Section A: 2 Marks Questions (Short Answer Type)

(Total Questions: 20)

1. ବଂଶାନୁକ୍ରମ (Heredity) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ପିତାମାତାଙ୍କର ଗୁଣ ବା ଲକ୍ଷଣ (Traits) ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ସନ୍ତାନସନ୍ତତିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ସଞ୍ଚରିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ବଂଶାନୁକ୍ରମ କୁହାଯାଏ ।

2. ବିଭେଦାୟନ (Variation) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଏକା ଜାତିର ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ପିତାମାତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ବା ଭିନ୍ନତାକୁ ବିଭେଦାୟନ କୁହାଯାଏ । ଏହା ବିବର୍ତ୍ତନର ମୂଳଦୁଆ ଅଟେ ।

3. ଜିନ୍ (Gene) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ବଂଶଗତିର ଭୌତିକ ଏବଂ କ୍ରିୟାତ୍ମକ ଏକକକୁ ଜିନ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଗୁଣସୂତ୍ର (Chromosome) ଉପରେ ରହିଥାଏ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦାୟୀ ଥାଏ ।

4. ମେଣ୍ଡେଲ୍ ତାଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ କେଉଁ ଗଛ ବାଛିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ମେଣ୍ଡେଲ୍ ତାଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ମଟର ଗଛ ବାଛିଥିଲେ । ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି Pisum sativum ।

5. ବିକଳ୍ପୀ କାରକ ବା ଆଲିଲ୍ (Allele) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ଲକ୍ଷଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଜିନ୍‌ର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ରୂପକୁ ଆଲିଲ୍ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: ଉଚ୍ଚତା ପାଇଁ 'T' (ଡେଙ୍ଗା) ଏବଂ 't' (ଗେଡ଼ା) ହେଉଛନ୍ତି ପରସ୍ପରର ଆଲିଲ୍ ।

6. ଦୃଶ୍ୟରୂପ (Phenotype) ଓ ଜିନୀୟରୂପ (Genotype) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଦୃଶ୍ୟରୂପ: ଜୀବର ବାହ୍ୟିକ ଲକ୍ଷଣ (ଯଥା- ଡେଙ୍ଗା ବା ଗେଡ଼ା) କୁ ଦୃଶ୍ୟରୂପ କୁହାଯାଏ ।

• ଜିନୀୟରୂପ: ଜୀବର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜିନ୍ ସଜ୍ଜା (ଯଥା- TT, Tt, tt) କୁ ଜିନୀୟରୂପ କୁହାଯାଏ ।

7. ସମଯୁଗ୍ମଜ (Homozygous) ଓ ବିଷମଯୁଗ୍ମଜ (Heterozygous) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ସମଯୁଗ୍ମଜ: ଯଦି କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦୁଇଟିଯାକ କାରକ ସମାନ ଥାଏ (ଯଥା- TT ବା tt), ତେବେ ତାକୁ ସମଯୁଗ୍ମଜ କୁହାଯାଏ ।

• ବିଷମଯୁଗ୍ମଜ: ଯଦି କାରକ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଥାଏ (ଯଥା- Tt), ତେବେ ତାକୁ ବିଷମଯୁଗ୍ମଜ କୁହାଯାଏ ।

8. ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଏକସଙ୍କରଣ (Monohybrid cross) ପରୀକ୍ଷାର ଫିନୋଟାଇପିକ୍ ଅନୁପାତ କେତେ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଏକସଙ୍କରଣ ପରୀକ୍ଷାର $F_2$ ପିଢ଼ିରେ ଫିନୋଟାଇପିକ୍ ଅନୁପାତ ହେଉଛି 3 : 1 (3 ଡେଙ୍ଗା : 1 ଗେଡ଼ା) ।

9. ପ୍ରଭାବୀ ଗୁଣ (Dominant Trait) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ବିଷମଯୁଗ୍ମଜ (Heterozygous) ଅବସ୍ଥାରେ ଯେଉଁ ଗୁଣଟି ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରିପାରେ, ତାହାକୁ ପ୍ରଭାବୀ ଗୁଣ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: 'Tt' ଗଛରେ ଡେଙ୍ଗା ଗୁଣ (T) ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ତେଣୁ ଏହା ପ୍ରଭାବୀ ।

