📝 ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ (Questionnaire)

$\color{blue}{\text{1. ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ କ’ଣ ହୁଏ ନାହିଁ ?}}$

(a) ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଧାତବ ପ୍ରକୃତି କମିଯାଏ । (b) ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । (c) ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି । (d) ଅକ୍‌ସାଇଡ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଅମ୍ଳୀୟ ହୋଇଥାଏ ।

ଉତ୍ତର: (c) ପରମାଣୁଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି । (ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟ ଆକର୍ଷଣ ବଳ ବଢିଥାଏ, ତେଣୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ତ୍ୟାଗ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ, ସହଜ ହୁଏ ନାହିଁ ।)

$\color{blue}{\text{2. X ମୌଳିକ, } XCl_{2} \text{ ସଙ୍କେତ ସହ ଏକ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ତାହା କଠିନ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଗଳନାଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଯୌଗିକ । ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର କେଉଁ ମୌଳିକ ଗ୍ରୁପରେ X ରହିଥିବାର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ଅଛି ?}}$

(a) $Na$ (b) $Mg$ (c) $Al$ (d) $Si$

ଉତ୍ତର: (b) Mg (ବ୍ୟାଖ୍ୟା: $XCl_2$ ରେ $X$ ର ଯୋଜ୍ୟତା 2 । ଦିଆଯାଇଥିବା ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ମ୍ୟାଗ୍‌ନେସିୟମ୍ ($Mg$) ର ଯୋଜ୍ୟତା 2 ଅଟେ ।)

$\color{blue}{\text{3. କେଉଁ ମୌଳିକର :}}$

(a) ଦୁଇଟି କକ୍ଷ ରହିଛି ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମାତ୍ରାରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଛି ?

• ଉତ୍ତର: ନିୟନ୍ ($Ne$) (ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା: 2, 8)

(b) ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା 2, 8, 2 ?

• ଉତ୍ତର: ମ୍ୟାଗ୍‌ନେସିୟମ୍ ($Mg$) (ମୋଟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ = 12)

(c) ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ ଚାରୋଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସହିତ ସମୁଦାୟ ତିନୋଟି କକ୍ଷ ରହିଛି ?

• ଉତ୍ତର: ସିଲିକନ୍ ($Si$) (ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା: 2, 8, 4)

(d) ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ ତିନୋଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସହିତ ସମୁଦାୟ ଦୁଇଟି କକ୍ଷ ଅଛି ?

• ଉତ୍ତର: ବୋରନ୍ ($B$) (ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା: 2, 3)

(e) ଦ୍ଵିତୀୟ କକ୍ଷରେ ପ୍ରଥମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଗୁଣ ରହିଛି ?

• ଉତ୍ତର: କାର୍ବନ୍ ($C$) (ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା: 2, 4)

$\color{blue}{\text{4. (a) ବୋରନ୍‌ର କେଉଁ ଧର୍ମଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ବୋରନ୍ ଥିବା ସ୍ତମ୍ଭର ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଧର୍ମ ସହିତ ସମାନ ?}}$

ଉତ୍ତର: ବୋରନ୍ ଏବଂ ତାହାର ଗ୍ରୁପ୍ (Group 13) ରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଯୋଜ୍ୟତା (Valency) ସମାନ ଅଟେ, ଯାହାକି 3 । ଏମାନଙ୍କର ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ 3ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ ।

(b) ଫ୍ଲୋରିନ ଗ୍ରୁପ୍‌ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକର କେଉଁ ପ୍ରକୃତିଟି ସମାନ ? ଉତ୍ତର: ଫ୍ଲୋରିନ୍ ଗ୍ରୁପ୍ (Group 17 - Halogens) ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକର ଯୋଜ୍ୟତା 1 ଅଟେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥାଏ । ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଧାତୁ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରି ଋଣାତ୍ମକ ଆୟନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।

$\color{blue}{\text{5. ଗୋଟିଏ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍‌ ସଂରଚନା ହେଉଛି 2, 8, 7 ।}}$

(a) ଏହି ମୌଳିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ କେତେ ?

• ଉତ୍ତର: ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ = $2 + 8 + 7 = 17$ (କ୍ଲୋରିନ୍ - $Cl$)

(b) ଏହା ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କେଉଁ ମୌଳିକର ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିବ ? ($N(7), F(9), P(15), Ar(18)$)

• ଉତ୍ତର: $F(9)$
• କାରଣ: ଫ୍ଲୋରିନ୍ ($F$) ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା 2, 7 । ଏହାର ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା (7), ପ୍ରଦତ୍ତ ମୌଳିକ (2, 8, 7) ସହ ସମାନ । ତେଣୁ ସେମାନେ ଏକା ଗ୍ରୁପ୍ (Group 17) ରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ସମାନ ।

$\color{blue}{\text{6. ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ତିନୋଟି ମୌଳିକ A, B ଏବଂ C ର ଅବସ୍ଥିତି ତଳେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।}}$

(a) A ଏକ ଧାତୁ କିମ୍ବା ଅଧାତୁ ଲେଖ ।

• ଉତ୍ତର: ଅଧାତୁ । (କାରଣ ଗ୍ରୁପ୍ 17 ର ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ହାଲୋଜେନ୍ ଏବଂ ସେମାନେ ଅଧାତୁ ଅଟନ୍ତି ।)

(b) C, A ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ କିମ୍ବା କମ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ?

