🌟 www.WithTeachers.in 🌟

📝 ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test) 📝

ସମୟ: ୪୫ ମିନିଟ୍ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା: ୨୫ ମାର୍କ

I. ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) - (୧ ମାର୍କ x ୫ = ୫ ମାର୍କ)

❓.1 କୋଷ କିଏ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ?

(କ) ରବର୍ଟ ହୁକ୍ (ଖ) ଲିଉଏନ୍ ହକ୍ (ଗ) ରବର୍ଟ ବ୍ରାଉନ୍ (ଘ) ସ୍ଲାଇଡେନ୍

❓.2 କୋଷର ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

(କ) ନ୍ୟଷ୍ଟି (ଖ) ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ (ଗ) ଲାଇସୋଜୋମ୍ (ଘ) ରାଇବୋଜୋମ୍

❓.3 ଆତ୍ମଘାତୀ ଥଳୀ କେଉଁ ଅଙ୍ଗିକାକୁ କୁହାଯାଏ?

(କ) ଗଲଗି ପିଣ୍ଡ (ଖ) ରସଧାନୀ (ଗ) ଲାଇସୋଜୋମ୍ (ଘ) ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍

❓.4 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷର କୋଷଭିତ୍ତି ମୁଖ୍ୟତଃ କେଉଁଥିରେ ଗଠିତ?

(କ) ପୁଷ୍ଟିସାର (ଖ) ସ୍ନେହସାର (ଗ) ସେଲ୍ୟୁଲୋଜ୍ (ଘ) କାଇଟିନ୍

❓.5 ପୁଷ୍ଟିସାର ସଂଶ୍ଳେଷଣ କେଉଁ ଅଙ୍ଗିକା ଦ୍ଵାରା ହୋଇଥାଏ?

(କ) ରାଇବୋଜୋମ୍ (ଖ) କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟ (ଗ) ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ (ଘ) ନ୍ୟଷ୍ଟି

II. ୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ - (୨ ମାର୍କ x ୩ = ୬ ମାର୍କ)

❓.6 କୋଷ କ'ଣ?

❓.7 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

❓.8 ATP ର ପୂରା ନାମ କ'ଣ ଏବଂ ଏହାକୁ କ'ଣ କୁହାଯାଏ?

III. ୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ - (୩ ମାର୍କ x ୨ = ୬ ମାର୍କ)

❓.9 ଲାଇସୋଜୋମ୍‌କୁ କୋଷର ଆତ୍ମଘାତୀ ଥଳୀ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ?

❓.10 ନ୍ୟଷ୍ଟିର ଗଠନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ।

IV. ୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ - (୪ ମାର୍କ x ୨ = ୮ ମାର୍କ)

❓.11 ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ (Prokaryotic) ଏବଂ ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ (Eukaryotic) କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାରୋଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ।

❓.12 ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

🌟 www.WithTeachers.in 🌟

📌 ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Additional Questions)

🔴 ୧ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୩୦ ଗୋଟି)

ବିଭାଗ କ: ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର

❓.1 ଜୀବକୋଷର ଶକ୍ତି ମୁଦ୍ରା _______ କୁ କୁହାଯାଏ।

❓.2 ରବର୍ଟ ହୁକ୍ _______ ମସିହାରେ କୋଷ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ।

❓.3 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷର ସବୁଜ ରଙ୍ଗ _______ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ।

❓.4 ନ୍ୟଷ୍ଟି ଭିତରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ _______ କୁହାଯାଏ।

❓.5 ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ _______ ନଥାଏ।

❓.6 କୋଷତତ୍ତ୍ଵ _______ ଓ ସ୍ଵାନ୍ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ।

❓.7 କୋଷାବରଣୀ ଏକ _______ ଝିଲ୍ଲୀ ଅଟେ।

❓.8 ରସଧାନୀର ବାହ୍ୟ ଆବରଣକୁ _______ କୁହାଯାଏ।

❓.9 ଜିନ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ _______ ରେ ଦେଖାଯାଏ।

❓.10 ରାଇବୋଜୋମ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ _______ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରେ।

ବିଭାଗ ଖ: ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ

❓.11 କୋଷର ମସ୍ତିଷ୍କ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

❓.12 ଜୀବନ୍ତ କୋଷ ପ୍ରଥମେ କିଏ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ?

❓.13 ଲ୍ୟୁକୋପ୍ଲାଷ୍ଟର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

❓.14 DNA ର ପୂରା ନାମ କ'ଣ?

❓.15 ଗଲଗି ପିଣ୍ଡର ଆବିଷ୍କାରକ କିଏ?

❓.16 କୋଷ ବିଭାଜନ ବେଳେ କେଉଁ ଅଙ୍ଗିକା ସ୍ପିଣ୍ଡଲ ତନ୍ତୁ ଗଠନ କରେ?

❓.17 ମିଓସିସ୍ ବିଭାଜନରେ ଗୋଟିଏ ମାତୃକୋଷରୁ କେତୋଟି ଅପତ୍ୟ କୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ?

❓.18 ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ଭିତର ଆବରଣର ଭାଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ କ'ଣ କୁହାଯାଏ?

❓.19 ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ କେତେ ପ୍ରକାରର?

