📘

WithTeachers

Learning Together

© WithTeachers

Designed with for a better world.
Class 9 ବୀଜଗଣିତ
ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ଅଭେଦ Ex 3(a)

ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ଅଭେଦ Ex 3(a) – Book Q A Class 9 ବୀଜଗଣିତ

WithTeachers.in

📝 ଅନୁଶୀଳନୀ - 3 (a)

❓Question 1: ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ସାନରୁ ବଡ଼ ଘାତାଙ୍କ କ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖ ।

1.4y3,2y2,51,7y8,8y4,1113y9,3y1.4y^3, \sqrt{2}y^2, -51, 7y^8, -8y^4, \frac{11}{13}y^9, \sqrt{3}y

✅ Answer: ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ଘାତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ସାନରୁ ବଡ଼ କ୍ରମ ହେଉଛି:

51,3y,2y2,1.4y3,8y4,7y8,1113y9-51, \sqrt{3}y, \sqrt{2}y^2, 1.4y^3, -8y^4, 7y^8, \frac{11}{13}y^9

❓ Question 2: ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ସଦୃଶ ମନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ବାଛି ପୃଥକ ଭାବେ ଲେଖ ।

12x2,3x,12x3,5x2,x7,15,3x3,10x4,81112x^2, -3x, \frac{1}{\sqrt{2}}x^3, -5x^2, \frac{x}{7}, 15, \sqrt{3}x^3, 10x^4, \frac{8}{11}

✅ Answer 2: ସଦୃଶ ମନୋମିଆଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

  • ଧ୍ରୁବକ ପଦ: 1515 ଏବଂ 811\frac{8}{11}

  • xx ର ପଦ: 3x-3x ଏବଂ x7\frac{x}{7}

  • x2x^2 ର ପଦ: 12x212x^2 ଏବଂ 5x2-5x^2

  • x3x^3 ର ପଦ: 12x3\frac{1}{\sqrt{2}}x^3 ଏବଂ 3x3\sqrt{3}x^3

    (ସୂଚନା: 10x410x^4 ର କୌଣସି ସଦୃଶ ପଦ ନାହିଁ)

❓ Question 3: ନିମ୍ନସ୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ପଲିନୋମିଆଲ୍‌ରୁ ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।

(i) ଶୂନ୍‌ଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

(ii) ଏକ ପଦବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

(iii) ଦୁଇ ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ତ୍ରିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

(iv) ତିନି ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍

✅ ଉତ୍ତର 3: ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଦୁଇଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉଦାହରଣ ଦିଆଗଲା:

  • (i) ଶୂନ୍‌ଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: 55 ଏବଂ 7-7

  • (ii) ଏକ ପଦବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: 3x23x^2 ଏବଂ y2-y^2

  • (iii) ଦୁଇ ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ତ୍ରିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: x3+2x^3 + 2 ଏବଂ 4y3y4y^3 - y

  • (iv) ତିନି ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଘାତୀ ପଲିନୋମିଆଲ୍ ର ଉଦାହରଣ: x2+2x+1x^2 + 2x + 1 ଏବଂ 3y2y+53y^2 - y + 5

4. ଯୋଗ କର (Addition)

(i)Question 2y33y4,2y3+5y2y^3 - 3y - 4, 2 - y^3 + 5y

ଉତ୍ତର (Answer):

(2y3y3)+(3y+5y)+(4+2)(2y^3 - y^3) + (-3y + 5y) + (-4 + 2)

=y3+2y2= y^3 + 2y - 2
🌟 WithTeachers.in🌟
(ii)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 3x42x35+x5x2,3x3+2x2x4x+13x^4 - 2x^3 - 5 + x - 5x^2, 3x^3 + 2x^2 - x^4 - x + 1

ଉତ୍ତର (Answer):

(3x4x4)+(2x3+3x3)+(5x2+2x2)+(xx)+(5+1)(3x^4 - x^4) + (-2x^3 + 3x^3) + (-5x^2 + 2x^2) + (x - x) + (-5 + 1)

=2x4+x33x24= 2x^4 + x^3 - 3x^2 - 4

(iii)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 34x245x3,14x2+45x+2\frac{3}{4}x^2 - \frac{4}{5}x - 3, \frac{1}{4}x^2 + \frac{4}{5}x + 2

