ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସମନ୍ଵୟ – Additional Questions Class 10 ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
Section A: 2 Marks Questions (Short Answer Type)
(Total Questions: 20)
1. ଫାଇଟୋହରମୋନ୍ (Phytohormone) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଉଦ୍ଭିଦରେ ବିଭିନ୍ନ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବା ହରମୋନ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଫାଇଟୋହରମୋନ୍ କୁହାଯାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ୍ କମ୍ ପରିମାଣରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
2. ଫ୍ଲୋରିଜେନ୍ (Florigen) ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଉଦ୍ଭିଦ ଯେତେବେଳେ ଦରକାର ମୁତାବକ ଆଲୋକାବଧି ପାଏ, ତାର ପତ୍ରରେ 'ଫ୍ଲୋରିଜେନ୍' ନାମକ ହରମୋନ୍ ତିଆରି ହୁଏ । ଏହି ହରମୋନ୍ ଉଦ୍ଭିଦର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇ ଫୁଲ ଧରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
3. ଅନ୍ତର୍କୁଞ୍ଚନ (Nastic movement) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଉଦ୍ଭିଦର ଯେଉଁ ଗତି ବା ଚଳନ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଉଦ୍ଦୀପନା ଯୋଗୁଁ କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁତ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟି ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଅନ୍ତର୍କୁଞ୍ଚନ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: ଲାଜକୁଳୀ ଲତାକୁ ଛୁଇଁଦେଲେ ପତ୍ର ଜାକି ହୋଇଯିବା ।
4. ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର (Nervous System) ର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର ପରିବେଶରେ ଘଟୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଘଟନା ବିଷୟରେ ପ୍ରାଣୀକୁ ଅବଗତ କରାଏ ଏବଂ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ତନ୍ତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରେ ।
5. ମସ୍ତିଷ୍କ-ମେରୁ ରସ (Cerebrospinal fluid) ର କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । [2 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଚାପରୁ ରକ୍ଷା କରେ ।
ଏହା ମଧ୍ୟଦେଇ ମସ୍ତିଷ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ପାଏ ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ ।
6. ମେନିଞ୍ଜେସ୍ (Meninges) କ’ଣ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ମସ୍ତିଷ୍କ ଉପରେ ଥିବା ବାହ୍ୟ ଆବରଣକୁ ଏବଂ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡକୁ ଘୋଡାଇ ରଖିଥିବା ଆବରଣକୁ ମେନିଞ୍ଜେସ୍ କୁହାଯାଏ ।
7. ସିନାପ୍ସ୍ (Synapse) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଆକ୍ସନ୍ର ଶେଷଭାଗ ଏବଂ ତା’ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥଳକୁ ସିନାପ୍ସ୍ କୁହାଯାଏ ।
8. ସଂଜ୍ଞାବହ (Sensory) ଓ ଆଜ୍ଞାବହ (Motor) ସ୍ନାୟୁ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ । [2 Marks]
ଉତ୍ତର:
ସଂଜ୍ଞାବହ ସ୍ନାୟୁ: ଗ୍ରାହୀ ଅଙ୍ଗ (ଯଥା- ଆଖି, କାନ) ରୁ ଆବେଗ ସଂଗ୍ରହ କରି ମସ୍ତିଷ୍କ ବା ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡକୁ ପଠାଏ ।
ଆଜ୍ଞାବହ ସ୍ନାୟୁ: ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡରୁ ଆଦେଶ ନେଇ ପେଶୀ ବା ଗ୍ରନ୍ଥି ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଏ ।
9. ହର୍ମୋନ୍ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ହର୍ମୋନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଜୈବ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଯାହା ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହୋଇ ରକ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟ ସରିବା ପରେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
