ଗଣିତରେ ସଂରଚନା (ପୃଷ୍ଠା 1 to 6) – Book Q A Class 6 ଗଣିତ ପ୍ରକାଶ Math
ପୃଷ୍ଠା -୦୨
📝 ଆସ ବୁଝିବା (Let's understand)
🤔 ପ୍ରଶ୍ନ 1: ତୁମେ ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଉଦାହରଣ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର, ଯେଉଁଠାରେ ଗଣିତ ଆମକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ?
💡 ଉତ୍ତର 1: ଗଣିତ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ପ୍ରତିଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିରନ୍ତର ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହାର କେତେକ ଉଦାହରଣ ହେଲା:
-
🛒 ଦୋକାନ ବା ବଜାରରୁ ଜିନିଷ କିଣିବା ଏବଂ ଟଙ୍କା ପଇସାର ସଠିକ୍ ହିସାବ ରଖିବା।
-
🍲 ରୋଷେଇ କରିବା ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଉପାଦାନର ସଠିକ୍ ମାପ ବା ଓଜନ କରିବା।
-
⏰ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଘଣ୍ଟା ଦେଖି ସମୟ ପରିଚାଳନା ଏବଂ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଦେଖି ଦିନ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବା।
-
🏦 ବ୍ୟାଙ୍କରେ ନିଜର ଟଙ୍କା ଜମା କରିବା, ଉଠାଣ କରିବା ଏବଂ ସୁଧ ହିସାବ କରିବା।
-
🏏 ଖେଳିବା ସମୟରେ ଖେଳର ସ୍କୋର୍ ଗଣନା କରିବା କିମ୍ବା ଖେଳ ପଡ଼ିଆର ଦୂରତା ମାପିବା।
🚀 ପ୍ରଶ୍ନ 2: ଗଣିତ କିପରି ମାନବିକତାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ?
🌍 ଉତ୍ତର 2: ମାନବ ସମାଜର ଉନ୍ନତି, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ଓ ସଭ୍ୟତାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ଗଣିତର ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ରହିଛି। ଏହାର କେତେକ ଦିଗ ହେଲା:
-
🔬 ବିଜ୍ଞାନର ବିଭିନ୍ନ ପରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନୂତନ ଔଷଧର ଚିହ୍ନଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୂଆ ଆବିଷ୍କାର କରିବାରେ।
-
📊 ଆମ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବାରେ।
-
🏗️ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ବା ବାସ୍ତୁବିଦ୍ୟା ସାହାଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଟିଳ ପୋଲ, ସୁଦୃଢ଼ କୋଠାଘର ଏବଂ ସଡ଼କପଥ ନିର୍ମାଣ କରିବାରେ।
-
💻 ଆମର ସୂଚନା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଟିଭି, ମୋବାଇଲ୍, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଦ୍ଭାବନ କରିବାରେ।
-
✈️ ଯାତାୟାତକୁ ସୁଗମ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ କରିବା ପାଇଁ ସାଇକେଲ, ରେଳଗାଡ଼ି, ମୋଟର କାର୍ ଏବଂ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଆଦି ଯାନବାହନ ନିର୍ମାଣ କରିବାରେ।
ଆସ ବୁଝିବା page -3
📝 ପ୍ରଶ୍ନ 1: ସାରଣୀ 1 ରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିର ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମରେ ଥିବା ସଂରଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁଛ କି?
ଉତ୍ତର -
-
ସମସ୍ତ 1 (All 1s) : 🟢 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1...
-
ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା (Counting numbers) : 🧮 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7...
-
ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା (Odd numbers) : 🔵 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13...
-
ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା (Even numbers) : 🔴 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14...
-
ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା (Triangular numbers) : 🔺 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28...
-
ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା (Square numbers) : 🟩 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49...
-
ଘନ ସଂଖ୍ୟା (Cube numbers) : 🧊 1, 8, 27, 64, 125, 216...
-
ବିରହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା (Fibonacci numbers) : 🌀 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21...
-
2 ଆଧାର ବିଶିଷ୍ଟ ଘାତସଂଖ୍ୟା (Powers of 2) : ⚡ 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64...
-
3 ଆଧାର ବିଶିଷ୍ଟ ଘାତ ସଂଖ୍ୟା (Powers of 3) : ✨ 1, 3, 9, 27, 81, 243, 729...
📝 ପ୍ରଶ୍ନ 2: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା ଲେଖି ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମ ପରେ, ଯେଉଁ ନିୟମରେ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମଟି ଲେଖାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ ।
💡 ଉତ୍ତର 2: ତଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମର ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ନିୟମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା, ଯାହାକୁ ଆପଣ ଖାତାରେ ଲେଖିପାରିବେ:
1. ସମସ୍ତ 1 (All 1s)
🔢 କ୍ରମ: 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 1, 1, 1
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦର ମୂଲ୍ୟ ସର୍ବଦା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହି କେବଳ 1 ହିଁ ହୋଇଥାଏ।
2. ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା (Counting numbers)
🔢 କ୍ରମ: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 8, 9, 10
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟାରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ 1 ଯୋଗ କରାଯାଏ (+1)।
3. ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା (Odd numbers)
🔢 କ୍ରମ: 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 15, 17, 19
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟାରେ 2 ଯୋଗ କରାଯାଏ (+2)।
4. ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା (Even numbers)
🔢 କ୍ରମ: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 16, 18, 20
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟାରେ 2 ଯୋଗ କରାଯାଏ (+2)।
5. ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା (Triangular numbers)
🔢 କ୍ରମ: 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 36, 45, 55
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ପାଇବା ପାଇଁ, ପୂର୍ବ ପଦରେ କ୍ରମାଗତ ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା (ଯଥା: +2, +3, +4, +5...) ଯୋଗ କରାଯାଇଥାଏ।
6. ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା (Square numbers)
🔢 କ୍ରମ: 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 64, 81, 100
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମଟି ଗଣନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ନିଜ ସହ ନିଜର ଗୁଣନଫଳ (ଅର୍ଥାତ୍ ବର୍ଗ) କୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଛି।
7. ଘନ ସଂଖ୍ୟା (Cube numbers)
🔢 କ୍ରମ: 1, 8, 27, 64, 125, 216...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 343, 512, 729
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମଟି ଗଣନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଘନ (ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ନିଜ ସହ ତିନିଥର ଗୁଣିବା) କୁ ନେଇ ଗଠିତ।
8. ବିରହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା (Fibonacci numbers)
🔢 କ୍ରମ: 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 34, 55, 89
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ତା'ର ଠିକ୍ ପୂର୍ବ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ।
9. 2 ଆଧାର ବିଶିଷ୍ଟ ଘାତସଂଖ୍ୟା (Powers of 2)
🔢 କ୍ରମ: 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 128, 256, 512
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସର୍ବଦା 2 ଦ୍ୱାରା ଗୁଣାଯାଇଥାଏ।
10. 3 ଆଧାର ବିଶିଷ୍ଟ ଘାତ ସଂଖ୍ୟା (Powers of 3)
🔢 କ୍ରମ: 1, 3, 9, 27, 81, 243, 729...
➡️ ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟା: 2187, 6561, 19683
📌 ନିୟମ: ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା ପାଇଁ ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସର୍ବଦା 3 ଦ୍ୱାରା ଗୁଣାଯାଇଥାଏ।
ପୃଷ୍ଠା (5-6)
ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ସାରଣୀ ୨ ରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମର ଚିତ୍ରିତ ଉପସ୍ଥାପନାକୁ ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର। 🖍️

