ନୂତନ ଅଭ୍ୟୁଦୟ : ସହର ଓ ରାଜ୍ୟ – Additional Questions Class 7 ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ
www.WithTeachers.in - ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶିକ୍ଷାଦାନର ମାଧ୍ୟମ
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ତଥା ସହଜ ଷ୍ଟଡି ମେଟେରିଆଲ୍ (Study Material) ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା:
www.WithTeachers.in - 1 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (30 ଗୋଟି)
(ଏକ ପଦରେ ଉତ୍ତର, ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ ଏବଂ ଠିକ୍/ଭୁଲ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ - କେବଳ ପ୍ରଶ୍ନ, ଉତ୍ତର ଶେଷରେ)
ଏକ ପଦ/ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ:
❓.1 କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକର ନାମ କ'ଣ?
❓.2 ଭାରତର ପ୍ରଥମ ନଗର ସଭ୍ୟତା କେଉଁଟି ଥିଲା?
❓.3 ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 8ମ ଓ 7ମ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ କେତୋଟି ମହାଜନପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା?
❓.4 'ଜନପଦ' ଶବ୍ଦରେ 'ଜନ' ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
❓.5 ମଗଧ ମହାଜନପଦ ଆଧୁନିକ ଭାରତର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା?
❓.6 କେଉଁ ମହାଜନପଦରେ ପୃଥିବୀର ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା?
❓.7 ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ସମୟରେ କେଉଁ ନୂତନ କଠିନ ଧାତୁର ଆବିଷ୍କାର ହୋଇଥିଲା?
❓.8 ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା କେଉଁ ନରମ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା?
❓.9 ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ କେଉଁଠାରେ ଥିଲା?
❓.10 ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ 'କାଷ୍ଟ' (Caste) କେଉଁ ଭାଷାରୁ ଆସିଛି?
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର:
❓.11 ଏକ ଆଦର୍ଶ ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ମୁଖ୍ୟତଃ ତାର __________ ଓ ପ୍ରମୁଖ ସହରର ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
❓.12 ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତାର ପତନ ପରେ ଭାରତରେ __________ ସହରୀକରଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
❓.13 ରାଜା ବା ଶାସକଙ୍କୁ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ 'ସଭା' ଏବଂ __________ ନାମକ ପରିଷଦ ଥିଲା।
❓.14 ରୂପା ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ଚିହ୍ନ ଛପା ଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ __________ ମୁଦ୍ରା କୁହାଯାଉଥିଲା।
❓.15 ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ସମାଜ __________ ଗୋଟି ବର୍ଣ୍ଣରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା।
❓.16 ସମାଜ ଓ ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ __________ ମାନଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା।
❓.17 ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜକୁ ବିତ୍ତଶାଳୀ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟ __________ ମାନେ କରୁଥିଲେ।
❓.18 ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପୂର୍ବ ଭାରତ ସହ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ମାର୍ଗର ନାମ ଥିଲା __________।
❓.19 ଦକ୍ଷିଣାପଥ ମାର୍ଗ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରୟାଗରାଜ ନିକଟସ୍ଥ __________ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
❓.20 ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 400 ବେଳକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଚେର, ଚୋଳ ଏବଂ __________ ବଂଶର ଉଦୟ ହୋଇଥିଲା।
ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର:
❓.21 ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତାରେ ଲୁହା ଧାତୁର ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା।
❓.22 କୋଶଳ ଏବଂ ଅବନ୍ତୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଜନପଦ ଥିଲେ।
❓.23 'ଭଜି' ଏବଂ 'ମଲ୍ଲ' ମହାଜନପଦରେ ରାଜାମାନେ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଥିଲେ।
❓.24 ଶୁଦ୍ରମାନେ ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ କାରିଗରୀ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ।
❓.25 ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
❓.26 ପ୍ରାଚୀନ ସହରଗୁଡ଼ିକ ଚାରିପଟେ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗଡ଼ଖାଇ ରହୁଥିଲା।
❓.27 ପଞ୍ଚମାର୍କ ମୁଦ୍ରା ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରକୁ ସହଜ କରିଥିଲା।
❓.28 ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ ଏକ ଗୋଲାକାର ଭୂମି ଉପରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା।
❓.29 ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନଶାଳୀ ଥିଲେ।
❓.30 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନମନୀୟ (Flexible) ଥିଲା।
✅ 1 ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର (Answers):
-
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର | 2. ସିନ୍ଧୁ/ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତା | 3. 16 | 4. ଲୋକମାନେ | 5. ବିହାର | 6. ଭଜି ବା ମଲ୍ଲ | 7. ଲୁହା (ଲୌହ) | 8. ରୂପା | 9. ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ | 10. ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ | 11. ରାଜଧାନୀ | 12. ଦ୍ୱିତୀୟ | 13. ସମିତି | 14. ପଞ୍ଚମାର୍କ | 15. 4 | 16. କ୍ଷତ୍ରୀୟ | 17. ବୈଶ୍ୟ | 18. ଉତ୍ତରାପଥ | 19. କୌଶାମ୍ବୀ | 20. ପାଣ୍ଡ୍ୟ | 21. ଭୁଲ୍ | 22. ଠିକ୍ | 23. ଭୁଲ୍ (ସେଠାରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଥିଲା) | 24. ଠିକ୍ | 25. ଭୁଲ୍ | 26. ଠିକ୍ | 27. ଠିକ୍ | 28. ଭୁଲ୍ (ବର୍ଗାକାର ଥିଲା) | 29. ଠିକ୍ | 30. ଠିକ୍।
www.WithTeachers.in
www.WithTeachers.in - 2 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (25 ଗୋଟି)
(କେବଳ ପ୍ରଶ୍ନ, ଉତ୍ତର ଶେଷରେ ଦିଆଯାଇଛି)
❓.31 କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଭୂମି କିପରି ହେବା ଉଚିତ୍?