❓.20 କୋଷଜୀବକରେ ଥିବା ଜାଲକ ସଦୃଶ ଗଠନକୁ କ'ଣ କହନ୍ତି?

ବିଭାଗ ଗ: ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ ଦର୍ଶାଅ

❓.21 ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ନିଜସ୍ଵ DNA ଓ ରାଇବୋଜୋମ୍ ଥାଏ।

❓.22 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ସେଣ୍ଟ୍ରୋଜୋମ୍ ଥାଏ।

❓.23 କୋଷଭିତ୍ତି କେବଳ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ଦେଖାଯାଏ।

❓.24 ଆମିବା ଏକ ବହୁକୋଷୀ ଜୀବ।

❓.25 ସବୁଜକଣା ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

❓.26 ଅମସୃଣ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ ରେ ରାଇବୋଜୋମ୍ ଲାଗି ରହିଥାଏ।

❓.27 ରସଧାନୀ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ଖୁବ୍ ବଡ଼ ଥାଏ।

❓.28 କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଭିତରେ ଥାଏ।

❓.29 ଜୀବର ବଂଶଗତିର ଏକକ ହେଉଛି ଜିନ୍।

❓.30 ରବର୍ଟ ବ୍ରାଉନ୍ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ।

👇 ୧ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର 👇

✅ ଉତ୍ତର 1: ATP

✅ ଉତ୍ତର 2: ୧୬୬୫

✅ ଉତ୍ତର 3: କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟ (କିମ୍ବା କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍)

✅ ଉତ୍ତର 4: ନ୍ୟଷ୍ଟିରସ

✅ ଉତ୍ତର 5: କୋଷଭିତ୍ତି (ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍)

✅ ଉତ୍ତର 6: ସ୍ଲାଇଡେନ୍

✅ ଉତ୍ତର 7: ଅର୍ଦ୍ଧପାରଗମ୍ୟ

✅ ଉତ୍ତର 8: ଟୋନୋପ୍ଲାଷ୍ଟ

✅ ଉତ୍ତର 9: କ୍ରୋମୋଜୋମ୍

✅ ଉତ୍ତର 10: ପୁଷ୍ଟିସାର

✅ ଉତ୍ତର 11: ନ୍ୟଷ୍ଟି

✅ ଉତ୍ତର 12: ଲିଉଏନ୍ ହକ୍

✅ ଉତ୍ତର 13: ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ

✅ ଉତ୍ତର 14: ଡିଅକ୍ସିରାଇବୋ ନ୍ୟୁକ୍ଲିକ୍ ଏସିଡ୍

✅ ଉତ୍ତର 15: କାମିଲୋ ଗଲଗି

✅ ଉତ୍ତର 16: ସେଣ୍ଟ୍ରୋଜୋମ୍

✅ ଉତ୍ତର 17: ଚାରୋଟି

✅ ଉତ୍ତର 18: କ୍ରିଷ୍ଟା

✅ ଉତ୍ତର 19: ଦୁଇ ପ୍ରକାର

✅ ଉତ୍ତର 20: ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍

✅ ଉତ୍ତର 21: ଠିକ୍

✅ ଉତ୍ତର 22: ଭୁଲ୍

✅ ଉତ୍ତର 23: ଭୁଲ୍

✅ ଉତ୍ତର 24: ଭୁଲ୍

✅ ଉତ୍ତର 25: ଠିକ୍

✅ ଉତ୍ତର 26: ଠିକ୍

✅ ଉତ୍ତର 27: ଭୁଲ୍

✅ ଉତ୍ତର 28: ଠିକ୍

✅ ଉତ୍ତର 29: ଠିକ୍

✅ ଉତ୍ତର 30: ଠିକ୍

🌟 www.WithTeachers.in 🌟

🔴 ୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୨୫ ଗୋଟି)

❓.1 ଜୀବକୋଷ କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?

❓.2 କୋଷଭିତ୍ତିର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ।

❓.3 ଆଦିକୋଷ ଓ ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

❓.4 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷ ଓ ପ୍ରାଣୀ କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

❓.5 ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆକୁ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର କାହିଁକି କୁହାଯାଏ?

❓.6 କୋଷାବରଣୀର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ?

❓.7 ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ କେତେ ପ୍ରକାର ଓ କ'ଣ କ'ଣ?

❓.8 କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

❓.9 ଲାଇସୋଜୋମ୍‌ର ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠାରୁ ହୋଇଥାଏ?

❓.10 ନ୍ୟଷ୍ଟିର ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ।

❓.11 ରସଧାନୀର ଗୁରୁତ୍ଵ କ'ଣ?

❓.12 କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ କ'ଣ?

❓.13 ଜିନ୍ କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?

❓.14 ମସୃଣ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ।

❓.15 ଅମସୃଣ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ କାହିଁକି ଅମସୃଣ ଦେଖାଯାଏ?

❓.16 ଗଲଗି ପିଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

❓.17 ରାଇବୋଜୋମ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

❓.18 ଲ୍ୟୁକୋପ୍ଲାଷ୍ଟ କେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯାଏ?

❓.19 କୋଷ ବିଭାଜନ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?

❓.20 ମାଇଟୋସିସ୍ କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?

