୧. 'ମହାମାରୀ' (Epidemic) ଓ 'ସ୍ଥାନିକ ରୋଗ' (Endemic) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

• ମହାମାରୀ: ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ରୋଗ ହଠାତ୍ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ (ଯଥା: ହଇଜା, ପ୍ଲେଗ୍)।

• ସ୍ଥାନିକ ରୋଗ: ଯେଉଁ ରୋଗ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ ରହି କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ (ଯଥା: ମ୍ୟାଲେରିଆ) ।

୨. କୋଭିଡ୍-୧୯ ଭୂତାଣୁର 'ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍' (Spike Protein) ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• କରୋନା ଭୂତାଣୁର ଉପରିଭାଗରେ କଣ୍ଟା ଭଳି ବାହାରିଥିବା ଅଂଶକୁ ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ କୁହାଯାଏ।

• ଏହା ମଣିଷ ଶରୀରର କୋଷରେ ଥିବା ଗ୍ରାହୀ (Receptor) ସହ ସଂଲଗ୍ନ ହୋଇ ଭୂତାଣୁକୁ କୋଷ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।


Shutterstock
Explore

୩. 'ଲକ୍ଷଣବିହୀନ ବାହକ' (Asymptomatic Carrier) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? ଉତ୍ତର:

• ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଶରୀରରେ କରୋନା ଭୂତାଣୁ ଥାଏ କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ (ଜ୍ୱର, କାଶ) ପ୍ରକାଶ ପାଏନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷଣବିହୀନ ବାହକ କୁହାଯାଏ।

• ସେମାନେ ନିଜେ ସୁସ୍ଥ ଜଣାପଡ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ରୋଗ ସଂକ୍ରମିତ କରିପାରନ୍ତି ।

୪. 'ସାଇଟୋକାଇନ୍ ଷ୍ଟର୍ମ' (Cytokine Storm) କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• କୋଭିଡ୍ ସଂକ୍ରମଣ ସମୟରେ ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟଧିକ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଉଠିଲେ ନିଜ ଶରୀରର କୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।

• ଏହା ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ ମାରାତ୍ମକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ, ଯାହାକୁ ସାଇଟୋକାଇନ୍ ଷ୍ଟର୍ମ କୁହାଯାଏ ।

୫. କୋଭିଡ୍-୧୯ ର ନିଦାନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ପରୀକ୍ଷାର ନାମ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

1. RT-PCR: (Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction) – ଏହା ସବୁଠାରୁ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା।

2. RAT: (Rapid Antigen Test) – ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଫଳାଫଳ ମିଳେ ।

୬. 'ବାଧାବିଘ୍ନ ଅତିକ୍ରମ ସଂକ୍ରମଣ' (Breakthrough Infection) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ? ଉତ୍ତର:

• ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଟୀକାର ଦୁଇଟି ଡୋଜ୍ ନେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର କରୋନା ଭୂତାଣୁ ଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତାହାକୁ ବାଧାବିଘ୍ନ ଅତିକ୍ରମ ସଂକ୍ରମଣ କୁହାଯାଏ ।

୭. ସଙ୍ଗରୋଧ (Quarantine) ଓ ପୃଥକୀକରଣ (Isolation) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ସଙ୍ଗରୋଧ: ରୋଗୀର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥିବା ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅଲଗା ରଖିବା (ରୋଗ ହେବାର ଆଶଙ୍କାରେ)।

• ପୃଥକୀକରଣ: ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରେ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ବା ରିପୋର୍ଟ ପଜିଟିଭ୍ ଆସେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଲଗା ରଖିବା (ରୋଗ ନ ବ୍ୟାପିବା ପାଇଁ) ।

୮. ଭାରତରେ ବ୍ୟବହୃତ ଦୁଇଟି କୋଭିଡ୍ ଟୀକାର ନାମ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ ସଂସ୍ଥାର ନାମ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

1. କୋଭିସିଲ୍‌ଡ (Covishield): ସେରମ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (SII)।

2. କୋଭାକ୍ସିନ୍ (Covaxin): ଭାରତ ବାୟୋଟେକ୍ ।

୯. କୋଭିଡ୍-୧୯ ର ଜରୁରୀକାଳୀନ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିବା।

• ଛାତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବା।

• କଥା କହିବା ବା ଚାଲିବାର ଶକ୍ତି ହରାଇବା।

• ଓଠ ବା ମୁହଁ ନୀଳ ପଡ଼ିଯିବା (ଅମ୍ଳଜାନ ଅଭାବରୁ) ।

୧୦. 'ହର୍ଡ ଇମ୍ୟୁନିଟି' (Herd Immunity) ବା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଯେତେବେଳେ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବୃହତ୍ ଅଂଶ ଟୀକାକରଣ ବା ସଂକ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଭୂତାଣୁ ସହଜରେ ବ୍ୟାପିପାରେ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ହର୍ଡ ଇମ୍ୟୁନିଟି କୁହାଯାଏ।

୧୧. କୋଭିଡ୍-୧୯ ଭୂତାଣୁର ଅନୁବଂଶୀୟ ପଦାର୍ଥ (Genetic Material) କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• କୋଭିଡ୍-୧୯ ଭୂତାଣୁର ଅନୁବଂଶୀୟ ପଦାର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ କୁଣ୍ଡଳୀଯୁକ୍ତ RNA (Single-stranded RNA) ।

୧୨. 'ଆରୋଗ୍ୟ ସେତୁ' (Aarogya Setu) ଆପ୍ ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା? ଉତ୍ତର:

• କରୋନା ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା (Contact Tracing) ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।

୧୩. 'ବ୍ଲାକ୍ ଫଙ୍ଗସ୍' (Black Fungus) କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଏହା ଏକ କବକଜନିତ ରୋଗ (Mucormycosis), ଯାହା କୋଭିଡ୍-୧୯ ରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା, ବିଶେଷକରି ମଧୁମେହ ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଷ୍ଟେରଏଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ରୋଗୀଙ୍କ ଠାରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା।

୧୪. କରୋନା ଭୂତାଣୁ କେତେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପୃଷ୍ଠରେ ବଞ୍ଚିପାରେ? ଉତ୍ତର:

• ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଓ ଷ୍ଟିଲ୍ ଉପରେ ୨ ରୁ ୫ ଦିନ।

• କାର୍ଡବୋର୍ଡ ଉପରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟା।

• ତମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ୪ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିପାରେ ।

୧୫. 'ଜନତା କର୍ଫ୍ୟୁ' କେବେ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା? ଉତ୍ତର:

• ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୨ ତାରିଖ ଦିନ ଭାରତରେ 'ଜନତା କର୍ଫ୍ୟୁ' ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।

୧୬. ପ୍ଲେଗ୍ ରୋଗ କିପରି ବ୍ୟାପେ? ଉତ୍ତର:

• ପ୍ଲେଗ୍ ଏକ ବୀଜାଣୁଜନିତ ରୋଗ ଯାହା 'ଫ୍ଲି' (Flea) ନାମକ ମାଛି ଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମିତ ମୂଷାଠାରୁ ମଣିଷକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ ।

୧୭. ଓମିକ୍ରନ୍ (Omicron) ଭାରିଆଣ୍ଟର ବିଶେଷତ୍ୱ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଏହା ଡେଲ୍ଟା ଭାରିଆଣ୍ଟ ଅପେକ୍ଷା ୪-୫ ଗୁଣ ଅଧିକ ସଂକ୍ରମଣଶୀଳ କିନ୍ତୁ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ମୃଦୁ ଥିଲା ।

୧୮. 'କୋଭିଡ୍ ଯୋଦ୍ଧା' (COVID Warrior) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? ଉତ୍ତର:

• ଯେଉଁ ଡାକ୍ତର, ନର୍ସ, ପୋଲିସ, ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ କୋଭିଡ୍ ସମୟରେ ସେବା ଯୋଗାଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ କୋଭିଡ୍ ଯୋଦ୍ଧା କୁହାଯାଏ ।

୧୯. କୋଭିଡ୍-୧୯ ର ନିରାକରଣ ପାଇଁ 'SMS' ନିୟମ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• S - Social Distancing (ସାମାଜିକ ଦୂରତା)।

• M - Mask (ମାସ୍କ)।

• S - Sanitization (ହାତ ସଫା କରିବା) ।

୨୦. ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) କେବେ କୋଭିଡ୍-୧୯ କୁ ବିଶ୍ୱ ମହାମାରୀ ଘୋଷଣା କଲା? ଉତ୍ତର:

• ୧୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ।

🔸 ୩ ନମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର (3 Marks Questions)

(15 Questions)

୧. RT-PCR ପରୀକ୍ଷା ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

• RT-PCR (Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction) କୋଭିଡ୍ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା।