10. ଲିଙ୍ଗୀୟ ଗୁଣସୂତ୍ର (Sex Chromosomes) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଗୁଣସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଜୀବର ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲିଙ୍ଗୀୟ ଗୁଣସୂତ୍ର କୁହାଯାଏ । ମଣିଷ ପାଖରେ ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: X ଏବଂ Y ।

11. ବିବର୍ତ୍ତନ (Evolution) ର ସଂଜ୍ଞା ଲେଖ । [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ଥର ଏବଂ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସରଳ ଜୀବରୁ ଜଟିଳ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ବିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ନୂତନ ଜାତିର ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ।

12. ସମଜାତ ଅଙ୍ଗ (Homologous Organs) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଗଠନ ସମାନ କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମଜାତ ଅଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: ମଣିଷର ହାତ ଏବଂ ପକ୍ଷୀର ଡେଣା ।

13. ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ (Analogous Organs) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ କିନ୍ତୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଗଠନ ଭିନ୍ନ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: ପକ୍ଷୀର ଡେଣା ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିର ଡେଣା ।

14. ଅବଶେଷାଙ୍ଗ (Vestigial Organs) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଜୀବ ଶରୀରରେ ଥିବା କେତେକ ଅଙ୍ଗ ଯାହା ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରେ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ତାହାକୁ ଅବଶେଷାଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: ମଣିଷର ଏପେଣ୍ଡିକ୍ସ ।

15. ଜୀବାଶ୍ମ (Fossil) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଭୂଗର୍ଭରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ଜୀବର ଦେହାବଶେଷ କିମ୍ବା ଛାପକୁ ଜୀବାଶ୍ମ କୁହାଯାଏ । ଏହା ବିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ ।

16. ସଂଯୋଗକାରୀ ସେତୁ (Connecting Link) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଜୀବ (ବା ଜୀବାଶ୍ମ) ଠାରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ, ତାକୁ ସଂଯୋଗକାରୀ ସେତୁ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: ଆର୍କିଓପ୍‌ଟେରିକ୍ସ (ସରୀସୃପ ଓ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରେ) ।

17. ଚାର୍ଲସ୍ ଡାରଉଇନ୍‌ଙ୍କ ବିଖ୍ୟାତ ପୁସ୍ତକର ନାମ କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଚାର୍ଲସ୍ ଡାରଉଇନ୍‌ଙ୍କ ବିଖ୍ୟାତ ପୁସ୍ତକର ନାମ ହେଲା "The Origin of Species" (ଜାତିର ଉତ୍ପତ୍ତି), ଯାହା 1859 ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

18. ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ (Natural Selection) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରକୃତି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଜୀବକୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଏବଂ ବଂଶବିସ୍ତାର ପାଇଁ ମନୋନୀତ କରେ, ତାହାକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ କୁହାଯାଏ ।

19. ଜାତି ଉଦ୍ଭବ (Speciation) କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ପୁରାତନ ଜାତିରୁ ବିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନୂତନ ଜାତି (Species) ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ଜାତି ଉଦ୍ଭବ କୁହାଯାଏ । ଏହା ବିଭେଦାୟନ, ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ ଓ ଅନ୍ତରଣ ଯୋଗୁଁ ଘଟେ ।

20. ମଣିଷର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ କ’ଣ? [2 Marks]

ଉତ୍ତର: ମଣିଷର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି "Homo sapiens" (ହୋମୋ ସାପିଏନ୍ସ) ।

Section B: 3 Marks Questions (Short Explanatory Type)

(Total Questions: 15)

21. ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କର ପ୍ରଭାବୀ ଗୁଣ ନୀତି (Law of Dominance) ବୁଝାଅ । [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ମତରେ ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ବିପରୀତ ଗୁଣ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଶୁଦ୍ଧ ଜନକ (ଯଥା- ଶୁଦ୍ଧ ଡେଙ୍ଗା TT ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଗେଡ଼ା tt) ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କରଣ ହୁଏ, $F_1$ ପିଢ଼ିରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗୁଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।

• ଯେଉଁ ଗୁଣଟି $F_1$ ପିଢ଼ିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ (ଯଥା- ଡେଙ୍ଗା), ତାହାକୁ ପ୍ରଭାବୀ ଗୁଣ କୁହାଯାଏ ।