❓.21 ମିଓସିସ୍ କେଉଁ କୋଷରେ ଦେଖାଯାଏ?

❓.22 ସେଣ୍ଟ୍ରୋଜୋମ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

❓.23 କୋଷତତ୍ତ୍ଵର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ କ'ଣ?

❓.24 ATP କ'ଣ?

❓.25 କୋଷଜୀବକ ଓ ନ୍ୟଷ୍ଟିଜୀବକ ମିଶି କ'ଣ ଗଠନ କରନ୍ତି?

👇 ୨ ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର 👇

✅ ଉତ୍ତର 1: କୋଷ ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ଶରୀର ଗଠନର ମୂଳ ଏବଂ କ୍ରିୟାତ୍ମକ ଏକକ।

✅ ଉତ୍ତର 2: ଏହା କୋଷକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଆଘାତରୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 3: ଆଦିକୋଷରେ ସୁସଂଗଠିତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ନଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷରେ ସୁସଂଗଠିତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଥାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 4: ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ କୋଷଭିତ୍ତି ଥାଏ କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ କୋଷଭିତ୍ତି ନଥାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 5: ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆରେ ଖାଦ୍ୟର ଜାରଣ ଘଟି ATP ଆକାରରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର କୁହାଯାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 6: କୋଷାବରଣୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲିପିଡ୍ (ସ୍ନେହସାର) ଓ ପ୍ରୋଟିନ୍ (ପୁଷ୍ଟିସାର) ଦ୍ଵାରା ଗଠିତ।

✅ ଉତ୍ତର 7: ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ ତିନି ପ୍ରକାରର: ଲ୍ୟୁକୋପ୍ଲାଷ୍ଟ, କ୍ରୋମୋପ୍ଲାଷ୍ଟ ଓ କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟ।

✅ ଉତ୍ତର 8: ଏହା ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

✅ ଉତ୍ତର 9: ଲାଇସୋଜୋମ୍‌ର ଉତ୍ପତ୍ତି ଗଲଗି ପିଣ୍ଡରୁ ହୋଇଥାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 10: ଏହା କୋଷର ସମସ୍ତ ଜୈବିକ କ୍ରିୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ଏବଂ ବଂଶଗତି ଗୁଣ ବହନ କରେ।

✅ ଉତ୍ତର 11: ରସଧାନୀ ଜଳ, ଲବଣ ଓ ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖିଥାଏ ଏବଂ କୋଷର ସ୍ଫୀତି ବଜାୟ ରଖେ।

✅ ଉତ୍ତର 12: କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ହେଉଛି ନ୍ୟଷ୍ଟି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୂତା ଭଳି ଅଂଶ ଯାହା DNA ଓ ପ୍ରୋଟିନ୍‌ରେ ଗଠିତ।

✅ ଉତ୍ତର 13: ଜିନ୍ ହେଉଛି DNA ର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଯାହା ବଂଶଗତିର ଏକକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।

✅ ଉତ୍ତର 14: ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଲିପିଡ୍ (ସ୍ନେହସାର) ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

✅ ଉତ୍ତର 15: ଏହାର ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ରାଇବୋଜୋମ୍ ଲାଗି ରହିଥିବାରୁ ଏହା ଅମସୃଣ ଦେଖାଯାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 16: ଏହା କୋଷ ଭିତରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପଦାର୍ଥକୁ ପ୍ୟାକିଂ କରି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରେରଣ କରେ।

✅ ଉତ୍ତର 17: ରାଇବୋଜୋମ୍ କୋଷରେ ପୁଷ୍ଟିସାର (ପ୍ରୋଟିନ୍) ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରିଥାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 18: ଲ୍ୟୁକୋପ୍ଲାଷ୍ଟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉଦ୍ଭିଦର ଚେର ଓ ଭୂନିମ୍ନସ୍ଥ କାଣ୍ଡରେ ଦେଖାଯାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 19: ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି, କ୍ଷତ ସ୍ଥାନର ପୂରଣ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ କୋଷ ବିଭାଜନ ଆବଶ୍ୟକ।

✅ ଉତ୍ତର 20: ଯେଉଁ କୋଷ ବିଭାଜନରେ ମାତୃକୋଷରୁ ଦୁଇଟି ସମାନ ଗୁଣବିଶିଷ୍ଟ ଅପତ୍ୟ କୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହା ମାଇଟୋସିସ୍ ଅଟେ।

✅ ଉତ୍ତର 21: ମିଓସିସ୍ କୋଷ ବିଭାଜନ କେବଳ ଜନନ କୋଷ ଗଠନ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଏ।

✅ ଉତ୍ତର 22: ସେଣ୍ଟ୍ରୋଜୋମ୍ ପ୍ରାଣୀକୋଷରେ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ସ୍ପିଣ୍ଡଲ ତନ୍ତୁ ଗଠନ କରେ।

✅ ଉତ୍ତର 23: ସମସ୍ତ ଜୀବ କୋଷ ଦ୍ଵାରା ଗଠିତ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୂତନ କୋଷ ପୂର୍ବ କୋଷରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

✅ ଉତ୍ତର 24: ATP (ଆଡେନୋସିନ୍ ଟ୍ରାଇଫସଫେଟ୍) ହେଉଛି ଜୀବକୋଷର ଶକ୍ତି ମୁଦ୍ରା।

✅ ଉତ୍ତର 25: କୋଷଜୀବକ ଓ ନ୍ୟଷ୍ଟିଜୀବକ ମିଶି ଜୀବକପିଣ୍ଡ (Protoplasm) ଗଠନ କରନ୍ତି।

🌟 www.WithTeachers.in 🌟

🔴 ୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୨୦ ଗୋଟି) - ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର

❓.1 ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ଗଠନ କିପରି?

