୧. ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କ’ଣ ? ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ହୋଇଥାଏ ବର୍ଣ୍ଣନ କର ।

ଉତ୍ତର:

•  ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ହୋଇଥାଏ ବର୍ଣ୍ଣନ କର । ଉତ୍ତର: ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ (Photosynthesis): ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରହରିତ୍ (Chlorophyll) ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକର ଉପସ୍ଥିତିରେ ପରିବେଶରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ($CO_2$) ଓ ଜଳ ($H_2O$) ଗ୍ରହଣ କରି ଶର୍କରା ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ($O_2$) ନିର୍ଗତ କରେ, ତାହାକୁ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ । ଏହାର ସରଳ ସମୀକରଣଟି ହେଲା:

  $6CO_2 + 12H_2O \xrightarrow[\text{କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍}]{\text{ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ}} C_6H_{12}O_6 + 6H_2O + 6O_2$

• 
  

ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ଣନା:

1. ଆଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Light Reaction): ଏହା କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟର ଥାଇଲାକଏଡ୍ (Thylakoid) ଝିଲ୍ଲୀରେ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ । କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଅଣୁ ଆଲୋକ ଶକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରି ଉଦ୍ଦୀପିତ ହୁଏ । ଏଠାରେ ଜଳର ଆଲୋକ ବିଶ୍ଳେଷଣ (Photolysis) ଘଟି ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ($e^-$), ପ୍ରୋଟୋନ୍ ($H^+$) ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ($O_2$) ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଏହି ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ATP ଓ NADPH ଗଠିତ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ଶକ୍ତି (Assimilatory power) କୁହାଯାଏ  ।

   ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରକ୍ରିୟା (Dark Reaction): ଏହା କ୍ଲୋରୋପ୍ଲାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋମା (Stroma) ରେ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଆଲୋକର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ATP ଓ NADPH ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇ ପରିବେଶରୁ ଗୃହୀତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ($CO_2$) କୁ ବିଜାରିତ କରେ । ରୁବିସ୍କୋ (Rubisco) ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ $CO_2$ ଗ୍ରାହକ ଅଣୁ (RuBP) ସହ ମିଶି ଶର୍କରା (ଗ୍ଲୁକୋଜ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ  ।

୨. ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ, ଉଦାହରଣ ସହ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର:

ରାସାୟନିକ ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଖାଦ୍ୟକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ୬ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି :

୩. ପରଭୋଜୀ ପୋଷଣ କ'ଣ ? ପରଭୋଜୀ ପୋଷଣର ପ୍ରକାରଭେଦ ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ ।

ଉତ୍ତର:

ପରଭୋଜୀ ପୋଷଣ: ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦ ବା ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପରଭୋଜୀ କୁହାଯାଏ । ସେମାନଙ୍କର ପୋଷଣ ପଦ୍ଧତିକୁ ପରଭୋଜୀ ପୋଷଣ କୁହାଯାଏ ।

ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରି ପ୍ରକାରର 4:

1. ପ୍ରାଣିସମ ପୋଷଣ (Holozoic Nutrition): ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦ ବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଉଦାହରଣ: ମଣିଷ, ବାଘ, ଗାଈ ।

2. ମୃତୋପଜୀବୀୟ ପୋଷଣ (Saprophytic Nutrition): ଏମାନେ ମୃତ, ଗଳିତ, ପଚାସଢ଼ା ଉଦ୍ଭିଦ ବା ପ୍ରାଣୀ ଶରୀରରୁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି । ଉଦାହରଣ: ଛତୁ, ଇଷ୍ଟ୍ (Yeast), ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ।

3. ପରଜୀବୀୟ ପୋଷଣ (Parasitic Nutrition): ଏମାନେ ଅନ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ ବା ପ୍ରାଣୀ (ଭୋଜଦାତା) ଶରୀର ଭିତରେ ବା ବାହାରେ ରହି ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି । ଉଦାହରଣ: ମଲାଙ୍ଗ, ନିର୍ମୂଳୀ, ଉକୁଣୀ, ପ୍ଲାସ୍‌ମୋଡିୟମ୍ ।

