👉 ପୁରା ନାମ: ମୋହନଦାସ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀ।

• 👉 ଜନ୍ମ: ୧୮୬୯ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୨ ତାରିଖ (ଗୁଜୁରାଟର ପୋରବନ୍ଦର ଠାରେ)।
• 👉 ପିତା ଓ ମାତା: କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ପୁତଲିବାଇ।
• 👉 ପତ୍ନୀ: କସ୍ତୁରବା ଗାନ୍ଧୀ।
• 👉 ଇଂଲଣ୍ଡ ଯାତ୍ରା: ୧୮୮୮ ମସିହାରେ ବାରିଷ୍ଟରୀ ପଢିବା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୮୯୧ରେ ଭାରତ ଫେରି ଆଇନ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

୨. ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ (South Africa Phase) 🌍

• 👉 ୧୮୯୩ ମସିହା: ଦାଦା ଅବଦୁଲା ନାମକ ଜଣେ ମୁସଲମାନ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଓକିଲାତି କରିବା ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଗଲେ।
• 👉 ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତି: ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣକାୟ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଓ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ଗୋରା ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କଲେ।
• 👉 ନାଟାଲ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ: ୧୮୯୪ ମସିହାରେ ଏହି ରାଜନୈତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠନ କଲେ।
• 👉 ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓପିନିୟନ୍: ଏହି ନାମରେ ଏକ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ପ୍ରକାଶ କଲେ।
• 👉 ସତ୍ୟାଗ୍ରହ: ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ (ସତ୍ୟ + ଅହିଂସା) ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ।

୩. ଭାରତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ (Return to India) 🇮🇳

• 👉 ୧୯୧୫ ଜାନୁୟାରୀ ୯: ଗାନ୍ଧିଜୀ ଭାରତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ (ଏହି ଦିନକୁ ଏବେ 'ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟ ଦିବସ' ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ)।
• 👉 ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁ: ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ଗୋଖଲେ।
• 👉 ମହାତ୍ମା ଉପାଧି: ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ 'ମହାତ୍ମା' ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ।
• 👉 ସାବରମତୀ ଆଶ୍ରମ: ୧୯୧୬ ମସିହାରେ ଅହମ୍ମଦାବାଦ ନିକଟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

୪. ଭାରତରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆନ୍ଦୋଳନ (Early Movements) 🔥

କ) ଚମ୍ପାରନ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ (୧୯୧୭) - ବିହାର:

• 👉 ଏହା ଭାରତରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସଫଳ ଆନ୍ଦୋଳନ।
• 👉 କାରଣ: ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଜମିର ୨୦ ଭାଗରୁ ୩ ଭାଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୀଳଚାଷ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିଲା (ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା)।
• 👉 ଫଳାଫଳ: ଇଂରେଜ ସରକାର ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଚ୍ଛେଦ କଲେ।

ଖ) ଖେଡ୍ଡା ଆନ୍ଦୋଳନ (୧୯୧୮) - ଗୁଜୁରାଟ:

• 👉 କାରଣ: ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଯୋଗୁଁ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇଂରେଜ ସରକାର ରାଜସ୍ୱ (Tax) ଛାଡ଼ କଲେ ନାହିଁ।
• 👉 ଫଳାଫଳ: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ହେଲା ଏବଂ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜସ୍ୱ ଛାଡ଼ କଲେ। ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଗ) ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଲୁଗାକଳ ଆନ୍ଦୋଳନ (୧୯୧୮) - ଗୁଜୁରାଟ:

• 👉 କାରଣ: ମାଲିକମାନେ 'ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍' ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିନେବାରୁ ଶ୍ରମିକମାନେ ଆନ୍ଦୋଳନ କଲେ।
• 👉 ପଦକ୍ଷେପ: ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏଠାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଅନଶନ (Hunger Strike) କରିଥିଲେ।
• 👉 ଫଳାଫଳ: ମାଲିକମାନେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମଜୁରୀ ୩୫% ବୃଦ୍ଧି କଲେ।

୫. ରାଓଲତ୍ ଆଇନ (୧୯୧୯) ⚖️

• 👉 ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ବିଦ୍ରୋହ ଓ ବିପ୍ଳବକୁ ଦମନ କରିବା।
• 👉 ବ୍ୟବସ୍ଥା: ବିନା ବିଚାରରେ ଯେକୌଣସି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ଗିରଫ କରି ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇ ପାରିବ।
• 👉 ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତ: ଏହାକୁ ସେ 'କଳା ଆଇନ' (Black Act) ବୋଲି କହିଥିଲେ।

୬. ଜାଲିଆନାୱାଲା ବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ (୧୯୧୯) 🔫

• 👉 ତାରିଖ: ୧୯୧୯ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ୧୩ (ବୈଶାଖୀ ଉତ୍ସବ ଦିନ)।
• 👉 ସ୍ଥାନ: ଅମୃତସର (ପଞ୍ଜାବ)।
• 👉 ଘଟଣା: ଡକ୍ଟର ସତ୍ୟପାଲ ଓ ସୈଫୁଦ୍ଦିନ କିଚଲୁଙ୍କ ଗିରଫଦାରୀ ପ୍ରତିବାଦରେ ଏକ ସାଧାରଣ ସଭା ହେଉଥିଲା। ଜେନେରାଲ ଡାୟାର ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଗୁଳି ଚାଳନା କଲେ।
• 👉 ଫଳାଫଳ: ଶହ ଶହ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲା। ଏହାର ପ୍ରତିବାଦରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ 'କାଇଜର୍-ଇ-ହିନ୍ଦ୍' ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର 'ନାଇଟ୍' (Knight) ଉପାଧି ତ୍ୟାଗ କଲେ।