• ଯେଉଁ ଗୁଣଟି ଅପ୍ରକାଶିତ ରହେ (ଯଥା- ଗେଡ଼ା), ତାହାକୁ ଅପ୍ରଭାବୀ ଗୁଣ କୁହାଯାଏ ।

22. ପୃଥକ୍‌କରଣ ନିୟମ (Law of Segregation) କ’ଣ? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଏହା ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଏକସଙ୍କରଣ ପରୀକ୍ଷା ଉପରେ ଆଧାରିତ ।

• ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଜୀବ ଦେହରେ ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦାୟୀ ଥିବା କାରକ (Factors/Alleles) ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି କିନ୍ତୁ ପରସ୍ପର ସହ ମିଶି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।

• ଯୁଗ୍ମକ (Gamete) ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସମୟରେ, ଏହି କାରକ ଯୋଡ଼ା ପରସ୍ପରଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗ୍ମକକୁ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ କାରକ ଯାଏ ।

23. ସ୍ୱାଧୀନ ଅପବ୍ୟୁହନ ନିୟମ (Law of Independent Assortment) ବୁଝାଅ । [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଏହା ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଦ୍ୱିସଙ୍କରଣ (Dihybrid Cross) ପରୀକ୍ଷା ଉପରେ ଆଧାରିତ ।

• ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ବା ତତୋଧିକ ଲକ୍ଷଣର ବଂଶଗତି ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ହୁଏ, ଗୋଟିଏ ଲକ୍ଷଣର କାରକଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣର କାରକଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନ କରି ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ଯୁଗ୍ମକକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଆନ୍ତି ।

24. ମେଣ୍ଡେଲ୍ ତାଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ମଟର ଗଛକୁ କାହିଁକି ବାଛିଥିଲେ? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

ମେଣ୍ଡେଲ୍ ମଟର ଗଛ ବାଛିବାର କାରଣ:

1. ମଟର ଗଛର ଜୀବନ କାଳ ଅଳ୍ପ, ତେଣୁ କମ ସମୟରେ ଅନେକ ପିଢ଼ି ଅଧ୍ୟୟନ କରିହୁଏ ।

2. ଏଥିରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ବିପରୀତ ଲକ୍ଷଣ (ଯଥା- ଡେଙ୍ଗା/ଗେଡ଼ା, ଗୋଲ/ଖଦଡ଼ା ମଞ୍ଜି) ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ।

3. ଏହା ଉଭୟ ସ୍ୱ-ପରାଗଣ ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ପର-ପରାଗଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ।

25. ମଣିଷରେ ଲିଙ୍ଗ ନିରୂପଣ (Sex Determination) କିପରି ହୁଏ? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ମଣିଷର 23 ଯୋଡ଼ା ଗୁଣସୂତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯୋଡ଼ା ଲିଙ୍ଗୀୟ ଗୁଣସୂତ୍ର । ପୁରୁଷର XY ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀର XX ଗୁଣସୂତ୍ର ଥାଏ ।

• ପୁରୁଷ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଶୁକ୍ରାଣୁ (X ଓ Y) ସୃଷ୍ଟି କରେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀ କେବଳ ଏକ ପ୍ରକାରର ଡିମ୍ବାଣୁ (X) ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

• ଯଦି X-ଶୁକ୍ରାଣୁ ଡିମ୍ବାଣୁକୁ ନିଷିକ୍ତ କରେ, ତେବେ କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ (XX) ହୁଏ । ଯଦି Y-ଶୁକ୍ରାଣୁ ନିଷିକ୍ତ କରେ, ତେବେ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ (XY) ହୁଏ । ତେଣୁ ଲିଙ୍ଗ ନିରୂପଣ ପାଇଁ ପିତା ଦାୟୀ ।

26. ସମଜାତ ଓ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ୩ଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ । [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

27. ଜୀବାଶ୍ମ କିପରି ବିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଜୀବାଶ୍ମ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଅତୀତରେ କି ପ୍ରକାର ଜୀବ ଥିଲେ ଜଣାପଡ଼େ ।

• ଭୂସ୍ତରର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ସରଳ ଜୀବର ଜୀବାଶ୍ମ ଏବଂ ଉପର ଭାଗରେ ଜଟିଳ ଜୀବର ଜୀବାଶ୍ମ ମିଳିବା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ସରଳ ଜୀବରୁ ଜଟିଳ ଜୀବର ବିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି ।

• 'ଆର୍କିଓପ୍‌ଟେରିକ୍ସ' ଭଳି ଜୀବାଶ୍ମ ଦୁଇଟି ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରେ ।