4. ସହଜୀବୀୟ ପୋଷଣ (Symbiotic Nutrition): ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଜାତିର ଜୀବ ଏକାଠି ବାସ କରି ପରସ୍ପରର ଉପକାର କରନ୍ତି । ଉଦାହରଣ: ଆମ ଅନ୍ତନଳୀରେ ଥିବା ଇ.କୋଲାଇ (E. coli) ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଆମକୁ ଭିଟାମିନ୍ B-12 ଯୋଗାଏ ଓ ବଦଳରେ ଖାଦ୍ୟ ପାଏ ।

୪. ମଣିଷ ଖାଦ୍ୟନଳୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ଲେଖ । ପାଟିରେ ଖାଦ୍ୟର ପରିବର୍ତ୍ତନ କିପରି ହୋଇଥାଏ ବୁଝାଅ ।

ଉତ୍ତର:

ମଣିଷ ଖାଦ୍ୟନଳୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ:

ପାଟି (Mouth), ମୁଖଗହ୍ଵର (Buccal cavity), ଗ୍ରସନୀ (Pharynx), ଗ୍ରାସନଳୀ (Oesophagus), ପାକସ୍ଥଳୀ (Stomach), କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ର (Small intestine), ବୃହଦନ୍ତ୍ର (Large intestine), ମଳାଶୟ (Rectum) ଓ ମଳଦ୍ୱାର (Anus) ।

ପାଟିରେ ଖାଦ୍ୟର ପରିବର୍ତ୍ତନ:

• ଖାଦ୍ୟ ପାଟିରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଦାନ୍ତ ତାକୁ ଚୋବାଇ ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ ପରିଣତ କରେ ।

• ଲାଳ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଲାଳ (Saliva) କ୍ଷରିତ ହୁଏ । ଲାଳରେ ଟାୟାଲିନ୍ (Ptyalin) ନାମକ ଏକ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ଥାଏ ।

• ଟାୟାଲିନ୍ ଜଟିଳ ଶ୍ଵେତସାର (Starch) କୁ ଭାଙ୍ଗି ମାଲଟୋଜ୍ (Maltose) ନାମକ ଦ୍ୱି-ଶର୍କରାରେ ପରିଣତ କରେ  ।

୫. ପାକସ୍ଥଳୀର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର:

• ଗଠନ: ପାକସ୍ଥଳୀ ଉଦର ଗହ୍ବରର ବାମ ପଟେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ମାଂସଳ ଥଳି । ଏହାର ଉପର ଭାଗକୁ କାର୍ଡିଆକ୍ ଷ୍ଟୋମାକ୍ ଓ ତଳ ଭାଗକୁ ପାଇଲୋରିକ୍ ଷ୍ଟୋମାକ୍ କୁହାଯାଏ । ଶେଷ ଭାଗରେ ପାଇଲୋରିକ୍ ସ୍ପିନ୍‌ଟର୍ ନାମକ ମାଂସପେଶୀ ଥାଏ, ଯାହା ଖାଦ୍ୟକୁ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ରକୁ ଛାଡ଼େ ।

• କାର୍ଯ୍ୟ:

  • ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଖାଦ୍ୟ ଚକଟି ହୋଇ ମଣ୍ଡ ବା ଚାଇମ୍ (Chyme) ରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

  • ଏଠାରୁ କ୍ଷରିତ ପାଚକ ରସ (Gastric juice) ରେ ଥିବା ପେପ୍‌ସିନ୍ ପୁଷ୍ଟିସାରକୁ ପ୍ରୋଟିଓଜେସ୍ ଓ ପେପ୍‌ଟୋନ୍ ରେ ପରିଣତ କରେ ।

  • ଲବଣାମ୍ଳ (HCl) ଜୀବାଣୁ ନାଶ କରେ ଓ ମାଧ୍ୟମକୁ ଅମ୍ଳୀୟ କରାଏ ।

  • 
    

୬. ପାକନଳୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଗ୍ରନ୍ଥିଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ ।

୭. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

(କ) ସହଜୀବୀୟ ପୋଷଣ ବୁଝାଅ ।

ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଜାତିର ଜୀବ ଏକାଠି ବାସ କରି ପରସ୍ପରର ପୋଷଣରେ ସହାୟତା କଲେ, ତାହାକୁ ସହଜୀବୀୟ ପୋଷଣ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ: ଆମ ଅନ୍ତନଳୀରେ ଥିବା ଇ.କୋଲାଇ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଆମକୁ ଭିଟାମିନ୍ B-12 ଯୋଗାଏ ଓ ବଦଳରେ ଖାଦ୍ୟ ପାଏ ।

(ଖ) ଆମର କେତେ ପ୍ରକାର ଓ କେତୋଟି ଦାନ୍ତ ଅଛି ?

ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମୋଟ ୩୨ଟି ଦାନ୍ତ ଥାଏ । ଏହା ୪ ପ୍ରକାରର:

1. କର୍ତ୍ତନ (Incisor) - ୮ଟି (ପ୍ରତି ମାଢ଼ିରେ ୪)

2. ଛେଦକ (Canine) - ୪ଟି (ପ୍ରତି ମାଢ଼ିରେ ୨)

3. ଚର୍ବଣ (Premolar) - ୮ଟି (ପ୍ରତି ମାଢ଼ିରେ ୪)

4. ପେଷଣ (Molar) - ୧୨ଟି (ପ୍ରତି ମାଢ଼ିରେ ୬) ।

5. 
   

(ଗ) ଜିଭ କେତେ ପ୍ରକାରର ସ୍ଵାଦ ବାରିପାରେ ? ଜିଭର ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?

ଜିଭ ମୁଖ୍ୟତଃ ମିଠା, ଖଟା, ପିତା ଓ ଲୁଣିଆ - ଏହି ୪ ପ୍ରକାର ସ୍ଵାଦ ବାରିପାରେ । ଏହାର ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ଖାଦ୍ୟକୁ ଦାନ୍ତ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଓ କଥା କହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ।

(ଘ) ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଖାଦ୍ୟର ପରିଣତି ଲେଖ ।

ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଖାଦ୍ୟ ଚକଟି ହୋଇ 'ଚାଇମ୍' (Chyme) ରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ଏଠାରେ ପୁଷ୍ଟିସାର ଖାଦ୍ୟ ପେପ୍‌ସିନ୍ ଦ୍ଵାରା ଆଂଶିକ ହଜମ ହୋଇ ପ୍ରୋଟିଓଜେସ୍ ଓ ପେପ୍‌ଟୋନ୍‌ରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

(ଙ) ପାକସ୍ଥଳୀରୁ ଖାଦ୍ୟ ମଣ୍ଡ କେଉଁଠାକୁ ଯାଏ ? ଖାଦ୍ୟର ଅବଶୋଷଣ ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟର ପରିଣତି ଲେଖ ।

ପାକସ୍ଥଳୀରୁ ଖାଦ୍ୟ ମଣ୍ଡ କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ରର ଗ୍ରହଣୀ (Duodenum) କୁ ଯାଏ । ଅବଶୋଷଣ ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ବୃହଦନ୍ତ୍ରକୁ ଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଶୋଷିତ ହେବା ପରେ ଏହା ମଳ ରୂପେ ମଳାଶୟରେ ଜମା ରହେ ଓ ମଳଦ୍ୱାର ଦେଇ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ ।

(ଚ) ‘ଆଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟା’ ବୁଝାଅ ।

ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଆଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଥାଇଲାକଏଡ୍‌ରେ ହୁଏ । ଏଥିରେ ଜଳର ଆଲୋକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଘଟି ($C{O}_2$) ନିର୍ଗତ ହୁଏ ଏବଂ ଶକ୍ତି ମୁଦ୍ରା ATP ଓ ବିଜାରିତ NADPH ଗଠିତ ହୁଏ  ।

(ଛ) ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣରେ ରୁବିସ୍କୋ (Rubisco)ର ଭୂମିକା ବୁଝାଅ ।

ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ରୁବିସ୍କୋ (Rubisco) ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ପରିବେଶରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ($C{O}_2$)  କୁ ଗ୍ରାହକ ଅଣୁ (RuBP) ସହ ବିବନ୍ଧିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଫଳରେ ଶର୍କରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।

୮. ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

• (କ) ଜିଭର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ?