• ଉତ୍ତର: କମ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ । (କାରଣ ଅଧାତୁ ଗ୍ରୁପ୍‌ରେ ଉପରୁ ତଳକୁ ଗଲେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳତା ହ୍ରାସ ପାଏ ।)

(c) C ର ଆକାର B ଠାରୁ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ?

• ଉତ୍ତର: ଛୋଟ । (କାରଣ ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଗଲେ ପରମାଣୁ ଆକାର ହ୍ରାସ ପାଏ । B ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏବଂ C ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛି ।)

(d) A ମୌଳିକ ଦ୍ଵାରା କେଉଁ ପ୍ରକାର ଆୟନ ସୃଷ୍ଟି ହେବ, କ୍ୟାଟାୟନ କିମ୍ବା ଏନାୟନ ?

• ଉତ୍ତର: ଏନାୟନ (Anion) । (କାରଣ A ର ସଂଯୋଜକ କକ୍ଷରେ 7ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଅଛି, ତେଣୁ ଏହା 1ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଗ୍ରହଣ କରି ଋଣାତ୍ମକ ଆୟନ ବା ଏନାୟନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ।)

$\color{blue}{\text{7. ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 7) ଏବଂ ଫସ୍‌ଫରସ୍ (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 15) ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀର ଗ୍ରୁପ୍ 15 ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହି ଦୁଇଟି ମୌଳିକର ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା ଲେଖ । ଏ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ହେବ ? କାହିଁକି ?}}$

ଉତ୍ତର:

• ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା:
  • ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ($N$, 7): 2, 5
  • ଫସ୍‌ଫରସ୍ ($P$, 15): 2, 8, 5
• ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ: ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ($N$)
• କାରଣ: ଗୋଟିଏ ଗ୍ରୁପ୍‌ରେ ଉପରୁ ତଳକୁ ଗଲେ ପରମାଣୁର ଆକାର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ଫଳରେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟସ୍‌ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଆକର୍ଷଣ କରିବା କ୍ଷମତା କମିଯାଏ । ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍‌ର ଆକାର ଛୋଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‌କୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣ କରିପାରେ, ତେଣୁ ଏହା ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ।

$\color{blue}{\text{8. ଏକ ପରମାଣୁର ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା, ଏହି ପରମାଣୁର ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ ଅବସ୍ଥିତି ସହିତ କ’ଣ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ?}}$

ଉତ୍ତର:

• ଗ୍ରୁପ୍ (Group) ନିର୍ଣ୍ଣୟ: ପରମାଣୁର ବାହ୍ୟତମ କକ୍ଷରେ ଥିବା ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା ସେହି ମୌଳିକର ଗ୍ରୁପ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ । (ଉଦାହରଣ: 1ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ଥିଲେ ଗ୍ରୁପ୍ 1, 2ଟି ଥିଲେ ଗ୍ରୁପ୍ 2, 3-8 ଥିଲେ 10 ମିଶାଇ ଗ୍ରୁପ୍ 13-18 ହୁଏ) ।
• ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Period) ନିର୍ଣ୍ଣୟ: ପରମାଣୁରେ ଥିବା ମୋଟ କକ୍ଷ (Shells) ସଂଖ୍ୟା ସେହି ମୌଳିକର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ ହୁଏ ।

$\color{blue}{\text{9. ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀରେ କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ୍ (ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 20) ର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ ହେଉଛି 12, 19, 21 ଏବଂ 38 । ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତିରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି ?}}$

ଉତ୍ତର: କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ୍ ($Ca$, 20) ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂରଚନା: 2, 8, 8, 2 । (ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ = 2) । ସେହି ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣ ସମାନ ହେବ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ ସଂଖ୍ୟା 2 ଥିବ (ଅର୍ଥାତ୍ ସମାନ ଗ୍ରୁପ୍‌ରେ ଥିବେ) ।

• 12 ($Mg$): 2, 8, 2 (ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ = 2) $\rightarrow$ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି ।
• 19 ($K$): 2, 8, 8, 1 (ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ = 1) $\rightarrow$ ନାହିଁ ।
• 21 ($Sc$): 2, 8, 9, 2 (ଅଲଗା ଗ୍ରୁପ୍) $\rightarrow$ ନାହିଁ ।
• 38 ($Sr$): 2, 8, 18, 8, 2 (ସଂଯୋଜକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍ = 2) $\rightarrow$ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି । ତେଣୁ, ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ 12 ଏବଂ 38 ବିଶିଷ୍ଟ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖନ୍ତି ।

$\color{blue}{\text{10. ମେଣ୍ଡେଲିଫ୍‌ଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଭେଦର ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ବିବରଣୀ ଦିଅ ।}}$