ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Additional Questions)

[Powered by www.WithTeachers.in]

🥇 ୧-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (30 Questions - No MCQ)

(ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବିଭାଗର ଶେଷରେ ଦିଆଯାଇଛି)

କ. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର:

❓.1 ଶିବାଜୀ ମହାରାଜ _____ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

❓.2 ଶିବାଜୀଙ୍କର ମାତାଙ୍କ ନାମ _____ ଥିଲା।

❓.3 ବିଜାପୁରର ସେନାପତି _____ ଙ୍କୁ ଶିବାଜୀ ବାଘନଖରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।

❓.4 1674 ମସିହାରେ _____ ଦୁର୍ଗରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହୋଇଥିଲା।

❓.5 ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ _____ କୁହାଯାଉଥିଲା।

❓.6 ତାଞ୍ଜାବୁରରେ ମରାଠା ଶାସନର ମୂଳଦୁଆ ଶିବାଜୀଙ୍କ ସାବତ ଭାଇ _____ ପକାଇଥିଲେ।

❓.7 ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲ୍‌କାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର _____ ବୟନ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ କରିଥିଲେ।

❓.8 ଶିବାଜୀଙ୍କର ଅଶ୍ୱବାହିନୀରେ ରାଜ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରୁଥିବା ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ _____ କୁହାଯାଉଥିଲା।

❓.9 ମରାଠାମାନଙ୍କର ଶହେ ଭାଗରୁ ପଚିଶ ଭାଗ କରକୁ _____ କୁହାଯାଉଥିଲା।

❓.10 ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଶିବାଜୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ରାଜପୁତ ସେନାପତି _____ ଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ।

ଖ. ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ବା ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ:

❓.11 ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କେଉଁ ସନ୍ଥମାନେ ଭକ୍ତିମାର୍ଗର ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ?

❓.12 ସାୟସ୍ତ ଖାଁଙ୍କ ଉପରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ଆକ୍ରମଣକୁ ଆଜିକାଲି କ'ଣ କୁହାଯାଏ?

❓.13 1665 ମସିହାରେ ଶିବାଜୀ ଓ ମୋଗଲଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା?

❓.14 ଶିବାଜୀଙ୍କ ନୌବାହିନୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାବିକ କିଏ ଥିଲେ?

❓.15 ରାଜାରାମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମରାଠା ଶାସନର ଦାୟିତ୍ୱ କିଏ ନେଇଥିଲେ?

❓.16 ମରାଠାମାନେ କେଉଁ ଲିପିର ବ୍ୟବହାର ପତ୍ରାଳାପ ପାଇଁ କରୁଥିଲେ?

❓.17 ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟ କେଉଁ ମରାଠୀ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ?

❓.18 ଭୋନ୍ସଲେ ପରିବାରର ଇତିହାସ କେଉଁ ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି?

❓.19 ତୃତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ କେବେ ହୋଇଥିଲା?

❓.20 ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳରେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କ'ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା?

ଗ. ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ୍ ଦର୍ଶାଅ:

❓.21 ଶିବାଜୀ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଡଚ୍‌ମାନଙ୍କର କ୍ରୀତଦାସ ବ୍ୟବସାୟକୁ ବନ୍ଦ କରାଇଥିଲେ।

❓.22 ପେଶୱା ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି।

❓.23 ତୃତୀୟ ଇଂରେଜ-ମରାଠା ଯୁଦ୍ଧ 1818 ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

❓.24 ଶିଲାଦାରମାନଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଖର୍ଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟ ବହନ କରୁଥିଲା।

❓.25 ଅହଲ୍ୟାବାଈ କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ।

❓.26 ଛତ୍ରଶାଲ ବୁନ୍ଦେଲଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

❓.27 ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ମହଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

❓.28 ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପନ୍ଥ ଅମାତ୍ୟ ସୁରଟ ଆକ୍ରମଣର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।

❓.29 ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧରେ ମରାଠାମାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଦଳରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।

❓.30 ଶିବାଜୀ ସୁରଟ ସହରରୁ ଏକ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଲାଭ କରିଥିଲେ।

[Study smarter with www.WithTeachers.in]

✅ ୧-ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର: [1] 1630 [2] ଜୀଜାବାଈ [3] ଆଫଜଲ୍ ଖାଁ [4] ରାୟଗଡ଼ [5] ଅମାତ୍ୟ [6] ଏକୋଜୀ [7] ମହେଶ୍ୱର [8] ବର୍ଗୀ [9] ଚୌଥ [10] ଜୟ ସିଂହ [11] ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର, ନାମଦେବ, ତୁକାରାମ, ରାମଦାସ [12] ସର୍ଜିକାଲ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ (ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ଆକ୍ରମଣ) [13] ପୁରନ୍ଦର ଚୁକ୍ତି [14] କାହ୍ନୋଜୀ ଆଙ୍ଗ୍ରେ [15] ତାରାବାଈ [16] ମୋଦି ଲିପି [17] ଦେବେନ୍ଦ୍ର କୁରଭାଞ୍ଜି [18] ବୃହଦୀଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର [19] 1761 [20] ସୁମନ୍ତ [21] ଠିକ୍ [22] ଭୁଲ୍ (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ) [23] ଠିକ୍ [24] ଭୁଲ୍ [25] ଠିକ୍ [26] ଠିକ୍ [27] ଠିକ୍ [28] ଭୁଲ୍ [29] ଠିକ୍ [30] ଠିକ୍।