28. ଆର୍କିଓପ୍‌ଟେରିକ୍ସ (Archaeopteryx) ବିଷୟରେ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ । [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଆର୍କିଓପ୍‌ଟେରିକ୍ସ ହେଉଛି ଏକ ବିଲୁପ୍ତ ଜୀବର ଜୀବାଶ୍ମ ଯାହା ସରୀସୃପ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗକାରୀ ସେତୁ ଅଟେ ।

• ସରୀସୃପ ଲକ୍ଷଣ: ଏହାର ଲମ୍ବା ଲାଞ୍ଜ, ମୁହଁରେ ଦାନ୍ତ ଏବଂ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ନଖ ଥିଲା ।

• ପକ୍ଷୀ ଲକ୍ଷଣ: ଏହାର ଶରୀର ପର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲା ଏବଂ ଡେଣା ଥିଲା ।

• ଏଥିରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ ପକ୍ଷୀମାନେ ସରୀସୃପରୁ ବିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।

29. ଡାରଉଇନ୍‌ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱର ମୁଖ୍ୟ ତିନୋଟି ବିଷୟବସ୍ତୁ ଲେଖ । [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

ଡାରଉଇନ୍‌ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱର ମୁଖ୍ୟାଂଶଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

1. ଜୀବନ ସଂଗ୍ରାମ: ଖାଦ୍ୟ ଓ ବାସସ୍ଥାନ ସୀମିତ ଥିବାରୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ ହୁଏ ।

2. ଯୋଗ୍ୟତମର ଉଦ୍‌ବର୍ତ୍ତନ (Survival of the Fittest): ସଂଘର୍ଷରେ କେବଳ ସେହି ଜୀବ ତିଷ୍ଠି ରହେ ଯିଏ ପରିବେଶ ସହ ନିଜକୁ ଖାପ ଖୁଆଇ ପାରେ ।

3. ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ: ପ୍ରକୃତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୀବକୁ ବାଛିଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ନୂତନ ଜାତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

30. ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଥିବା ତିନୋଟି ଅବଶେଷାଙ୍ଗର ନାମ ଲେଖ । [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

ମଣିଷ ଶରୀରର ତିନୋଟି ଅବଶେଷାଙ୍ଗ (Vestigial organs) ହେଲା:

1. ଆପେଣ୍ଡିକ୍ସ (Vermiform Appendix): ବୃହତ୍ ଅନ୍ତ୍ରର ଶେଷ ଭାଗରେ ଥାଏ ।

2. ଲାଞ୍ଜ ହାଡ଼ (Coccyx): ମେରୁଦଣ୍ଡର ଶେଷ ଭାଗ ।

3. କାନର ପେଶୀ (Auricular muscles): କାନକୁ ହଲାଇବା ପାଇଁ ଥିବା ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପେଶୀ ।

31. ଆଧୁନିକ ସାଂଶ୍ଳେଷିକ ତତ୍ତ୍ୱ (Modern Synthetic Theory) କ’ଣ? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଏହା ବିବର୍ତ୍ତନର ସର୍ବାଧିକ ଗ୍ରହଣୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ।

• ଏହା ଡାରଉଇନ୍‌ଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ ଏବଂ ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ବଂଶଗତି ନିୟମର ସମନ୍ୱୟ ଅଟେ ।

• ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ବିଭେଦାୟନ (Variation), ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ (Natural Selection) ଏବଂ ଅନ୍ତରଣ (Isolation) ମିଳିତ ଭାବେ ନୂତନ ଜାତି ସୃଷ୍ଟି (Speciation) ପାଇଁ ଦାୟୀ ।

32. ପୃଥିବୀରେ ଜୀବନର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଷ୍ଟାନ୍‌ଲେ ମିଲର୍‌ଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା କ’ଣ ଥିଲା? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଷ୍ଟାନ୍‌ଲେ ମିଲର୍ ଏବଂ ହାରୋଲ୍ଡ ୟୁରି ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ଆଦିମ ପୃଥିବୀର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।

• ସେମାନେ ମିଥେନ୍, ଆମୋନିଆ ଓ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ମିଶ୍ରଣରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କରିଥିଲେ ।

• ଏହା ଫଳରେ ସରଳ ଜୈବିକ ଅଣୁ ଯଥା ଏମିନୋ ଏସିଡ୍ (Amino Acid) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଜୀବନର ଉତ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଜରୁରୀ ।