✅ ଉତ୍ତର: ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ଏକ ଦ୍ଵି-ସ୍ତରୀୟ ଆବରଣ ଦ୍ଵାରା ଆବୃତ ଅଟେ। ବାହ୍ୟ ଆବରଣଟି ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଭିତର ଆବରଣଟି ଭିତରକୁ ଭାଙ୍ଗ ହୋଇ ଅନେକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଭଳି ଗଠନ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯାହାକୁ 'କ୍ରିଷ୍ଟା' କୁହାଯାଏ। ଏହାର ନିଜସ୍ଵ DNA ଓ ରାଇବୋଜୋମ୍ ଥାଏ।

❓.2 କୋଷଭିତ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ କର।

✅ ଉତ୍ତର: କୋଷଭିତ୍ତି ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏହା କୋଷକୁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ସାହାରା ଦେବା ସହିତ ବାହ୍ୟ ପରିବେଶର ଆଘାତରୁ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ଜଳୀୟ ଅଂଶର ହ୍ରାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।

❓.3 ଲାଇସୋଜୋମ୍‌କୁ କୋଷର ଆତ୍ମଘାତୀ ଥଳୀ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ?

✅ ଉତ୍ତର: ଲାଇସୋଜୋମ୍‌ରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଚକ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ଥାଏ। ଯେତେବେଳେ କୋଷଟି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ କିମ୍ବା ମରିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଲାଇସୋଜୋମ୍ ଫାଟିଯାଏ ଏବଂ ଏହାର ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ନିଜ କୋଷକୁ ହଜମ କରିଦିଏ। ତେଣୁ ଏହାକୁ ଆତ୍ମଘାତୀ ଥଳୀ କୁହାଯାଏ।

❓.4 କୋଷାବରଣୀକୁ ଅର୍ଦ୍ଧପାରଗମ୍ୟ ଝିଲ୍ଲୀ କାହିଁକି କୁହାଯାଏ?

✅ ଉତ୍ତର: କୋଷାବରଣୀ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ କୋଷ ଭିତରକୁ କିମ୍ବା ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ କେତେକ ବଛାବଛା ଦ୍ରବଣୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ପ୍ରବେଶ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅର୍ଦ୍ଧପାରଗମ୍ୟ ବା ବରଣାତ୍ମକ ଝିଲ୍ଲୀ କୁହାଯାଏ।

❓.5 ନ୍ୟଷ୍ଟିର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ?

✅ ଉତ୍ତର: ନ୍ୟଷ୍ଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରୋଟି ଅଂଶକୁ ନେଇ ଗଠିତ: ଦ୍ଵି-ସ୍ତରୀୟ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଆବରଣୀ (Nuclear membrane), ତରଳ ନ୍ୟଷ୍ଟିରସ (Nucleoplasm), ନ୍ୟଷ୍ଟିକ (Nucleolus) ଏବଂ କ୍ରୋମାଟିନ୍ ଜାଲିକା (Chromatin network) ଯାହା ପରେ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ଗଠନ କରେ।

❓.6 ଗଲଗି ପିଣ୍ଡର ଗଠନ କିପରି?

✅ ଉତ୍ତର: ଗଲଗି ପିଣ୍ଡ କେତେକ ଚେପ୍ଟା ଥଳୀ କିମ୍ବା ଡଙ୍ଗା ଆକୃତିର ଗଠନକୁ ନେଇ ତିଆରି। ଏହି ଥଳୀଗୁଡ଼ିକୁ 'ସିଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣି' କୁହାଯାଏ ଯାହା ପରସ୍ପର ଉପରେ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି।

❓.7 ରସଧାନୀ (Vacuole) ର ଭୂମିକା ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ରସଧାନୀ ଜଳ, ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ, ଶର୍କରା ଓ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖେ। ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ଏହା ଆକାରରେ ବହୁତ ବଡ଼ ଥାଏ ଏବଂ କୋଷର ସ୍ଫୀତି ଓ କଠିନତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।

❓.8 କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟର ଗଠନ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

✅ ଉତ୍ତର: କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦ୍ଵି-ସ୍ତରୀୟ ଆବରଣୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗିକା। ଏହାର ଭିତରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ 'ଷ୍ଟ୍ରୋମା' କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏଥିରେ ଥିବା ମୁଦ୍ରା ଭଳି ଥାକ ଥାକ ଗଠନକୁ 'ଗ୍ରାନା' କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଥାଏ।