🥈 ୨-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (25 Questions)

(ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବିଭାଗର ଶେଷରେ ଦିଆଯାଇଛି)

❓.1 ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପନ୍ଥ ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ବିଦେଶୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.2 ମରାଠା କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

❓.3 ଭକ୍ତି ସନ୍ଥମାନେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ କିପରି ପହଞ୍ଚିଥିଲେ?

❓.4 ଶିବାଜୀଙ୍କର 'ସ୍ୱରାଜ୍ୟ' ର ଅର୍ଥ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.5 ମରାଠା ନୌବାହିନୀ କାହିଁକି ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା?

❓.6 ଗରିଲା ରଣକୌଶଳ କ'ଣ?

❓.7 ପୁରନ୍ଦର ଚୁକ୍ତିର ସର୍ତ୍ତ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.8 ଶିବାଜୀ ଆଗ୍ରା ଜେଲରୁ କିପରି ଖସି ପଳାଇଥିଲେ?

❓.9 'ଦକ୍ଷିଣ-ଦିଗ୍‌ବିଜୟ' କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ?

❓.10 ଛତ୍ରଶାଲ କିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ କ'ଣ କରିଥିଲେ?

❓.11 ପେଶୱା କାହାକୁ କୁହାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ପେଶୱାଙ୍କ ନାମ ଲେଖ।

❓.12 ସରଦେଶମୁଖୀ କର କ'ଣ ଥିଲା?

❓.13 ମରାଠା ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀର ତିନୋଟି ଭାଗ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.14 ବର୍ଗୀ ଓ ଶିଲାଦାର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ'ଣ?

❓.15 ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପନ୍ଥଙ୍କ ମତରେ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.16 କାହ୍ନୋଜୀ ଆଙ୍ଗ୍ରେ କିଏ ଥିଲେ?

❓.17 ମରାଠାମାନଙ୍କର ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ଥିଲା?

❓.18 ତାରାବାଈ କିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.19 ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲ୍‌କାର କେଉଁ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ?

❓.20 ଶିବାଜୀଙ୍କର ସିଲ୍‌ରେ କ'ଣ ଲେଖାଥିଲା?

❓.21 'ରାଜ୍ୟ-ବ୍ୟବହାର କୋଷ' ଗ୍ରନ୍ଥର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.22 ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କର ସାହିତ୍ୟିକ ଅବଦାନ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.23 ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ମହଲ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.24 ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍ ସହ ମରାଠା ଶାସନର ସମ୍ପର୍କ କ'ଣ?

❓.25 ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳରେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଓ ପଣ୍ଡିତ ରାଓଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?

[Visit www.WithTeachers.in for learning]