ଉତ୍ତର (Answer):

(34+14)x2+(45+45)x+(3+2)(\frac{3}{4} + \frac{1}{4})x^2 + (-\frac{4}{5} + \frac{4}{5})x + (-3 + 2)

=x21= x^2 - 1

(iv)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 2.1x3+3.2x2+53x,1.9x31.2x2+2x12.1x^3 + 3.2x^2 + 5 - 3x, 1.9x^3 - 1.2x^2 + 2x - 1

ଉତ୍ତର (Answer):

(2.1+1.9)x3+(3.21.2)x2+(3+2)x+(51)(2.1 + 1.9)x^3 + (3.2 - 1.2)x^2 + (-3 + 2)x + (5 - 1)

=4x3+2x2x+4= 4x^3 + 2x^2 - x + 4

(v)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 12z332z2+6z,12z212z33z1,z3+2z2+3z4\frac{1}{2}z^3 - \frac{3}{2}z^2 + 6z, \frac{1}{2}z^2 - \frac{1}{2}z^3 - 3z - 1, z^3 + 2z^2 + 3z - 4

ଉତ୍ତର (Answer):

(1212+1)z3+(32+12+2)z2+(63+3)z+(14)(\frac{1}{2} - \frac{1}{2} + 1)z^3 + (-\frac{3}{2} + \frac{1}{2} + 2)z^2 + (6 - 3 + 3)z + (-1 - 4)

=z3+z2+6z5= z^3 + z^2 + 6z - 5

(vi)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 8x3xy+2xyz,2xy5x+3xyz,xy3x+4xyz8x - 3xy + 2xyz, 2xy - 5x + 3xyz, xy - 3x + 4xyz

ଉତ୍ତର (Answer):

(8x5x3x)+(3xy+2xy+xy)+(2xyz+3xyz+4xyz)(8x - 5x - 3x) + (-3xy + 2xy + xy) + (2xyz + 3xyz + 4xyz)

=9xyz= 9xyz

(vii)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 5x22xy+y2,4xy2y23x2,4y2xyx25x^2 - 2xy + y^2, 4xy - 2y^2 - 3x^2, 4y^2 - xy - x^2

ଉତ୍ତର (Answer):

(5x23x2x2)+(2xy+4xyxy)+(y22y2+4y2)(5x^2 - 3x^2 - x^2) + (-2xy + 4xy - xy) + (y^2 - 2y^2 + 4y^2)

=x2+xy+3y2= x^2 + xy + 3y^2
🌟 WithTeachers.in🌟

➖ 5. ବିୟୋଗ କର (Subtraction)

(i)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 6x313x2+146x^3 - 13x^2 + 14 ରୁ x3+2x7x2+11-x^3 + 2x - 7x^2 + 11

ଉତ୍ତର (Answer):

(6x313x2+14)(x37x2+2x+11)(6x^3 - 13x^2 + 14) - (-x^3 - 7x^2 + 2x + 11)

=7x36x22x+3= 7x^3 - 6x^2 - 2x + 3

(ii)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): t411+2t2t3t^4 - 11 + 2t^2 - t^3 ରୁ 2t38t2102t^3 - 8t^2 - 10

ଉତ୍ତର (Answer):

(t4t3+2t211)(2t38t210)(t^4 - t^3 + 2t^2 - 11) - (2t^3 - 8t^2 - 10)

=t43t3+10t21= t^4 - 3t^3 + 10t^2 - 1

(iii)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 1213y2513y315\frac{12}{13}y^2 - \frac{5}{13}y^3 - 15 ରୁ 113y2+813y3+20-\frac{1}{13}y^2 + \frac{8}{13}y^3 + 20

ଉତ୍ତର (Answer):

(513y3+1213y215)(813y3113y2+20)(-\frac{5}{13}y^3 + \frac{12}{13}y^2 - 15) - (\frac{8}{13}y^3 - \frac{1}{13}y^2 + 20)

=y3+y235= -y^3 + y^2 - 35

(iv)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 2.5x373.5x22.5x^3 - 7 - 3.5x^2 ରୁ 2.5x2+1.5x3+82x2.5x^2 + 1.5x^3 + 8 - 2x
🌟 WithTeachers.in🌟
ଉତ୍ତର (Answer):

