📌 ୧. ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ କ'ଣ? (Introduction)

ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଶକ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ରୋଷେଇ କରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଲୁଅ ଜଳାଇବା, ଗାଡ଼ି ଚଳାଇବା, ଏବଂ ଶିଳ୍ପ କାରଖାନାରେ ମେସିନ୍ ଚଲାଇବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଏକ ନିତ୍ୟାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପାଦାନ।

• ଉତ୍ସ: ଶକ୍ତି ମୁଖ୍ୟତଃ କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ପ୍ରାକୃତିକ ବାଷ୍ପ, ୟୁରାନିୟମ୍ ଏବଂ ବହୁଥିବା ଜଳ କିମ୍ବା ସୌରକିରଣରୁ ମିଳିଥାଏ।

📊 ୨. ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳର ପ୍ରକାରଭେଦ (Classification of Energy Resources)

ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ:

୧. ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ (Conventional Sources): ଜାଳେଣି କାଠ, ଘସି ବା ଛାଣ (Cow dung cake), କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି (ଜଳ ଓ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍)।

୨. ଅପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ (Non-Conventional Sources): ସୌର ଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି, ଜୁଆର ଶକ୍ତି, ଭୂ-ତାପଜ ଶକ୍ତି, ଜୈବ ବାଷ୍ପ (Biogas) ଏବଂ ପାରମାଣବିକ ଶକ୍ତି।

🪨 ଭାଗ ୧: ପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳ (Conventional Energy Sources)

୧. କୋଇଲା (Coal) ⬛

ଭାରତରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ ହେଉଛି କୋଇଲା। ଏହାକୁ ଦେଶର ଉଦ୍ୟୋଗିକ ବିକାଶର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର କୁହାଯାଏ। କୋଇଲା ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ। ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକ ମାଟି ତଳେ ପୋତିହୋଇ ଉତ୍ତାପ ଓ ଚାପ ଯୋଗୁଁ କୋଇଲାରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି।

କୋଇଲାର ପ୍ରକାର (ଅଙ୍ଗାରକ ବା Carbon ର ମାତ୍ରା ଅନୁସାରେ):

• 🥇 ଆନ୍ଥ୍ରାସାଇଟ୍ (Anthracite): ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାନର କଠିନ କୋଇଲା। ଏଥିରେ ୮୦% ରୁ ଅଧିକ ଅଙ୍ଗାରକ ଥାଏ। ଏହା କମ୍ ଧୂଆଁ ଓ ଅଧିକ ଉତ୍ତାପ ଦିଏ।

• 🥈 ବିଟୁମିନସ୍ (Bituminous): ବ୍ୟବସାୟିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏଥିରେ ୬୦% ରୁ ୮୦% ଅଙ୍ଗାରକ ଥାଏ। ଲୁହା କାରଖାନାରେ ଲୌହପିଣ୍ଡ ତରଳାଇବା ପାଇଁ ଏହା ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ।

• 🥉 ଲିଗ୍‌ନାଇଟ୍ (Lignite): ଏହା ନିମ୍ନ ମାନର ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗର କୋଇଲା। ଏହା ନରମ ଏବଂ ଏଥିରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଅଧିକ ଥାଏ। (ମୁଖ୍ୟ ଖଣି: ତାମିଲନାଡୁର ନେଭେଲି - Neyveli)।

• 🪵 ପିଟ୍ (Peat): ଏହା ସର୍ବନିମ୍ନ ମାନର। ଜଳାଭୂମିରେ ଗଛଲତା ପଚିଶଢ଼ି ଏହା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏଥିରେ ଅଙ୍ଗାରକ ମାତ୍ରା ସବୁଠୁ କମ୍ ଓ ଧୂଆଁ ବହୁତ ବାହାରେ।

ଭାରତରେ କୋଇଲାର ବଣ୍ଟନ:

• ଗଣ୍ଡୱାନା ଯୁଗ (Gondwana Coal): ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ତଳର ପୁରୁଣା କୋଇଲା। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଧାତବ ଶିଳ୍ପରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

  • ଅଞ୍ଚଳ: ଦାମୋଦର ଉପତ୍ୟକା (ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ-ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ)। ମୁଖ୍ୟ ଖଣି - ଝରିଆ, ରାଣୀଗଞ୍ଜ, ବୋକାରୋ। ଓଡ଼ିଶାର (ମହାନଦୀ ଉପତ୍ୟକା) ତାଳଚେର, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଇତ୍ୟାଦି।

