୧. ମହାମାରୀ, ସ୍ଥାନିକ ରୋଗ ଓ ବିଶ୍ଵବ୍ୟାପୀ ମହାମାରୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ ଉଦାହରଣ ସହ ଦିଅ।

(Differentiate between Epidemic, Endemic, and Pandemic diseases with examples.)

ଉତ୍ତର:

୨. ଦୁଇଟି ଭୂତାଣୁଜନିତ ଓ ଦୁଇଟି ବୀଜାଣୁଜନିତ ମହାମାରୀର ନାମ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକର ସଂକ୍ରମଣ ଓ ପ୍ରଭାବ ଲେଖ।

(Name two viral and two bacterial pandemics and write about their transmission and impact.)

ଉତ୍ତର: କ) ଭୂତାଣୁଜନିତ ମହାମାରୀ (Viral Pandemics):

1. ବସନ୍ତ (Smallpox): ଏହା ପ୍ରାୟ ୧୨,୦୦୦ ବର୍ଷ ଧରି ମଣିଷ ସମାଜକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ୩୦ ରୁ ୫୦ କୋଟି ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ଟୀକାକରଣ ଦ୍ୱାରା ୧୯୮୦ ରେ ପୃଥିବୀକୁ ବସନ୍ତ ମୁକ୍ତ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।

2. ଇନଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା (Influenza - H1N1): ଏସିଆନ୍-ଫ୍ଲୁ, ସ୍ପାନିସ୍-ଫ୍ଲୁ ଇତ୍ୟାଦି ଏହାର ଉଦାହରଣ। କେବଳ ସ୍ପାନିସ୍ ଫ୍ଲୁ ଓ ଏସିଆନ୍ ଫ୍ଲୁରେ ୪ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

ଖ) ବୀଜାଣୁଜନିତ ମହାମାରୀ (Bacterial Pandemics):

1. ହଇଜା (Cholera): ଏହା ଭାରତରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରି ବିଶ୍ଵର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ଏଥିରେ ୮ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

2. ପ୍ଲେଗ୍ (Plague): ଏହାକୁ 'କଳା ମୃତ୍ୟୁ' (Black Death) କୁହାଯାଏ। ଏହା 'ଫ୍ଲି' (Flea) ନାମକ ମାଛି ଦ୍ୱାରା ମୂଷାଠାରୁ ମଣିଷକୁ ବ୍ୟାପେ। ଏଥିରେ ୭.୫ ରୁ ୨୦ କୋଟି ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

୩. କୋଭିଡ଼୍ - 19 ର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାମକରଣ ବୁଝାଅ।

(Explain the origin and naming of COVID-19.)

ଉତ୍ତର:

• ଉତ୍ପତ୍ତି: ୨୦୧୯ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଚୀନ୍‌ର ଉହାନ୍ ସହରରେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଏକ ଅଭିନବ କରୋନା ଭୂତାଣୁ (Novel Coronavirus) ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।

• ନାମକରଣ: ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ 'N-SARS-CoV-2' କୁହାଯାଉଥିଲା। ୨୦୨୦ ଫେବୃଆରୀ ୧୧ ତାରିଖରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କମିଟି (ICTV) ଏହାର ନାମ COVID-19 ରଖିଲେ।

  • CO - Corona (କରୋନା)

  • VI - Virus (ଭୂତାଣୁ)

  • D - Disease (ରୋଗ)

  • 19 - 2019 (ବର୍ଷ) ।

୪. ସାରସ୍ ଭୂତାଣୁର ପରିବିସ୍ତାର ବର୍ଣ୍ଣନ କର।

(Describe the spread of SARS virus.)

ଉତ୍ତର:

• ସାରସ୍ (SARS - Severe Acute Respiratory Syndrome) ୨୦୦୨-୨୦୦୩ ମସିହାରେ ଚୀନ୍‌ର ଗୁଆଙ୍ଗଡଙ୍ଗ୍ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଦେଖାଦେଇଥିଲା।

• ଏହା ବାଦୁଡ଼ିରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରି 'ସିଭେଟ୍' (Civet - ଏକ ପ୍ରକାର ବିରାଡ଼ି) ମାଧ୍ୟମରେ ମଣିଷ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।

• ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପୁଥିଲା, ତେଣୁ ଏହାକୁ ସହଜରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିଲା ଏବଂ ଏହା ଏକ ସ୍ଥାନିକ ରୋଗ ହୋଇ ରହିଗଲା ।

୫. କୋଭିଡ଼୍ - 19 ଓ ଅନ୍ୟ ସାରସଭୂତାଣୁଜନିତ ରୋଗ ସଂକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ।

(Differentiate between the transmission of COVID-19 and other SARS viral diseases.)