(2.5x33.5x27)(1.5x3+2.5x22x+8)(2.5x^3 - 3.5x^2 - 7) - (1.5x^3 + 2.5x^2 - 2x + 8)

=x36x2+2x15= x^3 - 6x^2 + 2x - 15

(v)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): x22xy+3y2x^2 - 2xy + 3y^2 ରୁ 2x2xy2y22x^2 - xy - 2y^2

ଉତ୍ତର (Answer):

(x22xy+3y2)(2x2xy2y2)(x^2 - 2xy + 3y^2) - (2x^2 - xy - 2y^2)

=x2xy+5y2= -x^2 - xy + 5y^2

(vi)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 2x23xy4y22x^2 - 3xy - 4y^2 ରୁ x2xy2y2x^2 - xy - 2y^2

ଉତ୍ତର (Answer):

(2x23xy4y2)(x2xy2y2)(2x^2 - 3xy - 4y^2) - (x^2 - xy - 2y^2)

=x22xy2y2= x^2 - 2xy - 2y^2

(vii)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): a3b+2ca - 3b + 2c ରୁ 3b7c+2a3b - 7c + 2a

ଉତ୍ତର (Answer):

(a3b+2c)(2a+3b7c)(a - 3b + 2c) - (2a + 3b - 7c)

=a6b+9c= -a - 6b + 9c

(viii)

ପ୍ରଶ୍ନ (Question): 12a+23b32c\frac{1}{2}a + \frac{2}{3}b - \frac{3}{2}c ରୁ a13b+12ca - \frac{1}{3}b + \frac{1}{2}c

ଉତ୍ତର (Answer):

(12a+23b32c)(a13b+12c)(\frac{1}{2}a + \frac{2}{3}b - \frac{3}{2}c) - (a - \frac{1}{3}b + \frac{1}{2}c)

=12a+b2c= -\frac{1}{2}a + b - 2c

✖️ 6. ନିମ୍ନରେ ଦତ୍ତ ପଲିନୋମିଆଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ ସ୍ଥିର କରି ଗୁଣଫଳର ଘାତ ନିରୂପଣ କର ।

(i)

Question: 2x23x+52x^2 - 3x + 5x2+5x+2x^2 + 5x + 2

Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (2x23x+5)(x2+5x+2)(2x^2 - 3x + 5)(x^2 + 5x + 2)

=2x4+10x3+4x23x315x26x+5x2+25x+10= 2x^4 + 10x^3 + 4x^2 - 3x^3 - 15x^2 - 6x + 5x^2 + 25x + 10

=2x4+7x36x2+19x+10= 2x^4 + 7x^3 - 6x^2 + 19x + 10

ଘାତ (Degree) = 44

(ii)

Question: y35y2+11yy^3 - 5y^2 + 11yy520y4+17y^5 - 20y^4 + 17

Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (y35y2+11y)(y520y4+17)(y^3 - 5y^2 + 11y)(y^5 - 20y^4 + 17)

=y820y7+17y35y7+100y685y2+11y6220y5+187y= y^8 - 20y^7 + 17y^3 - 5y^7 + 100y^6 - 85y^2 + 11y^6 - 220y^5 + 187y

=y825y7+111y6220y5+17y385y2+187y= y^8 - 25y^7 + 111y^6 - 220y^5 + 17y^3 - 85y^2 + 187y

ଘାତ (Degree) = 88

(iii)
🌟 WithTeachers.in🌟
Question: (2x+3)(2x+3)5x27x+85x^2 - 7x + 8

Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (2x+3)(5x27x+8)(2x+3)(5x^2 - 7x + 8)

=10x314x2+16x+15x221x+24= 10x^3 - 14x^2 + 16x + 15x^2 - 21x + 24

=10x3+x25x+24= 10x^3 + x^2 - 5x + 24

ଘାତ (Degree) = 33

(iv)

Question: (x1),(7x9)(x-1), (7x-9)3x314x2+83x^3 - 14x^2 + 8

Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (x1)(7x9)(3x314x2+8)(x-1)(7x-9)(3x^3 - 14x^2 + 8)

=(7x216x+9)(3x314x2+8)= (7x^2 - 16x + 9)(3x^3 - 14x^2 + 8)

