ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ: ଜୈବ ସମ୍ବଳ ପ୍ରଥମ ପାଠ: ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ବଳ – Additional Questions Class 10 ଭୂଗୋଳ
କ) ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (Multiple Choice Questions - MCQs) 🧐
୧. କେଉଁ ପ୍ରକାର ଭୂ-ପ୍ରକୃତିରେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଗଚ୍ଛିତ ରହିଥାଏ?
(କ) ସମତଳ ଭୂମି (ଖ) ପାର୍ବତ୍ୟ ଭୂମି (ଗ) ମାଳଭୂମି (ଘ) ଉପକୂଳ ଭୂମି
୨. ଭାରତର ସମୁଦାୟ ଶସ୍ୟଭୂମି (Net Sown Area) ର ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ କେତେ ପ୍ରତିଶତ?
(କ) ୪୩% (ଖ) ୫୫% (ଗ) ୪୬% (ଘ) ୩୩%
୩. କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଖଣି ଖନନ ଯୋଗୁଁ ସର୍ବାଧିକ ଭୂ-କ୍ଷୟ ଘଟିଥାଏ?
(କ) ହରିୟାଣା (ଖ) ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (ଗ) ପଞ୍ଜାବ (ଘ) କେରଳ
୪. ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ଅଧିକ ଫଳପ୍ରଦ ଅଟେ?
(କ) ସୋପାନ ଚାଷ (ଖ) ବାଲୁକା ପାହାଡ଼ ସ୍ଥିରୀକରଣ (ଗ) ଅତ୍ୟଧିକ ଜଳସେଚନ (ଘ) ପଶୁଚାରଣ
୫. ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି 'ଅଣ-କୃଷି ବ୍ୟବହୃତ ଭୂମି' ର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ?
(କ) ରାସ୍ତାଘାଟ (ଖ) ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ (ଗ) ଚଳନ୍ତି ପତିତ (ଘ) ଜନବସତି
୬. ଭାରତର ସମୁଦାୟ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳର କେତେ ପ୍ରତିଶତ ପାର୍ବତ୍ୟ ଭୂମି ଅଟେ?
(କ) ୩୦% (ଖ) ୨୭% (ଗ) ୪୩% (ଘ) ୩୩%
ଖ) ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର (Fill in the blanks) ✍️
୭. ଭୂମି ଏକ ________ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଟେ।
୮. ଏକ ବର୍ଷ ବା ତା'ଠାରୁ କମ୍ ସମୟ ଧରି କୃଷି କରାଯାଇନଥିବା ଜମିକୁ ________ ପତିତ ଭୂମି କୁହାଯାଏ।
୯. ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ହରିୟାଣାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଜଳସେଚନ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ତିକାରେ ________ ଓ କ୍ଷାରୀୟ ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
୧୦. ଗୁଜରାଟ ଓ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଭୂ-କ୍ଷୟର ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଅତ୍ୟଧିକ ________।
୧୧. ଦେଶରେ ଦ୍ରୁତ ନଗରୀକରଣ ଓ ଶିଳ୍ପାୟନ ଯୋଗୁଁ ________ ଭୂମିର ପରିମାଣ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବଢ଼ୁଛି।
୧୨. ପାର୍ବତ୍ୟ ବା ଢାଲୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟ ରୋକିବା ପାଇଁ ________ ଚାଷ କରାଯାଏ।
ଗ) ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍ ଦର୍ଶାଅ (True or False) ✅❌
୧୩. ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣାରେ ବ୍ୟାପକ ଜଙ୍ଗଲ କଟାଯିବା ହେତୁ ସର୍ବାଧିକ ଭୂ-କ୍ଷୟ ହୋଇଛି।
୧୪. ସମତଳ ଭୂମି କୃଷି ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ ଅଟେ।
୧୫. ଜାତୀୟ ଅରଣ୍ୟ ନୀତି ଅନୁସାରେ ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ ପାଇଁ ଦେଶର ୩୩% ଅଞ୍ଚଳରେ ଅରଣ୍ୟ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
୧୬. "ପୁରୁଣା ପତିତ ଭୂମି" ରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି କୌଣସି ଚାଷ କରାଯାଇନଥାଏ।
୧୭. ଦିନକୁ ଦିନ ଭୂମିର ଗୁଣବତ୍ତା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାରୁ ଏହା ଏକ ଅକ୍ଷୟ ସମ୍ବଳ।
୧୮. ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଳୟ ବା ସେଲ୍ଟର ବେଲ୍ଟ (Shelterbelts) ସୃଷ୍ଟି କଲେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଭୂ-କ୍ଷୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ।
ଘ) ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ (Very Short Answer) ⏱️
୧୯. 'ନିଟ୍ ଶସ୍ୟଭୂମି' (Net Sown Area) ବା ପ୍ରକୃତ ଶସ୍ୟଭୂମି କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
୨୦. ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଳୟ ବା ସେଲ୍ଟର ବେଲ୍ଟ (Shelterbelts) କିପରି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ?
୨୧. ଭାରତର କେଉଁ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଜଳସେଚନ ଭୂ-ଅବକ୍ଷୟର ପ୍ରଧାନ କାରଣ ପାଲଟିଛି?
୨୨. ଗୋଚର ବା ଚାରଣ ଭୂମିର ହ୍ରାସ ପାଇଁ କେଉଁ ସମସ୍ୟାମାନ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି?
୨୩. 'କୃଷି ଅଲଭ୍ୟ ଭୂମି' ର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ପ୍ରଦାନ କର।
୨୪. ମାଳଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ କିପରି ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ?
ଙ) ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନ (Short and Long Answers) 📖
୨୫. ଅରଣ୍ୟ ଭୂମି ଏବଂ ଗୋଚର ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
୨୬. ଭାରତରେ ଭୂ-ବ୍ୟବହାର ପରିବର୍ତ୍ତନ (Land Use Change) ର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଆଲୋଚନା କର।
୨୭. ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କିପରି ଭୂ-ଅବକ୍ଷୟକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରୁଛି, ବିଭିନ୍ନ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ବୁଝାଅ।
୨୮. ମରୁଭୂମି ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ-ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂ-କ୍ଷୟ ରୋକିବାର ପ୍ରମୁଖ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ?
୨୯. "ଭୂମି ଏକ ସୀମିତ ଓ ମୌଳିକ ସମ୍ବଳ।" – ଏହି ଉକ୍ତିର ଯଥାର୍ଥତା ବିଚାର କର ଏବଂ ଏହାର ସୁବିନିଯୋଗ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କର।
୩୦. ଶିଳ୍ପାୟନ କିପରି ଭୂ-ଅବକ୍ଷୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ପାଲଟିଛି ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରତିକାର କିପରି କରାଯାଇପାରିବ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।