❓.32 ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?
❓.33 ପ୍ରାଚୀନ ସହରଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ କ'ଣ?
❓.34 'ଜନପଦ' ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
❓.35 ମହାଜନପଦ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା?
❓.36 4 ଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଜନପଦର ନାମ ଲେଖ।
❓.37 ପ୍ରାଚୀନ ସହରଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ଥିଲା?
❓.38 ସଭା ଏବଂ ସମିତି କ'ଣ?
❓.39 ମହାଜନପଦରେ ରାଜତନ୍ତ୍ର (Hereditary Rule) କିପରି ଚାଲୁଥିଲା?
❓.40 'ଭଜି' ମହାଜନପଦର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ଥିଲା?
❓.41 ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ବେଳେ ଲୁହାର ଆବିଷ୍କାର କୃଷିକୁ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କଲା?
❓.42 ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲୌହ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା?
❓.43 ପଞ୍ଚମାର୍କ ମୁଦ୍ରା କ'ଣ?
❓.44 ସମାଜର 4 ଟି ବର୍ଣ୍ଣ କ'ଣ କ'ଣ?
❓.45 ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରୀୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?
❓.46 ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ସମାଜ ପ୍ରତି କି ଅବଦାନ ଥିଲା?
❓.47 ଜାତି ବା Caste ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହୋଇଛି?
❓.48 ଉତ୍ତରାପଥ ମାର୍ଗ କେଉଁ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯୋଡ଼ୁଥିଲା?
❓.49 ଦକ୍ଷିଣାପଥ ମାର୍ଗ କେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲା?
❓.50 ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ର ଦୁଇଟି ବିଶେଷତ୍ୱ ଲେଖ।
❓.51 ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ କେଉଁ 3 ଟି ରାଜବଂଶର ଉଦୟ ହୋଇଥିଲା?
❓.52 ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ସବୁ ଜିନିଷରୁ ଧନ ଅର୍ଜନ କରୁଥିଲେ?
❓.53 ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଲୋକେ ବୃତ୍ତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବାର ଏକ ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
❓.54 ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କଠୋର ହୋଇଗଲା?
❓.55 ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକର ପତନ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା?
✅ 2 ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର (Answers):
31. ଭୂମି କୃଷି ପାଇଁ ଉର୍ବର ହେବା ସହ ଖଣି, ଜଙ୍ଗଲ, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଗୋଚର ଭୂମି ଏବଂ ଜଳପଥ ତଥା ସ୍ଥଳପଥର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିବା ଉଚିତ୍।
32. ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତାର ପତନର 1000 ବର୍ଷ ପରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ସିନ୍ଧୁ ଅବବାହିକାରେ ଯେଉଁ ନୂତନ ନଗରଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ି ଉଠିଲା, ତାହାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ କୁହାଯାଏ।
33. ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ (ମାଟି ତଳୁ ମିଳିଥିବା ଧ୍ୱଂସାବଶେଷ) ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ସାହିତ୍ୟ (ବୈଦିକ, ଜୈନ, ବୌଦ୍ଧ)।
34. 'ଜନ' ଅର୍ଥାତ୍ ଲୋକମାନେ ଏବଂ 'ପଦ' ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ବସବାସ କରାଯାଏ।
35. ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 8ମ ଓ 7ମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅନେକ ଜନପଦ ମିଶି ବୃହତ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ କଲେ, ଯାହାକୁ ମହାଜନପଦ କୁହାଗଲା।
36. ମଗଧ, କୋଶଳ, ବତ୍ସ ଏବଂ ଅବନ୍ତୀ (ଟ୍ରିକ୍: MK-VA)।
37. ସହରଗୁଡ଼ିକ ଚାରିପଟେ ଗଭୀର ଗଡ଼ଖାଇ ଓ ଦୁର୍ଗ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରବେଶ ପଥ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
38. ଏଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା ପ୍ରାଚୀନ ପରିଷଦ ଯାହା ଗୋଷ୍ଠୀର ବିଜ୍ଞ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଥିଲା।
39. ଏଠାରେ ଶାସକମାନେ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଥିଲେ, ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ଖଜଣା ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ।
40. ଏଠାରେ ରାଜତନ୍ତ୍ର ନଥିଲା; ସଭା ଓ ସମିତି ଭଳି ପରିଷଦ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଉଥିଲା।
41. ଲୁହା ଅଧିକ କଠିନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିରେ ତିଆରି ଉନ୍ନତ କୃଷି ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଚାଷ ସହଜ ହେଲା ଓ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିଲା।
42. ଲୁହାରେ ନିର୍ମିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର (ଖଣ୍ଡା, ବର୍ଚ୍ଛା) ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଲା।
43. ନରମ ଧାତୁ (ରୂପା) ଉପରେ ହାତୁଡ଼ି ବା ଛାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତୀକ ଛପା ଯାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ମୁଦ୍ରା।
44. ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରୀୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର।
45. ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜାପାଠ ଓ ଜ୍ଞାନ ବିତରଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରୀୟମାନେ ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
46. ବୈଶ୍ୟମାନେ ବ୍ୟବସାୟ କରି ସମାଜକୁ ବିତ୍ତଶାଳୀ କରୁଥିଲେ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ କାରିଗରୀ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ରହି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେବା ଦେଉଥିଲେ।
47. ଏହା ଏକ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ଶବ୍ଦ 'କାଷ୍ଟା' ରୁ ଆସିଛି, ଯାହା ଭାରତରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜୀବିକା ବା ବୃତ୍ତି କରୁଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ବୁଝାଉଥିଲା।
48. ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପୂର୍ବ ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୋଡ଼ୁଥିଲା।
49. ଏହା ପ୍ରୟାଗରାଜ ନିକଟସ୍ଥ 'କୌଶାମ୍ବୀ' ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତାଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିଲା।
50. ଏହା ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଚାରିପଟେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଡ଼ଖାଇ ରହିଥିଲା।
51. ଚେର, ଚୋଳ ଏବଂ ପାଣ୍ଡ୍ୟ।
52. ଏମାନେ ବହୁମୂଲ୍ୟ ପଥର, ସୁନା, ଏବଂ ମସଲା ଦ୍ରବ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବାଣିଜ୍ୟରୁ ଧନଶାଳୀ ଥିଲେ।
53. ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବେଳେ କୃଷକମାନେ ବୃତ୍ତି ବଦଳାଉଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରୁଥିବାର ପ୍ରମାଣ ଅଛି।
54. ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏହା ନମନୀୟ ଥିଲା, ମାତ୍ର ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଏବଂ ସମୟ କ୍ରମେ ଏହା କଠୋର ଓ ବୈଷମ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
55. ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 3ୟ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକର ପତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।
www.WithTeachers.in
www.WithTeachers.in - 3 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (20 ଗୋଟି)
❓.56 କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ 'ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର' ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ରାଜ୍ୟର ଭୂମି କିପରି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ?
✅ ଉତ୍ତର: ରାଜ୍ୟର ଭୂମି କେବଳ ବାସସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବେଳେ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଭଳି ହେବା ଦରକାର। ଏହା କୃଷି ପାଇଁ ଉର୍ବର ହେବା ସହ ଖଣି, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗୋଚର ଭୂମିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବା ଉଚିତ୍। ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ।
❓.57 ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଭେଦ କ'ଣ ଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରଥମ ସହରୀକରଣ ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତା ଥିଲା ଯେଉଁଠି ତମ୍ବା ଓ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। ଏହାର ହଜାରେ ବର୍ଷ ପରେ ଗଙ୍ଗା ଅବବାହିକାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଯେଉଁଥିରେ 'ଲୁହା' ଧାତୁର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖାଗଲା।
❓.58 ମହାଜନପଦ ଗୁଡ଼ିକ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା କେତେ ଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ବାଣିଜ୍ୟ ଓ କାରବାର ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ଜନପଦଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ହେଲା। ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 8ମ ଓ 7ମ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଅନେକ ଜନପଦ ପରସ୍ପର ସହିତ ମିଶି ବୃହତ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ କଲେ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମହାଜନପଦ କୁହାଗଲା ଏବଂ ସେ ସମୟରେ 16 ଟି ପ୍ରମୁଖ ମହାଜନପଦ ଥିଲା।
❓.59 ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ଓ ରାଜତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ କ'ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ରାଜତନ୍ତ୍ର (ଯଥା- ମଗଧ) ରେ ଶାସକମାନେ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଥିଲେ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ଷମତା ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନରେ (ଯଥା- ଭଜି) କୌଣସି ଏକଛତ୍ରବାଦ ଶାସକ ନଥିଲେ; 'ସଭା' ଓ 'ସମିତି' ଭଳି ପରିଷଦମାନେ ମିଳିତ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଶାସକ ଚୟନ କରୁଥିଲେ।