10. 'ଆପଦ୍କାଳୀନ ଗ୍ରନ୍ଥି' (Emergency Gland) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ଏବଂ କାହିଁକି? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଏଡ୍ରିନାଲ ଗ୍ରନ୍ଥି (Adrenal Gland) କୁ ଆପଦ୍କାଳୀନ ଗ୍ରନ୍ଥି କୁହାଯାଏ । କାରଣ ଏଥିରୁ କ୍ଷରିତ 'ଏଡ୍ରିନାଲିନ୍' ହର୍ମୋନ୍ ଆକସ୍ମିକ ଆଘାତ, ଭୟ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଶରୀରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
11. ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ (Oxytocin) ର ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । [2 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଏହା ଗର୍ଭାଶୟର ସଂକୋଚନ କରାଇ ଶିଶୁ ଜନ୍ମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ସ୍ତନ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
12. ଥାଇରଏଡ୍ ଗ୍ରନ୍ଥି କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏଥିରୁ କେଉଁ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଥାଇରଏଡ୍ ଗ୍ରନ୍ଥି ବେକର ତଳ ଭାଗରେ, ଶ୍ଵାସନଳୀର ଉଭୟ ପଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଥିରୁ 'ଥାଇରକ୍ସିନ୍' (Thyroxin) ହର୍ମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ ।Shutterstock Explore
13. ମଧୁମେହ (Diabetes Mellitus) ରୋଗ କାହିଁକି ହୁଏ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟରୁ କ୍ଷରିତ 'ଇନ୍ସୁଲିନ୍' ହର୍ମୋନ୍ ଅଭାବରେ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା (Glucose) ପରିମାଣ ବଢ଼ିଯାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ମଧୁମେହ ରୋଗ ହୁଏ ।
14. ବୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସକ (Growth Retardant) ହରମୋନ୍ କେଉଁଗୁଡିକ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଆବ୍ସିସିକ୍ ଏସିଡ୍ (Abscisic Acid) ଏବଂ ଏଥୁଲିନ୍ (Ethylene) ହେଉଛନ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସକ ହରମୋନ୍ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭିଦର ବୃଦ୍ଧି ରୋକିବା ସହ ପତ୍ର/ଫଳ ଝଡ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
15. ଏକକ ସିନାପ୍ଟିକ୍ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ (Monosynaptic reflex) କ’ଣ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟାରେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ସେନ୍ସରୀ ସ୍ନାୟୁ ଓ ଗୋଟିଏ ମୋଟର ସ୍ନାୟୁ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ ଥାଆନ୍ତି, ତାହାକୁ ଏକକ ସିନାପ୍ଟିକ୍ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କୁହାଯାଏ ।
16. ଅନୁମସ୍ତିଷ୍କ (Cerebellum) ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଏହା ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନ (Balance) ଓ ଭାରସାମ୍ୟ (Equilibrium) ରକ୍ଷା କରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଚାଲିବା ସମୟରେ ଝୁଣ୍ଟିପଡିଲେ ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳିବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
17. ପାରାଥୋର୍ମୋନ୍ (Parathormone) ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ପାରାଥାଇରଏଡ୍ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ କ୍ଷରିତ ପାରାଥୋର୍ମୋନ୍ ରକ୍ତରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ (Calcium) ଓ ଫସ୍ଫରସ୍ (Phosphorus) ପରିମାଣ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
18. ଐଚ୍ଛିକ କ୍ରିୟା ଓ ଅନୈଚ୍ଛିକ କ୍ରିୟା କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଐଚ୍ଛିକ କ୍ରିୟା: ମସ୍ତିଷ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କରାଯାଉଥିବା କାମ (ଯଥା- ଦୌଡ଼ିବା, ପଢ଼ିବା) ।
ଅନୈଚ୍ଛିକ କ୍ରିୟା: ଆମ ଅଜ୍ଞାତସାରରେ ଆପେ ଆପେ ହେଉଥିବା କାମ (ଯଥା- ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା) ।
19. ସ୍ନାୟୁକୋଷ କାହିଁକି ବିଭାଜିତ ହୁଏନାହିଁ? [2 Marks]
ଉତ୍ତର: କୋଷ ବିଭାଜନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ସେଣ୍ଟ୍ରୋଜୋମ୍ (Centrosome) ସ୍ନାୟୁକୋଷରେ ନଥାଏ, ତେଣୁ ପରିପକ୍ଵ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ବିଭାଜନ ହୁଏ ନାହିଁ ।
