ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସମନ୍ଵୟ – Book Q A Class 10 ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
📝 ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ (Questions & Answers) 📝
1. ଫାଇଟୋହରମୋନ୍ କ’ଣ ? ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକାରଭେଦ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
ଉତ୍ତର: ଫାଇଟୋହରମୋନ୍ (Phytohormone): ଉଦ୍ଭିଦରେ ବିଭିନ୍ନ ଜୈବିକ କ୍ରିୟାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ (ହରମୋନ୍) ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ତାହାକୁ 'ଫାଇଟୋହରମୋନ୍' କୁହାଯାଏ ।
ପ୍ରକାରଭେଦ: ଉଦ୍ଭିଦ ହରମୋନ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ୫ ପ୍ରକାରର । ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଛି:
|
କ୍ରମିକ (SL) |
ହରମୋନ୍ ର ନାମ |
ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ (Functions) |
|
1 |
ଅକ୍ସିନ୍ (Auxin) |
ଜୀବକୋଷର ବୃଦ୍ଧି, କାଣ୍ଡର ବୃଦ୍ଧି, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଗଠନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । |
|
2 |
ଜିବରେଲିନ୍ (Gibberellin) |
କାଣ୍ଡ ଓ ଶାଖାର ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୁଏ । |
|
3 |
ସାଇଟୋକାଇନିନ୍ (Cytokinin) |
କୋଷ ବିଭାଜନ ହାର ବୃଦ୍ଧି କରେ ଓ ଫଳ/ଫୁଲରେ ଅଧିକ ଥାଏ । |
|
4 |
ଏଥୁଲିନ୍ (Ethylene) |
ଫଳ ପାଚିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ (ବୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସକ) । |
|
5 |
ଆବ୍ସିସିକ୍ ଏସିଡ୍ (Abscissic Acid) |
ପତ୍ର, ଫୁଲ ଝଡ଼ାଇବା ଏବଂ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । |
💡 Important Trick: ମନେରଖିବା ପାଇଁ ସୂତ୍ର: "AGCEA" (Auxin, Gibberellin, Cytokinin, Ethylene, Abscisic Acid).
2. ବାହ୍ୟ ଉଦ୍ଦୀପନା କ'ଣ ? ଏହା ଫଳରେ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
ଉତ୍ତର:
· ବାହ୍ୟ ଉଦ୍ଦୀପନା (External Stimulus): ପରିବେଶରୁ ମିଳୁଥିବା ସଙ୍କେତ ଯଥା— ଆଲୋକ, ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳ, ଜଳ, ଏବଂ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଇତ୍ୟାଦିକୁ ବାହ୍ୟ ଉଦ୍ଦୀପନା କୁହାଯାଏ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦର କାଣ୍ଡ, ଚେର ଓ ପତ୍ରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
· ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ (Geotropism): ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳ ପ୍ରଭାବରେ ଉଦ୍ଭିଦର ଅଙ୍ଗରେ ହେଉଥିବା ଚଳନକୁ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
1. ଅନୁକୂଳ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ (Positive Geotropism): ଚେର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳ ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀର କେନ୍ଦ୍ର ଆଡ଼କୁ (ତଳକୁ) ଗତି କରେ ।
2. ପ୍ରତିକୂଳ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ (Negative Geotropism): କାଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣର ବିପରୀତ ଦିଗକୁ (ଉପରକୁ) ଗତି କରେ ।
3. ଏକ ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦରେ ଅକ୍ସିନ୍ର ପ୍ରଭାବ ଦର୍ଶାଅ ।