❓.60 ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ 'ସଭା' ଏବଂ 'ସମିତି' ର ଗୁରୁତ୍ୱ କ'ଣ ଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଏହା ଗୋଷ୍ଠୀର ବିଜ୍ଞ ତଥା ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ପରିଷଦ ଥିଲା ଯାହାର ଉଲ୍ଲେଖ ବେଦରେ ରହିଛି। ରାଜା ଏମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ହୋଇପାରୁନଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉଥିଲା।
❓.61 ଲୁହା ଧାତୁର ଆବିଷ୍କାର କିପରି ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଲୁହା ତମ୍ବା ଠାରୁ କଠିନ ଥିଲା। ଏଥିରେ ନିର୍ମିତ ଉନ୍ନତ କୃଷି ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ କାମ ବହୁତ ସହଜ ହେଲା ଓ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିଲା। ଏହା ନୂତନ ସହର ଓ ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରି ବିକାଶର ପଥ ପରିଷ୍କାର କଲା।
❓.62 ପଞ୍ଚମାର୍କ ମୁଦ୍ରା କିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଏହା ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରା ଯାହା ନରମ ଧାତୁ 'ରୂପା' (Silver) ରୁ ତିଆରି ହେଉଥିଲା। ଏହି ଧାତୁ ଉପରେ ହାତୁଡ଼ି ବା ଛାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା (Punch କରି) ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତୀକ ଛପା ଯାଉଥିଲା। ଏହା ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରକୁ ସହଜ କରିଥିଲା।
❓.63 ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ 4 ଗୋଟି ବର୍ଣ୍ଣର ନାମ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ।
✅ ଉତ୍ତର: ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- 1. ବ୍ରାହ୍ମଣ (ପୂଜାପାଠ ଓ ଶିକ୍ଷାଦାନ), 2. କ୍ଷତ୍ରୀୟ (ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା), 3. ବୈଶ୍ୟ (ବାଣିଜ୍ୟ ଓ କୃଷି), 4. ଶୂଦ୍ର (କାରିଗରୀ ବିଦ୍ୟା ଓ ସମାଜର ସେବା)।
❓.64 ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନମନୀୟ ଥିଲା, ଏହାର ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଲୋକେ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ବୃତ୍ତି ବଦଳାଇ ପାରୁଥିଲେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ବେଳେ କୃଷକମାନେ ଅନ୍ୟ ବୃତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରୁଥିବାର ପ୍ରମାଣ ସାହିତ୍ୟରୁ ମିଳିଥାଏ।
❓.65 ଉତ୍ତରାପଥ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାପଥ କ'ଣ ଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଗମନାଗମନ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ଥିଲା। ଉତ୍ତରାପଥ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ ଭାରତକୁ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାପଥ ପ୍ରୟାଗରାଜ ନିକଟସ୍ଥ କୌଶାମ୍ବୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା।
❓.66 ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ର ଗଠନ କିପରି ଥିଲା ଏବଂ ଏହା କାହାର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ ପ୍ରାଚୀନ କଳିଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା। ଏହା ଏକ ବର୍ଗାକାର ଭୂମି ଉପରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଚାରିପଟେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଡ଼ଖାଇ ତଥା ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବେଶ ପଥ ରହିଥିଲା ଯାହା ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କଠାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲା।
❓.67 ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ରାଜବଂଶଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଧନଶାଳୀ ହୋଇଥିଲେ?
✅ ଉତ୍ତର: ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 400 ବେଳକୁ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ଚେର, ଚୋଳ ଓ ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜବଂଶମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ବହୁମୂଲ୍ୟ ପଥର, ସୁନା ଏବଂ ମସଲାର ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ପଥ ଦେଇ ଦେଶ ବିଦେଶରେ ଏହାର ବାଣିଜ୍ୟ କରି ପ୍ରଚୁର ଲାଭବାନ ହେଉଥିଲେ।
❓.68 କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ରାଜ୍ୟର ଗମନାଗମନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ହେବା ଦରକାର?
✅ ଉତ୍ତର: କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ରାଜ୍ୟରେ ଉନ୍ନତ ସ୍ଥଳପଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଜଳପଥ ରହିବା ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦ୍ରବ୍ୟର ଆଦାନପ୍ରଦାନ ସହଜ ହେବ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଘଟିବ।
❓.69 ସମାଜରେ ଅସମାନତା କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ?
✅ ଉତ୍ତର: ଏକ ଆଦର୍ଶ ସମାଜରେ ସମସ୍ତେ ସହଯୋଗୀ ହେବା ଦରକାର। ମାତ୍ର ଯେତେବେଳେ କିଛି ଗୋଷ୍ଠୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଧନ, କ୍ଷମତା କିମ୍ବା ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ହାସଲ କରିନିଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମାଜରେ ସମାନତା ନଷ୍ଟ ହୋଇ ବୈଷମ୍ୟ ବା ଅସମାନତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
❓.70 ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକେ କିପରି ଜନପଦ ଗଠନ କଲେ?