20. ଟେଷ୍ଟୋଷ୍ଟିରନ୍ (Testosterone) ର କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । [2 Marks]
ଉତ୍ତର: ଏହା ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ଲକ୍ଷଣ (ଯଥା- ନିଶ ଦାଢ଼ି ଉଠିବା, ସ୍ଵର ପାକଳ ହେବା) ବିକାଶ କରାଏ ଏବଂ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଉତ୍ପତ୍ତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
Section B: 3 Marks Questions (Short Explanatory Type)
(Total Questions: 15)
21. ଆଲୋକାନୁବର୍ତ୍ତନ (Phototropism) କିପରି ହୁଏ? ବୁଝାଅ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଉଦ୍ଭିଦର କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିବାକୁ ଅନୁକୂଳ ଆଲୋକାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
ଉଦ୍ଭିଦର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅକ୍ସିନ୍ (Auxin) ହରମୋନ୍ ତିଆରି ହୁଏ । ଯେତେବେଳେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରୁ ଆଲୋକ ଆସେ, ଅକ୍ସିନ୍ ଆଲୋକର ବିପରୀତ ଦିଗକୁ (ଛାଇ ପଟକୁ) ଚାଲିଯାଏ ।
ଛାଇ ପଟେ ଅକ୍ସିନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା ବଢିବାରୁ ସେଠାରେ ଥିବା କୋଷଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ଅଧିକ ହୁଏ, ଫଳରେ କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ବଙ୍କେଇ ଯାଏ ।
22. ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ (Geotropism) ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୁଝାଅ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳ ପ୍ରଭାବରେ ଉଦ୍ଭିଦର ଚେର ପୃଥିବୀର କେନ୍ଦ୍ର ଆଡ଼କୁ (ତଳକୁ) ଗତି କରେ, ଯାହାକୁ ଅନୁକୂଳ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
କିନ୍ତୁ କାଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣର ବିପରୀତ ଦିଗକୁ (ଉପରକୁ) ଗତି କରେ, ଯାହାକୁ ପ୍ରତିକୂଳ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଭୂମି ସହ ସମାନ୍ତରାଳ ରଖିଲେ, ହରମୋନ୍ର ସାନ୍ଦ୍ରତା କାଣ୍ଡର ତଳ ଅଂଶରେ ବଢିଯାଏ, ଫଳରେ କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଉଠେ । କିନ୍ତୁ ଚେରରେ ହରମୋନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା ବଢିଲେ ବୃଦ୍ଧି କମିଯାଏ, ତେଣୁ ଚେର ତଳକୁ ବଙ୍କେଇ ଯାଏ ।
23. ସ୍ନାୟୁକୋଷ (Neuron) ର ଗଠନ ଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ସ୍ନାୟୁକୋଷ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
ସେଲବଡି (Cell body): ଏଥିରେ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଓ କୋଷଜୀବକ ଥାଏ ।
ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍ (Dendrite): ସେଲବଡିରୁ ବାହାରିଥିବା ଛୋଟ ଶାଖାୟିତ ତନ୍ତୁ ଯାହା ଆବେଗ ଗ୍ରହଣ କରେ ।
ଆକ୍ସନ୍ (Axon): ସେଲବଡିର ବିପରୀତ ଦିଗରୁ ବାହାରିଥିବା ଲମ୍ବା ତନ୍ତୁ, ଯାହା ଆବେଗକୁ ଅନ୍ୟ କୋଷ ନିକଟକୁ ନିଏ ।
(ଏଠାରେ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ଆବଶ୍ୟକ)
24. ପିଟୁଇଟାରି ଗ୍ରନ୍ଥି (Pituitary Gland) ରୁ କ୍ଷରିତ 'ଗ୍ରୋଥ୍ ହରମୋନ୍' (GH) ର ପ୍ରଭାବ ଲେଖ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଗ୍ରୋଥ୍ ହରମୋନ୍ ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
ବାମନତା (Dwarfism): ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଏହାର କ୍ଷରଣ କମ୍ ହେଲେ ଶରୀର ବାମନପ୍ରାୟ ହୁଏ ।
ଅତିକାୟତ୍ଵ (Gigantism): ଯଦି ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଏହାର କ୍ଷରଣ ଅତ୍ୟଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ବ୍ୟକ୍ତି ୭ ରୁ ୮ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଯାଏ ।
25. ସୁଷୁମ୍ନାଶୀର୍ଷକ (Medulla oblongata) ର ଅବସ୍ଥିତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଅବସ୍ଥିତି: ଏହା ପଶ୍ଚମସ୍ତିଷ୍କର ଏକ ଅଂଶ ଏବଂ ଅନୁମସ୍ତିଷ୍କର ପଛକୁ ରହିଛି ।
କାର୍ଯ୍ୟ: ଏହା ଶରୀରର ଶ୍ଵାସକେନ୍ଦ୍ର (Respiratory centre) ଓ ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ କେନ୍ଦ୍ର (Cardiac centre) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