❓.9 ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷର ତିନୋଟି ଲକ୍ଷଣ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ୧) ଏଥିରେ ସୁସଂଗଠିତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ନଥାଏ। ୨) ଆବରଣୀ ଯୁକ୍ତ କୋଷ ଅଙ୍ଗିକା (ଯଥା ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ, ଗଲଗି ପିଣ୍ଡ) ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥାଏ। ୩) କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ସଂଖ୍ୟା ଗୋଟିଏ ହୋଇଥାଏ।

❓.10 ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷର ତିନୋଟି ଲକ୍ଷଣ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ୧) ଏହି କୋଷରେ ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ଏବଂ ଆବରଣୀ ଯୁକ୍ତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଥାଏ। ୨) ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ ଭଳି ଆବରଣୀ ଯୁକ୍ତ ଅଙ୍ଗିକା ରହିଥାଏ। ୩) ଏକାଧିକ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ।

❓.11 ଏକକୋଷୀ ଓ ବହୁକୋଷୀ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ଏକକୋଷୀ ଜୀବର ଶରୀର ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର କୋଷକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୈବିକ କ୍ରିୟା ସେହି ଗୋଟିଏ କୋଷରେ ହୁଏ (ଉଦାହରଣ: ଆମିବା)। ବହୁକୋଷୀ ଜୀବର ଶରୀର ଅନେକ କୋଷରେ ଗଠିତ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ଶ୍ରମ ବିଭାଜନ ହୋଇଥାଏ (ଉଦାହରଣ: ମଣିଷ)।

❓.12 ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରଭେଦ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ ତିନି ପ୍ରକାରର: ୧) ଲ୍ୟୁକୋପ୍ଲାଷ୍ଟ (ବର୍ଣ୍ଣହୀନ, ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରେ), ୨) କ୍ରୋମୋପ୍ଲାଷ୍ଟ (ରଙ୍ଗୀନ, ଫୁଲ ଓ ଫଳକୁ ରଙ୍ଗ ଦିଏ), ୩) କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟ (ସବୁଜ ରଙ୍ଗର, ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କରେ)।

❓.13 ରାଇବୋଜୋମ୍‌ର ଅବସ୍ଥିତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

✅ ଉତ୍ତର: ରାଇବୋଜୋମ୍ କୋଷଜୀବକରେ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ କିମ୍ବା ଅମସୃଣ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍‌ର ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ଲାଗି ରହିଥାଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି କୋଷ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପୁଷ୍ଟିସାର (Protein) ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।

❓.14 DNA ଓ RNA ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ଧାରଣା ଦିଅ।

✅ ଉତ୍ତର: DNA (ଡିଅକ୍ସିରାଇବୋ ନ୍ୟୁକ୍ଲିକ୍ ଏସିଡ୍) ମୁଖ୍ୟତଃ ନ୍ୟଷ୍ଟିର କ୍ରୋମୋଜୋମ୍‌ରେ ଥାଏ ଏବଂ ବଂଶଗତି ଗୁଣର ବାହକ ଅଟେ। RNA (ରାଇବୋ ନ୍ୟୁକ୍ଲିକ୍ ଏସିଡ୍) କୋଷଜୀବକ ଓ ନ୍ୟଷ୍ଟିରେ ଥାଏ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ ପୁଷ୍ଟିସାର ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।

❓.15 ଜିନ୍‌ର ଗୁରୁତ୍ଵ କ'ଣ?

✅ ଉତ୍ତର: ଜିନ୍ ହେଉଛି DNA ର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଖଣ୍ଡ। ଏହା ପିତାମାତାଙ୍କ ଠାରୁ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅପତ୍ୟ (ସନ୍ତାନ) ମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଥାଏ, ତେଣୁ ଜିନ୍‌କୁ ବଂଶଗତିର ଏକକ କୁହାଯାଏ।

❓.16 କୋଷତତ୍ତ୍ଵ କ'ଣ ଏବଂ କିଏ ଦେଇଥିଲେ?

✅ ଉତ୍ତର: ଜୀବବିଜ୍ଞାନୀ ସ୍ଲାଇଡେନ୍ ଓ ସ୍ଵାନ୍ କୋଷତତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ। ଏହି ତତ୍ତ୍ଵ ଅନୁଯାୟୀ "ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ କୋଷକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏବଂ କୋଷ ହେଉଛି ଜୀବନର ମୂଳ ଏକକ।" ପରେ ରୁଡଲଫ୍ ଭିରଚୋ ଯୋଡ଼ିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୂଆ କୋଷ ପୂର୍ବ କୋଷରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

❓.17 ପ୍ରାଣୀକୋଷରେ କୋଷଭିତ୍ତି କାହିଁକି ନଥାଏ?