• ଟର୍ସିଆରୀ ଯୁଗ (Tertiary Coal): ପ୍ରାୟ ୫୫ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ତଳର। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ (ଆସାମ, ମେଘାଳୟ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ) ରେ ମିଳେ।

୨. ଖଣିଜ ତୈଳ ବା ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (Petroleum / Mineral Oil) 🛢️

କୋଇଲା ପରେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ହେଉଛି ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ। ଯାନବାହନ ଚଳାଇବା, ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ରାସାୟନିକ ଶିଳ୍ପ (ସାର, କୃତ୍ରିମ ସୂତା, ପ୍ରସାଧନ ସାମଗ୍ରୀ) ରେ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହା ଏତେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଯେ ଏହାକୁ 'ତରଳ ସୁନା' (Liquid Gold) ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

• ଅବସ୍ଥିତି: ଅବକ୍ଷିପ୍ତ ଶିଳାର ଫାଟ ବା ଆଣ୍ଟିକ୍ଲାଇନ୍ (Anticline) ଭାଙ୍ଗରେ ଏହା ଜମା ହୋଇ ରହେ।

• ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଖଣି:

  • 🌊 ମୁମ୍ବାଇ ହାଇ (Mumbai High): ଭାରତର ମୋଟ ଉତ୍ପାଦନର ପ୍ରାୟ ୬୩% କେବଳ ଏହି ଆରବ ସାଗର ସ୍ଥିତ ଖଣିରୁ ମିଳେ।

  • 🏜️ ଗୁଜରାଟ: ପ୍ରାୟ ୧୮% ତୈଳ ଏଠାରୁ ମିଳେ। ପ୍ରମୁଖ ଖଣି ହେଉଛି 'ଅଙ୍କଲେଶ୍ୱର' ଏବଂ 'କାଲୋଲ'।

  • ⛰️ ଆସାମ: ଏହା ଭାରତର ସର୍ବପୁରାତନ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ରାଜ୍ୟ (୧୬%)। ପ୍ରମୁଖ ଖଣି: ଦିଗବୋଇ (Digboi), ନାହାରକାଟିଆ ଏବଂ ମୋରାନ୍-ହୁଗ୍ରିଜାନ୍।

୩. ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ବା ବାଷ୍ପ (Natural Gas) 🔥

ଏହା ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ। ଏହାକୁ ଉଭୟ ଇନ୍ଧନ ଓ ଶିଳ୍ପ କଞ୍ଚାମାଲ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ କମ୍ ନିର୍ଗତ କରୁଥିବାରୁ ଏହା ପରିବେଶ ପାଇଁ ଭଲ। ପରିବହନ ପାଇଁ CNG (Compressed Natural Gas) ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

• ପ୍ରମୁଖ ଭଣ୍ଡାର: କ୍ରିଷ୍ଣା-ଗୋଦାବରୀ ଅବବାହିକା, ମୁମ୍ବାଇ ହାଇ, ଆଣ୍ଡାମାନ-ନିକୋବର ଏବଂ କାମ୍ବେ ଉପସାଗର।

• HVJ ପାଇପଲାଇନ୍: ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ୟାସ୍ ପାଇପଲାଇନ୍ ହେଉଛି ହାଜିରା-ବିଜୟପୁର-ଜଗଦୀଶପୁର (HVJ) ପାଇପଲାଇନ୍ ଯାହା ପ୍ରାୟ ୧୭୦୦ କି.ମି. ଲମ୍ବ। ଏହା ମୁମ୍ବାଇ ହାଇ ଏବଂ ବେସିନ୍‌ର ଗ୍ୟାସ୍‌କୁ ଉତ୍ତର ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତର ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳରେ ପହଞ୍ଚାଏ।

୪. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି (Electricity) ⚡

ଆଧୁନିକ ବିଶ୍ୱରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ବ୍ୟବହାର ଏକ ଦେଶର ବିକାଶର ମାପକାଠି ଅଟେ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରେ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ:

• 💧 ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ (Hydro Electricity): ବହୁଥିବା ଜଳର ସ୍ରୋତକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଟର୍ବାଇନ୍ (Turbine) ବୁଲାଇ ଏହା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ। ଏହା ଏକ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ଏବଂ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତି। (ଉଦାହରଣ: ଭାକ୍ରା-ନାଙ୍ଗଲ, ହୀରାକୁଦ ଆଦି ବହୁମୁଖୀ ପ୍ରକଳ୍ପ)।