✅ ଉତ୍ତର: ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 2000 ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଲୋକମାନେ କୁଳ ଓ ଗୋତ୍ର ଭିତ୍ତିରେ ଏକାଠି ରହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଭାଷା ଓ ପ୍ରଥା ଅନୁସରଣ କରି ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବସବାସ କଲେ, ତାହାକୁ 'ଜନପଦ' କୁହାଗଲା।
❓.71 ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରାଜଧାନୀର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ରାଜଧାନୀ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ସହରଗୁଡ଼ିକ ଚାରିପଟେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଚୀର ବା ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଥିଲା। ତା' ବାହାରେ ଗଭୀର ଗଡ଼ଖାଇ ଖୋଳାଯାଇ ପାଣି ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଉଥିଲା ଯାହାଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ସହଜରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
❓.72 ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ସମାଜରେ କି ଭୂମିକା ଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବିଭିନ୍ନ କାରିଗରୀ ବିଦ୍ୟାରେ (ଯେପରିକି ଲୁହା କାମ, ମାଟି କାମ, ଲୁଗା ବୁଣା) ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିପୁଣ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଏହି ସେବା ଏବଂ ପରିଶ୍ରମ ଫଳରେ ଏକ ଉନ୍ନତ ଓ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ସମାଜ ଗଠନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଥିଲା।
❓.73 ପ୍ରାଚୀନ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ଜ୍ଞାନର ପ୍ରସାରରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଉତ୍ତରାପଥ ଓ ଦକ୍ଷିଣାପଥ ଭଳି ମାର୍ଗ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ସହଜ ହେଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାତାୟାତ କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ନିଜ ଜ୍ଞାନ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଶିକ୍ଷାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସାର କଲେ।
❓.74 ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକର ପତନ କିପରି ହେଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଲୁହାର ଆବିଷ୍କାର ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ ହେଲା। ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ସାମରିକ ସଂଗ୍ରାମ ହେଲା। ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 3ୟ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ କେତେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦଖଲ କରି ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କଲେ ଯାହାଫଳରେ ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକର ପତନ ଘଟିଲା।
❓.75 ବୌଦ୍ଧ ଓ ଜୈନ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ସମାଜରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲେ?
✅ ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ସମୟରେ ବୌଦ୍ଧ ଓ ଜୈନ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ମାଧ୍ୟମରେ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ସମାଜରେ ଶାନ୍ତି, ସମାନତା ଏବଂ ଭାରତୀୟ କଳାର ନବୀକରଣ ଦିଗରେ ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା।
www.WithTeachers.in
www.WithTeachers.in - 4 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (8 ଗୋଟି)
(ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
❓.76 କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ 'ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର' ରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ତଥା ପ୍ରଜାମଙ୍ଗଳକାରୀ ରାଜ୍ୟର କେଉଁ କେଉଁ ଉପାଦାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି?
✅ ଉତ୍ତର: କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଦରକାର:
୧. ସୁରକ୍ଷା ଓ ଆଶ୍ରୟ: ରାଜଧାନୀର ସୁରକ୍ଷା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ରାଜ୍ୟର ଭୂମି ଏପରି ହେବା ଦରକାର ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବେଳେ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇପାରିବ।
୨. ସମ୍ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି: ଭୂମି କୃଷି ପାଇଁ ଉର୍ବର ହେବା ସହ ଖଣି, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ପଶୁମାନଙ୍କ (ଯେପରି ହାତୀ) ବାସସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
୩. ବିକଳ୍ପ ଜଳସେଚନ: ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ କେବଳ ବର୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଅନୁଚିତ୍, ଏଥିପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ଜଳସେଚନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଦରକାର।
୪. ଗମନାଗମନ: ସ୍ଥଳପଥ ଓ ଜଳପଥର ଉନ୍ନତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଦରକାର ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦ୍ରବ୍ୟର ଆଦାନପ୍ରଦାନ ହେବ ଓ ଅର୍ଥନୀତିର ବିକାଶ ଘଟିବ।
❓.77 ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତୁଳନାତ୍ମକ ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କର।
✅ ଉତ୍ତର: ଭାରତର ଦୁଇଟି ସହରୀକରଣ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି:
୧. ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ: ପ୍ରଥମ ସହରୀକରଣ ଥିଲା ସିନ୍ଧୁ ଉପତ୍ୟକାରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତା (ଖ୍ରୀ.ପୂ. 2000 ପୂର୍ବରୁ)। ମାତ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ତା'ର 1000 ବର୍ଷ ପରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକାଶ ଲାଭ କରିଥିଲା।
୨. ଧାତୁର ବ୍ୟବହାର: ପ୍ରଥମ ସହରୀକରଣରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତମ୍ବା ଓ ବ୍ରୋଞ୍ଜର ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣରେ 'ଲୁହା' ର ଆବିଷ୍କାର ଓ ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲା।
୩. ସମାଜ ଓ ରାଜନୀତି: ପ୍ରଥମ ସହରୀକରଣରେ ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ବେଳକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରୀୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଭଳି ଜଟିଳ ସାମାଜିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ବିଶାଳ ମହାଜନପଦ ଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା।
❓.78 ମହାଜନପଦ ଗୁଡ଼ିକର ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା (Monarchy vs Republic) ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର।
✅ ଉତ୍ତର: ଷୋଡ଼ଶ ମହାଜନପଦରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା:
୧. ରାଜତନ୍ତ୍ର: ମଗଧ, କୋଶଳ ଏବଂ ଅବନ୍ତୀ ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ଷମତା ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପଦବୀ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଥିଲା (ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ହେଉଥିଲେ)। ରାଜା ଖଜଣା ଆଦାୟ ଓ ସୈନ୍ୟ ଗଠନ କରୁଥିଲେ।
୨. ଗଣତନ୍ତ୍ର ବା ସଂଘ: 'ଭଜି' (Vrijji) ଏବଂ 'ମଲ୍ଲ' ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଥିଲା। ସେଠାରେ 'ସଭା' ଓ 'ସମିତି' ନାମକ ପରିଷଦ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ଏପରିକି ଶାସକ କିଏ ହେବ ତାହା ମଧ୍ୟ ଚୟନ କରୁଥିଲେ। ଅପାରଗ ଶାସକଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବାର କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ପରିଷଦ ପାଖରେ ଥିଲା।
❓.79 ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ବେଳେ ଲୁହା ଏବଂ ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ କିପରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲା?
✅ ଉତ୍ତର: ଲୁହା ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ଅର୍ଥନୀତିର ରୂପରେଖ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା:
୧. ଲୁହାର ପ୍ରଭାବ: ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 2ୟ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଲୁହା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଧାତୁ ପାଲଟିଥିଲା। ଏହା ତମ୍ବାଠାରୁ କଠିନ ଥିବାରୁ ଏଥିରେ ନିର୍ମିତ କୃଷି ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଚାଷ ସହଜ ହେଲା ଓ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ବିପୁଳ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଲା। ସେହିପରି ଲୌହ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଆଣିଦେଲା।
୨. ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଭାବ: ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବିନିମୟ ମାଧ୍ୟମ ରୂପେ 'ମୁଦ୍ରା' ର ପ୍ରଚଳନ ହେଲା। ନରମ ରୂପା ଧାତୁ ଉପରେ ଚିହ୍ନ ପକାଇ 'ପଞ୍ଚମାର୍କ' ମୁଦ୍ରା ତିଆରି କରାଗଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା କ୍ରୟ ବିକ୍ରୟ ସହଜ ହେଲା ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଦେଶ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ବ୍ୟାପକ ହେଲା।
❓.80 ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିକାଶ କିପରି ହୋଇଥିଲା ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
✅ ଉତ୍ତର: ସମାଜ ଜଟିଳ ହେବା ସହ ଲୋକେ ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ:
୧. ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଏହି ଧାରଣା ବେଦରୁ ଆସିଥିଲା, ଯାହା ଅନୁଯାୟୀ ସମାଜ 4 ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା - ବ୍ରାହ୍ମଣ (ଶିକ୍ଷା ଓ ପୂଜା), କ୍ଷତ୍ରୀୟ (ସୁରକ୍ଷା), ବୈଶ୍ୟ (ବାଣିଜ୍ୟ), ଏବଂ ଶୂଦ୍ର (କାରିଗରୀ ଓ ସେବା)।
୨. ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଏହା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜୀବିକା ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ବୁଝାଉଥିଲା, ଯାହା ପିଢ଼ିରୁ ପିଢ଼ି ହସ୍ତାନ୍ତର ହେଉଥିଲା।
୩. ପରିବର୍ତ୍ତନ: ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ଏହା ନମନୀୟ ଥିଲା ଓ ଲୋକେ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ବୃତ୍ତି ବଦଳାଇ ପାରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସମୟକ୍ରମେ (ବିଶେଷକରି ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବେଳକୁ) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସମାଜରେ ବୈଷମ୍ୟ ତଥା ଭେଦଭାବ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
❓.81 ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ଗମନାଗମନ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ବିଷୟରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଲୋଚନା କର।
✅ ଉତ୍ତର: ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 1ମ ସହସ୍ରାବ୍ଦୀରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଭାରତରେ ଉନ୍ନତ ମାର୍ଗର ବିକାଶ ହୋଇଥିଲା:
୧. ଉତ୍ତରାପଥ: ଏହି ମାର୍ଗ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତକୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପୂର୍ବ ଭାରତ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରୁଥିଲା।
୨. ଦକ୍ଷିଣାପଥ: ଏହା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରୟାଗରାଜ ନିକଟସ୍ଥ କୌଶାମ୍ବୀରୁ ବାହାରି ଦକ୍ଷିଣରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତାଞ୍ଚଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା।
୩. ଏହା ବ୍ୟତୀତ ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା ଯାହା ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା।
❓.82 ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ସର୍ବପ୍ରାଚୀନ 'ଗଣତନ୍ତ୍ର' ବା 'ଲୋକତନ୍ତ୍ର' ପରମ୍ପରାକୁ ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ।
✅ ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ସହରୀକରଣ ସମୟରେ ଭାରତରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବିକାଶ ହୋଇଥିଲା:
୧. ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବା 'ସଭା' ଓ 'ସମିତି' ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ପରିଷଦ ଥିଲା। ଏହା ରାଜାଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଥିଲା ଯାହା ଫଳରେ ରାଜା ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ହୋଇପାରୁନଥିଲେ।
୨. 'ଭଜି' ଏବଂ 'ମଲ୍ଲ' ମହାଜନପଦରେ ସଂଘ ବା ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା।
୩. ସେଠାରେ ରାଜା ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ନଥିଲେ। ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟମାନେ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ମତଦାନ କରି ଶାସକ ଚୟନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅପାରଗ ଶାସକଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବାର କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ରଖୁଥିଲେ। ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହାକୁ ପୃଥିବୀର ପ୍ରଥମ ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
❓.83 ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ରାଜବଂଶ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଲେଖ।
✅ ଉତ୍ତର: ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 400 ବେଳକୁ ଉପମହାଦେଶର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ସହରଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା:
୧. ପ୍ରମୁଖ ରାଜବଂଶ: ଏହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣରେ ଚେର, ଚୋଳ ଏବଂ ପାଣ୍ଡ୍ୟ ଭଳି ତିନୋଟି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜବଂଶର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ତାମିଲ ସାହିତ୍ୟରୁ ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଶଦ ବିବରଣୀ ମିଳେ।
୨. ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି: ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏଠାକାର ଖଣିରୁ ବହୁମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ୱଳ୍ପ ମୂଲ୍ୟବାନ ପ୍ରସ୍ତର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ (ସୁନା) ଏବଂ ମସଲା ଦ୍ରବ୍ୟର ବ୍ୟାପକ ଉତ୍ପାଦନ ହେଉଥିଲା।
୩. ବାଣିଜ୍ୟ: ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଅନ୍ୟ ଦେଶ (ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆ) ସହ ବ୍ୟବସାୟ କରି ପ୍ରଚୁର ଲାଭବାନ ହେଉଥିଲେ।
www.WithTeachers.in
www.WithTeachers.in - ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ 30 ଗୋଟି ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ (ବିନା ଉତ୍ତରରେ)
(ନିଜେ ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ମାର୍କର ପ୍ରଶ୍ନ)
❓.84 ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତାର ପତନ ପରେ କେଉଁ ସଭ୍ୟତା ଗଢ଼ି ଉଠିଲା? (1 ମାର୍କ)
❓.85 ଷୋଡ଼ଶ ମହାଜନପଦ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? (1 ମାର୍କ)
❓.86 ବତ୍ସ ମହାଜନପଦର ରାଜଧାନୀ କେଉଁଠି ଥିଲା? (1 ମାର୍କ)
❓.87 ଆହତ ମୁଦ୍ରା (Punch-marked coin) ଉପରେ କି ପ୍ରକାର ଚିହ୍ନ ରହୁଥିଲା? (1 ମାର୍କ)
❓.88 କ୍ଷତ୍ରୀୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ କ'ଣ ଥିଲା? (1 ମାର୍କ)
❓.89 ତାମିଲନାଡୁର କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଶାମୁକା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଶିଳ୍ପ ମିଳିଛି? (1 ମାର୍କ)
❓.90 ପ୍ରାୟ କେବେ ମହାଜନପଦଗୁଡ଼ିକର ପତନ ହେଲା? (1 ମାର୍କ)
❓.91 ଏକ ଆଦର୍ଶ ରାଜ୍ୟରେ ଜଳସେଚନ କିପରି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି କୌଟିଲ୍ୟ କହିଥିଲେ? (2 ମାର୍କ)
❓.92 'ଜନପଦ' ରୁ 'ମହାଜନପଦ' କିପରି ଗଠନ ହେଲା? (2 ମାର୍କ)
❓.93 ରାଜଗୃହ କେଉଁ ମହାଜନପଦର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଅବଶେଷ କେଉଁଠୁ ମିଳିଛି? (2 ମାର୍କ)
❓.94 ମହାଜନପଦର ରାଜାମାନେ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କି ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଥିଲେ? (2 ମାର୍କ)
❓.95 'ଭଜି' ରାଜ୍ୟରେ ଥିବା ସମିତିର କ୍ଷମତା କିପରି ଥିଲା? (2 ମାର୍କ)
❓.96 ଲୌହ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। (2 ମାର୍କ)
❓.97 ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ଧାତୁରୁ ମୁଦ୍ରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ କେଉଁ ଧାତୁ ବ୍ୟବହାର ହେଲା? (2 ମାର୍କ)
❓.98 ବୈଶ୍ୟ ବର୍ଗର ଲୋକେ କିପରି ସମାଜକୁ ବିତ୍ତଶାଳୀ କରୁଥିଲେ? (2 ମାର୍କ)
❓.99 ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟରେ କୃଷକମାନେ କି ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଥିଲେ? (2 ମାର୍କ)
❓.100 ଶିଶୁପାଳଗଡ଼ର ଗଠନ ପ୍ରଣାଳୀ କିପରି ଥିଲା? (2 ମାର୍କ)
❓.101 'ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର' ଗ୍ରନ୍ଥ କେଉଁ ବିଷୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏବଂ ଏହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ? (3 ମାର୍କ)
❓.102 ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 1ମ ସହସ୍ରାବ୍ଦୀରେ ନୂତନ ସହରଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ନଦୀ ଅବବାହିକାରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା ଓ କାହିଁକି? (3 ମାର୍କ)