✅ ଉତ୍ତର: ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ରହୁଥିବାରୁ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବେଶରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଦୃଢ଼ କୋଷଭିତ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରିପାରୁଥିବାରୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ କଙ୍କାଳ ଥିବାରୁ କୋଷଭିତ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ।

❓.18 ମାଇଟୋସିସ୍ ବିଭାଜନର ଗୁରୁତ୍ଵ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ମାଇଟୋସିସ୍ ବିଭାଜନ ଦ୍ଵାରା ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ଘଟିଥାଏ। ପୁରୁଣା କିମ୍ବା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କୋଷଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଶରୀରର କାୟିକ କୋଷରେ ଏହି ପ୍ରକାର ବିଭାଜନ ହୋଇଥାଏ।

❓.19 ମିଓସିସ୍ ବିଭାଜନର ଗୁରୁତ୍ଵ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ମିଓସିସ୍ ବିଭାଜନ କେବଳ ଜନନ କୋଷରେ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଯୁଗ୍ମକ (ଗ୍ୟାମେଟ୍) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏଥିରେ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ସଂଖ୍ୟା ଅଧା ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିରେ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ସଂଖ୍ୟା ସ୍ଥିର ରହେ।

❓.20 କୋଷଜୀବକ ଓ ନ୍ୟଷ୍ଟିଜୀବକ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: କୋଷାବରଣୀ ଏବଂ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଆବରଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ କୋଷଜୀବକ (Cytoplasm) କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ କୋଷ ଅଙ୍ଗିକା ଭାସୁଥାଏ। କିନ୍ତୁ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଆବରଣୀ ଭିତରେ ଥିବା ତରଳ ଅଂଶକୁ ନ୍ୟଷ୍ଟିଜୀବକ (Nucleoplasm) କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ କ୍ରୋମାଟିନ୍ ଜାଲିକା ଥାଏ।

🌟 www.WithTeachers.in 🌟

🔴 ୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (୮ ଗୋଟି) - ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର

❓.1 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷ ଓ ପ୍ରାଣୀ କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଚାରୋଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର:

୧) ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ସେଲ୍ୟୁଲୋଜ୍ ନିର୍ମିତ କୋଷଭିତ୍ତି ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ କୋଷଭିତ୍ତି ନଥାଏ।

୨) ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ ଥାଏ (ଯାହା ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କରେ), କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ଏହା ନଥାଏ।

୩) ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ରସଧାନୀ ଆକାରରେ ବହୁତ ବଡ଼ ଓ ସଂଖ୍ୟାରେ କମ୍ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ଏହା ଛୋଟ ଓ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଥାଏ।

୪) ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ସେଣ୍ଟ୍ରୋଜୋମ୍ ଥାଏ ଯାହା ବିଭାଜନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, କିନ୍ତୁ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ଏହା ନଥାଏ।

❓.2 ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ ଏବଂ ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଚାରୋଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର:

୧) ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷରେ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଆବରଣୀ ଓ ସୁସଂଗଠିତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ନଥାଏ, ମାତ୍ର ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷରେ ଏହା ଥାଏ।

୨) ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷରେ ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ, ଗଲଗି ପିଣ୍ଡ ଭଳି ଆବରଣୀଯୁକ୍ତ ଅଙ୍ଗିକା ନଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷରେ ଥାଏ।

୩) ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷର ଆକାର ସାଧାରଣତଃ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଥାଏ (୧-୧୦ ମାଇକ୍ରୋମିଟର), ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ବଡ଼ ଥାଏ (୫-୧୦୦ ମାଇକ୍ରୋମିଟର)।

୪) ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷରେ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ସଂଖ୍ୟା ଗୋଟିଏ ଥିବା ବେଳେ ସୁନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷରେ ଏକାଧିକ ଥାଏ।

❓.3 ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

✅ ଉତ୍ତର:

ଗଠନ: ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ହେଉଛି କୋଷର ଏକ ଦ୍ଵି-ଆବରଣୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଲାକାର କିମ୍ବା ସିଲିଣ୍ଡର ଆକୃତିର ଅଙ୍ଗିକା। ଏହାର ବାହ୍ୟ ଆବରଣ ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ। ଏହାର ଭିତର ଆବରଣଟି ଭିତର ଆଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗ ହୋଇ ଅନେକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଭଳି ଗଠନ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯାହାକୁ 'କ୍ରିଷ୍ଟା' କୁହାଯାଏ। ଏହାର ନିଜସ୍ଵ DNA ଓ ରାଇବୋଜୋମ୍ ଥାଏ।

କାର୍ଯ୍ୟ: ଶ୍ଵସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଏଠାରେ ଖାଦ୍ୟର ଜାରଣ ଘଟି ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଶକ୍ତି ATP ଆକାରରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହେ, ତେଣୁ ଏହାକୁ କୋଷର ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର (Powerhouse) କୁହାଯାଏ।

❓.4 ନ୍ୟଷ୍ଟିର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

✅ ଉତ୍ତର:

ଗଠନ: ନ୍ୟଷ୍ଟି କୋଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଙ୍ଗିକା ଅଟେ। ଏହା ଏକ ଦ୍ଵି-ସ୍ତରୀୟ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଆବରଣୀ ଦ୍ଵାରା ଆବୃତ ହୋଇଥାଏ ଯେଉଁଥିରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଥାଏ। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ ନ୍ୟଷ୍ଟିରସ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ଏକ ଗୋଲାକାର ନ୍ୟଷ୍ଟିକ (Nucleolus) ଏବଂ ଜାଲକ ସଦୃଶ କ୍ରୋମାଟିନ୍ ଥାଏ ଯାହା କୋଷ ବିଭାଜନ ବେଳେ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ଗଠନ କରେ।