=21x598x4+56x248x4+224x3128x+27x3126x2+72= 21x^5 - 98x^4 + 56x^2 - 48x^4 + 224x^3 - 128x + 27x^3 - 126x^2 + 72

=21x5146x4+251x370x2128x+72= 21x^5 - 146x^4 + 251x^3 - 70x^2 - 128x + 72

ଘାତ (Degree) = 55

(v)

Question: (x2+y2)(x^2 + y^2)(x4x2y2+y4)(x^4 - x^2y^2 + y^4)

Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (x2+y2)(x4x2y2+y4)(x^2 + y^2)(x^4 - x^2y^2 + y^4)

=x6+y6= x^6 + y^6 (ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ)

ଘାତ (Degree) = 66

(vi)

Question: (2x+3y),(2x3y)(2x+3y), (2x-3y)(4x2+9y2)(4x^2 + 9y^2)

Answer:

ଗୁଣଫଳ (Product) = (2x+3y)(2x3y)(4x2+9y2)(2x+3y)(2x-3y)(4x^2 + 9y^2)

=(4x29y2)(4x2+9y2)= (4x^2 - 9y^2)(4x^2 + 9y^2)

=16x481y4= 16x^4 - 81y^4

ଘାତ (Degree) = 44

🌟 WithTeachers.in🌟

7. ଭାଗଫଳ ଓ ଭାଗଶେଷ ନିରୂପଣ କର ।

(i)

Question: (x31)÷(x1)(x^3 - 1) \div (x - 1)

Answer:

x2+x+1x1x31(x3x2)x21(x2x)x1(x1)0\begin{array}{rll} & x^2 + x + 1 \\ \hline x - 1 \ \vert{} & x^3 - 1 \\ & -(x^3 - x^2) \\ \hline & \quad \ \ x^2 - 1 \\ & \quad -(x^2 - x) \\ \hline & \qquad \quad \ \ x - 1 \\ & \qquad -(x - 1) \\ \hline & \qquad \qquad \ \ 0 \end{array}

\therefore ଭାଗଫଳ = x2+x+1x^2 + x + 1 and ଭାଗଶେଷ = 00

(ii)

Question: (81y2+64)÷(89y)(-81y^2 + 64) \div (8 - 9y)

(Rearranging the dividend: 6481y2÷89y64 - 81y^2 \div 8 - 9y)

Answer:

8+9y89y6481y2(6472y)72y81y2(72y81y2)0\begin{array}{rll} & 8 + 9y \\ \hline 8 - 9y \ \vert{} & 64 - 81y^2 \\ & -(64 - 72y) \\ \hline & \quad \ \ \ \ 72y - 81y^2 \\ & \quad -(72y - 81y^2) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad 0 \end{array}

\therefore ଭାଗଫଳ= 8+9y8 + 9y and ଭାଗଶେଷ= 00

(iii)

Question: (2x37x2x+2)÷(x23x2)(2x^3 - 7x^2 - x + 2) \div (x^2 - 3x - 2)

Answer:

2x1x23x22x37x2x+2(2x36x24x)x2+3x+2(x2+3x+2)0\begin{array}{rll} & 2x - 1 \\ \hline x^2 - 3x - 2 \ \vert{} & 2x^3 - 7x^2 - x + 2 \\ & -(2x^3 - 6x^2 - 4x) \\ \hline & \quad \ \ -x^2 + 3x + 2 \\ & \quad -(-x^2 + 3x + 2) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \quad 0 \end{array}

\therefore ଭାଗଫଳ = 2x12x - 1 and ଭାଗଶେଷ = 00

(iv)

Question: (x314x2+37x26)÷(x2)(x^3 - 14x^2 + 37x - 26) \div (x - 2)

Answer:

x212x+13x2x314x2+37x26(x32x2)12x2+37x(12x2+24x)13x26(13x26)0\begin{array}{rll} & x^2 - 12x + 13 \\ \hline x - 2 \ \vert{} & x^3 - 14x^2 + 37x - 26 \\ & -(x^3 - 2x^2) \\ \hline & \quad \ \ -12x^2 + 37x \\ & \quad -(-12x^2 + 24x) \\ \hline & \qquad \qquad \ \ 13x - 26 \\ & \qquad \quad \ -(13x - 26) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \quad \ \ 0 \end{array}