ଏହାଛଡା ରକ୍ତଚାପ, ଛିଙ୍କ, କାଶ, ବାନ୍ତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଗିଳିବା ପରି ଅନୈଚ୍ଛିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
26. ପାଭଲୋଭ୍ (Pavlov) ଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ରୁଷ୍ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଇଭାନ୍ ପି. ପାଭଲୋଭ୍ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ ।
ସେ ଏକ କୁକୁରକୁ ଘଣ୍ଟା ବଜାଇବା ପରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ । କିଛିଦିନ ପରେ କେବଳ ଘଣ୍ଟା ବଜାଇଲେ, ଖାଦ୍ୟ ନଦେଲେ ମଧ୍ୟ କୁକୁର ପାଟିରୁ ଲାଳ ବାହାରିଲା ।
ଏଥିରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ଲାଳ କ୍ଷରଣ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ଏକ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା (Reflex Action) ।
27. ଫେରନ୍ତାସଙ୍କେତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (Feedback Control) ବ୍ୟବସ୍ଥା ବୁଝାଅ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଶରୀରରେ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରଣର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଫେରନ୍ତାସଙ୍କେତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ: ରକ୍ତରେ ଥାଇରକ୍ସିନ୍ କମିଗଲେ ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ରୁ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୋଇ ପିଟୁଇଟାରିକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରେ, ଯାହା ଥାଇରଏଡ୍କୁ ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ତିଆରି କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଏ ।
ରକ୍ତରେ ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ପରିମାଣ ସ୍ଵାଭାବିକ ହେଲେ ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ରୁ କ୍ଷରଣ ଆପେଆପେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।
28. ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟରୁ କ୍ଷରିତ ହେଉଥିବା ତିନୋଟି ହରମୋନ୍ର ନାମ ଓ ଉତ୍ସ ଲେଖ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟର 'ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗରହାନ୍ସ୍' ଅଂଶରୁ ତିନି ପ୍ରକାର ହରମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ:
ଆଲଫା କୋଷ (α-cells): ଏଥିରୁ ଗ୍ଲୁକାଗନ୍ (Glucagon) କ୍ଷରିତ ହୁଏ ।
ବିଟା କୋଷ (β-cells): ଏଥିରୁ ଇନ୍ସୁଲିନ୍ (Insulin) କ୍ଷରିତ ହୁଏ ।
ଡେଲ୍ଟା କୋଷ (δ-cells): ଏଥିରୁ ସୋମାଟୋଷ୍ଟାଟିନ୍ (Somatostatin) କ୍ଷରିତ ହୁଏ ।
29. ସ୍ନାୟୁବିକ ପଦ୍ଧତି ଓ ରାସାୟନିକ ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
| ସ୍ନାୟୁବିକ ପଦ୍ଧତି (Nervous System) | ରାସାୟନିକ ପଦ୍ଧତି (Chemical System) |
| ୧. ଏଥିରେ ସ୍ନାୟୁକୋଷ ମାଧ୍ୟମରେ ଖବର ସଞ୍ଚାରିତ ହୁଏ । | ୧. ଏଥିରେ ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହରମୋନ୍ ଦ୍ଵାରା ବାର୍ତ୍ତା ଯାଏ । |
| ୨. ଖବର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରାସାୟନିକ କ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ଯାଏ । | ୨. ହରମୋନ୍ ରକ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବାହିତ ହୁଏ । |
| ୩. ଏହି ପଦ୍ଧତିର କାର୍ଯ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ବା ଦ୍ରୁତ ହୁଏ । | ୩. ଏହି ପଦ୍ଧତିର କାର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଥର ଭାବେ ହୁଏ । |
30. ପିଟୁଇଟାରି ଗ୍ରନ୍ଥିର ନିଉରୋହାଇପୋଫାଇସିସ୍ରୁ କ୍ଷରିତ ଦୁଇଟି ହରମୋନ୍ର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଅକ୍ସିଟୋସିନ୍ (Oxytocin): ପ୍ରସବ ସମୟରେ ଗର୍ଭାଶୟ ସଙ୍କୋଚନ କରାଏ ଓ କ୍ଷୀର କ୍ଷରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଭାସୋପ୍ରେସିନ୍ (Vasopressin / ADH): ବୃକ୍କରୁ ଜଳ ପୁନଃଶୋଷିତ କରାଏ । ଏହାର ଅଭାବରେ ବହୁମୂତ୍ର ରୋଗ (Diabetes insipidus) ହୁଏ ।
31. ଫଟୋପିରିୟଡିଜିମ୍ (Photoperiodism) କ’ଣ? [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଉଦ୍ଭିଦର ଫୁଲ ଧରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଲୋକର ଅବଧି (ସମୟସୀମା) ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯାହାକୁ ଫଟୋପିରିୟଡିଜିମ୍ କୁହାଯାଏ ।
