📝 ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ବିଭାଗ (Question Bank by www.WithTeachers.in) 📝

🔸 1 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ (30 ଗୋଟି - ଉତ୍ତର ସମେତ)

1. ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର | 2. imperium | 3. କରଦ ରାଜ୍ୟ | 4. ପାଟଳୀପୁତ୍ର | 5. ନନ୍ଦ ବଂଶ | 6. ପୋରସ୍ (ପୁରୁ) | 7. ହାଇଦାସପିସ୍ (ଝେଲମ୍) | 8. ମେଗାସ୍ଥିନିସ୍ | 9. ମୁଣ୍ଡକ ଉପନିଷଦ | 10. ବ୍ରାହ୍ମୀ | 11. ଦକ୍ଷିଣାପଥ | 12. ଅଷ୍ଟାଧ୍ୟାୟୀ | 13. ବେବିଲୋନ୍ | 14. ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟ | 15. କୋଷ | 16. ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ | 17. 4 | 18. ଅଣ୍ଡ | 19. ଶସ୍ୟାଗାର | 20. 185 | 21. ଭୁଲ୍ | 22. ଭୁଲ୍ | 23. ଠିକ୍ | 24. ଠିକ୍ | 25. ଠିକ୍ | 26. ଭୁଲ୍ | 27. ଠିକ୍ | 28. ଭୁଲ୍ | 29. ଠିକ୍ | 30. ଠିକ୍।

🔸 2 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ (25 ଗୋଟି - ଉତ୍ତର ସମେତ)

🔸 3 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ (20 ଗୋଟି - ଉତ୍ତର ସମେତ)

1. ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ କ୍ଷମତା ବିସ୍ତାର କରି ଐତିହାସିକ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିବା।
2. ସମ୍ବଳ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା।
3. ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଗଠନ କରି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା।

1. ବ୍ୟବସାୟୀ, ଶିଳ୍ପୀ ଓ କୃଷକମାନେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ସଂଘ ଗଠନ କରୁଥିଲେ ଯାହା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବଦଳରେ ସହଯୋଗ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲା।
2. ଏହା ବଜାରର ସମ୍ବଳ, ଯୋଗାଣ ଓ ଚାହିଦାକୁ ସୂଚାରୁରୂପେ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲା।
3. ସଂଘମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ନୀତି ନିୟମ ଥିଲା ଏବଂ ରାଜାମାନେ ଏଥିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରୁନଥିଲେ କାରଣ ଏହା ରାଜ୍ୟର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରୁଥିଲା।

1. ଗଙ୍ଗା ଓ ସୋନ ନଦୀ ଅବବାହିକାରେ ଥିବାରୁ ଏହାର ମୃତ୍ତିକା କୃଷି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉର୍ବର ଥିଲା।
2. ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଜଳପଥରେ ସହଜ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗର ମାଧ୍ୟମ ସାଜିଥିଲେ।
3. ନିକଟସ୍ଥ ଜଙ୍ଗଲରୁ ହାତୀ (ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ) ଏବଂ ଖଣିରୁ ଲୁହା (ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପାଇଁ) ମିଳୁଥିଲା।

1. ଧନନନ୍ଦ ଏକ ବିଶାଳ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ନନ୍ଦ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଶେଷ ରାଜା ଥିଲେ।
2. ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଙ୍କାରୀ, ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଶୋଷଣ କରୁଥିବା ଶାସକ ଥିଲେ।
3. ତାଙ୍କର ଏହି ନୀତି ଯୋଗୁଁ ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନୂତନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲା।

1. ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ସାଧୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ? ସାଧୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ- ଜୀବନ, କାରଣ ଏହା ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଘର୍ଷ କରେ।
2. ସେ ପୁଣି ପଚାରିଲେ କିପରି ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୋଇହେବ? ସାଧୁ କହିଲେ- ଯଦି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ନକର।
3. ଏହି ଜ୍ଞାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ।

1. କୌଟିଲ୍ୟ (ଚାଣକ୍ୟ) ତକ୍ଷଶିଳା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଜଣେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ବିଦ୍ୱାନ ଥିଲେ।
2. ଧନନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ସେ ନନ୍ଦ ବଂଶ ଧ୍ୱଂସ କରିବାର ଶପଥ ନେଇଥିଲେ।
3. ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେଇ ରାଜନୀତି ଓ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ଶିଖାଇ ମୌର୍ଯ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଇଥିଲେ।

1. ଦୁର୍ଗ: ଏହା ରାଜ୍ୟର ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ସହର ବା ଗଡ଼କୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣରୁ ରାଜଧାନୀକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
2. କୋଷ: ଏହା ହେଉଛି ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପଦ ବା ରାଜକୋଷ। ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜକୋଷ ବିନା ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ତଥା ଲୋକକଲ୍ୟାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ ଅଟେ।

1. ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଅଶୋକ ଜଣେ ଯୁଦ୍ଧଖୋର ରାଜା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧର ରକ୍ତପାତ ଦେଖି ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା।
2. ସେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଓ ଅହିଂସା ନୀତି ଆପଣାଇଥିଲେ।
3. ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ସେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ।

1. ଅଶୋକ ନିଜର ନୀତି ନିୟମ ଓ ଧର୍ମବାଣୀକୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ପଥର ଓ ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକରେ ଲେଖା ଖୋଦିତ କରାଇଥିଲେ।
2. ଏଗୁଡ଼ିକ ଲୋକଙ୍କର ସାଧାରଣ କଥିତ ଭାଷା 'ପ୍ରାକୃତ' ରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା।
3. ଏହି ଶିଳାଲେଖ ଗୁଡ଼ିକ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ 'ବ୍ରାହ୍ମୀ ଲିପି' ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା।

1. ଅଶୋକ ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭିତରେ ପଶୁହତ୍ୟା ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠୁରତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ।
2. ମଣିଷଙ୍କ ପରି ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ।
3. ରାସ୍ତାର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଛାୟାପ୍ରଦ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଏବଂ ବିଶ୍ରାମାଗାର ନିର୍ମାଣ କରାଇ ସେ ପ୍ରଥମ 'ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷକ' ସାଜିଥିଲେ।

1. ପାଟଳୀପୁତ୍ର ଭଳି ସହରଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଭାବେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାସାଦ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାସ୍ତା ଥିଲା।
2. ଘରଗୁଡ଼ିକ କାଠରେ ଏବଂ ଏକ ବା ଦୁଇ ମହଲା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଥିଲା।
3. ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ବଡ଼ ବଡ଼ ପାତ୍ର ରଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଯୋଗାଯୋଗ ପାଇଁ ଡାକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା।

1. ମୌର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗର କାରିଗରମାନେ ମାଟିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ଓ ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ (ଟେରାକୋଟା) ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ।
2. ନୃତ୍ୟରତା ଝିଅ, ଦେବୀମାତା, ସପ୍ତମାତୃକା ଏବଂ ଚାମରଧାରୀ ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ।
3. ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକରେ କେଶ ବିନ୍ୟାସ, ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ପଶୁମାନଙ୍କର ଲଗାମର ନିଖୁଣ ଡିଜାଇନ୍ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

1. ଅଶୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସାରନାଥ ସ୍ତମ୍ଭର ଶୀର୍ଷରେ ଥିବା ଚାରୋଟି ସିଂହ ଆଜି ଆମ ଭାରତର 'ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକ' ଭାବେ ଗୃହୀତ।
2. ଏହି ସିଂହମାନେ ରାଜକୀୟ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସାହସର ପ୍ରତୀକ ଅଟନ୍ତି।
3. ଏହାର ତଳେ ଥିବା ଧର୍ମଚକ୍ରକୁ ଆମ ଜାତୀୟ ପତାକାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥାନିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ବାଣୀକୁ ସୂଚାଏ।

1. ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବିଶାଳତା ଯୋଗୁଁ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସନରୁ ଦୂରରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
2. ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଯୁଦ୍ଧ ବା ମରୁଡ଼ି ସମୟରେ ଅର୍ଥାଭାବ ମେଣ୍ଟାଇବାକୁ ରାଜା କର (Tax) ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରଜା ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
3. ଦୁର୍ବଳ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଶାସନକୁ ଆସିଲେ ସାମନ୍ତ ରାଜାମାନେ ବିଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି।

1. ଅଶୋକ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ଧର୍ମ (ନୈତିକତା ଓ ଶାନ୍ତି) ର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିକାରୀ 'ଧର୍ମ ମହାମାତ୍ର' ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
2. ଏମାନେ କେବଳ ବୌଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜୈନ ଆଦି ସମସ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
3. ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ଓ କାରାଗାରରେ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦ୍‌ବ୍ୟବହାର ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ସେମାନଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ଥିଲା।

🔸 4 ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ (8 ଗୋଟି - ଉତ୍ତର ସମେତ)

• ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ: ଏହା ଏକ ବିଶାଳ ଭୂଖଣ୍ଡ ଯାହା ଅଧୀନରେ ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଥାଏ। ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସନ, ଏକକ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଏବଂ ଏକକ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଏ। ସମ୍ରାଟ ବିଭିନ୍ନ କରଦ ରାଜ୍ୟରୁ ଟିକସ ଆଦାୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ಕଳା ଓ ସାହିତ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି।
• ରାଜ୍ୟଠାରୁ ପୃଥକ୍: ଏକ ରାଜ୍ୟ ଆକାରରେ ଛୋଟ ଏବଂ ସୀମିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଅନେକ ରାଜ୍ୟର ସମଷ୍ଟି ଅଟେ। ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ବହୁ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଲୋକେ ରହନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟରେ ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ ଥାଏ। ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜାମାନେ କେବଳ ସମ୍ରାଟଙ୍କ ଅଧୀନସ୍ଥ ସହାୟକ ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି।

1. ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ: ଖୁବ୍ କମ୍ ବୟସରେ ସେ ଏସିଆ, ୟୁରୋପ ଏବଂ ଆଫ୍ରିକା - ଏହି ତିନୋଟି ମହାଦେଶରେ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସମୟର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାରସ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ସେ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ।
2. ସାଂସ୍କୃତିକ ମିଶ୍ରଣ: ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧାଭିଯାନ ଫଳରେ ଗ୍ରୀକ୍ ସଂସ୍କୃତି ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଓ ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥିଲା, ଯାହା ଭାରତ-ଗ୍ରୀକ୍ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ନୂତନ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଥିଲା।
3. ସାହସ ଓ ପ୍ରଶାସନ: ରାଜା ପୋରସ୍ ଙ୍କୁ ହରାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାହସକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବା ତାଙ୍କ ମହାନତାର ପରିଚୟ ଦିଏ। ବିଜିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାସନ ପାଇଁ ସେ 'ସତ୍ରାପ' ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

1. ରାଜନୈତିକ ଏକତା: ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷୁଦ୍ର ରାଜ୍ୟକୁ ଏକାଠି କରି ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ଏକକ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
2. ଉନ୍ନତ ପ୍ରଶାସନ: କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲା। ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ସହର ଏବଂ ଡାକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରଚଳନ ହୋଇଥିଲା।
3. ଧର୍ମ ଓ ଶାନ୍ତି: ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ସମୟରେ ଅହିଂସା, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଚାର ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା।
4. କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ: ସାରନାଥ ସ୍ତମ୍ଭ, ସାଞ୍ଚୀ ସ୍ତୂପ ଏବଂ ଟେରାକୋଟା ଶିଳ୍ପ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଐତିହ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଦର୍ଶନ ଅଟେ।

• ସପ୍ତାଙ୍ଗ ତତ୍ତ୍ୱ: କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ଏକ ସଫଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନ ପାଇଁ 7 ଗୋଟି ଅଙ୍ଗ ଜରୁରୀ - ସ୍ୱାମୀ (ଶାସକ), ଅମାତ୍ୟ (ଅମଲାତନ୍ତ୍ର), ଜନପଦ (ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଲୋକ), ଦୁର୍ଗ (ସୁରକ୍ଷା ଭିତ୍ତିଭୂମି), କୋଷ (ଅର୍ଥନୀତି), ଦଣ୍ଡ (ସୈନ୍ୟ ଓ ଆଇନ) ଏବଂ ମିତ୍ର (ବୈଦେଶିକ ସମ୍ପର୍କ)।
• ଆଜିର ସମୟରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟତା: ଆଜିର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନୀତି ସମାନ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଆଜି 'ସ୍ୱାମୀ' ସ୍ଥାନରେ ସରକାର ଅଛନ୍ତି। ସରକାରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଅଛନ୍ତି। ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେନା ଏବଂ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ଦଣ୍ଡ) ଅଛି। ସର୍ବୋପରି, କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ଆଜି ବି ରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର (ଜନତାଙ୍କ) କଲ୍ୟାଣ କରିବା।

1. ହୃଦୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଇତିହାସରେ ସେ ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ଯିଏ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ (କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ) ଜିତିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ତପାତ ଦେଖି ଅନୁତାପ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଖଣ୍ଡା ତ୍ୟାଗ କରି ଶାନ୍ତିର ପଥ (ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ) ଆପଣାଇଥିଲେ।
2. ଜନକଲ୍ୟାଣ ଓ ସମଭାବ: ସେ ନିଜକୁ "ଦେବାନାଂପ୍ରିୟ ପ୍ରିୟଦର୍ଶୀ" ଘୋଷଣା କରି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭଳି ଦେଖୁଥିଲେ। ସେ ସର୍ବଧର୍ମ ସମଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଧର୍ମ ମହାମାତ୍ରଙ୍କ ଜରିଆରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ।
3. ପରିବେଶ ଓ ପ୍ରାଣୀ ସୁରକ୍ଷା: ସେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଶାସକ ଥିଲେ ଯିଏ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ହତ୍ୟା ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ଖୋଲିଥିଲେ।
4. ଆଜିର ପ୍ରଭାବ: ଅଶୋକଙ୍କର ସେହି ଅହିଂସା ନୀତି ଆଜି ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ମୂଳଦୁଆ ଅଟେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସାରନାଥର 'ସିଂହ ସ୍ତମ୍ଭ' ଏବଂ 'ଅଶୋକ ଚକ୍ର' ଆଜି ଗର୍ବର ସହ ଆମର ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକ ଓ ଜାତୀୟ ପତାକାରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇ ଭାରତର ପରିଚୟ ବହନ କରୁଛି।

1. କୃଷିର ଗୁରୁତ୍ୱ: ମୌର୍ଯ୍ୟ ଯୁଗରେ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ କୃଷିଜୀବୀ ଥିଲେ। କୃଷିରୁ ହିଁ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ହେଉଥିଲା। ଲୁହା ଲଙ୍ଗଳର ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ପାଦନ ଭଲ ହେଉଥିଲା। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଓ ଶୀତ ଋତୁରେ ବର୍ଷକୁ ଦୁଇଥର ଫସଲ ଅମଳ କରାଯାଉଥିଲା।
2. ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା: ସହଗୌରା ତାମ୍ରପତ୍ରରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟ ପାଇଁ ଆଗୁଆ ଶସ୍ୟ ମହଜୁଦ୍ କରି ରଖିବାକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ 'ଶସ୍ୟାଗାର' ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା।
3. ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ସହରୀକରଣ: ସହରଗୁଡ଼ିକ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଥିଲା। ବଢ଼େଇ, କମାର, ସୁନାରୀ ଏବଂ ବଣିକମାନଙ୍କର ସଂଘ ଥିଲା ଯାହା ରାଜକୋଷକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଥିଲା। ଏହି ଉନ୍ନତ ଅର୍ଥନୀତି ହିଁ ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ପୋଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା।

1. ଶିଳାସ୍ତମ୍ଭ ଓ ସ୍ତୂପ: ସାରନାଥର ପ୍ରସ୍ତର ସ୍ତମ୍ଭ ଏବଂ ସାଞ୍ଚୀର ମହାନ ସ୍ତୂପ (ଯାହା ପ୍ରଥମେ ଇଟାରେ ଓ ପରେ ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା) ମୌର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଦାହରଣ ଅଟେ।
2. ପଥର କଟା ଗୁମ୍ଫା: ବିହାରର ବାରବର ପାହାଡ଼ରେ ପଥର କାଟି ନିର୍ମିତ କରାଯାଇଥିବା ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ ଥିଲା। ସେହିପରି ଧଉଳି (ଓଡ଼ିଶା) ଠାରେ ଥିବା ପଥରକଟା ହାତୀ ମୂର୍ତ୍ତି ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବକୁ ସୂଚାଏ।
3. ଟେରାକୋଟା କଳା: ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଟିରେ ନିର୍ମିତ ଟେରାକୋଟା ମୂର୍ତ୍ତି ଯଥା - ସପ୍ତମାତୃକା, ଯକ୍ଷିଣୀ, ଏବଂ ଲଗାମ ଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାର ମସ୍ତକ ସେ ସମୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ କଳାର ପରିଚୟ ଦିଏ।

• କାରଣ: ଗ୍ରୀକ୍ ଯୁବରାଜ ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷୀ ଶାସକ ଥିଲେ। ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଜୟ କରିବାର ନିଶା ତାଙ୍କୁ ପାରସ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପତନ କରିବା ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ଆଣିଥିଲା। ସେ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଭାରତକୁ ଅଧିକାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
• ଫଳାଫଳ:

1. ତାଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଫଳରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲେ ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ମୌର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭାରତର ଏକତ୍ରୀକରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା।
2. ଗ୍ରୀକ୍ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ମିଶ୍ରଣ ହେଲା। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଚିନ୍ତାଧାରାର (ଯେପରିକି ଦାର୍ଶନିକ ଜ୍ଞାନ) ଆଦାନପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ନୂତନ ମାର୍ଗ ଖୋଲିଗଲା।

📝 ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ (Practice Questions without Answers) 📝

📝 ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test) 📝