\therefore ଭାଗଫଳ = x212x+13x^2 - 12x + 13 and ଭାଗଶେଷ = 00

(v)

Question: (t36t2+11t6)÷(t25t+6)(t^3 - 6t^2 + 11t - 6) \div (t^2 - 5t + 6)

Answer:

t1t25t+6t36t2+11t6(t35t2+6t)t2+5t6(t2+5t6)0\begin{array}{rll} & t - 1 \\ \hline t^2 - 5t + 6 \ \vert{} & t^3 - 6t^2 + 11t - 6 \\ & -(t^3 - 5t^2 + 6t) \\ \hline & \quad \ \ -t^2 + 5t - 6 \\ & \quad -(-t^2 + 5t - 6) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \quad 0 \end{array}

\thereforeଭାଗଫଳ= t1t - 1 and ଭାଗଶେଷ = 00

(vi)

Question: (8a234ab+21b2)÷(4a+3b)(8a^2 - 34ab + 21b^2) \div (4a + 3b)

Answer:

2a10b4a+3b8a234ab+21b2(8a2+6ab)40ab+21b2(40ab30b2)51b2\begin{array}{rll} & 2a - 10b \\ \hline 4a + 3b \ \vert{} & 8a^2 - 34ab + 21b^2 \\ & -(8a^2 + 6ab) \\ \hline & \quad \ \ -40ab + 21b^2 \\ & \quad -(-40ab - 30b^2) \\ \hline & \qquad \qquad \quad \ \ 51b^2 \end{array}

\therefore ଭାଗଫଳ = 2a10b2a - 10b and ଭାଗଶେଷ = 51b251b^2

(vii)

Question: (16xy221x2y+9x34y3)÷(xy)(16xy^2 - 21x^2y + 9x^3 - 4y^3) \div (x - y)

(Rearranging the dividend by power: 9x321x2y+16xy24y3÷xy9x^3 - 21x^2y + 16xy^2 - 4y^3 \div x - y)

Answer:

9x212xy+4y2xy9x321x2y+16xy24y3(9x39x2y)12x2y+16xy2(12x2y+12xy2)4xy24y3(4xy24y3)0\begin{array}{rll} & 9x^2 - 12xy + 4y^2 \\ \hline x - y \ \vert{} & 9x^3 - 21x^2y + 16xy^2 - 4y^3 \\ & -(9x^3 - 9x^2y) \\ \hline & \quad \ \ -12x^2y + 16xy^2 \\ & \quad -(-12x^2y + 12xy^2) \\ \hline & \qquad \qquad \quad \ \ 4xy^2 - 4y^3 \\ & \qquad \qquad \ -(4xy^2 - 4y^3) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \qquad \quad \ \ 0 \end{array}

\therefore ଭାଗଫଳ = 9x212xy+4y29x^2 - 12xy + 4y^2 and ଭାଗଶେଷ = 00

(viii)

Question: (x4+x2y2+y4)÷(x2xy+y2)(x^4 + x^2y^2 + y^4) \div (x^2 - xy + y^2)

Answer:

x2+xy+y2x2xy+y2x4+x2y2+y4(x4x3y+x2y2)x3y+y4(x3yx2y2+xy3)x2y2xy3+y4(x2y2xy3+y4)0\begin{array}{rll} & x^2 + xy + y^2 \\ \hline x^2 - xy + y^2 \ \vert{} & x^4 + x^2y^2 + y^4 \\ & -(x^4 - x^3y + x^2y^2) \\ \hline & \quad \ \ \ \ \ x^3y + y^4 \\ & \quad -(x^3y - x^2y^2 + xy^3) \\ \hline & \qquad \qquad \ \ x^2y^2 - xy^3 + y^4 \\ & \qquad \quad -(x^2y^2 - xy^3 + y^4) \\ \hline & \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \ \ 0 \end{array}

\therefore ଭାଗଫଳ = x2+xy+y2x^2 + xy + y^2 and ଭାଗଶେଷ = 00

🌟 WithTeachers.in🌟

📝 8.