❓.103 ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ପ୍ରାଚୀନ ସହର ବିଷୟରେ କି କି ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି? (3 ମାର୍କ)
❓.104 ମହାଜନପଦ ଗୁଡ଼ିକର ସୀମା କେଉଁଠାରୁ କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା? (3 ମାର୍କ)
❓.105 ସହର ଚାରିପଟେ ଗଡ଼ଖାଇ ଓ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବେଶ ପଥ ରଖିବାର ଫାଇଦା କ'ଣ ଥିଲା? (3 ମାର୍କ)
❓.106 ବୌଦ୍ଧ ଓ ଜୈନ ସାହିତ୍ୟରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତ ବିଷୟରେ କି ତଥ୍ୟ ମିଳେ? (3 ମାର୍କ)
❓.107 ଲୁହା ଧାତୁ ତମ୍ବା ଓ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ଠାରୁ କାହିଁକି ଉନ୍ନତ ବିବେଚିତ ହେଲା? (3 ମାର୍କ)
❓.108 ଉତ୍ତରାପଥ ଓ ଦକ୍ଷିଣାପଥ ମାର୍ଗର ବ୍ୟାବସାୟିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆଲୋଚନା କର। (4 ମାର୍କ)
❓.109 ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ସମାନତା ପରିବର୍ତ୍ତେ କିପରି ବୈଷମ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା? (4 ମାର୍କ)
❓.110 ମହାଜନପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଚୁକ୍ତି କିପରି ନୂଆ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା? (4 ମାର୍କ)
❓.111 ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜବଂଶ ମାନଙ୍କର ବୈଦେଶିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। (4 ମାର୍କ)
❓.112 ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ 'ସଭା' ଓ 'ସମିତି' କିପରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନକୁ ରୋକୁଥିଲେ? (4 ମାର୍କ)
❓.113 କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ 'ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର' ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଆଦର୍ଶ ରାଜ୍ୟର ପରିକଳ୍ପନା ଆଜିର ସମୟରେ କିପରି ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ବୁଝାଅ। (4 ମାର୍କ)
www.WithTeachers.in
📝 ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test) 📝
ବିଷୟ ନାମ: ଇତିହାସ - ନୂତନ ଅଭ୍ୟୁଦୟ : ସହର ଓ ରାଜ୍ୟ (ବର୍ଷ: 2027)
ସମୟ: 45 ମିନିଟ୍ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା: 25 ମାର୍କ
www.WithTeachers.in
1. ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ବାଛ (MCQ) [1 x 5 = 5 ମାର୍କ]
(i) 'ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର' ପୁସ୍ତକର ରଚୟିତା କିଏ?
(କ) ବ୍ୟାସଦେବ (ଖ) କୌଟିଲ୍ୟ (ଗ) ଚାଣକ୍ୟ (ଘ) ଉଭୟ ଖ ଏବଂ ଗ ସଠିକ୍
(ii) କେଉଁ ମହାଜନପଦରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା?
(କ) ମଗଧ (ଖ) କୋଶଳ (ଗ) ଭଜି (ଘ) ଅବନ୍ତୀ
(iii) ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମୁଦ୍ରା (ପଞ୍ଚମାର୍କ) ମୁଖ୍ୟତଃ କେଉଁ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା?
(କ) ସୁନା (ଖ) ତମ୍ବା (ଗ) ରୂପା (ଘ) ବ୍ରୋଞ୍ଜ
(iv) ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ କେଉଁ ରାଜବଂଶର ଉଦୟ ହୋଇନଥିଲା?
(କ) ଚେର (ଖ) ଚୋଳ (ଗ) ପାଣ୍ଡ୍ୟ (ଘ) ମଗଧ
(v) ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରୟାଗରାଜ ନିକଟସ୍ଥ କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ 'ଦକ୍ଷିଣାପଥ' ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା?
(କ) କୌଶାମ୍ବୀ (ଖ) ରାଜଗୃହ (ଗ) ତକ୍ଷଶିଳା (ଘ) ଗାନ୍ଧାର
2. ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ (2 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [2 x 3 = 6 ମାର୍କ]
(i) 'ଜନପଦ' କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?
(ii) ପଞ୍ଚମାର୍କ (ଆହତ) ମୁଦ୍ରା କିପରି ତିଆରି କରାଯାଉଥିଲା?
(iii) ପ୍ରାଚୀନ ରାଜଧାନୀଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉଥିଲା?
3. ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ବୁଝାଇ ଲେଖ (3 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [3 x 2 = 6 ମାର୍କ]
(i) କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ରାଜ୍ୟର ଭୂମି କିପରି ହେବା ଉଚିତ୍?
(ii) ଲୁହା ଧାତୁର ଆବିଷ୍କାର କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲା?
4. ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (4 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ) [4 x 2 = 8 ମାର୍କ]
(i) ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ରାଜତନ୍ତ୍ର (ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ) ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ର ('ସଭା' ଓ 'ସମିତି') ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରଭେଦ ଆଲୋଚନା କର।
(ii) ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ସମାଜରେ ଥିବା ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କର।
www.WithTeachers.in