✅ ୨-ମାର୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର: [1] ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବଳ ବାଣିଜ୍ୟ ନଥିଲା, ବରଂ ଅଧିକୃତ ପରିସର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଧର୍ମପ୍ରଚାର କରିବା ଥିଲା। [2] ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳଭୂମିରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ତଥା ମରାଠୀ ଭାଷା କହୁଥିବା ଜନସମୂହଙ୍କୁ ମରାଠା କୁହାଯାଏ। [3] ସେମାନେ ଉପନିଷଦ ଓ ଗୀତାକୁ ମରାଠୀରେ ଅନୁବାଦ କରି ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲେ। [4] ନିଜ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକତ୍ର କରି ଏକ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ରାଜ୍ୟ ବା ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱାଧୀନ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା। [5] ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳର ସମ୍ପଦକୁ ଅକ୍ତିଆର କରିବା ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ତଥା ସମୁଦ୍ର ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ। [6] ଛୋଟ ଦଳରେ ଲୁଚି ରହି ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ହଠାତ୍ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଆକ୍ରମଣ କରିବା କୌଶଳ। [7] ଶିବାଜୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ବୃହତ୍ ଅଂଶ ଦେବାକୁ ପଡିଥିଲା ଓ ପୁତ୍ର ସାମ୍ଭାଜୀଙ୍କୁ ମୋଗଲ ଶାସନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡିଲା। [8] ସେ ସାଧୁସନ୍ଥଙ୍କୁ ଫଳ ଓ ମିଠା ଦେବା ବାହାନାରେ ବଡ଼ ଟୋକେଇ ଭିତରେ ଲୁଚି ଖସି ପଳାଇଥିଲେ। [9] ଶିବାଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାମିଲନାଡୁ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଧିକାର କରିବାର ଅଭିଯାନ। [10] ସେ ଥିଲେ ବୁନ୍ଦେଲ ରାଜକୁମାର ଯିଏ ଶିବାଜୀଙ୍କ ରଣନୀତିରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ବୁନ୍ଦେଲଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। [11] ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପେଶୱା କୁହାଯାଉଥିଲା, ଯେପରିକି ବାଜିରାଓ 1ମ ଓ ନାନାସାହେବ। [12] ଏହା ମରାଠାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦାୟ ହେଉଥିବା ଅତିରିକ୍ତ ଦଶଭାଗ (10%) କର ଥିଲା। [13] ପଦାତିକ ବାହିନୀ, ଅଶ୍ୱବାହିନୀ ଏବଂ ନୌବାହିନୀ। [14] ବର୍ଗୀମାନଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଖର୍ଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟ ଦେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଶିଲାଦାରମାନେ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚ ନିଜେ ବହନ କରୁଥିଲେ। [15] ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟର ମୂଳ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ନଥିଲେ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ସହଜରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥାନ୍ତେ। [16] ସେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମରାଠା ନୌବାହିନୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେତା ଥିଲେ, ଯିଏ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ। [17] ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ 'ପଞ୍ଚାୟତ' ବିଚାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ କୋଟୱାଲମାନେ ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖୁଥିଲେ। [18] ସେ ରାଜାରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ସେ ସାହସର ସହ ମରାଠା ବାହିନୀକୁ ନେଇ ମୋଗଲ ଅଞ୍ଚଳ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। [19] କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଗୁଜରାଟର ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର। [20] ଏହା ଜନମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶାସନ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୋଲି ସଂସ୍କୃତରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିଲା। [21] ମରାଠୀ ଭାଷାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ପାର୍ସି ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାରକୁ କମାଇବା। [22] ସେ 'ଦେବେନ୍ଦ୍ର କୁରଭାଞ୍ଜି' ନାମକ ଏକ ମରାଠୀ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ। [23] ଏହା ଏକ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା ଯେଉଁଠି ଭାରତୀୟ ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଔଷଧରେ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ଦିଆଯାଉଥିଲା। [24] ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଆଧୁନିକ ରୂପ ନେଇଥିଲା। [25] ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଥିଲେ ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ ରାଓ ଧାର୍ମିକ କ୍ରିୟାକଳାପର ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ।

🥉 ୩-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (20 Questions With Answers)

[Learn effectively with www.WithTeachers.in]

❓.1 ୟୁରୋପୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଆଗମନ ଭାରତ ପାଇଁ କିପରି ବିପଦ ଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: ୟୁରୋପୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବଳ ବାଣିଜ୍ୟ ନଥିଲା; ସେମାନେ ଭାରତର ଅଧିକୃତ ପରିସର ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଏବଂ ଧର୍ମପ୍ରଚାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୌସେନା ଓ ଗୋଳାବାରୁଦ ଥିଲା, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରତି ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କଲା।

❓.2 ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ କିପରି ମରାଠା ଶକ୍ତିର ଉତ୍‌ଥାନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା?

 ✅ ଉତ୍ତର: ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର ଓ ତୁକାରାମଙ୍କ ଭଳି ସନ୍ଥମାନେ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ଧର୍ମପ୍ରଚାର କରି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କେବଳ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ଓ ରାଜନୀତିକ ସଚେତନତା ଜାଗ୍ରତ କରାଇଥିଲେ। ଏହା ମରାଠାମାନଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଛିଡ଼ା କରାଇଥିଲା।

❓.3 ଶିବାଜୀଙ୍କର ବାଲ୍ୟକାଳ ଓ ଶିକ୍ଷାଦୀକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର: ଶିବାଜୀ 1630 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପିତା ସାହଜୀ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ରହୁଥିବାରୁ, ସେ ପୁନେଠାରେ ମାତା ଜୀଜାବାଈଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ବଡ଼ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ସାମରିକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ।

❓.4 ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳରେ ଶିବାଜୀ କିପରି ଆଫଜଲ୍ ଖାଁଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ?

✅ ଉତ୍ତର: ଶିବାଜୀ ପ୍ରତାପଗଡ଼ ଦୁର୍ଗ ନିକଟ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆଫଜଲ୍ ଖାଁଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିଲେ। ସେ ଚତୁରତାର ସହ 'ବାଘନଖ' ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ତା'ପରେ ପାହାଡ଼ରେ ଲୁଚିଥିବା ତାଙ୍କ ସୈନ୍ୟମାନେ ଗରିଲା କୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଆଫଜଲ୍ ଖାଁଙ୍କ ସେନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।

❓.5 ସୁରଟ ଲୁଣ୍ଠନ ଘଟଣାଟି କ'ଣ ଥିଲା?