Question: ଯଦି p(x)=3x36x2+2p(x) = 3x^3 - 6x^2 + 2 ଏବଂ
q(x)=2x25x+1q(x) = 2x^2 - 5x + 1 ତେବେ

(i) 2p(x)5q(x)2p(x) - 5q(x)
(ii) 4p(x)+3q(x)4p(x) + 3q(x) ର ମାନ ସ୍ଥିର କର ।

Answer:

ଦତ୍ତ (Given):

p(x)=3x36x2+2p(x) = 3x^3 - 6x^2 + 2

q(x)=2x25x+1q(x) = 2x^2 - 5x + 1

(i) 2p(x)5q(x)2p(x) - 5q(x)

=2(3x36x2+2)5(2x25x+1)= 2(3x^3 - 6x^2 + 2) - 5(2x^2 - 5x + 1)

=6x312x2+410x2+25x5= 6x^3 - 12x^2 + 4 - 10x^2 + 25x - 5

=6x322x2+25x1= 6x^3 - 22x^2 + 25x - 1

(ii) 4p(x)+3q(x)4p(x) + 3q(x)

=4(3x36x2+2)+3(2x25x+1)= 4(3x^3 - 6x^2 + 2) + 3(2x^2 - 5x + 1)

=12x324x2+8+6x215x+3= 12x^3 - 24x^2 + 8 + 6x^2 - 15x + 3

=12x318x215x+11= 12x^3 - 18x^2 - 15x + 11

🔍 9.

Question: ଯଦି p(x)=2x3+3x+5p(x) = 2x^3 + 3x + 5,

q(x)=x2+4x+1q(x) = x^2 + 4x + 1r(x)=x1r(x) = x - 1 ହୁଏ ତେବେ ଦର୍ଶାଅ ଯେ,

(i) p(x)×q(x)=q(x)×p(x)p(x) \times q(x) = q(x) \times p(x)

(ii) p(x)×{q(x)+r(x)}=p(x)q(x)+p(x)r(x)p(x) \times \{q(x) + r(x)\} = p(x) \cdot q(x) + p(x) \cdot r(x)

Answer:

(i) p(x)×q(x)=q(x)×p(x)p(x) \times q(x) = q(x) \times p(x)

ବାମପକ୍ଷ (LHS) = p(x)×q(x)p(x) \times q(x)

=(2x3+3x+5)(x2+4x+1)= (2x^3 + 3x + 5)(x^2 + 4x + 1)

=2x5+8x4+2x3+3x3+12x2+3x+5x2+20x+5= 2x^5 + 8x^4 + 2x^3 + 3x^3 + 12x^2 + 3x + 5x^2 + 20x + 5

=2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5= 2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5

ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) = q(x)×p(x)q(x) \times p(x)

=(x2+4x+1)(2x3+3x+5)= (x^2 + 4x + 1)(2x^3 + 3x + 5)

=2x5+3x3+5x2+8x4+12x2+20x+2x3+3x+5= 2x^5 + 3x^3 + 5x^2 + 8x^4 + 12x^2 + 20x + 2x^3 + 3x + 5

=2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5= 2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5

\therefore ବାମପକ୍ଷ (LHS) = ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) (ପ୍ରମାଣିତ / Proved)

(ii) p(x)×{q(x)+r(x)}=p(x)q(x)+p(x)r(x)p(x) \times \{q(x) + r(x)\} = p(x) \cdot q(x) + p(x) \cdot r(x)

ବାମପକ୍ଷ (LHS) = p(x)×{q(x)+r(x)}p(x) \times \{q(x) + r(x)\}

=(2x3+3x+5)×{(x2+4x+1)+(x1)}= (2x^3 + 3x + 5) \times \{(x^2 + 4x + 1) + (x - 1)\}

=(2x3+3x+5)×{x2+5x}= (2x^3 + 3x + 5) \times \{x^2 + 5x\}

=2x5+10x4+3x3+15x2+5x2+25x= 2x^5 + 10x^4 + 3x^3 + 15x^2 + 5x^2 + 25x

=2x5+10x4+3x3+20x2+25x= 2x^5 + 10x^4 + 3x^3 + 20x^2 + 25x

ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) = p(x)q(x)+p(x)r(x)p(x) \cdot q(x) + p(x) \cdot r(x)

[ପୂର୍ବ (i) ନମ୍ବର ସମାଧାନରୁ p(x)q(x)=2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5p(x) \cdot q(x) = 2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5]