ଉପଯୁକ୍ତ ଆଲୋକାବଧି ପାଇଲେ ପତ୍ରରେ ଫ୍ଲୋରିଜେନ୍ ହରମୋନ୍ ତିଆରି ହୁଏ ।
ଫ୍ଲୋରିଜେନ୍ ଓ ଫାଇଟୋକ୍ରୋମ୍ (Phytochrome) ନାମକ ବର୍ଣ୍ଣକଣା ମିଶି ଫୁଲ ଧରିବା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ।
32. ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Forebrain) ର ଗଠନ ବର୍ଣ୍ଣନା କର । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ:
ଘ୍ରାଣପାଳି (Olfactory lobe): ମନୁଷ୍ୟଠାରେ ଏହା କ୍ଷୀଣ, ତେଣୁ ଘ୍ରାଣଶକ୍ତି ଦୁର୍ବଳ ।
ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Cerebrum): ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଂଶ । ଏହା ଡାହାଣ ଓ ବାମ ଦୁଇଟି ପାଳିରେ ବିଭକ୍ତ ଏବଂ ଉପରିଭାଗ ଭାଙ୍ଗଯୁକ୍ତ ।
ପଶ୍ଚ ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Diencephalon): ଏହାର ଉପରେ ପିନିଆଲ ଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ତଳେ ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ ରହିଛି ।
33. ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ହରମୋନ୍ ବେଙ୍ଗଫୁଲାର ରୂପାନ୍ତରଣରେ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ? [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ହରମୋନ୍ ବେଙ୍ଗଫୁଲାର ରୂପାନ୍ତରଣ (Metamorphosis) ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଯଦି ପାଣିରେ କିଛି ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ପକାଯାଏ, ତେବେ ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଶୀଘ୍ର ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ବେଙ୍ଗ ହୁଅନ୍ତି ।
ଏହାର ଅଭାବରେ ରୂପାନ୍ତରଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।
34. ଭ୍ରୂଣବନ୍ଧ (Placenta) କ’ଣ ଏବଂ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ଵ କ’ଣ? [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଭ୍ରୂଣବନ୍ଧ ମାଆ ଓ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ଜୈବ ସଂଯୋଗ ଅଟେ ।
ଏହା ଏକ ସାମୟିକ ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥି । ଏଥିରୁ କୋରିଓନିକ୍ ଗୋନାଡୋଟ୍ରପିକ୍ ହର୍ମୋନ୍ (CGH) କ୍ଷରିତ ହୁଏ ।
ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କ ମୂତ୍ର ପରୀକ୍ଷା (Pregnancy Test) କରି ଏହି ହରମୋନ୍ ଉପସ୍ଥିତିରୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ଜଣାପଡେ ।
35. ସ୍ଵୟଂକ୍ରିୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର (Autonomic Nervous System) ବିଷୟରେ ଲେଖ । [3 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଆମ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅନୈଚ୍ଛିକ କ୍ରିୟା (Involuntary actions) ଯଥା- ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା, ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ଆଦି ସ୍ଵୟଂକ୍ରିୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ ।
ଏହା ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।
ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କର ସିଧାସଳଖ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନଥାଇ ଆପଣାଛାଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
Section C: 4 Marks Questions (Long Answer Type)
(Total Questions: 8)
36. ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା କ’ଣ? ଏକ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ଚାପ (Reflex Arc) ର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କର । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା: ମସ୍ତିଷ୍କର ଅଗୋଚରରେ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ସ୍ଵତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଓ ତୁରନ୍ତ କ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ (ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ଚାପ):