ଉତ୍ତର


📝 ପ୍ରଶ୍ନ ୨: 1,3,6,10,15, ... କୁ କାହିଁକି ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ?
1,4, 9, 16, 25, ... କୁ କାହିଁକି ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା ବା ବର୍ଗ କୁହାଯାଏ?
1,8,27,64, 125, ... କୁ କାହିଁକି ଘନ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ?
💡 ଉତ୍ତର ୨: ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକୃତି ସହ ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁଁ ଏପରି ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି:
-
🔺 ୧, ୩, ୬, ୧୦, ୧୫... ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ଦୁ ମାଧ୍ୟମରେ ସଜାଇଲେ ଏହା ଏକ ସମବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ ଆକାର ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ।
-
🟩 ୧, ୪, ୯, ୧୬... ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ ଲମ୍ବ ଓ ଓସାର ଥିବା ବର୍ଗଚିତ୍ର (Square grid) ଆକାରରେ ସଜାଇ ହେଉଥିବାରୁ ଏହା ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା।
-
🧊 ସେହିପରି ୧, ୮, ୨୭, ୬୪... ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ଲକ୍ ବା ଛୋଟ ଘନକ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାନ ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବଡ଼ ଘନ ବା ବାକ୍ସ (Cube) ଆକାରରେ ସଜାଇ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଘନ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ।
📝 ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ତୁମେମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବ ଯେ, 36 ହେଉଛି ଏକ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଏକ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା । ଅର୍ଥାତ୍ 36ଟି ବିନ୍ଦୁକୁ ନେଇ ଉଭୟ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ଚିତ୍ର ଏବଂ ବର୍ଗଚିତ୍ରରେ ସଂପୂର୍ଣରୂପେ ସଜାଇ ପାରିବା । ତୁମ ଖାତାରେ ଚିତ୍ର କରି ଏହାକୁ ଦେଖାଅ । ତୁମେ ଏହିପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ସଂଖ୍ୟାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଚିତ୍ରିତ ଉପସ୍ଥାପନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।
💡 ଉତ୍ତର ୩: ୩୬ କୁ ବର୍ଗାକାରରେ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ୬ଟି ଧାଡ଼ି ଓ ୬ଟି ସ୍ତମ୍ଭ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ସମାନ ଗ୍ରିଡ୍ (6x6) ଅଙ୍କନ କରିହେବ। ସେହିପରି, ତ୍ରିକୋଣୀୟ ଚିତ୍ର ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ତଳେ ୮ଟି ବିନ୍ଦୁ ରଖି ତା' ଉପରେ କ୍ରମଶଃ ୭, ୬, ୫, ୪, ୩, ୨, ଏବଂ ୧ ବିନ୍ଦୁ ସଜାଇ ତ୍ରିଭୁଜ ଅଙ୍କନ କରିହେବ।

ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ୧ କିମ୍ବା ୧୨୨୫ ଯାହା ଉଭୟ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ଏବଂ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ।
ପ୍ରଶ୍ନ

ଉତ୍ତର - 
ପ୍ରଶ୍ନ

ଉତ୍ତର