• 🏭 ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ (Thermal Electricity): କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଜାଳି ପାଣିକୁ ଫୁଟାଇ ବାଷ୍ପ କରି ଟର୍ବାଇନ୍ ବୁଲାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ। ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୩୧୦ ରୁ ଅଧିକ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଅଛି (ଯେପରିକି ଓଡ଼ିଶାର ତାଳଚେର)। ଏହା ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ଇନ୍ଧନ ବ୍ୟବହାର କରେ।

☀️ ଭାଗ ୨: ଅପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ (Non-Conventional Energy Sources)

ପାରମ୍ପରିକ ଇନ୍ଧନ ସରିଯାଉଥିବାରୁ ଏବଂ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ଆମକୁ ଏବେ ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି।

୧. ପାରମାଣବିକ ବା ଆଣବିକ ଶକ୍ତି (Nuclear Energy) ⚛️

ଅଣୁ (Atoms) ର ଗଠନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଏହି ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ୟୁରାନିୟମ୍ (Uranium) ଏବଂ ଥୋରିୟମ୍ (Thorium) ଭଳି ତେଜସ୍କ୍ରିୟ ପଦାର୍ଥର ଆଣବିକ ବିଭାଜନ (Fission) ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଚୁର ଉତ୍ତାପ ବାହାରେ, ଯାହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୃଷ୍ଟିରେ ଲାଗେ।

• ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନ: ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ରାଜସ୍ଥାନର ଆରାବଳୀ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳରେ ୟୁରାନିୟମ୍ ମିଳେ। କେରଳର ସମୁଦ୍ର କୂଳର ମୋନାଜାଇଟ୍ ବାଲି (Monazite sand) ରୁ ପ୍ରଚୁର ଥୋରିୟମ୍ ମିଳେ।

• ଭାରତର ୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ପାରମାଣବିକ କେନ୍ଦ୍ର: ୧. ତାରାପୁର (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର) - ଭାରତର ପ୍ରଥମ କେନ୍ଦ୍ର

  ୨. ରାୱତଭଟା (ରାଜସ୍ଥାନ)

  ୩. କାଲପକ୍କମ୍ (ତାମିଲନାଡୁ)

  ୪. ନାରୋରା (ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ)

  ୫. କାକ୍ରାପାର (ଗୁଜରାଟ)

  ୬. କୈଗା (କର୍ଣ୍ଣାଟକ)

୨. ସୌର ଶକ୍ତି (Solar Energy) 🌞

ଭାରତ ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମମଣ୍ଡଳୀୟ ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ସୌର ଶକ୍ତିର ପ୍ରଚୁର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି।

• କୌଶଳ: ଫଟୋଭୋଲ୍ଟାଇକ୍ (Photovoltaic - PV) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣକୁ ସିଧାସଳଖ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ।

• ବୃହତ୍ କେନ୍ଦ୍ର: ଗୁଜରାଟର ଭୁଜ ନିକଟସ୍ଥ 'ମାଧାପୁର' ଠାରେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୌରଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ରହିଛି (ଯେଉଁଠାରେ ଖୀର ଥଣ୍ଡା କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ)। ଏହା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଘସି ଓ ଜାଳେଣି କାଠ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଉଛି।

୩. ପବନ ଶକ୍ତି (Wind Energy) 🌬️

ପବନ କଳ (Windmills) ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ।

• ପ୍ରମୁଖ ଅଞ୍ଚଳ: ଭାରତରେ ପବନ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନରେ ତାମିଲନାଡୁ ଅଗ୍ରଣୀ ଅଟେ। ତାମିଲନାଡୁର ନାଗରକୋଇଲ (Nagercoil) ଠାରୁ ମଦୁରାଇ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ବିଶାଳ ପବନ ଚକ୍ର ଫାର୍ମ ରହିଛି। ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଗୁଜରାଟ, କେରଳ ଓ ଲକ୍ଷାଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ଜୈସଲମେର ମଧ୍ୟ ପବନ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଦେଶରେ ପରିଚିତ।