ଉତ୍ତର: ପରୀକ୍ଷା (Experiment):
1. ଏକ କୋନିକାଲ ଫ୍ଲାସ୍କରେ ପାଣି ନେଇ ତାରଜାଲି ଉପରେ ସଦ୍ୟ ଅଙ୍କୁରିତ ବିନ୍ ମଞ୍ଜି ରଖାଗଲା ।
2. ଏହାକୁ ଏକ ପାଖ ଖୋଲାଥିବା କାର୍ଡବୋର୍ଡ ବାକ୍ସରେ ଏପରି ରଖାଗଲା ଯେପରି କେବଳ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଆଲୋକ ପଡ଼ିବ ।
3. ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ: କିଛି ଦିନ ପରେ ଦେଖାଗଲା ଯେ ଉଦ୍ଭିଦର କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଆସୁଥିବା ଦିଗକୁ ବଙ୍କେଇ ଯାଇଛି ।
କାରଣ (ଅକ୍ସିନ୍ ର ପ୍ରଭାବ):
· ଉଦ୍ଭିଦର ଅଗ୍ରଭାଗରେ 'ଅକ୍ସିନ୍' ହରମୋନ୍ ତିଆରି ହୁଏ ।
· ଯେତେବେଳେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରୁ ଆଲୋକ ଆସେ, ଅକ୍ସିନ୍ ଆଲୋକର ବିପରୀତ ଦିଗକୁ (ଛାଇ ପଟକୁ) ଚାଲିଯାଏ ।
· ଛାଇ ପଟେ ଅକ୍ସିନ୍ ସାନ୍ଦ୍ରତା ବଢିବାରୁ ସେଠାରେ କୋଷ ଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ଅଧିକ ହୁଏ, ଫଳରେ ଗଛଟି ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ବଙ୍କେଇ ଯାଏ ।
4. ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ ।
ଉତ୍ତର: ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କ ମୁଖ୍ୟତଃ ୩ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ । ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ଏହାର ବିବରଣୀ ଦିଆଗଲା:
|
ମସ୍ତିଷ୍କର ଭାଗ |
ଉପ-ବିଭାଗ |
କାର୍ଯ୍ୟ (Functions) |
|
୧. ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Forebrain) |
(i) ଘ୍ରାଣପାଳି |
ଘ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ବା ବାସ୍ନା ବାରିବା । |
|
|
(ii) ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Cerebrum) |
ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି, ଚିନ୍ତା, ବୁଦ୍ଧି, ତାପ, ଯନ୍ତ୍ରଣା, ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରିବା । |
|
|
(iii) ପଶ୍ଚ ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (Diencephalon) |
ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ, ରକ୍ତଚାପ, ନିଦ୍ରା, ଭୟ, ରାଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ (ହାଇପୋଥାଲାମସ୍ ଦ୍ୱାରା) । |
|
୨. ମଧ୍ୟମସ୍ତିଷ୍କ (Midbrain) |
ପିଣ୍ଡଚତୁଷ୍କ |
ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶ୍ରବଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ । |
|
୩. ପଶ୍ଚମସ୍ତିଷ୍କ (Hindbrain) |
(i) ଅନୁମସ୍ତିଷ୍କ (Cerebellum) |
ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନ ଓ ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ । |
|
|
(ii) ସୁଷୁମ୍ନାଶୀର୍ଷକ (Medulla Oblongata) |
ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା, ହୃତ୍ସ୍ପନ୍ଦନ, ଛିଙ୍କ, କାଶ, ବାନ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ । |
5. ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା କ'ଣ ? ଆମ ଶରୀରରେ ଘଟୁଥିବା ଏକକ ସିନାପ୍ଟିକ୍ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
ଉତ୍ତର:
· ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା (Reflex Action): ମସ୍ତିଷ୍କର ଅଗୋଚରରେ ବା ବିନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଓ ତୁରନ୍ତ କ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ । (ଉଦାହରଣ: ମଶା କାମୁଡିଲେ ହାତ ଆପେ ଚାଲିଯିବା) ।
· ଏକକ ସିନାପ୍ଟିକ୍ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ (Monosynaptic Reflex):
· ଯେଉଁ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟାରେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ସେନ୍ସରୀ ସ୍ନାୟୁ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ମୋଟର ସ୍ନାୟୁ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି, ତାହାକୁ ଏକକ ସିନାପ୍ଟିକ୍ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କୁହାଯାଏ ।
· ପ୍ରକ୍ରିୟା: ଗ୍ରାହୀ ଅଙ୍ଗରୁ ସେନ୍ସରୀ ସ୍ନାୟୁ ଖବର ନେଇ ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡକୁ ଯାଏ → ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡରୁ ମୋଟର ସ୍ନାୟୁ ତୁରନ୍ତ ଆଦେଶ ନେଇ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଅଙ୍ଗ (ପେଶୀ) ପାଖକୁ ଆସେ ।
6. ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଗଠନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
ଉତ୍ତର: ସ୍ନାୟୁକୋଷ (Neuron): ଏହା ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ଗାଠନିକ ଓ କ୍ରିୟାତ୍ମକ ଏକକ ।
· ଗଠନ:
1. ସେଲବଡି (Cell Body): ଏଥିରେ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଓ କୋଷଜୀବକ ଥାଏ ।
2. ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍ (Dendrite): ସେଲବଡିରୁ ବାହାରିଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଶାଖାୟିତ ତନ୍ତୁ । ଏହା ଅନ୍ୟ କୋଷରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଗ୍ରହଣ କରେ ।
3. ଆକ୍ସନ୍ (Axon): ସେଲବଡିରୁ ବାହାରିଥିବା ଲମ୍ବା ତନ୍ତୁ । ଏହା ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଅନ୍ୟ କୋଷ ନିକଟକୁ ପଠାଏ ।
· କାର୍ଯ୍ୟ: ସ୍ନାୟୁକୋଷ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରୁ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଖବର ପହଞ୍ଚାଏ ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କର ଆଦେଶ ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗକୁ ପରିବହନ କରେ ।
7. ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(କ) ସିନାପ୍ସ୍ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଆକ୍ସନ୍ର ଶେଷଭାଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍ଥାନ ବା ସଂଯୋଗ ସ୍ଥଳକୁ ସିନାପ୍ସ୍ (Synapse) କୁହାଯାଏ ।
(ଖ) ଭାସୋପ୍ରେସିନ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଭାସୋପ୍ରେସିନ୍ (ADH) ବୃକ୍କର ମୂତ୍ରଜନ ନଳିକାରୁ ଜଳ ପୁନଃଶୋଷିତ କରାଇ ଶରୀରରେ ଜଳ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରେ ।
(ଗ) ଆଇଲେଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଲାଙ୍ଗର୍ହାନସ୍ କେଉଁଠି ଥାଏ ? ଏହାର କୋଷଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ । ଉତ୍ତର: ଏହା ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ (Pancreas) ରେ ଥାଏ ।
· ଆଲଫା କୋଷ: ଗ୍ଲୁକାଗନ୍ କ୍ଷରଣ କରେ ।
· ବିଟା କୋଷ: ଇନ୍ସୁଲିନ୍ କ୍ଷରଣ କରେ (ରକ୍ତ ଶର୍କରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ) ।
· ଡେଲଟା କୋଷ: ସୋମାଟୋଷ୍ଟାଟିନ୍ କ୍ଷରଣ କରେ ।
(ଘ) ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥି ଓ ବହିଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ ଦର୍ଶାଅ ।
|
ବହିଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥି (Exocrine) |
ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥି (Endocrine) |
|
୧. ଏଥିରୁ ଏନ୍ଜାଇମ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ । |
୧. ଏଥିରୁ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରିତ ହୁଏ । |
|
୨. ଏହା ନାଳଯୁକ୍ତ (Duct) । |
୨. ଏହା ନାଳବିହୀନ (Ductless), କ୍ଷରଣ ସିଧା ରକ୍ତରେ ମିଶେ । |
|
୩. ଉଦା: ଲାଳଗ୍ରନ୍ଥି, ଯକୃତ୍ । |
୩. ଉଦା: ପିଟୁଇଟାରି, ଥାଇରଏଡ୍ । |
8. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ ।
(କ) ହର୍ମୋନ୍: ଏହା ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ କ୍ଷରିତ ହେଉଥିବା ଜୈବ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଯାହା ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବାହିତ ହୋଇ ଶରୀରର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । କାର୍ଯ୍ୟ ସରିବା ପରେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
(ଖ) ବାମନତା ଓ ଅତିକାୟତ୍ୱ:
· ବାମନତା (Dwarfism): ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଗ୍ରୋଥ୍ ହରମୋନ୍ (GH) କମ୍ କ୍ଷରଣ ହେଲେ ଉଚ୍ଚତା ବଢେନାହିଁ, ଏହାକୁ ବାମନତା କୁହାଯାଏ ।
· ଅତିକାୟତ୍ୱ (Gigantism): ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଗ୍ରୋଥ୍ ହରମୋନ୍ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ଷରଣ ହେଲେ ଶରୀର ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଲମ୍ବା (୭ ରୁ ୮ ଫୁଟ) ହୋଇଯାଏ ।
(ଗ) ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍ ଓ ଆକ୍ସନ୍:
· ଡେନ୍ଡ୍ରାଇଟ୍: ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଛୋଟ ଶାଖା, ଯାହା ଆବେଗ ଗ୍ରହଣ କରି ସେଲବଡିକୁ ପଠାଏ ।
· ଆକ୍ସନ୍: ସ୍ନାୟୁକୋଷର ଲମ୍ବା ଲାଞ୍ଜ ସଦୃଶ ଅଂଶ, ଯାହା ଆବେଗକୁ ସେଲବଡିରୁ ଦୂରକୁ ନିଏ ।
(ଘ) ଡାଇବେଟିସ୍ ଇନ୍ସିପିଡସ୍ ଓ ଡାଇବେଟିସ୍ ମେଲିଟସ୍:
· ଡାଇବେଟିସ୍ ଇନ୍ସିପିଡସ୍ (ବହୁମୂତ୍ର): ଭାସୋପ୍ରେସିନ୍ (ADH) ଅଭାବରୁ ହୁଏ । ଏଥିରେ ରୋଗୀ ଦିନକୁ ବହୁତ (ପ୍ରାୟ ୨୦ ଲିଟର) ପରିସ୍ରା କରେ ।
· ଡାଇବେଟିସ୍ ମେଲିଟସ୍ (ମଧୁମେହ): ଇନ୍ସୁଲିନ୍ ଅଭାବରୁ ହୁଏ । ଏଥିରେ ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ପରିମାଣ ବଢିଯାଏ ।
(ଙ) ଅକ୍ସିନ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ: କୋଷ ବୃଦ୍ଧି, କାଣ୍ଡର ଆଲୋକାନୁବର୍ତ୍ତନ, ଫଳ ଗଠନ ଏବଂ ଅଗ୍ରଭାଗର ବୃଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
9. ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
· (କ) ଏସିଟିଲ୍କୋଲିନ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ? ଉ: ଏହା ଏକ ସ୍ନାୟବିକ ସଞ୍ଚାରକ (Neurotransmitter) ଯାହା ସିନାପ୍ସ୍ ମଧ୍ୟଦେଇ ସ୍ନାୟବିକ ଆବେଗକୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ନାୟୁରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ନାୟୁକୁ ପଠାଏ ।
· (ଖ) ଏଡ୍ରିନାଲ୍କୁ ଆପଦ୍କାଳୀନ ଗ୍ରନ୍ଥି କୁହାଯାଏ କାହିଁକି ? ଉ: ଭୟ, ରାଗ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ସମୟରେ ଏଡ୍ରିନାଲିନ୍ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରଣ ହୋଇ ଶରୀରକୁ ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଆପଦ୍କାଳୀନ ଗ୍ରନ୍ଥି କୁହାଯାଏ ।
· (ଗ) ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ? ଉ: ସ୍ତ୍ରୀ-ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ଲକ୍ଷଣ ବିକାଶ କରିବା ଏବଂ ଡିମ୍ବାଣୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
· (ଘ) ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟକୁ କାହିଁକି ମିଶ୍ରିତ ଗ୍ରନ୍ଥି କୁହାଯାଏ ? ଉ: କାରଣ ଏଥିରୁ ଉଭୟ ଏନ୍ଜାଇମ୍ (ବହିଃସ୍ରାବୀ ଭାବେ) ଏବଂ ହରମୋନ୍ (ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ ଭାବେ) କ୍ଷରିତ ହୋଇଥାଏ ।
· (ଙ) ଲାଜକୁଳୀ ଲତାରେ କି ପ୍ରକାର ଗତି ଦେଖାଯାଏ ? ଉ: ଲାଜକୁଳୀ ଲତାରେ ଅନ୍ତର୍କୁଞ୍ଚନ (Nastic movement) ଗତି ଦେଖାଯାଏ ।
10. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର :
(କ) ଉଦ୍ଭିଦର ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଝଡିବା ସହ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେବା ଏଥୁଲିନ୍ ଓ ଆବ୍ସିସିକ୍ ଏସିଡ୍ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ।
(ଖ) ଅକ୍ସିନ୍ ହରମୋନ୍ ଭ୍ରୂଣକାଣ୍ଡର ଅଗ୍ରଭାଗ ରେ ତିଆରି ହୁଏ ।
(ଗ) ଅଗ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ (ପ୍ରମସ୍ତିଷ୍କ) ମସ୍ତିଷ୍କର ଭାଗ ଆମ ସ୍ମୃତି ପାଇଁ ଦାୟୀ ।
(ଘ) ଆମ ଶରୀରର ସନ୍ତୁଳନ ଓ ଭାରସାମ୍ୟ ମସ୍ତିଷ୍କର ଅନୁମସ୍ତିଷ୍କ ଭାଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
(ଙ) ମସ୍ତିଷ୍କର ଅଗୋଚରରେ ଶରୀରରେ ଘଟୁଥିବା ଅତି ଜରୁରୀ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।
(ଚ) ସ୍ନାୟୁକୋଷରେ ସେଣ୍ଟ୍ରୋଜୋମ୍ ନଥିବାରୁ ଏହା ବିଭାଜିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।
11. ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ (MCQ) :
(i) ମଣିଷ ଶରୀରରେ କେତେ ଯୋଡ଼ା କ୍ରାନିଆଲ ସ୍ନାୟୁ ରହିଛି ?
· ଉତ୍ତର: (ii) 12
(ii) ସୁଷୁମ୍ନାକାଣ୍ଡର ବାହ୍ୟ ଆବରଣକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
· ଉତ୍ତର: (ii) ମେନିଞ୍ଜେସ୍ (Note: Although Dura mater is a part of meninges, Meninges is the collective term used in the text covering both brain and spinal cord).
(iii) ଭେସୋପ୍ରେସିନ୍ ହର୍ମୋନ୍ର ଅନ୍ୟ ନାମ କ'ଣ ?
· ଉତ୍ତର: (ii) ଏ.ଡି.ଏଚ୍. (ADH)
(iv) ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁଟି ଫାଇଟୋହରମୋନ୍ ନୁହେଁ ?
· ଉତ୍ତର: (iv) ଏସିଟିଲ୍କୋଲିନ୍ (ଏହା ଏକ ନ୍ୟୁରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟର)
(v) ଉଦ୍ଭିଦର ଚେରରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଗତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ ?
· ଉତ୍ତର: (ii) ଅନୁକୂଳ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ
12. ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ସମ୍ପର୍କକୁ ଦେଖି ତୃତୀୟ ଶବ୍ଦ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଶବ୍ଦଟି କ’ଣ ହେବ ଲେଖ ।
1. ବାମନତା : ଗ୍ରୋଥ୍ ହରମୋନ୍ :: ରୂପାନ୍ତରଣ : ଥାଇରକ୍ସିନ୍
2. ଡିମ୍ବାଶୟ : ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ୍ :: ଶୁକ୍ରାଶୟ : ଟେଷ୍ଟୋଷ୍ଟିରନ୍
3. ଫୁଲ ଝଡିବା : ଏଥୁଲିନ୍ :: ଫୁଲ ଧରିବା : ଫ୍ଲୋରିଜେନ୍
4. ଏଡ୍ରିନାଲ ଗ୍ରନ୍ଥି : ଅନ୍ତଃସ୍ରାବୀ :: ଯକୃତ୍ : ବହିଃସ୍ରାବୀ
5. ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ହର୍ମୋନ୍ : ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟିରନ୍ :: ଗର୍ଭସଞ୍ଚାର ନିର୍ଣ୍ଣୟନ ହରମୋନ୍ : C.G.H. (କୋରିଓନିକ୍ ଗୋନାଡୋଟ୍ରପିକ୍ ହର୍ମୋନ୍)