କାର୍ଯ୍ୟ: ନ୍ୟଷ୍ଟି କୋଷର ସମସ୍ତ ଜୈବିକ କ୍ରିୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ତେଣୁ ଏହାକୁ କୋଷର ମସ୍ତିଷ୍କ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ଥିବା କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ବଂଶଗତି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ପିଢ଼ିରୁ ପିଢ଼ିକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରେ।

❓.5 ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍‌ର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରଭେଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ କେବଳ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର:

୧) ଲ୍ୟୁକୋପ୍ଲାଷ୍ଟ: ଏହା ବର୍ଣ୍ଣହୀନ ଏବଂ ଉଦ୍ଭିଦର ଯେଉଁ ଅଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପଡ଼େନାହିଁ ସେଠାରେ ଥାଏ (ଯଥା ଚେର)। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ (ଶ୍ଵେତସାର, ସ୍ନେହସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର) ସଞ୍ଚୟ କରିବା।

୨) କ୍ରୋମୋପ୍ଲାଷ୍ଟ: ଏହା ରଙ୍ଗୀନ (ନୀଳ, ଲାଲ୍, ହଳଦିଆ) ଅଟେ। ଏହା ଫୁଲର ପାଖୁଡ଼ା ଏବଂ ଫଳକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରଙ୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହା ପରାଗସଙ୍ଗମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

୩) କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟ: ଏହା ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଏଥିରେ କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଥାଏ। ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକକୁ ଉପଯୋଗ କରି ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ।

❓.6 ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍‌ର ଗଠନ ଓ ପ୍ରକାରଭେଦ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର:

ଗଠନ: ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ (ER) ହେଉଛି କୋଷଜୀବକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆବରଣୀଯୁକ୍ତ ଜାଲକ ସଦୃଶ ଗଠନ। ଏହା କୋଷାବରଣୀ ଠାରୁ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଆବରଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପି ରହିଥାଏ।

ପ୍ରକାରଭେଦ: ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର:

୧) ଅମସୃଣ ER (RER): ଏହାର ବାହ୍ୟ ପୃଷ୍ଠରେ ରାଇବୋଜୋମ୍ ଲାଗି ରହିଥିବାରୁ ଏହା ଅମସୃଣ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ପୁଷ୍ଟିସାର ସଂଶ୍ଳେଷଣ।

୨) ମସୃଣ ER (SER): ଏଥିରେ ରାଇବୋଜୋମ୍ ନଥାଏ ତେଣୁ ଏହା ମସୃଣ। ଏହା ସ୍ନେହସାର (Lipid) ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ।

❓.7 କୋଷ ବିଭାଜନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ନୂତନ କୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କୋଷ ବିଭାଜନ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର:

୧) ମାଇଟୋସିସ୍: ଏହା ଶରୀରର କାୟିକ କୋଷରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏଥିରେ ଗୋଟିଏ ମାତୃକୋଷ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଦୁଇଟି ସମଗୁଣବିଶିଷ୍ଟ ଅପତ୍ୟ କୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷତ ପୂରଣ ପାଇଁ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ।

୨) ମିଓସିସ୍: ଏହା କେବଳ ପ୍ରଜନନ ଅଙ୍ଗର ଜନନ କୋଷରେ ହୁଏ। ଏଥିରେ ଗୋଟିଏ ମାତୃକୋଷରୁ ଚାରୋଟି ଅପତ୍ୟ କୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯେଉଁଥିରେ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ସଂଖ୍ୟା ମାତୃକୋଷର ଅଧା ଥାଏ। ଏହା ଯୁଗ୍ମକ (ଗ୍ୟାମେଟ୍) ସୃଷ୍ଟି କରେ।

❓.8 ରସଧାନୀ ଓ ଗଲଗି ପିଣ୍ଡର ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ରସଧାନୀ (Vacuole) କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ତରଳ ଓ କଠିନ ପଦାର୍ଥକୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖୁଥିବା ଥଳୀ ଭଳି ଗଠନ, ଯାହା ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରାଣୀ କୋଷରେ ଛୋଟ ଥାଏ। ଏହା କୋଷକୁ ସ୍ଫୀତି ଦିଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଗଲଗି ପିଣ୍ଡ (Golgi Apparatus) କୋଷର ପ୍ୟାକେଜିଂ ବିଭାଗ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ER ରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଗଲଗି ପିଣ୍ଡ ଦ୍ଵାରା ସଂଗୃହିତ ହୋଇ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଛୋଟ ଛୋଟ ଥଳୀ ବା ଭେସିକଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କୋଷର ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ବା ବାହାରକୁ ପ୍ରେରଣ କରାଯାଏ। ଲାଇସୋଜୋମ୍ ଗଠନରେ ମଧ୍ୟ ଗଲଗି ପିଣ୍ଡର ଭୂମିକା ରହିଛି।

🌟 www.WithTeachers.in 🌟

🔴 ମିଶ୍ରିତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ (୩୦ ଗୋଟି) - ବିନା ଉତ୍ତରରେ

❓.1 ଜୀବବିଜ୍ଞାନରେ କୋଷ ଆବିଷ୍କାରର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ଆଲୋଚନା କର।

❓.2 ଶ୍ଵେତ ରକ୍ତ କଣିକା କିପରି ନିଜର ଆକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ ଓ ଏହାର ଲାଭ କ'ଣ?