ଉତ୍ତର:

• ସାରସ୍ (SARS) ଓ ମର୍ସ (MERS): ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ ରୋଗୀର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ବ୍ୟାପୁଥିଲା। ତେଣୁ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଅଲଗା କରିବା ସହଜ ଥିଲା ।

• କୋଭିଡ୍-୧୯ (COVID-19): ଏହି ରୋଗ କେବଳ ରୋଗୀ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଲକ୍ଷଣବିହୀନ ବାହକ (Asymptomatic Carrier) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅନାୟାସରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ। ରୋଗୀଠାରେ ଲକ୍ଷଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନ୍ୟକୁ ସଂକ୍ରମିତ କରିପାରେ, ଯାହା ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର କରିଦେଲା ।

୬. କୋଭିଡ଼୍ - 19 ଭୂତାଣୁର ଗଠନ ଓ ତାହାର ପୋଷକ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ ବର୍ଣ୍ଣନ କର।

(Describe the structure of COVID-19 virus and its entry into the host body.)

ଉତ୍ତର:

• ଗଠନ:

  • ଏହା ଗୋଲାକାର ଏବଂ ଏହାର ବ୍ୟାସ ୬୦-୧୪୦ ନାନୋମିଟର।

  • ଏହାର ଅନୁବଂଶୀୟ ପଦାର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ କୁଣ୍ଡଳୀଯୁକ୍ତ RNA (Single-stranded RNA)।

  • ଏହାର ବାହାର ଆବରଣରେ କଣ୍ଟା ଭଳି ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ (Spike Protein/S-Protein) ଥାଏ, ଯାହା ମୁକୁଟ (Crown) ପରି ଦେଖାଯାଏ ।

• ପ୍ରବେଶ:

  • ମଣିଷର ଶ୍ୱାସତନ୍ତ୍ରର କୋଷରେ ଥିବା ACE2 ଗ୍ରାହୀ (Receptor) ସହିତ ଭୂତାଣୁର ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯାଏ (ଅଧିଶୋଷଣ)।

  • ତା’ପରେ ଭୂତାଣୁ କୋଷ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ନିଜର RNA କୁ କୋଷ ଭିତରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯାହା ବଂଶବିସ୍ତାର ଆରମ୍ଭ କରେ ।

୭. କୋଭିଡ଼୍ - 19 ବ୍ୟାଧିର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।

(Write the symptoms of COVID-19 disease.)

ଉତ୍ତର:

• ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ:

  • ଶୁଖିଲା କାଶ (Dry Cough)

  • ଜ୍ୱର (Fever)

  • ହାଲିଆ ଲାଗିବା (Tiredness)

  • ସ୍ୱାଦ ଓ ଗନ୍ଧ ବାରି ନପାରିବା (Loss of taste and smell) ।

• ଗୁରୁତର ଲକ୍ଷଣ:

  • ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ (Difficulty in breathing)

  • ଛାତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବା ଚାପ ଅନୁଭବ ହେବା

  • କଥା କହିବା ବା ଚାଲିବାର ଶକ୍ତି ହରାଇବା ।

• ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ: ମୁଣ୍ଡବ୍ୟଥା, ତଣ୍ଟି ଦରଜ, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ଆଖି ଲାଲ ପଡ଼ିବା ।

୮. କୋଭିଡ଼୍ - 19 ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଚିକିତ୍ସାର ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ।

(Give an account of control and treatment of COVID-19.)

ଉତ୍ତର:

• ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (Control/Prevention):

  • SMS ନିୟମ: ସାମାଜିକ ଦୂରତା (Social Distancing), ମାସ୍କ (Mask), ଏବଂ ସାନିଟାଇଜେସନ୍ (Sanitization)।

  • ବାରମ୍ବାର ହାତ ଧୋଇବା।

  • ଭିଡ଼ ସ୍ଥାନରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା।

  • ଛିଙ୍କିବା ବେଳେ ମୁହଁ ଢାଙ୍କିବା ।

• ଚିକିତ୍ସା (Treatment):

  • ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଔଷଧ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଲକ୍ଷଣ ଭିତ୍ତିକ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ।

  • ରୋଗୀକୁ ପୃଥକୀକରଣ (Isolation) କରାଯାଏ।

  • ପ୍ରଚୁର ପାଣି ପିଇବା ଓ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।

  • ଅମ୍ଳଜାନ ସ୍ତର (Oxygen Saturation) ୯୨-୯୩% ରୁ କମିଲେ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ଜରୁରୀ ।

୯. ଭାରତରେ ବ୍ୟବହୃତ କୋଭିଡ୍ – 19 ର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଟୀକା କିପରି ବିକଶିତ ହୋଇଛି, ବୁଝାଅ।

(Explain how different COVID-19 vaccines used in India have been developed.)