ଏବେ p(x)r(x)p(x) \cdot r(x) ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା:

=(2x3+3x+5)(x1)= (2x^3 + 3x + 5)(x - 1)

=2x42x3+3x23x+5x5= 2x^4 - 2x^3 + 3x^2 - 3x + 5x - 5

=2x42x3+3x2+2x5= 2x^4 - 2x^3 + 3x^2 + 2x - 5

ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୋଗ କଲେ (Adding both results):

=(2x5+8x4+5x3+17x2+23x+5)+(2x42x3+3x2+2x5)= (2x^5 + 8x^4 + 5x^3 + 17x^2 + 23x + 5) + (2x^4 - 2x^3 + 3x^2 + 2x - 5)

=2x5+(8+2)x4+(52)x3+(17+3)x2+(23+2)x+(55)= 2x^5 + (8+2)x^4 + (5-2)x^3 + (17+3)x^2 + (23+2)x + (5-5)

=2x5+10x4+3x3+20x2+25x= 2x^5 + 10x^4 + 3x^3 + 20x^2 + 25x

\therefore ବାମପକ୍ଷ (LHS) = ଦକ୍ଷିଣପକ୍ଷ (RHS) (ପ୍ରମାଣିତ / Proved)

🌟 WithTeachers.in🌟

✏️ 10. ସରଳ କର (Simplify)

(i)

Question: (x23x+5)+(2x2x2)(3x2+7x3)(x^2 - 3x + 5) + (2x^2 - x - 2) - (3x^2 + 7x - 3)

Answer:

=x23x+5+2x2x23x27x+3= x^2 - 3x + 5 + 2x^2 - x - 2 - 3x^2 - 7x + 3

=(x2+2x23x2)+(3xx7x)+(52+3)= (x^2 + 2x^2 - 3x^2) + (-3x - x - 7x) + (5 - 2 + 3)

=0x211x+6= 0x^2 - 11x + 6

=11x+6= -11x + 6

(ii)

Question: (x2xy+2y2)(2x2+4xy+3y2)+(4x22xyy2)(x^2 - xy + 2y^2) - (2x^2 + 4xy + 3y^2) + (4x^2 - 2xy - y^2)

Answer:

=x2xy+2y22x24xy3y2+4x22xyy2= x^2 - xy + 2y^2 - 2x^2 - 4xy - 3y^2 + 4x^2 - 2xy - y^2

=(x22x2+4x2)+(xy4xy2xy)+(2y23y2y2)= (x^2 - 2x^2 + 4x^2) + (-xy - 4xy - 2xy) + (2y^2 - 3y^2 - y^2)

=3x27xy2y2= 3x^2 - 7xy - 2y^2

🌟 WithTeachers.in🌟
(iii)

Question: (a+b+c)(ab+c)(a+bc)(abc)(a + b + c)(a - b + c) - (a + b - c)(a - b - c)

Answer:

ସହଜରେ ଗୁଣନ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ସଜାଇଲେ (Grouping terms):

={(a+c)+b}{(a+c)b}{a+(bc)}{a(bc)}= \{(a + c) + b\}\{(a + c) - b\} - \{a + (b - c)\}\{a - (b - c)\}

[ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର: (x+y)(xy)=x2y2(x+y)(x-y) = x^2 - y^2]

={(a+c)2b2}{a2(bc)2}= \{(a + c)^2 - b^2\} - \{a^2 - (b - c)^2\}

={a2+c2+2acb2}{a2(b2+c22bc)}= \{a^2 + c^2 + 2ac - b^2\} - \{a^2 - (b^2 + c^2 - 2bc)\}

=a2+c2+2acb2a2+b2+c22bc= a^2 + c^2 + 2ac - b^2 - a^2 + b^2 + c^2 - 2bc

=(a2a2)+(b2+b2)+(c2+c2)+2ac2bc= (a^2 - a^2) + (-b^2 + b^2) + (c^2 + c^2) + 2ac - 2bc

=2c2+2ac2bc= 2c^2 + 2ac - 2bc

(କିମ୍ବା ଏହାକୁ କମନ୍ ନେଇ 2c(c+ab)2c(c + a - b) ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଇପାରିବ)