(Total Questions: 30)

1.      ଜନନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ? [1]

2.      ଏମିବା କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରେ? [1]

3.      ଦ୍ୱି-ବିଭାଜନ ଓ ବହୁବିଭାଜନ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ । [2]

4.      ପ୍ଲାଜ୍‌ମୋଡିୟମ୍‌ର ବହୁବିଭାଜନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? [1]

5.      ହାଇଡ୍ରାର ଗମନାଙ୍ଗର ନାମ କ’ଣ? [1]

6.      କେଉଁ ଉଦ୍ଭିଦରେ ପତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗୀୟ ଜନନ ହୁଏ? [1]

7.      ଟିସୁ ପୋଷଣରେ ‘କାଲସ୍’ କ’ଣ? [2]

8.      ଏକଲିଙ୍ଗୀ ଫୁଲର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ । [2]

9.      ସ୍ୱ-ପରାଗଣ ଓ ପର-ପରାଗଣ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ । [2]

10.  ପରାଗ ନଳୀର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? [2]

11.  ସପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭିଦର ଭ୍ରୂଣପୋଷର ଗୁଣସୂତ୍ର ସଂଖ୍ୟା କେତେ (n, 2n, 3n)? [1]

12.  ଫଳ ଓ ମଞ୍ଜି କେଉଁ ଅଂଶରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି? [2]

13.  ମାନବ ଶରୀରରେ ଶୁକ୍ରାଶୟ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ? [1]

14.  ଟେଷ୍ଟୋଷ୍ଟେରନ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? [2]

15.  ସ୍ତ୍ରୀ ଜନନ ତନ୍ତ୍ରର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର । [3]

16.  ଡିମ୍ବୋତ୍ସର୍ଗ (Ovulation) କେବେ ହୁଏ? [1]

17.  କର୍ପସ୍ ଲୁଟିୟମ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? [2]

18.  ଜାଇଗୋଟ୍ (Zygote) ଓ ଭ୍ରୂଣ (Embryo) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ? [2]

19.  ଗର୍ଭାବସ୍ଥା କେତେ ଦିନ ସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ? [1]

20.  ସିଫିଲିସ୍ ଓ ଗନୋରିଆ କି ପ୍ରକାର ରୋଗ? [1]

21.  HIV ସଂକ୍ରମଣର ଦୁଇଟି ଲକ୍ଷଣ ଲେଖ । [2]

22.  ବିଶ୍ୱ ଏଡସ୍ ଦିବସ କେବେ ପାଳନ କରାଯାଏ? [1]

23.  ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? [2]

24.  କପର୍-ଟି (Copper-T) କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ? [2]

25.  ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ ହରମୋନ୍‌ର ଉତ୍ସ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । [3]

26.  ପୁନରୁଦ୍ଭବନ (Regeneration) କ’ଣ? ଉଦାହରଣ ଦିଅ । [2]

27.  ଗ୍ରାଫ୍ଟିଂ (Grafting) ରେ ‘ଷ୍ଟକ୍’ ଓ ‘ସିଅନ୍’ କ’ଣ? [2]

28.  ମିଓସିସ୍-I ର ପ୍ରୋଫେଜ୍-I ର ଉପାବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ । [2]

29.  କ୍ରସିଂ ଓଭର (Crossing over) କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ହୁଏ? [1]

30.  ଡିମ୍ବାଣୁଜନନ (Oogenesis) ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝାଅ । [4]

(Total Questions: 20)

1. ଜନନ (Reproduction) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନେ ନିଜ ପରି ଅପତ୍ୟ (Offspring) ସୃଷ୍ଟି କରି ବଂଶବୃଦ୍ଧି ଓ ବଂଶରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ଜନନ କୁହାଯାଏ।

2. ଦ୍ୱି-ବିଭାଜନ (Binary Fission) କେଉଁ ଜୀବମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଏ? ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱି-ବିଭାଜନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକକୋଷୀ ଜୀବ ଯଥା— ବୀଜାଣୁ (Bacteria), ଏମିବା (Amoeba), ପାରାମିସିଅମ୍ (Paramecium) ଏବଂ ଇଉଗ୍ଲିନା (Euglena) ଠାରେ ଦେଖାଯାଏ।

3. କଳିକନ (Budding) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଅଲିଙ୍ଗୀ ଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମାତୃ ଶରୀରରୁ ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶ କଳିକା ବା କୋରକ (Bud) ଆକାରରେ ବାହାରି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ପରେ ମାତୃ ଶରୀରରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ନୂତନ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତାହାକୁ କଳିକନ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ଇଷ୍ଟ୍, ହାଇଡ୍ରା।

4. ରେଣୁଭବନ (Sporulation) କ’ଣ?

ଉତ୍ତର: ଅପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭିଦ (ଯଥା- ଶୈବାଳ, କବକ) ମାନଙ୍କରେ ରେଣୁ (Spore) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ବଂଶବିସ୍ତାର ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ରେଣୁଭବନ କୁହାଯାଏ। ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶରେ ରେଣୁ ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇ ନୂତନ ଉଦ୍ଭିଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

5. କାୟିକ ଜନନ (Vegetative Propagation) ର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।

ଉତ୍ତର:

• ଅମରପୋଇ ପତ୍ରରୁ ନୂତନ ଗଛ ସୃଷ୍ଟି ହେବା।

• ଆଖୁ, କଦଳୀ କିମ୍ବା ଗୋଲାପ କାଣ୍ଡରୁ ନୂତନ ଗଛ ହେବା।

• 
  

6. ଟିସୁ ପୋଷଣ (Tissue Culture) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? 

ଉତ୍ତର: ଉଦ୍ଭିଦର କୋଷ ବା ଟିସୁକୁ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପୋଷକ ମାଧ୍ୟମରେ ବଢ଼ାଇ ଅନେକ ଚାରା ଗଛ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ଟିସୁ ପୋଷଣ କୁହାଯାଏ।

7. ଉଭିଲିଙ୍ଗୀ (Bisexual) ଫୁଲ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଫୁଲରେ ଉଭୟ ପୁଂକେଶର (Stamen) ଏବଂ ଫଳିକା (Carpel) ଥାଏ, ତାହାକୁ ଦ୍ୱିଲିଙ୍ଗୀ ବା ଉଭିଲିଙ୍ଗୀ ଫୁଲ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ମନ୍ଦାର, ସୋରିଷ।

8. ପରାଗଣ (Pollination) କ’ଣ? 

ଉତ୍ତର: ଫୁଲର ପରାଗ ପେଟିକାରୁ ପରାଗରେଣୁ ଆସି ଗର୍ଭଶୀର୍ଷ (Stigma) ରେ ପଡ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପରାଗଣ କୁହାଯାଏ।

9. ନିଷେକ ବା ସମାୟନ (Fertilization) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

ଉତ୍ତର: ପୁଂଯୁଗ୍ମକ (Male gamete) ଓ ସ୍ତ୍ରୀଯୁଗ୍ମକ (Female gamete) ର ମିଳନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମାୟନ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଫଳରେ ଯୁଗ୍ମଜ (Zygote) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

10. ଅନିଷେକ ଜନନ (Parthenogenesis) କ’ଣ? 

ଉତ୍ତର: ସମାୟନ ବା ନିଷେକ ନ ହୋଇ ଡିମ୍ବାଣୁରୁ ସିଧାସଳଖ ଭ୍ରୂଣ ବା ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅନିଷେକ ଜନନ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ମହୁମାଛି (ଅଣ୍ଡିରା), ମଞ୍ଜିବିହୀନ କଦଳୀ।

11. ଯୁଗ୍ମଜ (Zygote) କିପରି ଗଠିତ ହୁଏ? 

ଉତ୍ତର: ସମାୟନ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ଏକ-ଗୁଣିତ (Haploid - n) ପୁଂଯୁଗ୍ମକ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଏକ-ଗୁଣିତ (Haploid - n) ସ୍ତ୍ରୀଯୁଗ୍ମକର ମିଳନ ଘଟି ଦ୍ୱି-ଗୁଣିତ (Diploid - 2n) ଯୁଗ୍ମଜ ଗଠିତ ହୁଏ।

12. ମାନବ ପୁରୁଷ ଜନନ ତନ୍ତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?

ଉତ୍ତର: ମାନବ ପୁରୁଷ ଜନନ ତନ୍ତ୍ର ମୁଖ୍ୟତଃ ଶୁକ୍ରମୁଣି (Scrotal sac), ଶୁକ୍ରାଶୟ (Testis), ଶୁକ୍ରବାହୀ ନଳୀ (Vas deferens), ମୂତ୍ରମାର୍ଗ (Urethra) ଓ ଶିଶ୍ନ (Penis) କୁ ନେଇ ଗଠିତ।

13. ଶୁକ୍ରାଶୟ (Testis) ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ?

ଉତ୍ତର:

• ଶୁକ୍ରାଣୁ (Sperm) ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା।

• ‘ଟେଷ୍ଟୋଷ୍ଟେରନ୍’ (Testosterone) ନାମକ ପୁରୁଷ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରଣ କରିବା।

• 
  

14. ଡିମ୍ବାଶୟ (Ovary) ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଡିମ୍ବାଣୁ (Ovum) ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା।

• ‘ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍’ ଓ ‘ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟେରନ୍’ ନାମକ ସ୍ତ୍ରୀ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରଣ କରିବା।

• 
  

15. ରଜଃଚକ୍ର (Menstrual Cycle) କ’ଣ? 

ଉତ୍ତର: ଯୁବକ୍ରାନ୍ତି ପରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରତି ମାସରେ (ପ୍ରାୟ ୨୮ ଦିନରେ ଥରେ) ଡିମ୍ବାଶୟରୁ ଡିମ୍ବାଣୁ କ୍ଷରଣ ହୁଏ ଏବଂ ଯଦି ସମାୟନ ନ ହୁଏ, ତେବେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୁଏ। ଏହି ଚକ୍ରୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ରଜଃଚକ୍ର କୁହାଯାଏ।

16. ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା (Placenta) ବା ଭ୍ରୂଣବନ୍ଧ କ’ଣ? 

ଉତ୍ତର: ଗର୍ଭାଶୟ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରୂଣ ଓ ମାତୃଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ, ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଗଠିତ ଜୈବିକ ସଂଯୋଗକୁ ପ୍ଲାସେଣ୍ଟା ବା ଭ୍ରୂଣବନ୍ଧ କୁହାଯାଏ।

17. ପରିବାର ନିୟୋଜନ (Family Planning) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?

ଉତ୍ତର: ସୁବିଧା ଅନୁଯାୟୀ ପରିବାରର ପିଲା ସଂଖ୍ୟା ସୀମିତ ରଖିବା ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚିତ ବ୍ୟବଧାନ ରଖିବା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ପରିବାର ନିୟୋଜନ କୁହାଯାଏ।

18. ଭାସେକ୍ଟୋମି (Vasectomy) କ’ଣ? 

ଉତ୍ତର: ଏହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ପରିବାର ନିୟୋଜନ ପଦ୍ଧତି। ଏଥିରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟିଯାକ ଶୁକ୍ରବାହୀ ନଳୀକୁ କାଟି ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ, ଫଳରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।

19. HIV ର ପୂରା ନାମ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କେଉଁ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ?

ଉତ୍ତର: HIV ର ପୂରା ନାମ ହେଲା Human Immunodeficiency Virus। ଏହା ଏଡସ୍ (AIDS) ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

20. ସମବିଭାଜନ (Mitosis) କେଉଁ କୋଷରେ ହୁଏ?

ଉତ୍ତର: ସମବିଭାଜନ ମୁଖ୍ୟତଃ କାୟିକ କୋଷ (Somatic cells) ଏବଂ ଆଦି ଜାୟକ କୋଷ (Primordial germ cells) ରେ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ଓ ମରାମତି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ।

(Total Questions: 15)

21. ଅଲିଙ୍ଗୀ ଜନନ ଓ ଲିଙ୍ଗୀୟ ଜନନ ମଧ୍ୟରେ ତିନୋଟି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

22. ଏମିବାର ବହୁବିଭାଜନ (Multiple Fission) ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝାଅ। ଉତ୍ତର:

• ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବେଶରେ ଏମିବା ନିଜ ଚାରିପଟେ ଏକ କଠିନ ଆବରଣ ବା କୋଷ୍ଠିକା (Cyst) ତିଆରି କରେ।

• ଏହା ଭିତରେ ନ୍ୟଷ୍ଟି ବାରମ୍ବାର ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ନ୍ୟଷ୍ଟି ସୃଷ୍ଟି କରେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନ୍ୟଷ୍ଟି କିଛି କୋଷଜୀବକ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ 'କୁନି ଏମିବା' (Amoebula) ରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

• ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ଆସିଲେ କୋଷ୍ଠିକା ଫାଟିଯାଏ ଏବଂ କୁନି ଏମିବାଗୁଡ଼ିକ ବାହାରକୁ ଆସି ବଢ଼ିଥାନ୍ତି।

23. ହାଇଡ୍ରାରେ କୋରକୋଦ୍‌ଗମ (Budding) ଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ଉତ୍ତର:

• ହାଇଡ୍ରା ଶରୀରର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରୁ କୋଷ ବିଭାଜନ ଫଳରେ ଏକ ଛୋଟ ଆବୁ ବା କୋରକ (Bud) ବାହାରେ।

• ଏହି ଆବୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଛୋଟ ହାଇଡ୍ରାର ରୂପ ନିଏ ଏବଂ ଏହାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ପାଟି ଓ କର୍ଷିକା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

• ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ହେବା ପରେ ଏହା ମାତୃ ଶରୀରରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ସ୍ୱାଧୀନ ଜୀବନଯାପନ କରେ।

24. କାୟିକ ଜନନର ଲାଭ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଗଛ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରେ।

• ମଞ୍ଜିରୁ ହେଉଥିବା ଗଛ ଅପେକ୍ଷା ଏହି ଗଛରେ ଶୀଘ୍ର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରେ।

• ଯେଉଁ ଗଛରେ ମଞ୍ଜି ହୁଏନାହିଁ (ଯଥା- କଦଳୀ, ଗୋଲାପ), ସେଗୁଡ଼ିକର ବଂଶବିସ୍ତାର କେବଳ ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ହୁଏ।

25. ସପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭିଦର ଫୁଲର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ। ଉତ୍ତର: ଫୁଲର ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରୋଟି ମଣ୍ଡଳ ଥାଏ:

1. ବୃତିମଣ୍ଡଳ (Calyx): ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ବାହ୍ୟ ଅଂଶ।

2. ଦଳମଣ୍ଡଳ (Corolla): ରଙ୍ଗୀନ ପାଖୁଡ଼ା।

3. ପୁଂକେଶର ଚକ୍ର (Androecium): ପୁରୁଷ ଜନନାଂଶ।

4. ଫଳିକା ଚକ୍ର (Gynoecium): ସ୍ତ୍ରୀ ଜନନାଂଶ।

26. ଦ୍ୱି-ସମାୟନ (Double Fertilization) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ? ଉତ୍ତର:

• ସପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭିଦରେ ପରାଗନଳୀ ଭ୍ରୂଣାଶୟ ମଧ୍ୟକୁ ଦୁଇଟି ପୁଂଯୁଗ୍ମକ ଛାଡ଼େ।

• ଗୋଟିଏ ପୁଂଯୁଗ୍ମକ ଡିମ୍ବାଣୁ ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ଯୁଗ୍ମଜ (Zygote) ଗଠନ କରେ।

• ଅନ୍ୟ ପୁଂଯୁଗ୍ମକଟି ଦ୍ୱିତୀୟକ ନ୍ୟଷ୍ଟି ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ଭ୍ରୂଣପୋଷ ନ୍ୟଷ୍ଟି (Endosperm nucleus) ଗଠନ କରେ। ଏହାକୁ ଦ୍ୱି-ସମାୟନ କୁହାଯାଏ।

27. ମାନବ ଶୁକ୍ରାଣୁର ଗଠନ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ଉତ୍ତର: ଶୁକ୍ରାଣୁ ଏକ ଲମ୍ବ ଲାଞ୍ଜବିଶିଷ୍ଟ ଏକକୋଷୀ ଅଟେ। ଏହାର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ଥାଏ:

• ମୁଣ୍ଡ (Head): ଏଥିରେ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଏବଂ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଏକ୍ରୋଜୋମ୍ (Acrosome) ଥାଏ।

• ମଧ୍ୟଖଣ୍ଡ (Middle Piece): ଏଥିରେ ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ ଥାଏ ଯାହା ଶକ୍ତି ଯୋଗାଏ।

• ଲାଞ୍ଜ (Tail): ଏହା ଶୁକ୍ରାଣୁକୁ ଚଳପ୍ରଚଳରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

28. ଋତୁସ୍ରାବ ବା ମେନଷ୍ଟ୍ରୁଏସନ୍ (Menstruation) କିପରି ହୁଏ? ଉତ୍ତର:

• ଯଦି ଡିମ୍ବାଣୁର ସମାୟନ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଡିମ୍ବାଣୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

• କର୍ପସ୍ ଲୁଟିୟମ୍ କ୍ଷୟ ହୋଇଯିବା ଫଳରେ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟେରନ୍ ହରମୋନ୍ କମିଯାଏ।

• ଏହା ଫଳରେ ଜରାୟୁର ଅନ୍ତଃଆବରଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ଓ ଟିସୁ ଆକାରରେ ଯୋନିପଥ ଦେଇ ବାହାରକୁ ଆସେ। ଏହାକୁ ଋତୁସ୍ରାବ କୁହାଯାଏ।

29. ଏଡସ୍ (AIDS) ରୋଗ କିପରି ବ୍ୟାପେ? ଉତ୍ତର: ଏଡସ୍ ରୋଗ ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାୟରେ ବ୍ୟାପେ:

• ଏଡସ୍ ଆକ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ସହ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା।

• ସଂକ୍ରମିତ ରକ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା।

• ଆକ୍ରାନ୍ତ ମା’ ଠାରୁ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ କିମ୍ବା କ୍ଷୀର ଖାଉଥିବା ଶିଶୁକୁ।

30. ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପରିବାର ନିୟୋଜନ ପଦ୍ଧତି ‘ଭାସେକ୍ଟୋମି’ ବିଷୟରେ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

• ଭାସେକ୍ଟୋମି ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପଦ୍ଧତି।

• ଏଥିରେ ଏକ ଛୋଟ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷର ଦୁଇଟିଯାକ ଶୁକ୍ରବାହୀ ନଳୀ (Vas deferens) କୁ କାଟି ଅଲଗା କରି ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ।

• ଫଳରେ ରେତ (Semen) ରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ରହେ ନାହିଁ ଏବଂ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ଭାବନା ରହେ ନାହିଁ।

31. ସମବିଭାଜନ (Mitosis) ଓ ଅଦ୍ଧବିଭାଜନ (Meiosis) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ। ଉତ୍ତର: | ସମବିଭାଜନ | ଅଦ୍ଧବିଭାଜନ | | :--- | :--- | | ୧. କାୟିକ କୋଷରେ ହୁଏ। | ୧. ଜନନ କୋଷ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ହୁଏ। | | ୨. ଗୋଟିଏ ମାତୃକୋଷରୁ ୨ଟି ଅପତ୍ୟ କୋଷ ହୁଏ। | ୨. ଗୋଟିଏ ମାତୃକୋଷରୁ ୪ଟି ଅପତ୍ୟ କୋଷ ହୁଏ। | | ୩. ଗୁଣସୂତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ସମାନ ରହେ (2n)। | ୩. ଗୁଣସୂତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ଅଧା (n) ହୋଇଯାଏ। |

32. ଗ୍ରାଫିଆନ୍ ଫଲିକଲ୍ (Graafian Follicle) କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଡିମ୍ବାଶୟ ମଧ୍ୟରେ ଡିମ୍ବାଣୁର ବିକାଶ ଘଟି ପରିପକ୍ୱ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଲେ ତାହାକୁ ଗ୍ରାଫିଆନ୍ ଫଲିକଲ୍ କୁହାଯାଏ।

• ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପରିପକ୍ୱ ଡିମ୍ବାଣୁ ଥାଏ।

• ଡିମ୍ବୋତ୍ସର୍ଗ ସମୟରେ ଏହା ଫାଟିଯାଏ ଏବଂ ଡିମ୍ବାଣୁ ବାହାରକୁ ଆସେ।

33. ଜରାୟୁ (Uterus) ର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

• ଗଠନ: ଏହା ଏକ ଫମ୍ପା, ପେଶୀବହୁଳ ଏବଂ ନାସପାତି ଆକୃତିର ଅଙ୍ଗ। ଏହା ଉଦର ଗହ୍ୱରର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ଥାଏ।

• କାର୍ଯ୍ୟ: ଏଠାରେ ଭ୍ରୂଣର ଅନ୍ତଃରୋପଣ ହୁଏ ଏବଂ ଶିଶୁର ବିକାଶ ଘଟେ। ଏହା ଭ୍ରୂଣକୁ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣ ଯୋଗାଏ।

34. ଡାଳି କଲମି (Layering) କିପରି କରାଯାଏ? ଉତ୍ତର:

• ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ଗଛର କୌଣସି ଏକ ନମନୀୟ ଡାଳକୁ ନୁଆଁଇ ମାଟିରେ ପୋତି ଦିଆଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ରଭାଗ ବାହାରେ ରଖାଯାଏ।

• ପୋତା ଯାଇଥିବା ଅଂଶରୁ ତ୍ୱଚା ଟିକେ ବାହାର କରିଦିଆଯାଏ।

• କିଛି ଦିନ ପରେ ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଚେର ବାହାରିଲେ, ଡାଳଟିକୁ ମୂଳ ଗଛରୁ କାଟି ଅଲଗା ଲଗାଯାଏ।

35. ଶୁକ୍ରାଣୁଜନନ (Spermatogenesis) ର ତିନୋଟି ପ୍ରାବସ୍ଥା କ’ଣ? ଉତ୍ତର: ଶୁକ୍ରାଣୁଜନନର ତିନୋଟି ପ୍ରାବସ୍ଥା ହେଲା:

1. ପ୍ରଗୁଣନ ପ୍ରାବସ୍ଥା (Multiplication Phase): ସମବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି।

2. ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରାବସ୍ଥା (Growth Phase): କୋଷର ଆକାର ବୃଦ୍ଧି।

3. ପରିପକ୍ୱନ ପ୍ରାବସ୍ଥା (Maturation Phase): ଅଦ୍ଧବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ରାଣୁ ସୃଷ୍ଟି।

Section C: 4 Marks Questions (Long Answer Type)

(Total Questions: 8)

36. ସପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଦ୍ୱି-ସମାୟନ (Double Fertilization) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ଉତ୍ତର:

• ପ୍ରକ୍ରିୟା: ପରାଗରେଣୁ ଗର୍ଭଶୀର୍ଷରେ ପଡ଼ି ପରାଗନଳୀ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ପରାଗନଳୀ ଦୁଇଟି ପୁଂଯୁଗ୍ମକ ନେଇ ଭ୍ରୂଣାଶୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।

• ପ୍ରଥମ ସମାୟନ: ଗୋଟିଏ ପୁଂଯୁଗ୍ମକ ଡିମ୍ବାଣୁ ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ଯୁଗ୍ମଜ (Zygote - 2n) ଗଠନ କରେ। ଏଥିରୁ ଭ୍ରୂଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

• ଦ୍ୱିତୀୟ ସମାୟନ: ଅନ୍ୟ ପୁଂଯୁଗ୍ମକଟି ଦୁଇଟି ମେରୁ ନ୍ୟଷ୍ଟି (Polar nuclei) ବା ଦ୍ୱିତୀୟକ ନ୍ୟଷ୍ଟି ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ଭ୍ରୂଣପୋଷ ନ୍ୟଷ୍ଟି (Endosperm nucleus - 3n) ଗଠନ କରେ। ଏଥିରୁ ଭ୍ରୂଣପୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

• ଏହିପରି ଦୁଇଥର ସମାୟନ ଘଟୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଦ୍ୱି-ସମାୟନ କୁହାଯାଏ।

37. ମାନବ ସ୍ତ୍ରୀ ଜନନ ତନ୍ତ୍ରର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ଉତ୍ତର: ସ୍ତ୍ରୀ ଜନନ ତନ୍ତ୍ର ନିମ୍ନ ଅଂଶକୁ ନେଇ ଗଠିତ:

• ଡିମ୍ବାଶୟ (Ovary): ଏହା ଉଦର ଗହ୍ୱରର ତଳ ଭାଗରେ ଦୁଇ ପାଖରେ ଥାଏ। ଏଥିରୁ ଡିମ୍ବାଣୁ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ।

• ଡିମ୍ବବାହୀ ନଳୀ (Fallopian Tube): ଏହା ଡିମ୍ବାଶୟରୁ ବାହାରି ଜରାୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥାଏ। ଏଠାରେ ସମାୟନ (Fertilization) ଘଟେ।

• ଜରାୟୁ (Uterus): ଏହା ଏକ ପେଶୀବହୁଳ ଅଙ୍ଗ ଯେଉଁଠାରେ ଭ୍ରୂଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

• ଯୋନିପଥ (Vagina): ଏହା ଜରାୟୁ ଗ୍ରୀବା (Cervix) ରୁ ବାହାରକୁ ଖୋଲିଥାଏ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ହୁଏ।

38. ଅଲିଙ୍ଗୀ ଜନନର ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ (ବିଭାଜନ, କଳିକନ, ରେଣୁଭବନ) ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ଉତ୍ତର:

• ବିଭାଜନ (Fission): ଏକକୋଷୀ ଜୀବମାନଙ୍କରେ (ଯଥା- ବୀଜାଣୁ) କୋଷ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଅପତ୍ୟ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହା ଦ୍ୱି-ବିଭାଜନ ବା ବହୁ-ବିଭାଜନ ହୋଇପାରେ।

• କଳିକନ (Budding): ଇଷ୍ଟ୍ ବା ହାଇଡ୍ରା ଶରୀରରୁ କଳିକା ବାହାରି ନୂତନ ଜୀବ ହୁଏ।

• ରେଣୁଭବନ (Sporulation): କବକ ଓ ଶୈବାଳରେ ରେଣୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ରେଣୁଗୁଡ଼ିକ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶରେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇ ନୂଆ ଗଛ ହୁଅନ୍ତି।

• ଅଙ୍ଗୀୟ ଜନନ: ଉଦ୍ଭିଦର ଅଙ୍ଗରୁ ନୂତନ ଉଦ୍ଭିଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବା।

39. ପରିବାର ନିୟୋଜନର ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ଥାୟୀ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋଚନା କର। ଉତ୍ତର: ପରିବାର ନିୟୋଜନ ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅସ୍ଥାୟୀ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ:

• ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ପଦ୍ଧତି (Barrier Method): କଣ୍ଡୋମ୍ (Condom) ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ରାଣୁ ଓ ଡିମ୍ବାଣୁର ମିଳନ ରୋକାଯାଏ।

• ହରମୋନ୍ ପଦ୍ଧତି (Hormonal Method): ଗର୍ଭନିରୋଧକ ବଟିକା (Oral Pills) ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଡିମ୍ବୋଦୟ ବନ୍ଦ ରହେ।

• ଅନ୍ତଃ ଗର୍ଭାଶୟ ପଦ୍ଧତି (IUCD): ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜରାୟୁ ମଧ୍ୟରେ କପର୍-ଟି (Copper-T) ଲଗାଯାଏ।

• ରାସାୟନିକ ପଦ୍ଧତି: ଶୁକ୍ରାଣୁ ନାଶକ କ୍ରିମ୍ ବା ଜେଲି ବ୍ୟବହାର।

40. ସମବିଭାଜନ (Mitosis) ର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଚିତ୍ର ସହ ବୁଝାଅ। ଉତ୍ତର: ସମବିଭାଜନ ଚାରୋଟି ଅବସ୍ଥାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ:

• ଆଦ୍ୟାବସ୍ଥା (Prophase): କ୍ରୋମାଟିନ୍ ଜାଲିକା ଘନୀଭୂତ ହୋଇ ଗୁଣସୂତ୍ର ହୁଏ, ନ୍ୟଷ୍ଟିଝିଲ୍ଲୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।

• ମଧ୍ୟାବସ୍ଥା (Metaphase): ଗୁଣସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କୋଷର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସଜ୍ଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

• ଉତ୍ତରାବସ୍ଥା (Anaphase): ଗୁଣସୂତ୍ର କେନ୍ଦ୍ର ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଅପତ୍ୟ ଗୁଣସୂତ୍ର ଦୁଇ ମେରୁ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରେ।

• ଅନ୍ତିମାବସ୍ଥା (Telophase): ଦୁଇଟି ନୂତନ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଗଠିତ ହୁଏ ଏବଂ କୋଷଜୀବକ ବିଭାଜନ ହୋଇ ଦୁଇଟି କୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

41. ଏଡସ୍ (AIDS) ର କାରଣ, ଲକ୍ଷଣ ଓ ନିରାକରଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

• କାରଣ: HIV (Human Immunodeficiency Virus) ନାମକ ଭୂତାଣୁ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏ।

• ଲକ୍ଷଣ: ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି କମିଯାଏ। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଜ୍ୱର, ଝାଡ଼ା, କାଶ ଲାଗିରହେ ଓ ଓଜନ କମିଯାଏ।

• ନିରାକରଣ:

  • ନିରାପଦ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ।

  • ପରୀକ୍ଷିତ ରକ୍ତ ଗ୍ରହଣ।

  • ବ୍ୟବହୃତ ସିରିଞ୍ଜ୍ ବ୍ୟବହାର ନ କରିବା।

  • ଜନସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା।

42. ଶୁକ୍ରାଣୁଜନନ (Spermatogenesis) ପ୍ରକ୍ରିୟା ରେଖାଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। ଉତ୍ତର:

• ପ୍ରଗୁଣନ: ଆଦି ଜାୟକ କୋଷ (2n) ବିଭାଜିତ ହୋଇ ମୂଳ ଶୁକ୍ରାଣୁ କୋଷ (Spermatogonia - 2n) ସୃଷ୍ଟି କରେ।

• ବୃଦ୍ଧି: ଏହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପ୍ରାଥମିକ ଶୁକ୍ରାଣୁ କୋଷ (Primary Spermatocyte - 2n) ହୁଏ।

• ପରିପକ୍ୱନ:

  • ପ୍ରଥମ ଅଦ୍ଧବିଭାଜନ ଫଳରେ ଦୁଇଟି ଦ୍ୱିତୀୟକ ଶୁକ୍ରାଣୁ କୋଷ (n) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

  • ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଦ୍ଧବିଭାଜନ ଫଳରେ ଚାରୋଟି ପ୍ରାକ୍ ଶୁକ୍ରାଣୁ କୋଷ (Spermatids - n) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

• ବିଭେଦନ: ପ୍ରାକ୍ ଶୁକ୍ରାଣୁ କୋଷ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ଶୁକ୍ରାଣୁ (Sperm) ରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

43. ଅଙ୍ଗୀୟ ଜନନର ବିଭିନ୍ନ କୃତ୍ରିମ ପଦ୍ଧତି (କଲମିକରଣ) ବିଷୟରେ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

• ଡାଳି କଲମି (Layering): ଗଛର ଡାଳକୁ ମାଟିରେ ପୋତି ନୂଆ ଗଛ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ (ଯଥା- ମଲ୍ଲୀ, କାଗେଜି ଲେମ୍ବୁ)।

• ଛେଦନ (Cutting): କାଣ୍ଡକୁ କାଟି ମାଟିରେ ପୋତିଲେ ନୂଆ ଗଛ ହୁଏ (ଯଥା- ଗୋଲାପ, ଆଖୁ)।

• ଗ୍ରାଫ୍ଟିଂ (Grafting): ଗୋଟିଏ ଗଛ (Stock) ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଗଛର ଡାଳ (Scion) କୁ ଯୋଡ଼ି ନୂତନ ଉନ୍ନତ କିସମର ଗଛ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ (ଯଥା- ଆମ୍ବ, ପିଜୁଳି)।

• ଗୁଟ୍ଟି କଲମି (Gootee): ଗଛର ଡାଳରେ ତ୍ୱଚା ଛଡ଼ାଇ ସେଠାରେ ମାଟି ଓ ଗୋବର ଦେଇ ବାନ୍ଧିଲେ ଚେର ବାହାରେ।