(b+c)2=(abc)(a+b+c)= a^2 - (b + c)^2 = (a - b - c)(a + b + c)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =b2(c+a)2=(bca)(a+b+c)= b^2 - (c + a)^2 = (b - c - a)(a + b + c)

ତୃତୀୟ ରାଶି =c2(a+b)2=(cab)(a+b+c)= c^2 - (a + b)^2 = (c - a - b)(a + b + c)

ସମସ୍ତ ପୃଥକ୍ ଉତ୍ପାଦକକୁ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(a+b+c)(abc)(bca)(cab)= (a + b + c)(a - b - c)(b - c - a)(c - a - b)

(xv)

ପ୍ରଶ୍ନ: a4+a2b2+b4,a3+b3,a3b3a^4 + a^2b^2 + b^4, a^3 + b^3, a^3 - b^3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =(a2+ab+b2)(a2ab+b2)= (a^2 + ab + b^2)(a^2 - ab + b^2)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(a+b)(a2ab+b2)= (a + b)(a^2 - ab + b^2)

ତୃତୀୟ ରାଶି =(ab)(a2+ab+b2)= (a - b)(a^2 + ab + b^2)

ଏଗୁଡିକୁ ଏକାଠି ଗୁଣିଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(a+b)(ab)(a2+ab+b2)(a2ab+b2)=(a2b2)(a4+a2b2+b4)=a6b6= (a + b)(a - b)(a^2 + ab + b^2)(a^2 - ab + b^2) = (a^2 - b^2)(a^4 + a^2b^2 + b^4) = a^6 - b^6

(xvi)

ପ୍ରଶ୍ନ: a6b6,(a+b)3,a2b2a^6 - b^6, (a+b)^3, a^2 - b^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =(a3b3)(a3+b3)=(ab)(a2+ab+b2)(a+b)(a2ab+b2)= (a^3 - b^3)(a^3 + b^3) = (a - b)(a^2 + ab + b^2)(a + b)(a^2 - ab + b^2)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(a+b)3= (a + b)^3

ତୃତୀୟ ରାଶି =(ab)(a+b)= (a - b)(a + b)

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଘାତାଙ୍କ ଥିବା ସମସ୍ତ ପଦ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(a+b)3(ab)(a2+ab+b2)(a2ab+b2)=(a+b)2(a6b6)= (a + b)^3(a - b)(a^2 + ab + b^2)(a^2 - ab + b^2) = (a + b)^2(a^6 - b^6)

(xvii)

ପ୍ରଶ୍ନ: a3+b313ab,a3+(b1)3,a22a+1b2a^3 + b^3 - 1 - 3ab, a^3 + (b - 1)^3, a^2 - 2a + 1 - b^2

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି =a3+b3+(1)33ab(1)=(a+b1)(a2+b2+1ab+a+b)= a^3 + b^3 + (-1)^3 - 3ab(-1) = (a + b - 1)(a^2 + b^2 + 1 - ab + a + b)

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି =(a+b1)(a2a(b1)+(b1)2)=(a+b1)(a2ab+a+b22b+1)= (a + b - 1)(a^2 - a(b - 1) + (b - 1)^2) = (a + b - 1)(a^2 - ab + a + b^2 - 2b + 1)

ତୃତୀୟ ରାଶି =(a1)2b2=(a1b)(a1+b)=(ab1)(a+b1)= (a - 1)^2 - b^2 = (a - 1 - b)(a - 1 + b) = (a - b - 1)(a + b - 1)

ସମସ୍ତ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦ ଗୁଡ଼ିକୁ ନେଲେ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =(a+b1)(ab1)(a2+b2ab+a+b+1)(a2+b2ab+a2b+1)= (a + b - 1)(a - b - 1)(a^2 + b^2 - ab + a + b + 1)(a^2 + b^2 - ab + a - 2b + 1)

🌟 WithTeachers.in🌟

(xviii)

ପ୍ରଶ୍ନ: (xy)3+(yz)3+(zx)3,(xy)3(zy)3(xz)3(x - y)^3 + (y - z)^3 + (z - x)^3, (x - y)^3 - (z - y)^3 - (x - z)^3

ଉତ୍ତର:

ପ୍ରଥମ ରାଶି: ଏଠାରେ ପଦଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗଫଳ (xy)+(yz)+(zx)=0(x - y) + (y - z) + (z - x) = 0 ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହାର ମାନ =3(xy)(yz)(zx)= 3(x - y)(y - z)(z - x) ହେବ।

ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଶି: (xy)3+(yz)3+(zx)3(x - y)^3 + (y - z)^3 + (z - x)^3 ସହ ସମାନ (କାରଣ ଋଣାତ୍ମକ ଚିହ୍ନକୁ ଘନ ମଧ୍ୟକୁ ନେଲେ), ଯାହାର ମାନ ମଧ୍ୟ =3(xy)(yz)(zx)= 3(x - y)(y - z)(z - x) ହେବ।

ଉଭୟ ରାଶି ସମାନ ଥିବାରୁ:

\therefore ଲ.ସା.ଗୁ. =3(xy)(yz)(zx)= 3(x - y)(y - z)(z - x)