 ✅ ଉତ୍ତର: ଶିବାଜୀ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସବୁଠୁ ଧନଶାଳୀ ସହର ସୁରଟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଏକ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଲୁଣ୍ଠନ କରିଥିଲେ। ତଥାପି ସେ କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ପୀଠ ବା ଦାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଗୃହ ନଷ୍ଟ କରିନଥିଲେ। ଏହା ମୋଗଲମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନଜନକ ଥିଲା।

❓.6 ଆଗ୍ରା ଦରବାରରେ ଶିବାଜୀ କାହିଁକି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିଲେ?

✅ ଉତ୍ତର: ମୋଗଲ ଦରବାରରେ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଶିବାଜୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିବା ସାଧାରଣ ସେନାପତିଙ୍କ ଧାଡ଼ିରେ ଛିଡ଼ା କରାଇ ଅପମାନିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶିବାଜୀ ଦରବାରରୁ ଚାଲି ଆସିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରାଯାଇଥିଲା।

❓.7 ରାୟଗଡ଼ ଦୁର୍ଗର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

✅ ଉତ୍ତର: 1674 ମସିହାରେ ବୈଦିକ ରୀତିନୀତି ଅନୁସାରେ ଏହି ଦୁର୍ଗରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ସେ 'ଶ୍ରୀରାଜା ଶିବ ଛତ୍ରପତି' ଉପାଧି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏଠାରୁ ହିଁ 'ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ' ନାମକ ନୂତନ ଅବ୍ଦ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇ ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

❓.8 ଶିବାଜୀ କ୍ରୀତଦାସ ପ୍ରଥାକୁ କିପରି ବିରୋଧ କରିଥିଲେ?

✅ ଉତ୍ତର: ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବାବେଳେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଡଚ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ୟୁରୋପୀୟମାନେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି କ୍ରୀତଦାସ ଭାବେ ବିକ୍ରି କରୁଛନ୍ତି। ଶିବାଜୀ ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରାଇଥିଲେ। ଏହା ତାଙ୍କର ମାନବିକତା ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ଗଭୀର ଭଲପାଇବାକୁ ଦର୍ଶାଏ।

❓.9 ମୋଗଲ-ମରାଠା ଯୁଦ୍ଧରେ ତାରାବାଈଙ୍କ ଭୂମିକା କ'ଣ ଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: ରାଜାରାମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାରାବାଈ ଶାସନ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ଥିବା ବେଳେ ତାରାବାଈ ମରାଠା ବାହିନୀକୁ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଥିବା ମୋଗଲ ଅଞ୍ଚଳ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳ ମରାଠା ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲା।

❓.10 ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳର ଗଠନ କିପରି ହୋଇଥିଲା?

 ✅ ଉତ୍ତର: ଶିବାଜୀ ଶାସନରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଠ ଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଯାହାକୁ 'ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳ' କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ପେଶୱା (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ), ଅମାତ୍ୟ (ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ), ନ୍ୟାୟାଧୀଶ, ଏବଂ ସେନାପତି ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ପଦବୀ ରହିଥିଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜକୋଷରୁ ବେତନ ମିଳୁଥିଲା।

❓.11 ଚୌଥ ଏବଂ ସରଦେଶମୁଖୀ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ'ଣ?

✅ ଉତ୍ତର: ମରାଠାମାନେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରୁ ସୁରକ୍ଷା ବାବଦକୁ ଏହି କର ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ। ଚୌଥ ଥିଲା ମୋଟ ରାଜସ୍ୱର ଶହେ ଭାଗରୁ ପଚିଶ ଭାଗ (1/4)। ସରଦେଶମୁଖୀ ଥିଲା ଚୌଥ ବ୍ୟତୀତ ଅତିରିକ୍ତ ଦଶଭାଗ (1/10) କର।

❓.12 ମରାଠା ନୌବାହିନୀ କିପରି ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ହଟହଟା କରିଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: କାହ୍ନୋଜୀ ଆଙ୍ଗ୍ରେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମରାଠା ନୌବାହିନୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିଲା। ୟୁରୋପୀୟମାନେ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ପତ୍ର କିଣିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମରାଠାମାନେ ଓଲଟା ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପରିଚୟ ପତ୍ର ଦାବି କରି ସେମାନଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ।

❓.13 ମରାଠାମାନଙ୍କର ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: ମରାଠାମାନଙ୍କର ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା। ସ୍ଥାନୀୟ କର୍ମଚାରୀ ଓ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ 'ପଞ୍ଚାୟତ' ଅପରାଧର ବିଚାର କରୁଥିଲା। ଏହା ସହିତ ପୁନେ ଓ ଇନ୍ଦୋର ଭଳି ବଡ଼ ସହରରେ କୋଟୱାଲ (ପୋଲିସ) ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖୁଥିଲେ।

❓.14 ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲ୍‌କାରଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଅବଦାନ କ'ଣ ଥିଲା?

