1 ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦାର୍ଥ ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଗୋଟିକ ଲେନ୍ସ ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇ ପାରିବ ନାହିଁ? (d) ମୃତ୍ତିକା (ବା କାଦୁଅ)

2 ଗୋଟିଏ ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ସୃଷ୍ଟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଆଭାସୀ, ସଳଖ ଓ ବସ୍ତୁଠାରୁ ଆକାରରେ ବଡ । ତାହା ହେଲେ ବସ୍ତୁ କେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ? (d) ଦର୍ପଣର ପୋଲ୍ ଓ ପ୍ରମୁଖ ଫୋକସ୍ ମଧ୍ୟରେ

3 ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ସମ୍ମୁଖରେ ବସ୍ତୁ କେଉଁଠି ରହିଲେ ସମାନ ଆକାରର ବାସ୍ତବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ମିଳିପାରିବ? (b) ଫୋକସ୍ ଦୂରତାର ଦୁଇ ଗୁଣ ଦୂରତ୍ୱରେ (2F₁)

4 ଗୋଟିଏ ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଦର୍ପଣ ଓ ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଲେନ୍ସ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଫୋକସ ଦୂରତା -15 ସେମି ଅଟେ । ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍ସ ଦ୍ଵୟ ସମ୍ଭବତଃ କ’ଣ ହୋଇପାରିବେ? (a) ଉଭୟ ଅବତଳ

5 ତୁମେ ଗୋଟିଏ ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ ଯେଉଁଠି ଠିଆ ହେଲେବି ତୁମର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସଳଖ ହୁଏ । ତେବେ ଦର୍ପଣ କି ପ୍ରକାରର ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି? (d) ସମତଳ କିମ୍ବା ଉତ୍ତଳ

6 ଡିକ୍ସନାରିର ଛୋଟ ଛୋଟ ଅକ୍ଷର ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ତୁମେ ନିମ୍ନ ଲେନ୍ସଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବ? (c) 5 ସେମି ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ

7. 7. 15 ସେମି ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରି ଆମେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ସଳଖ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । • ଦୂରତା ପରିସର: ବସ୍ତୁଟି ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ 0 ରୁ 15 ସେମି ମଧ୍ୟରେ (ଅର୍ଥାତ୍ ପୋଲ୍ ଏବଂ ଫୋକସ୍ ମଧ୍ୟରେ) ରହିବ । • ପ୍ରକୃତି: ପ୍ରତିବିମ୍ବଟି ଆଭାସୀ ଏବଂ ସଳଖ ହେବ । • ଆକାର: ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଆକାର ବସ୍ତୁଠାରୁ ବଡ଼ (ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ) ହେବ ।

8. 
   
   

   8.ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ କି ପ୍ରକାରର ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ?

   (a) କାରର ହେଡ୍‌ଲାଇଟ: ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ।

   (b) ଯାନର ପଛ ଦେଖିବା ଦର୍ପଣ: ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ।

   (c) ସୌର ଚୁଲ୍ଲା: ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ।

୯. ଗୋଟିଏ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସର ଅଧା ଅଂଶ କାଗଜ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରି ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ଲେନ୍ସ ବସ୍ତୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି କରି ପାରିବ କି? ତୁମର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ବୁଝାଅ ।

• ଉତ୍ତର: ହଁ, ଲେନ୍ସର ଅଧା ଅଂଶ କଳା କାଗଜରେ ଘୋଡ଼ାଇ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବସ୍ତୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ ।

• କାରଣ: ବସ୍ତୁରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକ ରଶ୍ମିଗୁଡ଼ିକ ଲେନ୍ସର ଖୋଲା ଥିବା ଅନ୍ୟ ଅଧା ଅଂଶ ଦେଇ ପ୍ରତିସୃତ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁରେ ମିଳିତ ହେବେ ଏବଂ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠନ କରିବେ ।

• ବିଶେଷତ୍ୱ: ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଆକାର ଓ ସ୍ଥିତିରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ, ମାତ୍ର ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା (Brightness) କମିଯିବ, କାରଣ କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ ।

୧୦. ଏକ ୫ ସେମି ଦୈର୍ଘ୍ୟର ବସ୍ତୁ, ୧୦ ସେମି ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଅଭିସାରୀ ଲେନ୍ସଠାରୁ ୨୫ ସେମି ଦୂରରେ ରହିଛି । ରଶ୍ମି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ପ୍ରତିବିମ୍ବର ସ୍ଥିତି, ପ୍ରକୃତି ଓ ଆକାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

• ଦତ୍ତ: ବସ୍ତୁର ଉଚ୍ଚତା ($h$) = +୫.୦ ସେମି, ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ($f$) = +୧୦ ସେମି (ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ), ବସ୍ତୁ ଦୂରତା ($u$) = -୨୫ ସେମି ।

• ସମାଧାନ: ଲେନ୍ସ ସୂତ୍ର $\frac{1}{v} - \frac{1}{u} = \frac{1}{f}$ ଅନୁସାରେ, $\frac{1}{v} = \frac{1}{10} + \frac{1}{-25} = \frac{5 - 2}{50} = \frac{3}{50}$ $\Rightarrow v = \frac{50}{3} = +16.67$ ସେମି ।

• ଆକାର ($h'$): $m = \frac{h'}{h} = \frac{v}{u}$ $\Rightarrow h' = 5 \times \frac{16.67}{-25} = -3.33$ ସେମି ।

• ପ୍ରକୃତି: ପ୍ରତିବିମ୍ବଟି ବାସ୍ତବ, ଓଲଟା ଏବଂ ବସ୍ତୁଠାରୁ ସାନ ($3.33<div\; class="mt-12\; pt-8\; border-t-2\; border-slate-100\; flex\; flex-col\; sm:flex-row\; gap-4\; justify-between\; font-sans">\; <a\; href="https://withteachers.in/study/class-10/bhoutika-bigyana-10/book-q-a/maulika-gudikara-parjay-sreni-karana"\; class="group\; flex-1\; flex\; flex-col\; items-start\; bg-slate-50\; hover:bg-white\; border\; border-slate-200\; hover:border-primary/50\; p-4\; rounded-xl\; transition-all\; shadow-sm\; hover:shadow-md">\; <span\; class="text-xs\; font-bold\; text-slate-400\; uppercase\; tracking-widest\; mb-1\; group-hover:text-primary\; transition-colors"><i\; class="fa-solid\; fa-arrow-left\; mr-1"></i>\; Previous\; Chapter</span>\; <span\; class="text-sm\; sm:text-base\; font-extrabold\; text-slate-700\; line-clamp-1\; font-odia\; group-hover:text-primary\; transition-colors">ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର\; ପର୍ଯ୍ୟାୟୀ\; ଶ୍ରେଣୀକରଣ</span>\; </a>\; <div\; class="flex-1\; hidden\; sm:block"></div>\; </div>$