• ଏଥିରେ ରୋଗୀର ନାକ କିମ୍ବା ଗଳାରୁ ସ୍ଵାବ୍ (Swab) ନମୁନା ନିଆଯାଏ।

• ଭୂତାଣୁର RNA କୁ DNA ରେ ପରିଣତ କରି ତାହାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭୂତାଣୁର ଉପସ୍ଥିତି ଜଣାପଡ଼େ ।

୨. ଟୀକା ପ୍ରସ୍ତୁତିର ବିଭିନ୍ନ ସୋପାନଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ଟୀକା ବଜାରକୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ୫ଟି ସୋପାନ ଦେଇ ଗତି କରେ:

1. ପ୍ରାକ୍-ନିଦାନିକ ପରୀକ୍ଷଣ (Pre-clinical): ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା।

2. ନିରାପତ୍ତା ପରୀକ୍ଷଣ (Safety Trials): ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ମଣିଷଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା।

3. ବିସ୍ତାରିତ ପରୀକ୍ଷଣ (Expanded Trials): ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ।

4. ଦକ୍ଷତା ପରୀକ୍ଷଣ (Efficacy Trials): ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ପରୀକ୍ଷା।

5. ନିୟାମକ ଅନୁମୋଦନ (Regulatory Approval): ସରକାରୀ ସ୍ୱୀକୃତି ।

୩. କୋଭିଡ୍-୧୯ ରୋଗୀର ଘରୋଇ ଯତ୍ନ (Home Isolation) କିପରି ନେବ? ଉତ୍ତର:

• ରୋଗୀକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର, ବାୟୁ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଘରେ ରଖିବା।

• ରୋଗୀ ସର୍ବଦା ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରତା ରକ୍ଷା କରିବା।

• ରୋଗୀର ବାସନ, ଲୁଗାପଟା ଅଲଗା ରଖିବା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ହାତ ଧୋଇବା।

• ନିୟମିତ ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ସ୍ତର (Oximeter ସାହାଯ୍ୟରେ) ମାପିବା ।

୪. ଭୂତାଣୁର 'ନବୋଦ୍ଭବନ' (Mutation) ଓ 'ଭିନ୍ନରୂପ' (Variant) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ? ଉତ୍ତର:

• ଭୂତାଣୁ ବଂଶବିସ୍ତାର କଲାବେଳେ ଏହାର ଜିନ୍ ଗଠନରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ, ଯାହାକୁ ନବୋଦ୍ଭବନ (Mutation) କୁହାଯାଏ।

• ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ନୂତନ କିସମର ଭୂତାଣୁକୁ 'ଭିନ୍ନରୂପ' (Variant) କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ଡେଲ୍ଟା, ଓମିକ୍ରନ୍ ।

୫. କୋଭିଡ୍-୧୯ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପରିଚାଳନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଟିପ୍ପଣୀ ଦିଅ। ଉତ୍ତର:

• ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ପ୍ରଥମରୁ ସତର୍କ ରହି କୋଭିଡ୍ ହସ୍ପିଟାଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

• ସରପଞ୍ଚମାନଙ୍କୁ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇଥିଲା।

• ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍ଗରୋଧ କେନ୍ଦ୍ର (Quarantine Center) ଖୋଲାଯାଇଥିଲା।

• 'ମିଶନ ଶକ୍ତି'ର ମହିଳାମାନେ ମାସ୍କ ତିଆରି ଓ ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

୬. SARS-CoV-2 ଭୂତାଣୁ ମଣିଷ କୋଷରେ କିପରି ପ୍ରବେଶ କରେ? ଉତ୍ତର:

• ଭୂତାଣୁର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ (Spike Protein) ମଣିଷର ଶ୍ୱାସନଳୀ କୋଷରେ ଥିବା ACE2 ରିସେପ୍ଟର ସହିତ ଚାବି-ତାଲା ଭଳି ଲାଗିଯାଏ।

• ଏହାପରେ ଭୂତାଣୁ କୋଷ ଭିତରକୁ ପଶିଯାଏ ଏବଂ ନିଜର RNA କୁ କୋଷ ଭିତରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯାହା ଫଳରେ ସଂକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।

୭. ସାର୍ବଜନୀନ ଟୀକାକରଣର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଟୀକାକରଣ ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରେ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି (Antibodies) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

• ଏହା ରୋଗର ଗୁରୁତର ଅବସ୍ଥାକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁହାର କମାଏ।

• ବହୁଳ ଟୀକାକରଣ ଦ୍ୱାରା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି (Herd Immunity) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ମହାମାରୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।

୮. ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବାର ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଣାଳୀ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବା ପୂର୍ବରୁ ହାତ ସଫା କରିବା ଉଚିତ୍।