 ✅ ଉତ୍ତର: ସେ କେଦାରନାଥ ଠାରୁ ରାମେଶ୍ୱରମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶହ ଶହ ମନ୍ଦିର ଓ କୂଅ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଧ୍ୱଂସପ୍ରାପ୍ତ କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ଏବଂ ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତି ଥିଲା। ସେ ମହେଶ୍ୱର ବୟନ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ କରି ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ସୁଧାରିଥିଲେ।

❓.15 ଶିବାଜୀଙ୍କ 'ରାଜ୍ୟ-ବ୍ୟବହାର କୋଷ' ର ଲକ୍ଷ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: ପ୍ରଶାସନରେ ବିଦେଶୀ ପାର୍ସି ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାରକୁ କମାଇବା ପାଇଁ ଶିବାଜୀ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସେ ସଂସ୍କୃତ ଏବଂ ମରାଠୀ ଭାଷାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ସହ ନିଜସ୍ୱ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ।

❓.16 ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟ କିପରି ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ?

✅ ଉତ୍ତର: ସେ ତାଞ୍ଜାବୁରରେ 'ଦେବେନ୍ଦ୍ର କୁରଭାଞ୍ଜି' ମରାଠୀ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍ ନୃତ୍ୟର ଆଧୁନିକ ବିକାଶ ଘଟିଥିଲା। ସେ ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ମୁଦ୍ରଣାଳୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

❓.17 ମରାଠା ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ 'ବର୍ଗୀ' ଏବଂ 'ଶିଲାଦାର' ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ କ'ଣ ଥିଲା?

 ✅ ଉତ୍ତର: ମରାଠା ଅଶ୍ୱବାହିନୀ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା। 'ବର୍ଗୀ' ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟକୋଷରୁ ବହନ କରାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ 'ଶିଲାଦାର' ସୈନ୍ୟମାନେ ନିଜର ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣର ଖର୍ଚ୍ଚ ନିଜେ ବହନ କରୁଥିଲେ।

❓.18 ଶିବାଜୀଙ୍କ ବୃକ୍ଷ ଛେଦନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା କିପରି ତାଙ୍କ ପରିବେଶ ଓ ପ୍ରଜାପ୍ରେମକୁ ଦର୍ଶାଏ?

✅ ଉତ୍ତର: ନୌସେନା ପାଇଁ କାଠ ଦରକାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ୍ବ ଓ ପଣସ ଗଛ ନକାଟିବାକୁ ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। କାରଣ ଏହି ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ବଢ଼ାଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ମିଳୁଥିବା ସଫଳତା ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ।

❓.19 ମରାଠାମାନଙ୍କର ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ କ'ଣ ଥିଲା?

 ✅ ଉତ୍ତର: ମରାଠାମାନେ ବିଦେଶୀ ଶକ୍ତି ଏବଂ ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ କଡ଼ା ଟକ୍କର ଦେଇ ସର୍ବବୃହତ ଭାରତୀୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତୀୟମାନେ ବିନା କୌଣସି ଦମନରେ ନିଜେ ସୁଶାସନ ଚଳାଇପାରିବେ। ଏହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଥିଲା।

❓.20 ତାଞ୍ଜାବୁରରେ ମରାଠା ଶାସନର ମୂଳଦୁଆ କିପରି ପଡିଲା?

✅ ଉତ୍ତର: 17ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଶିବାଜୀଙ୍କ ସାବତ ଭାଇ ଏକୋଜୀ ବର୍ତ୍ତମାନର ତାମିଲନାଡୁରେ ଥିବା ତାଞ୍ଜାବୁର ଅଞ୍ଚଳ ବିଜୟ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ମରାଠା ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ ସୃଷ୍ଟି କରି କଳା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟର ବିକାଶ କରିଥିଲେ।

🏅 ୪-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ (8 Questions With Answers)

[Study Smartly with www.WithTeachers.in]

❓.1 ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀଙ୍କର 'ସ୍ୱରାଜ୍ୟ' ଗଠନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ।

✅ ଉତ୍ତର:

• ଶିବାଜୀ ମୋଗଲ ଓ ସୁଲତାନମାନଙ୍କର ଦମନକାରୀ ନୀତିକୁ ବିରୋଧ କରି ଭାରତରେ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ 'ସ୍ୱରାଜ୍ୟ' ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲେ।