33. ଜିନୀୟ ବିଭେଦାୟନ (Genetic Variation) ର କାରଣ କ’ଣ? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

ଜିନୀୟ ବିଭେଦାୟନର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

1. ଉତ୍ପରିବର୍ତ୍ତନ (Mutation): DNA ରେ ହଠାତ୍ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ।

2. ଜିନୀୟ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ (Genetic Recombination): ଯୌନ ଜନନ ସମୟରେ ଜିନ୍‌ର ଅଦଳବଦଳ ।

3. ଏହା ଜୀବକୁ ପରିବେଶ ସହ ଖାପ ଖୁଆଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

34. ଲାମାର୍କଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ (Lamarckism) ର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ କ’ଣ ଥିଲା? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଲାମାର୍କଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱକୁ "ଅର୍ଜିତ ଗୁଣର ବଂଶାନୁକ୍ରମ" (Inheritance of Acquired Characters) କୁହାଯାଏ ।

• ତାଙ୍କ ମତରେ, ଜୀବନ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଅର୍ଜନ କରେ (ଯଥା- ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ଜିରାଫର ବେକ ଲମ୍ବା ହେବା), ତାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିକୁ ସଞ୍ଚରିତ ହୁଏ ।

• (ଟିପ୍ପଣୀ: ପରେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା) ।

35. ସମରୂପୀ ଜମଜ (Identical Twins) କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି? [3 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ନିଷିକ୍ତ ଡିମ୍ବାଣୁ (Zygote) ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଭ୍ରୂଣରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସମରୂପୀ ଜମଜ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି ।

• ଏମାନଙ୍କର ଜିନୀୟ ଗଠନ (Genetic makeup) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଥାଏ ଏବଂ ଏମାନେ ସର୍ବଦା ଏକା ଲିଙ୍ଗର (ଉଭୟ ପୁଅ କିମ୍ବା ଉଭୟ ଝିଅ) ହୋଇଥାନ୍ତି ।

Section C: 4 Marks Questions (Long Answer Type)

(Total Questions: 8)

36. ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଦ୍ୱିସଙ୍କରଣ (Dihybrid Cross) ପରୀକ୍ଷା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ଏଥିରୁ ମିଳିଥିବା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଲେଖ । [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ପରୀକ୍ଷା: ମେଣ୍ଡେଲ୍ ଦୁଇ ଯୋଡ଼ା ବିପରୀତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ମଟର ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କରଣ କରାଇଥିଲେ - ଗୋଲ-ହଳଦିଆ ମଞ୍ଜି (RRYY) ଏବଂ ଖଦଡ଼ା-ଶାଗୁଆ ମଞ୍ଜି (rryy) ।

• F1 ପିଢ଼ି: ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ିରେ ସମସ୍ତ ଗଛ ଗୋଲ ଓ ହଳଦିଆ ମଞ୍ଜି (RrYy) ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ।

• F2ପିଢ଼ି: $F_1$ ଗଛରେ ସ୍ୱ-ପରାଗଣ ଫଳରେ $F_2$ ପିଢ଼ିରେ ଚାରି ପ୍ରକାରର ମଞ୍ଜି ଦେଖାଗଲା ।

  • ଗୋଲ-ହଳଦିଆ : 9

  • ଗୋଲ-ଶାଗୁଆ : 3

  • ଖଦଡ଼ା-ହଳଦିଆ : 3

  • ଖଦଡ଼ା-ଶାଗୁଆ : 1

• ଅନୁପାତ: ଫିନୋଟାଇପିକ୍ ଅନୁପାତ ହେଲା 9 : 3 : 3 : 1 ।

• ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ଏଥିରୁ ମେଣ୍ଡେଲ୍ ସ୍ୱାଧୀନ ଅପବ୍ୟୁହନ ନିୟମ (Law of Independent Assortment) ପ୍ରତିପାଦନ କଲେ । ଅର୍ଥାତ୍, ଗୋଟିଏ ଲକ୍ଷଣର ବଂଶଗତି ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏନାହିଁ ।


 

37. ମଣିଷର ଲିଙ୍ଗ ନିରୂପଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ରେଖାଚିତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ବୁଝାଅ । [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ମଣିଷର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଷରେ 23 ଯୋଡ଼ା ଗୁଣସୂତ୍ର ଥାଏ । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ 22 ଯୋଡ଼ା କାୟିକ ଗୁଣସୂତ୍ର (Autosomes) ଏବଂ 1 ଯୋଡ଼ା ଲିଙ୍ଗୀୟ ଗୁଣସୂତ୍ର ।

• ପୁରୁଷ: 44 + XY (ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଶୁକ୍ରାଣୁ: 22+X ଏବଂ 22+Y)

• ସ୍ତ୍ରୀ: 44 + XX (ଏକ ପ୍ରକାର ଡିମ୍ବାଣୁ: 22+X)

• ନିଷେକ:

  • ଶୁକ୍ରାଣୁ (22+X) + ଡିମ୍ବାଣୁ (22+X) -> କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ (44+XX)

  • ଶୁକ୍ରାଣୁ (22+Y) + ଡିମ୍ବାଣୁ (22+X) -> ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ (44+XY)

• ତେଣୁ, ସନ୍ତାନର ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ପିତାର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।

38. ବିବର୍ତ୍ତନ ସପକ୍ଷରେ ସମଜାତ ଓ ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗର ପ୍ରମାଣ ଆଲୋଚନା କର । [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

1. ସମଜାତ ଅଙ୍ଗ:

   • ମଣିଷର ହାତ, ଘୋଡ଼ାର ଅଗ୍ରପଦ, ବାଦୁଡ଼ିର ଡେଣା ଓ ତିମିର ଫ୍ଲିପର୍ ଦେଖିବାକୁ ଅଲଗା ଓ କାମ ଅଲଗା, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ହାଡ଼ର ଗଠନ (Humerus, Radius, Ulna) ସମାନ ।

   • ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକ ସାଧାରଣ ପୂର୍ବପୁରୁଷରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି (ଅପସାରୀ ବିବର୍ତ୍ତନ) ।

2. ଅନୁରୂପୀ ଅଙ୍ଗ:

   • ପକ୍ଷୀର ଡେଣା ଓ ପ୍ରଜାପତିର ଡେଣା ଦେଖିବାକୁ ସମାନ ଓ ଉଡ଼ିବା କାମ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗଠନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା (ପକ୍ଷୀର ଡେଣା ହାଡ଼ ଓ ମାଂସପେଶୀରେ ଗଢ଼ା, ପ୍ରଜାପତିର ଡେଣା କେବଳ ଚର୍ମ) ।

   • ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଭିନ୍ନ ପୂର୍ବପୁରୁଷରୁ ଆସି ମଧ୍ୟ ସମାନ ପରିବେଶ ଯୋଗୁଁ ସମାନ ଲକ୍ଷଣ ବିକାଶ ହୋଇପାରେ (ଅଭିସାରୀ ବିବର୍ତ୍ତନ) ।

39. ଡାରଉଇନ୍‌ଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ (Natural Selection) ତତ୍ତ୍ୱ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଲେଖ । [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

ଚାର୍ଲସ୍ ଡାରଉଇନ୍ ତାଙ୍କ "The Origin of Species" ବହିରେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ:

1. ଅପରିସୀମ ପ୍ରଜନନ: ଜୀବମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି ।

2. ଜୀବନ ସଂଗ୍ରାମ: ଖାଦ୍ୟ, ବାସସ୍ଥାନ ଓ ସାଥୀ ପାଇଁ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନ୍ତଃଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତଃଜାତୀୟ ସଂଘର୍ଷ ହୁଏ ।

3. ବିଭେଦାୟନ: ସଂଘର୍ଷ ବେଳେ କିଛି ଜୀବଙ୍କ ଠାରେ ଉପକାରୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବା ବିଭେଦାୟନ ଦେଖାଯାଏ ।

4. ଯୋଗ୍ୟତମର ଉଦ୍‌ବର୍ତ୍ତନ: ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଗୁଣ ଥାଏ, ସେମାନେ ବଞ୍ଚି ରହନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।

5. ନୂତନ ଜାତି ସୃଷ୍ଟି: ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ଚାଲିବା ଫଳରେ ମୂଳ ଜାତିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ଜାତିର ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ।

40. ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଏକସଙ୍କରଣ (Monohybrid Cross) ପରୀକ୍ଷାକୁ ଚେକର୍ ବୋର୍ଡ ସାହାଯ୍ୟରେ ବୁଝାଅ । [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଏହା ହେଉଛି ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଏକସଙ୍କରଣ (Monohybrid Cross) ପରୀକ୍ଷାର ଚେକର୍ ବୋର୍ଡ (Punnett Square) ସାରଣୀ:

  ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଏକସଙ୍କରଣ (Monohybrid Cross)

  ଜନକ (Parents): ଶୁଦ୍ଧ ଡେଙ୍ଗା (TT) $\times$ ଶୁଦ୍ଧ ଗେଡ଼ା (tt)

  F1 ପିଢ଼ି: ସମସ୍ତ ଗଛ ଡେଙ୍ଗା (Tt)

  F2 ପିଢ଼ି: $F_1$ ଗଛ (Tt) ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱ-ପରାଗଣ (Self-pollination) ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଯୁଗ୍ମକ ଓ ଅପତ୍ୟ ।

  ଚେକର୍ ବୋର୍ଡ (Checker Board / Punnett Square)

  ଯୁଗ୍ମକ (Gametes) → ↓	T	t
  T	TT (ଶୁଦ୍ଧ ଡେଙ୍ଗା)	Tt (ଶଙ୍କର ଡେଙ୍ଗା)
  t	Tt (ଶଙ୍କର ଡେଙ୍ଗା)	tt (ଶୁଦ୍ଧ ଗେଡ଼ା)

  ---

  
  

• ଫଳାଫଳ:

  • ଫିନୋଟାଇପିକ୍ ଅନୁପାତ = 3 : 1 (3 ଡେଙ୍ଗା : 1 ଗେଡ଼ା)

  • ଜିନୋଟାଇପିକ୍ ଅନୁପାତ = 1 : 2 : 1 (1 TT : 2 Tt : 1 tt)

  • 
    

41. ଜୀବନର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଓପାରିନ୍ ଓ ହାଲଡେନ୍‌ଙ୍କ ମତବାଦ ଆଲୋଚନା କର । [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଏ.ଆଇ. ଓପାରିନ୍ ଏବଂ ଜେ.ବି.ଏସ୍. ହାଲଡେନ୍‌ଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୀବନ ଅଜୈବିକ ପଦାର୍ଥରୁ ରାସାୟନିକ ବିବର୍ତ୍ତନ ମାଧ୍ୟମରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।

• ଆଦିମ ପୃଥିବୀ: ପୃଥିବୀର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ବିଜାରକ (Reducing) ଥିଲା, ଅର୍ଥାତ୍ ମୁକ୍ତ ଅମ୍ଳଜାନ ନଥିଲା ।

• ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା: ମିଥେନ୍, ଆମୋନିଆ, ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଓ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ଓ ଅତିବାଇଗଣି ରଶ୍ମି ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି ଏମିନୋ ଏସିଡ୍, ଶର୍କରା ଆଦି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ।

• ଜୀବନ ସୃଷ୍ଟି: ଏହି ଜୈବିକ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ମିଶି ଜଟିଳ ଅଣୁ (ପ୍ରୋଟିନ୍, ନ୍ୟୁକ୍ଲିକ୍ ଏସିଡ୍) ଗଠନ କଲେ, ଯାହା ପରେ ପ୍ରଥମ ଜୀବକୋଷର ରୂପ ନେଲା ।

42. ଭ୍ରୂଣତତ୍ତ୍ୱ (Embryology) ବିବର୍ତ୍ତନର କିପରି ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ପ୍ରମାଣ ଦିଏ? [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ବିଭିନ୍ନ ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀ (ଯଥା- ମାଛ, ଉଭୟଚର, ସରୀସୃପ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ) ଙ୍କର ଭ୍ରୂଣର ବିକାଶ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାରେ ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରାୟ ଏକା ଭଳି ।

• ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭ୍ରୂଣରେ ଲାଞ୍ଜ ଏବଂ ଗାଲିଛିଦ୍ର (Gill slits) ଦେଖାଯାଏ ।

• ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ସମସ୍ତ ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀ ଏକ ସାଧାରଣ ପୂର୍ବପୁରୁଷରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି ।

• ଏହା "ବ୍ୟକ୍ତିଜନନ ଜାତିଜନନର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରେ" (Ontogeny repeats Phylogeny) ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସମର୍ଥନ କରେ ।

43. ନୂତନ ଜାତି ଉଦ୍ଭବ (Speciation) ରେ ଅନ୍ତରଣ (Isolation) ର ଭୂମିକା ବର୍ଣ୍ଣନା କର । [4 Marks]

ଉତ୍ତର:

• ଅନ୍ତରଣ: ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଜାତିର ଜୀବମାନେ ଭୌଗୋଳିକ କାରଣରୁ (ଯଥା- ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର) ଦୁଇ ବା ଅଧିକ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜନନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।

• ଏହା ଫଳରେ ଉଭୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ।

• ପରିବେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କ ଜିନ୍‌ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ ।

• ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ସେମାନେ ଏତେ ଅଲଗା ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ପ୍ରଜନନ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ । ଫଳରେ ନୂତନ ଜାତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

(Total Questions: 30)

1. ବଂଶାନୁକ୍ରମ ବିଜ୍ଞାନର ଜନକ କିଏ? [1]

2. TT ଏବଂ Tt ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ବିଷମଯୁଗ୍ମଜ? [1]

3. ମଣିଷର କେତେ ଯୋଡ଼ା ଗୁଣସୂତ୍ର ଥାଏ? [1]

4. ଜିନ୍ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ? [1]

5. ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଦ୍ୱିସଙ୍କରଣର ଫିନୋଟାଇପିକ୍ ଅନୁପାତ ଲେଖ । [1]

6. ବିବର୍ତ୍ତନର ଜନକ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [1]

7. ଯୋଗ୍ୟତମର ଉଦ୍‌ବର୍ତ୍ତନ କାହାର ତତ୍ତ୍ୱ? [1]

8. ଆର୍କିଓପ୍‌ଟେରିକ୍ସ କେଉଁ ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗ ରକ୍ଷା କରେ? [1]

9. ମଣିଷର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ଲେଖ । [1]

10. ଆଲିଲ୍ (Allele) କ’ଣ? [2]

11. ସମଜାତ ଅଙ୍ଗର ଗୋଟିଏ ଉଦାହରଣ ଦିଅ । [2]

12. ଅବଶେଷାଙ୍ଗ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2]

13. $F_1$ ଓ $F_2$ ପିଢ଼ି କ’ଣ? [2]

14. ଲିଙ୍ଗ ନିରୂପଣରେ Y-ଗୁଣସୂତ୍ରର ଭୂମିକା କ’ଣ? [2]

15. ଜୀବାଶ୍ମର ବୟସ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ? [2]

16. "Origin of Species" ବହିର ଲେଖକ କିଏ? [1]

17. ବିଭେଦାୟନ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ? [2]

18. ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଗୁଣସୂତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ । [2]

19. ମେଣ୍ଡେଲ୍ କାହିଁକି ମଟର ଗଛ ବାଛିଥିଲେ? (୨ଟି କାରଣ) [2]

20. ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍‌ବରଣ କ’ଣ? [2]

21. କୃତ୍ରିମ ଉଦ୍‌ବରଣ (Artificial Selection) ର ଉଦାହରଣ ଦିଅ । [2]

22. ଜିନୀୟ ସ୍ରୋତ (Genetic Drift) କ’ଣ? [2]

23. ହୋମୋ ସାପିଏନ୍ସର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ କେଉଁଠାରେ? [1]

24. ଜୀବନର ଉତ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ମିଲରଙ୍କ ପରୀକ୍ଷାରେ କେଉଁ ଗ୍ୟାସ୍ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲା? [2]

25. ଲାମାର୍କବାଦ କ’ଣ? [3]

26. ଦ୍ୱିସଙ୍କରଣ ପରୀକ୍ଷାରୁ ମିଳିଥିବା ନିୟମଟିର ନାମ ଲେଖ । [1]

27. ପକ୍ଷୀର ଡେଣା ଓ ବାଦୁଡ଼ିର ଡେଣା କି ପ୍ରକାର ଅଙ୍ଗ? [1]

28. ମେଣ୍ଡେଲ୍‌ଙ୍କ ଏକସଙ୍କରଣ ପରୀକ୍ଷାର ଜିନୋଟାଇପିକ୍ ଅନୁପାତ କେତେ? [1]

29. ସ୍ୱାଧୀନ ଅପବ୍ୟୁହନ ନିୟମ ବୁଝାଅ । [3]

30. ବିବର୍ତ୍ତନରେ ଜୀବାଶ୍ମର ଗୁରୁତ୍ୱ ଆଲୋଚନା କର । [4]