❓.3 ଡିଫ୍ୟୁଜନ୍ (ବିସରଣ) ପ୍ରକ୍ରିୟା କୋଷାବରଣୀରେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ?

❓.4 ଅସମୋସିସ୍ (ପରାସରଣ) ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷ କିପରି ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରେ?

❓.5 ହାଇପରଟୋନିକ୍ ଦ୍ରବଣରେ ରଖିଲେ ପ୍ରାଣୀ କୋଷର ଅବସ୍ଥା କ'ଣ ହେବ?

❓.6 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷକୁ ହାଇପୋଟୋନିକ୍ ଦ୍ରବଣରେ ରଖିଲେ କାହିଁକି ଫାଟିଯାଏ ନାହିଁ?

❓.7 କ୍ରୋମୋଜୋମ୍, DNA ଏବଂ ଜିନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର।

❓.8 ସେଲ୍ୟୁଲୋଜ୍ ବ୍ୟତୀତ କୋଷଭିତ୍ତିରେ ଆଉ କେଉଁ ଉପାଦାନ ଥାଇପାରେ?

❓.9 ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆର ଭିତର ଆବରଣ ଅଧିକ ଭାଙ୍ଗଯୁକ୍ତ ହେବାର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ କ'ଣ?

❓.10 ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣରେ କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟର ଗ୍ରାନା ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରୋମାର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଲଗା କିପରି?

❓.11 ଏଣ୍ଡୋସାଇଟୋସିସ୍ କ'ଣ ଏବଂ ଆମିବା ଏହାକୁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରେ?

❓.12 କୋଷାବରଣୀର 'ତରଳ ମୋଜାଇକ୍ ମଡେଲ' (Fluid Mosaic Model) ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ବୁଝାଅ।

❓.13 ନ୍ୟଷ୍ଟିକ (Nucleolus) ର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା କ'ଣ?

❓.14 ଭୂତାଣୁ (Virus) ମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୋଷତତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି ନୁହେଁ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ।

❓.15 ଜୀବକୋଷର 'ପ୍ୟାକେଜିଂ ବିଭାଗ' କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ଏବଂ କାହିଁକି?

❓.16 ଯକୃତ କୋଷରେ ମସୃଣ ଏଣ୍ଡୋପ୍ଲାଜମିକ୍ ରେଟିକୁଲମ୍ (SER) ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା କ'ଣ?

❓.17 ଉଦ୍ଭିଦର ଫଳ ପାଚିଲେ ତାହାର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେଉଁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିଡ୍ ଯୋଗୁଁ ହୁଏ?

❓.18 ଜୀବର ବୃଦ୍ଧି କେବଳ କୋଷର ଆକାର ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ହୁଏ ନା କୋଷର ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ହୁଏ?

❓.19 ମିଓସିସ୍ କୋଷ ବିଭାଜନ ନହେଲେ ବଂଶାନୁକ୍ରମରେ କ'ଣ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜିବ?

❓.20 କୋଷଜୀବକ (Cytoplasm) ରେ ଭାସୁଥିବା ତିନୋଟି ଆବରଣୀ ବିହୀନ ଅଙ୍ଗିକାର ନାମ ଲେଖ।

❓.21 ପ୍ରାକ୍-ନ୍ୟଷ୍ଟୀୟ କୋଷର କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ (Nucleoid) କ'ଣ?

❓.22 ସେଣ୍ଟ୍ରିଓଲ୍ କେଉଁଠାରେ ଥାଏ ଏବଂ କେବେ ସକ୍ରିୟ ହୁଏ?

❓.23 କୋଷାବରଣୀରେ ଲିପିଡ୍ ସ୍ତରର ମହତ୍ତ୍ଵ କ'ଣ?

❓.24 ଗୋଟିଏ ସ୍ନାୟୁ କୋଷର ଲମ୍ବା ଆକୃତି ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସହ କିପରି ଖାପ ଖାଏ?

❓.25 ସ୍ପିଣ୍ଡଲ ତନ୍ତୁ (Spindle fiber) ମାଇଟୋସିସ୍ ବିଭାଜନରେ କି ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ?

❓.26 ଟୋନୋପ୍ଲାଷ୍ଟ କ'ଣ ଏବଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

❓.27 ଏକାଧିକ ରାଇବୋଜୋମ୍ ମିଶି ଗଠନ କରୁଥିବା ଶୃଙ୍ଖଳକୁ କ'ଣ କୁହାଯାଏ?

❓.28 କୋଷ ମୃତ୍ୟୁ (Apoptosis) ରେ ଲାଇସୋଜୋମ୍ ର ଭୂମିକା କିପରି?

❓.29 ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷର ମଧ୍ୟପଟଳିକା (Middle lamella) କେଉଁ ଉପାଦାନରେ ଗଠିତ?

❓.30 କୋଷିୟ ଶ୍ଵସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠାରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ?

🌟 www.WithTeachers.in 🌟