• ସେ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାରମ୍ପରିକ ଜାଗିରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରି ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ରାଜକୋଷରୁ ନଗଦ ବେତନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

• ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ସେ 'ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳ' ନାମକ 8 ଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଏକ ପରିଷଦ ଗଠନ କରିଥିଲେ।

• ସେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଉଦାର ମନୋଭାବ ପୋଷଣ କରି ସୁଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

❓.2 ମରାଠାମାନଙ୍କର ସାମରିକ ଓ ନୌସେନା ଶକ୍ତି କିପରି ସେମାନଙ୍କୁ ବିଜୟୀ କରାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର:

• ମରାଠା ସେନା ମୁଖ୍ୟତଃ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଥିଲା, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅତର୍କିତ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ବେଶ୍ ଫଳପ୍ରଦ ଥିଲା।

• ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀରେ ଅଶ୍ୱବାହିନୀକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ପରେ ଧାତୁ ନିର୍ମିତ ରକେଟର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ଶିଖିଥିଲେ।

• ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳକୁ ୟୁରୋପୀୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୌବାହିନୀ ଗଠନ କରିଥିଲେ।

• କାହ୍ନୋଜୀ ଆଙ୍ଗ୍ରେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମରାଠା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ବାଣିଜ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସମୁଦ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମରାଠା ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିଥିଲେ।

❓.3 ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ କିପରି ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ମୂଳଦୁଆ ଥିଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କାହିଁକି ଜରୁରୀ ଥିଲା ଆଲୋଚନା କର।

✅ ଉତ୍ତର:

• ମରାଠା ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପନ୍ଥ ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ମତରେ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା ରାଜ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ।

• ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଏହି ଅଭେଦ୍ୟ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ସୈନ୍ୟମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟ ପାଇପାରୁଥିଲେ ଏବଂ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରୁଥିଲା।

• ଯଦି ଦୁର୍ଗ ନଥାନ୍ତା, ତେବେ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣ ସମୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥଳଭାଗ ସହଜରେ ଧ୍ୱଂସସ୍ତୂପରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥାନ୍ତା।

• ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଏବଂ ବିଜାପୁର ସୁଲତାନଙ୍କ ଭଳି ବଡ଼ ଶତ୍ରୁଙ୍କ କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ସତ୍ତ୍ୱେ କେବଳ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ତିଷ୍ଠି ରହିପାରିଥିଲା।

❓.4 ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲ୍‌କାରଙ୍କ ଶାସନକୁ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ କାହିଁକି ସ୍ମରଣୀୟ କୁହାଯାଏ?

✅ ଉତ୍ତର:

• ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅକାଳ ବିୟୋଗ ପରେ ଅହଲ୍ୟାବାଈ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାହସିକତାର ସହିତ ହୋଲ୍‌କାର ରାଜ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

• ସେ ଇନ୍ଦୋର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୀର୍ଘ 30 ବର୍ଷ ଧରି ସୁଶାସନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଅନେକ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

• ଧର୍ମପ୍ରାଣା ମହିଳା ଭାବେ ସେ କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ, ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ସମେତ ଭାରତବର୍ଷରେ ବହୁ ଘାଟ, କୂଅ ଓ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।

• ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସେ ମହେଶ୍ୱର ବୟନ ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଶାସକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରେ।

❓.5 ତାଞ୍ଜାବୁରରେ ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ଅବଦାନ କ'ଣ ଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର:

• ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ତାଞ୍ଜାବୁରର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମରାଠା ଶାସକ ଥିଲେ, ଯିଏକି 'ଦେବେନ୍ଦ୍ର କୁରଭାଞ୍ଜି' ନାମକ ନାଟକ ରଚନା କରିଥିଲେ।

• ତାଙ୍କର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ 'ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍' ର ଆଧୁନିକ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା।

• ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ 'ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ମହଲ' ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଦେଶୀ ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଔଷଧ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ଯୋଗାଉଥିଲେ।

• ସେ ଭାରତରେ ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ମୁଦ୍ରଣାଳୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବୃହଦୀଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥରେ ଭୋନ୍ସଲେ ବଂଶର ଇତିହାସକୁ ସର୍ବବୃହତ ଶିଳାଲେଖ ଆକାରରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଇଥିଲେ।

❓.6 ଶିବାଜୀଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ପେଶୱାମାନଙ୍କ ଭୂମିକା କିପରି ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରକୁ ନେଇଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର:

• 18ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭ ବେଳକୁ ଛତ୍ରପତିଙ୍କ ବଦଳରେ ପେଶୱା (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ) ମାନେ ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥିଲେ।

• ପେଶୱା ବାଜିରାଓ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ନାନାସାହେବଙ୍କ କୁଶଳୀ ନେତୃତ୍ୱରେ ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରୁ ଉତ୍ତର ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥିଲା।

• ସେମାନେ ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ କରି ଦିଲ୍ଲୀ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଲାହୋର ଏବଂ ପେଶୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜର ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ।

• ଏହି ପେଶୱାମାନଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ହିଁ ମରାଠାମାନେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହୋଇ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ।

❓.7 ମରାଠାମାନଙ୍କର କର ବ୍ୟବସ୍ଥା (ଚୌଥ ଓ ସରଦେଶମୁଖୀ) କିପରି ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର:

• ମରାଠାମାନେ ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧାସଳଖ ଶାସନ କରୁନଥିଲେ, ସେଠାରୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଟିକସ ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ: ଚୌଥ (25%) ଏବଂ ସରଦେଶମୁଖୀ (ଅତିରିକ୍ତ 10%)।

• ଏହି ଟିକସ ବଦଳରେ ମରାଠାମାନେ ସେହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବାହ୍ୟ ଆକ୍ରମଣରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ମୁଣ୍ଡ ପୂରାଉନଥିଲେ।

• ଏହାଦ୍ୱାରା ମରାଠା ରାଜକୋଷକୁ ବିପୁଳ ଅର୍ଥ ଆସୁଥିଲା ଯାହାଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ପୋଷଣ କରିବା ସମ୍ଭବ ହେଉଥିଲା।

• ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭାରତର ବହୁତ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ପରୋକ୍ଷରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିପାରିଥିଲେ।

❓.8 ମରାଠା ଶାସନ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଓ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ କି ପ୍ରକାର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା?

✅ ଉତ୍ତର:

• ମରାଠାମାନେ ଇସ୍‌ଲାମିକ୍ ଶାସନର କ୍ରମାଗତ ବିସ୍ତାରକୁ ରୋକି ଭାରତରେ ସ୍ଥାନୀୟ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲେ।

• ଶିବାଜୀଙ୍କ 'ରାଜ୍ୟ-ବ୍ୟବହାର କୋଷ' ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସ୍କୃତ ଏବଂ ମରାଠୀ ଭାଷାର ପ୍ରଚାର ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପାର୍ସି ଶବ୍ଦର ପ୍ରଭାବ କମିଥିଲା।

• ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ସହନଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ଅହଲ୍ୟାବାଈଙ୍କ ଭଳି ଶାସକମାନେ ଦେଶସାରା ଧାର୍ମିକ ପୀଠର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।

• ସର୍ବୋପରି, ସେମାନଙ୍କ 'ସ୍ୱରାଜ୍ୟ' ମନୋଭାବ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଭରିଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ପାଲଟିଥିଲା।

🎯 ମିଶ୍ରିତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (30 Questions WITHOUT Answers)

(Test your preparation with www.WithTeachers.in)

❓.1 ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପାରମ୍ପରିକ ଭାଷା କ'ଣ ଥିଲା?

❓.2 ଶିବାଜୀଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳରେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ?

❓.3 ଆଫଜଲ ଖାଁ କେଉଁ ସୁଲତାନଙ୍କର ସେନାପତି ଥିଲେ?

❓.4 ଲଣ୍ଡନ ଗେଜେଟ୍ ରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର କେଉଁ ଆକ୍ରମଣ ବିଷୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା?

❓.5 ପୁରନ୍ଦର ଚୁକ୍ତି କେଉଁ ଦୁଇ ପକ୍ଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା?

❓.6 ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଶିବାଜୀଙ୍କୁ କେଉଁ ସହରରେ ଗୃହବନ୍ଦୀ କରିଥିଲେ?

❓.7 ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ସମୟରେ ଶିବାଜୀ କେଉଁ ଉପାଧି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ?

❓.8 'ଦକ୍ଷିଣ-ଦିଗ୍‌ବିଜୟ' ଅଭିଯାନ କେଉଁ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା?

❓.9 ବୁନ୍ଦେଲଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ କିଏ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ?

❓.10 ହିନ୍ଦୀ କବି ଭୂଷଣ କାହାକୁ ଭେଟିବାକୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଆସିଥିଲେ?

❓.11 ଶିବାଜୀଙ୍କର କେଉଁ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ?

❓.12 ତାରାବାଈଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନାମ କ'ଣ ଥିଲା?

❓.13 ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ କେଉଁ ପଦବୀଧାରୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷମତାଶାଳୀ ହୋଇଥିଲେ?

❓.14 ପ୍ରଥମ ଇଂରେଜ-ମରାଠା ଯୁଦ୍ଧ କେବେଠାରୁ କେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା?

❓.15 ଦିଲ୍ଲୀକୁ ମରାଠାମାନେ କେଉଁ ମସିହାରେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ?