ଗ୍ରାହୀ ଅଙ୍ଗ (Receptor): ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରାହୀ ଅଙ୍ଗ (ଯଥା- ଚର୍ମ) ବାହ୍ୟ ଉଦ୍ଦୀପନା ଗ୍ରହଣ କରେ ।
ସେନ୍ସରୀ ସ୍ନାୟୁ: ଏହା ଖବର (ଆବେଗ) ନେଇ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଏ ।
ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡ: ଏହା ଖବର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ତୁରନ୍ତ ଆଦେଶ ଦିଏ ।
ମୋଟର ସ୍ନାୟୁ: ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡର ଆଦେଶ ନେଇ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଅଙ୍ଗ ପାଖକୁ ଯାଏ ।
କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଅଙ୍ଗ (Effector): ପେଶୀ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରେ (ଯଥା- ହାତ ଘୁଞ୍ଚାଇ ନେବା) ।
(ଏଠାରେ ପିଲାମାନେ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ଚାପର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବେ)
37. ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଦିଅ । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ:
ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ:
ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ: ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି, ଚିନ୍ତା, ବୁଦ୍ଧି, ତାପ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
ହାଇପୋଥାଲାମସ୍: ଭୟ, ରାଗ, ନିଦ୍ରା ଓ ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
ମଧ୍ୟମସ୍ତିଷ୍କ:
ଏହା ପିଣ୍ଡଚତୁଷ୍କ ଦ୍ଵାରା ଗଠିତ । ଏହା ଦୃଷ୍ଟି (Vision) ଓ ଶ୍ରବଣ (Auditory) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
ପଶ୍ଚମସ୍ତିଷ୍କ:
ଅନୁମସ୍ତିଷ୍କ: ଶରୀରର ଭାରସାମ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରେ ।
ସୁଷୁମ୍ନାଶୀର୍ଷକ: ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା, ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ, ଛିଙ୍କ, କାଶ ଓ ବାନ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
38. ଉଦ୍ଭିଦ ହରମୋନ୍ (Phytohormone) କେତେ ପ୍ରକାର? ସେଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଓ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଟେବୁଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଦର୍ଶାଅ । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଉଦ୍ଭିଦ ହରମୋନ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ୫ ପ୍ରକାରର ।
| ହରମୋନ୍ ନାମ | ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ |
| ୧. ଅକ୍ସିନ୍ (Auxin) | ଜୀବକୋଷର ବୃଦ୍ଧି ଓ ଫଳ ଗଠନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । |
| ୨. ଜିବରେଲିନ୍ (Gibberellin) | କାଣ୍ଡ ଓ ଶାଖାର ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୁଏ । |
| ୩. ସାଇଟୋକାଇନିନ୍ (Cytokinin) | କୋଷ ବିଭାଜନ ହାର ବୃଦ୍ଧି କରେ (ଫଳ/ମଞ୍ଜିରେ ଅଧିକ ଥାଏ) । |
| ୪. ଏଥୁଲିନ୍ (Ethylene) | ଫଳ ପାଚିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ (ବୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସକ) । |
| ୫. ଆବ୍ସିସିକ୍ ଏସିଡ୍ (Abscisic Acid) | ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ଝଡ଼ାଇବା ଏବଂ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । |
39. ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଓ ହର୍ମୋନ୍ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
| ବିଷୟ | ଏନ୍ଜାଇମ୍ (Enzyme) | ହର୍ମୋନ୍ (Hormone) |
| ଉତ୍ସ | ବହିଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହୁଏ । | ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହୁଏ । |
| ପରିବହନ | ନାଳ (Duct) ଦେଇ ଗ୍ରନ୍ଥି ବାହାରକୁ ଆସେ । | ସିଧାସଳଖ ରକ୍ତରେ ମିଶି ପରିବାହିତ ହୁଏ । |
| ବ୍ୟବହାର | କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ ଏହାର ଗଠନ ବଦଳେ ନାହିଁ, ବାରମ୍ବାର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । | କାର୍ଯ୍ୟ ସରିବା ପରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ବାରମ୍ବାର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ନାହିଁ । |
| ଉଦାହରଣ | ଲାଳରେ ଥିବା ଟାୟାଲିନ୍ । | ଥାଇରଏଡ୍ରୁ ଥାଇରକ୍ସିନ୍ । |
40. ସ୍ନାୟୁକୋଷ ମଧ୍ୟଦେଇ ସ୍ନାୟବିକ ଆବେଗ (Nerve Impulse) କିପରି ସଞ୍ଚରିତ ହୁଏ? ବର୍ଣ୍ଣନା କର । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଗ୍ରହଣ: ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରାହୀ ଅଙ୍ଗରୁ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍ ଆବେଗ ଗ୍ରହଣ କରେ ।
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା: ଆବେଗ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ସେଲବଡି ଓ ଆକ୍ସନ୍ ମଧ୍ୟଦେଇ ଗତିକରେ ।
ରାସାୟନିକ କ୍ଷରଣ: ଆକ୍ସନ୍ର ଶେଷଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ସେଠାରୁ ଏସିଟିଲ୍କୋଲିନ୍ (Acetylcholine) ନାମକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ (Neurotransmitter) କ୍ଷରିତ ହୁଏ ।
ସିନାପ୍ସ୍ ପାର: ଏହି ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ସିନାପ୍ସ୍ ପାର ହୋଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍ରେ ନୂଆ ଆବେଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହିପରି ଭାବେ ବାର୍ତ୍ତା ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଯାଏ ।
41. ପିଟୁଇଟାରି ଗ୍ରନ୍ଥିର ଏଡିନୋହାଇପୋଫାଇସିସ୍ରୁ କ୍ଷରିତ ୪ଟି ହରମୋନ୍ର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଗ୍ରୋଥ୍ ହରମୋନ୍ (GH): ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
ପ୍ରୋଲାକ୍ଟିନ୍ (PRL): ମାଆର ସ୍ତନ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥିରେ କ୍ଷୀର ତିଆରି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଫଲିକଲ୍ ଷ୍ଟିମୁଲେଟିଙ୍ଗ୍ ହର୍ମୋନ୍ (FSH): ଡିମ୍ବାଶୟ ପୁଟିକା (Ovarian follicle) ର ବୃଦ୍ଧି କରାଏ ।
ଥାଇରଏଡ୍ ଷ୍ଟିମୁଲେଟିଙ୍ଗ୍ ହର୍ମୋନ୍ (TSH): ଥାଇରଏଡ୍ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଥାଇରକ୍ସିନ୍ କ୍ଷରଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
42. କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର (CNS) ଓ ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର (PNS) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର (Central Nervous System):
ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କ (Brain) ଓ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡ (Spinal Cord) କୁ ନେଇ ଗଠିତ ।
ଏହା ଶରୀରର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କେନ୍ଦ୍ର ।
ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର (Peripheral Nervous System):
ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କରୁ ବାହାରିଥିବା ୧୨ ଯୋଡ଼ା କରୋଟି ସ୍ନାୟୁ (Cranial nerves) ଏବଂ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡରୁ ବାହାରିଥିବା ୩୧ ଯୋଡ଼ା ସୁଷୁମ୍ନା ସ୍ନାୟୁ (Spinal nerves) କୁ ନେଇ ଗଠିତ ।
ଏହା ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ସହ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରକୁ ସଂଯୋଗ କରେ ।
43. ଉଦ୍ଭିଦରେ ଅକ୍ସିନ୍ ଦ୍ଵାରା ହେଉଥିବା ଆଲୋକାନୁବର୍ତ୍ତନର ପରୀକ୍ଷା (Experiment) ବର୍ଣ୍ଣନା କର । [4 Marks]
ଉତ୍ତର:
ଉପକରଣ: କୋନିକାଲ ଫ୍ଲାସ୍କ, ତାରଜାଲି, ସଦ୍ୟ ଅଙ୍କୁରିତ ବିନ୍ ମଞ୍ଜି, ଏକ ପାଖ ଖୋଲାଥିବା କାର୍ଡବୋର୍ଡ ବାକ୍ସ ।
ପଦ୍ଧତି:
ଫ୍ଲାସ୍କରେ ପାଣି ନେଇ ତାରଜାଲି ଉପରେ ଗଜା ମଞ୍ଜି ରଖ ।
ଏହାକୁ ବାକ୍ସ ଭିତରେ ଏପରି ରଖ ଯେପରି ଝରକା ଦେଇ ଏକ ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ଆଲୋକ ପଡିବ ।
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ: ୨-୩ ଦିନ ପରେ ଦେଖାଯିବ ଯେ ଉଦ୍ଭିଦର କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଆସୁଥିବା ଦିଗକୁ ବଙ୍କେଇ ଯାଇଛି ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ଆଲୋକ ପଡିବା ଫଳରେ ଅକ୍ସିନ୍ ଛାଇ ପଟକୁ ଚାଲିଯାଏ ଏବଂ ସେଠାରେ କୋଷ ବୃଦ୍ଧି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ, ତେଣୁ ଗଛ ଆଲୋକ ଆଡକୁ ବଙ୍କେଇ ଯାଏ ।