ଉତ୍ତର:

1. କୋଭିସିଲ୍‌ଡ (Covishield): ଏହା ଏକ ଭାଇରାଲ ଭେକ୍ଟର ଟୀକା। ଏଥିରେ ଚିମ୍ପାଞ୍ଜିର ଆଡେନୋ ଭାଇରସ (Adenovirus) କୁ ବ୍ୟବହାର କରି କରୋନା ଭୂତାଣୁର ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ସେରମ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ (Serum Institute of India) ଉତ୍ପାଦନ କରିଛି ।

2. କୋଭାକ୍ସିନ୍ (Covaxin): ଏହା ଏକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଭୂତାଣୁ ଟୀକା (Inactivated Virus Vaccine)। ଏଥିରେ ମୃତ କରୋନା ଭୂତାଣୁକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଏହାକୁ ଭାରତ ବାୟୋଟେକ୍ (Bharat Biotech) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଵଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି ।

3. ଜାଇକୋଭ୍-ଡି (ZyCoV-D): ଏହା ବିଶ୍ଵର ପ୍ରଥମ DNA ଟୀକା। ଏହା ଚର୍ମରେ ଜେଟ୍ ଇଞ୍ଜେକ୍ଟର ମାଧ୍ୟମରେ ଦିଆଯାଏ ।

୧୦. କୋଭିଡ଼୍ ଟୀକା ପ୍ରସ୍ତୁତିର ସେପାନଗୁଡ଼ିକ ବୁଝାଅ।

(Explain the steps of COVID vaccine preparation.)

ଉତ୍ତର: ଟୀକା ପ୍ରସ୍ତୁତିର ମୁଖ୍ୟତଃ ୫ଟି ସୋପାନ ଥାଏ:

1. ପ୍ରାକ୍‌ନିଦାନିକ ପରୀକ୍ଷଣ (Pre-clinical Testing): ପଶୁମାନଙ୍କ (ଯଥା: ମୂଷା, ମାଙ୍କଡ଼) ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା ।

2. ନିରାପତ୍ତା ପରୀକ୍ଷଣ (Safety Trials): ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ସୁସ୍ଥ ମଣିଷଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା (Phase I) ।

3. ବିସ୍ତାରିତ ପରୀକ୍ଷଣ (Expanded Trials): ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା (Phase II) ।

4. ଦକ୍ଷତା ପରୀକ୍ଷଣ (Efficacy Trials): ହଜାର ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ପରୀକ୍ଷା (Phase III) ।

5. ନିୟାମକ ଅନୁମୋଦନ (Regulatory Approval): ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ପରେ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅନୁମତି ।

୧୭. ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠ ପ୍ରଶ୍ନ (Multiple Choice Questions):

(i) କେଉଁଟି ଏକ ଭୂତାଣୁଜନିତ ରୋଗ?

• (A) ମ୍ୟାଲେରିଆ

• (B) ପିତ୍ତଜ୍ୱର ✅

• (C) ହଇଜା

• (D) ପ୍ଲେଗ

  ଉତ୍ତର: (B) ପିତ୍ତଜ୍ୱର

(ii) ବୀଜାଣୁ ଯୋଗୁଁ କେଉଁ ବିଶ୍ଵମହାମାରୀ ଦେଖାଯାଇଥିଲା?

• (D) ପ୍ଲେଗ ✅

  ଉତ୍ତର: (D) ପ୍ଲେଗ

(iii) କେଉଁ ଦେଶରୁ କୋଭିଡ଼୍-19 ଉତ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରିଥିବା କୁହାଯାଏ?

• (A) ଚୀନ୍ ✅

  ଉତ୍ତର: (A) ଚୀନ୍

(iv) କେତେ ମସିହାରେ କୋଭିଡ଼୍ – 19 କୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ମହାମାରୀ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା?

• (C) 2020 ✅

  ଉତ୍ତର: (C) 2020

(x) କେଉଁଟି କୋଭିଡ୍-19 ର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ?

• (A) ଶୁଖୁଲା କାଶ ✅

  ଉତ୍ତର: (A) ଶୁଖୁଲା କାଶ

(xi) କୋଭିଡ୍-19 ରୋଗର ଅମ୍ଳଜାନ ସନ୍ତୁପ୍ତିସ୍ତର ଶତକଡ଼ା କେତେ ତଳକୁ ଆସିବା ବିପଜ୍ଜନକ?

• (B) 92-93 ✅

  ଉତ୍ତର: (B) 92-93

(xii) କେଉଁ ଟୀକା ଭାରତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ ସ୍ଵଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ବିକଶିତ?

• (D) କୋଭାକ୍ସିନ୍ ✅

  ଉତ୍ତର: (D) କୋଭାକ୍ସିନ୍