❓.16 ମରାଠା ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ ଅଶ୍ୱବାହିନୀକୁ କେତେ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା?

❓.17 ମରାଠାମାନେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ବେଳେ କେଉଁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ?

❓.18 ତାଞ୍ଜାବୁର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ?

❓.19 ଏକୋଜୀ ଶିବାଜୀଙ୍କର କ'ଣ ହେବେ?

❓.20 ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ 'ପ୍ରବେଶ ପତ୍ର' ବା 'କାର୍ତାଜ' କିଣିବା ପାଇଁ କିଏ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ?

❓.21 ମହେଶ୍ୱର ବୟନ ଶିଳ୍ପ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ?

❓.22 ଶିବାଜୀଙ୍କର ସିଲ୍ କେଉଁ ଭାଷାରେ ଖୋଦିତ ଥିଲା?

❓.23 କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିର କିଏ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ?

❓.24 ଭାରତରେ ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ମୁଦ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରଥମେ କିଏ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ?

❓.25 ବୃହଦୀଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥରେ କେଉଁ ଲିପିରେ ଇତିହାସ ଖୋଦିତ ଅଛି?

❓.26 ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳରେ ଭୂରାଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କ'ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା?

❓.27 ମରାଠାମାନେ ତାମିଲ ଏବଂ ତେଲୁଗୁ ସଂସ୍କୃତି ସହ କେଉଁଠାରେ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ?

❓.28 କାହ୍ନୋଜୀ ଆଙ୍ଗ୍ରେଙ୍କୁ ଇଂରେଜମାନେ ରାଗରେ କ'ଣ କହୁଥିଲେ?

❓.29 ତୃତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ମରାଠାମାନେ କାହା ଠାରୁ ହାରିଥିଲେ?

❓.30 ଶିବାଜୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ କେତେ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା?

📝 ଶ୍ରେଣୀ ପରୀକ୍ଷା (Class Test) 📝

ସମୟ: ୪୫ ମିନିଟ୍ | ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା: ୨୫ ମାର୍କ

[Powered by www.WithTeachers.in]

୧. ବହୁବିକଳ୍ପୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) - (୧ x ୫ = ୫ ମାର୍କ)

i. ଶିବାଜୀଙ୍କର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କେଉଁ ଦୁର୍ଗରେ ହୋଇଥିଲା?

(a) ପ୍ରତାପଗଡ଼ (b) ରାୟଗଡ଼ (c) ଜିଙ୍ଗି (d) ସିନ୍ଧୁଦୁର୍ଗ

ii. ମରାଠାମାନେ ଆଦାୟ କରୁଥିବା 25% ଟିକସକୁ କ'ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା?

(a) ସରଦେଶମୁଖୀ (b) ଇକ୍ତା (c) ଚୌଥ (d) ଜିଜିଆ

iii. କାଶୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ମନ୍ଦିରର ପୁନଃନିର୍ମାଣ କିଏ କରିଥିଲେ?

(a) ତାରାବାଈ (b) ଜୀଜାବାଈ (c) ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲ୍‌କାର (d) ସେରଫୋଜୀ

iv. ମରାଠା ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳରେ 'ଅମାତ୍ୟ' କିଏ ଥିଲେ?

(a) ସେନାପତି (b) ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ (c) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ (d) ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ

v. 'ଦେବେନ୍ଦ୍ର କୁରଭାଞ୍ଜି' ନାଟକ କିଏ ରଚନା କରିଥିଲେ?

(a) ଶିବାଜୀ (b) ବାଜିରାଓ (c) ଏକୋଜୀ (d) ସେରଫୋଜୀ ଦ୍ୱିତୀୟ

୨. ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ (୨ x ୪ = ୮ ମାର୍କ)

i. 'ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ' କୌଶଳ କ'ଣ?

ii. ପୁରନ୍ଦର ଚୁକ୍ତି କାହା କାହା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା?

iii. ମରାଠା ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ 'ବର୍ଗୀ' ଏବଂ 'ଶିଲାଦାର' ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ'ଣ?

iv. ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ମହଲର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ ଥିଲା?

୩. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ (୩ x ୪ = ୧୨ ମାର୍କ)

i. ଆଫଜଲ୍ ଖାଁଙ୍କ ବଧ କିପରି ହୋଇଥିଲା ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

ii. ଶିବାଜୀ କିପରି ଆଗ୍ରା ଗୃହବନ୍ଦୀରୁ ଖସି ପଳାଇଥିଲେ?

iii. ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପନ୍ଥଙ୍କ ମତରେ ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା କ'ଣ ଥିଲା?

iv. ତାରାବାଈ ମୋଗଲ ଆକ୍ରମଣର ମୁକାବିଲା କିପରି କରିଥିଲେ?

(Best of Luck from www.WithTeachers.in!)