• ମାସ୍କ ଯେପରି ନାକ, ପାଟି ଓ ଥୋଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଢାଙ୍କି ରଖେ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

• ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ ମାସ୍କର ସାମନା ପାଖକୁ ଛୁଇଁବା ଅନୁଚିତ୍।

• ଓଦା ହୋଇଗଲେ ମାସ୍କ ବଦଳାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ।

୯. କୋଭିଡ୍-୧୯ ର ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଲହର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା? ଉତ୍ତର:

• ପ୍ରଥମ ଲହର (୨୦୨୦): ସଂକ୍ରମଣ ଧୀର ଥିଲା, ମୁଖ୍ୟତଃ ବୟସ୍କ ଲୋକମାନେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ।

• ଦ୍ୱିତୀୟ ଲହର (୨୦୨୧): 'ଡେଲ୍ଟା' ଭାରିଆଣ୍ଟ ଯୋଗୁଁ ସଂକ୍ରମଣ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ଅମ୍ଳଜାନର ଆବଶ୍ୟକତା ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଅଧିକ ଯୁବକ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

୧୦. ହାତ ଧୋଇବା (Hand Hygiene) କାହିଁକି ଜରୁରୀ? ଉତ୍ତର:

• ଆମେ ଅଜାଣତରେ ବିଭିନ୍ନ ସଂକ୍ରମିତ ପୃଷ୍ଠକୁ ଛୁଇଁଥାଉ।

• ସେହି ହାତରେ ନାକ, ପାଟି ବା ଆଖିକୁ ଛୁଇଁଲେ ଭୂତାଣୁ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

• ସାବୁନରେ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ହାତ ଧୋଇଲେ ଭୂତାଣୁର ବାହ୍ୟ ଆବରଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଓ ଭୂତାଣୁ ମରିଯାଏ ।

୧୧. ଜୁନୋଟିକ୍ ରୋଗ (Zoonotic Disease) କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଯେଉଁ ରୋଗ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମଣିଷକୁ ଡିଏଁ ବା ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଜୁନୋଟିକ୍ ରୋଗ କୁହାଯାଏ।

• ଉଦାହରଣ: କୋଭିଡ୍-୧୯ (ବାଦୁଡ଼ିରୁ), ପ୍ଲେଗ୍ (ମୂଷାରୁ), ସ୍ୱାଇନ୍ ଫ୍ଲୁ (ଘୁଷୁରିରୁ) ।

୧୨. ଅମ୍ଳଜାନ ସାନ୍ଦ୍ରତା (Oxygen Saturation) ମାପିବାର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• କୋଭିଡ୍ ରୋଗରେ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ସଂକ୍ରମିତ ହେଲେ ରକ୍ତରେ ଅମ୍ଳଜାନ ପରିମାଣ କମିଯାଏ (Hypoxia)।

• ଅନେକ ସମୟରେ ରୋଗୀକୁ ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼େ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଅମ୍ଳଜାନ କମିଯାଏ (Happy Hypoxia)।

• ତେଣୁ ପଲ୍ସ ଅକ୍ସିମିଟର ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କଲେ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିପାରେ ।

୧୩. କୋଭିଡ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜଟିଳତା (Post-COVID Complications) ବିଷୟରେ ଲେଖ। ଉତ୍ତର:

• କୋଭିଡ୍‌ରୁ ଭଲ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ କେତେକ ଲୋକଙ୍କ ଠାରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳତା, ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ, ହୃଦ୍‌ରୋଗ ସମସ୍ୟା, ଏବଂ ମାନସିକ ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ଦେଖାଯାଏ। ଏହାକୁ 'ଲଙ୍ଗ୍ କୋଭିଡ୍' (Long COVID) କୁହାଯାଏ।

୧୪. ମହାମାରୀ ସମୟରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଯତ୍ନ କିପରି ନେବା ଉଚିତ୍? ଉତ୍ତର:

• ଗୁଜବ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା।

• ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ ଓ ଯୋଗ କରିବା।

• ପରିବାର ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗରେ ରହିବା।

• ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରା ବଜାୟ ରଖିବା।

୧୫. ଭୂତାଣୁର 'ବିଲୟନ ଚକ୍ର' (Lytic Cycle) କ’ଣ? ଉତ୍ତର:

• ଏହା ଭୂତାଣୁର ଜୀବନଚକ୍ରର ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ।

• ଏଥିରେ ଭୂତାଣୁ ପୋଷକ କୋଷ (Host Cell) ଭିତରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ବଂଶବିସ୍ତାର କରେ।

• ଶେଷରେ କୋଷଟି ଫାଟିଯାଏ ଏବଂ ନୂତନ ଭୂତାଣୁଗୁଡ଼ିକ ବାହାରି ଅନ୍ୟ କୋଷକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ।

📝 ପ୍ରଶ୍ନ ବ୍ୟାଙ୍କ (Question Bank)

(30 Questions - Without Answers) (Arranged from Easy to Difficult)

Easy 

1. 1. WHO ର ପୂରା ନାମ କ’ଣ? (1 Mark)

2. 2. କୋଭିଡ୍-୧୯ ରୋଗ କେଉଁ ଭୂତାଣୁ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ? (1 Mark)

3. 3. ଭାରତରେ କୋଭିଡ୍ ଟୀକାକରଣ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା? (1 Mark)

4. 4. PPE ର ପୂରା ନାମ କ’ଣ? (1 Mark)

5. 5.RT-PCR ର ପୂରା ନାମ ଲେଖ। (1 Mark)

6. 6.କେଉଁ ସହରରୁ କରୋନା ଭୂତାଣୁ ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା? (1 Mark)

7. 7.'କ୍ୱାରେଣ୍ଟାଇନ୍' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ’ଣ? (1 Mark)

8. 8.କୋଭିଡ୍-୧୯ ର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଲେଖ। (2 Marks)

9. 9.ସାନିଟାଇଜରରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କେଉଁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଥାଏ? (1 Mark)

10. 10. 'ଜନତା କର୍ଫ୍ୟୁ' କ’ଣ? (2 Marks)

Medium 

11. ମହାମାରୀ (Epidemic) ଓ ବିଶ୍ଵ ମହାମାରୀ (Pandemic) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ। (2 Marks) 

12. ଲକ୍ଷଣବିହୀନ ବାହକ (Asymptomatic Carrier) କିପରି ରୋଗ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି? (2 Marks) 

13. ହର୍ଡ ଇମ୍ୟୁନିଟି (Herd Immunity) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ? (2 Marks)

 14. କୋଭିଡ୍-୧୯ ର ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ 'SMS' ନିୟମ ବୁଝାଅ। (3 Marks) 

15. ଆଣ୍ଟିଜେନ୍ ଟେଷ୍ଟ (RAT) କିପରି କରାଯାଏ? (3 Marks)

16. ସଙ୍ଗରୋଧ (Isolation) ର ନିୟମଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ? (3 Marks) 

17. କରୋନା ଭୂତାଣୁର ଗଠନ ଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। (3 Marks) 

18. ସାଇଟୋକାଇନ୍ ଷ୍ଟର୍ମ (Cytokine Storm) ଶରୀର ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଏ? (3 Marks) 

19. ଡେଲ୍ଟା ଓ ଓମିକ୍ରନ୍ ଭାରିଆଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ? (3 Marks) 

20. କୋଭିଡ୍-୧୯ ସମୟରେ ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବାର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ କ’ଣ? (3 Marks)

Difficult 

21. ଭୂତାଣୁର ଜୀବନଚକ୍ର (Lytic Cycle) ବର୍ଣ୍ଣନା କର। (3 Marks) 

22. mRNA ଟୀକା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଟୀକା ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ? (3 Marks) 

23. କୋଭିଡ୍-୧୯ ପରିଚାଳନାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋଚନା କର। (4 Marks) 

24. 'ବ୍ଲାକ୍ ଫଙ୍ଗସ୍' (Mucormycosis) କାହିଁକି କୋଭିଡ୍ ରୋଗୀଙ୍କ ଠାରେ ଦେଖାଗଲା? (3 Marks) 

25. ଟୀକା ବିକାଶର (Vaccine Development) ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କର। (4 Marks) 

26. ଜୁନୋଟିକ୍ ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଭବିଷ୍ୟତରେ କିପରି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ? (4 Marks)

 27. କୋଭିଡ୍-୧୯ ର ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଏକ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ। (4 Marks)

 28. ପ୍ଲାଜମା ଥେରାପି (Plasma Therapy) କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାମ କରେ? (3 Marks) 

29. ଓଡ଼ିଶାରେ କୋଭିଡ୍ ପରିଚାଳନା କିପରି ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଉଦାହରଣ ସାଜିଲା? (4 Marks) 

30. ଭୂତାଣୁର ମ୍ୟୁଟେସନ୍ (Mutation) କିପରି ଘଟେ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ? (4 Marks)