୪. ଜୈବ ବାଷ୍ପ (Biogas / Gobar Gas) 🌱

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଅଦରକାରୀ ଗୁଳ୍ମ, କୃଷି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ, ଏବଂ ପଶୁ ଓ ମଣିଷଙ୍କ ମଳମୂତ୍ରକୁ ଏକତ୍ର ପଚାଇ ଏହି ବାଷ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ। ଯେହେତୁ ଗୋବର ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ, ଏହାକୁ ଗାଁରେ 'ଗୋବର ଗ୍ୟାସ୍' କୁହାଯାଏ।

• ଫାଇଦା: ଜାଳେଣି କାଠ ଏବଂ ଘସି ଜାଳିବା ଅପେକ୍ଷା ଜୈବ ବାଷ୍ପରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତାପ ମିଳେ ଏବଂ ଏହା ଧୂଆଁମୁକ୍ତ। ଏଥିରୁ ବାହାରୁଥିବା ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ଏକ ଉନ୍ନତ ମାନର ଖତ (Manure) ଭାବରେ ବିଲରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ।

୫. ଜୁଆର ଶକ୍ତି (Tidal Energy) 🌊

ସମୁଦ୍ରର ଢେଉ ବା ଜୁଆରକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ। ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ନଦୀ ମୁହାଣରେ ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ। ଜୁଆର ଆସିଲେ ପାଣି ବନ୍ଧ ଭିତରକୁ ପଶେ ଏବଂ ଫେରିଲା ବେଳେ ଟର୍ବାଇନ୍ ଦେଇ ଯିବା ଯୋଗୁଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

• ସ୍ଥାନ: ଗୁଜରାଟର ଖମ୍ବାତ୍ ଉପସାଗର (Gulf of Khambhat), କଚ୍ଛ ଉପସାଗର (Gulf of Kutch) ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦରବନ (ଗଙ୍ଗା ବଦ୍ୱୀପ) ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହାର ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି।

୬. ଭୂ-ତାପଜ ଶକ୍ତି (Geothermal Energy) 🌋

ପୃଥିବୀର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଉତ୍ତାପକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଭୂ-ତାପଜ ଶକ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଭୂତଳ ଜଳ ଗଭୀରକୁ ଯାଇ ମାଗ୍ମା (Magma) ର ସମ୍ପର୍କରେ ଆସି ଗରମ ହୁଏ, ତାହା ବାଷ୍ପ ଆକାରରେ ବାହାରକୁ ଆସେ (ଯେପରିକି ଗରମ ପାଣି ଝରଣା)। ଏହି ବାଷ୍ପକୁ ଟର୍ବାଇନ୍ ବୁଲାଇବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।

• ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ: ଭାରତରେ ଏଥିପାଇଁ ଦୁଇଟି ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଛି:

  ୧. ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପାର୍ବତୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ଥିବା 'ମଣିକରଣ' (Manikaran)।

  ୨. ଲଦାଖର 'ପୁଗା ଉପତ୍ୟକା' (Puga Valley)।

🛡️ ୩. ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳର ସଂରକ୍ଷଣ (Conservation of Energy Resources)

ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। କୃଷି, ଶିଳ୍ପ ଓ ପରିବହନ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ୁଛି। ତେଣୁ ନିରନ୍ତର ବିକାଶ (Sustainable Development) ପାଇଁ ଶକ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଅପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ନିହାତି ଜରୁରୀ।

• 💡 "ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ ହିଁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ" (Energy saved is energy produced): ଏହା ହେଉଛି ଆମର ମୂଳମନ୍ତ୍ର।

• ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ:

  ୧. ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗାଡ଼ି ବଦଳରେ ସର୍ବସାଧାରଣ ପରିବହନ (Public transport) ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ପେଟ୍ରୋଲ୍ ବଞ୍ଚିବ।

  ୨. ବ୍ୟବହାର ନଥିବା ସମୟରେ ଘରର ବଲ୍ବ୍ (Bulb) ଓ ପଙ୍ଖା (Fan) ବନ୍ଦ କରିବା।

  ୩. ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟକାରୀ ଉପକରଣ (ଯେପରିକି LED ବଲ୍ବ୍, ଷ୍ଟାର୍ ରେଟିଂ ଥିବା ମେସିନ୍) ବ୍ୟବହାର କରିବା।

  ୪. ଅପାରମ୍ପରିକ ଶକ୍ତି (ସୌର, ପବନ) ର ବ୍ୟବହାର ଅଧିକରୁ ଅଧିକ କରିବା।