  ଉତ୍ତର: ଜିଭର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ସ୍ଵାଦ ବାରିବା, ଖାଦ୍ୟକୁ ଦାନ୍ତ ନିକଟକୁ ପଠାଇବା ଓ କଥା କହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ।

• 
  

• (ଖ) ମଣିଷ ମାଢ଼ିରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦାନ୍ତ ରହିଛି ?

  ଉତ୍ତର: ମଣିଷ ମାଢ଼ିରେ କର୍ତ୍ତନ, ଛେଦକ, ଚର୍ବଣ ଓ ପେଷଣ - ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାର ଦାନ୍ତ ରହିଛି ।

• (ଗ) ପିତ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ ?

  ଉତ୍ତର: ପିତ୍ତ ଖାଦ୍ୟର ଅମ୍ଳତ୍ଵ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସ୍ନେହସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟର ଅବଦ୍ରବୀକରଣ (Emulsification) କରାଏ ।

• 
  

• (ଘ) ବୃହଦନ୍ତ୍ରରେ କ’ଣ ଅବଶୋଷଣ ହୋଇଥାଏ ?

  ଉତ୍ତର: ବୃହଦନ୍ତ୍ରରେ ଜଳ ଓ କେତେକ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରୋଲାଇଟ୍ (Electrolytes) ଅବଶୋଷଣ ହୋଇଥାଏ ।

• 
  

• (ଙ) ପାଚକ ରସରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ରହିଛି ?

  ଉତ୍ତର: ପାଚକ ରସରେ ପେପ୍‌ସିନ୍ (Pepsin) ଓ ଲାଇପେଜ୍ (Lipase) ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ରହିଛି ।

• 
  

• (ଚ) ଆଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କ’ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ?

  ଉତ୍ତର: ଆଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ATP, NADPH ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ($C{O}_2$) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।

• 
  

• (ଛ) ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ଶକ୍ତି କ’ଣ ?

  ଉତ୍ତର: ଆଲୋକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗଠିତ ATP ଓ NADPH କୁ ମିଳିତ ଭାବେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ଶକ୍ତି (Assimilatory power) କୁହାଯାଏ ।

• 
  

୯. ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

• (କ) ଅନ୍ଧକାର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲୁକୋଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ କେତୋଟି ($C{O}_2$) ର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ ?

  ଉତ୍ତର: ୬ଟି

• 
  

• (ଖ) ଥାଇଲାକଏଡ୍ ଝିଲ୍ଲୀରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରନ୍ ପରିଶେଷରେ କେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚୁଥାଏ ?

  ଉତ୍ତର: : 

  $NAD{P}^{+}$

• 
  

• (ଗ) ଟାୟାଲିନ୍ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ କେଉଁଥିରେ ରହିଥାଏ ?

  ଉତ୍ତର: ଲାଳ (Saliva)

• 
  

• (ଘ) ଆମ ଶରୀରର କେଉଁଟି ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଗ୍ରନ୍ଥି ଅଟେ ?

  ଉତ୍ତର: ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ (Pancreas)

• 
  

୧୦. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

• (କ) ପାକସ୍ଥଳୀର ଉପର ଅଂଶକୁ କାର୍ଡିଆକ୍ ଷ୍ଟୋମାକ୍ ଓ ତଳ ଅଂଶକୁ ପାଇଲୋରିକ୍ ଷ୍ଟୋମାକ୍ କୁହାଯାଏ ।

• (ଖ) ମଲାଙ୍ଗ, ନିର୍ମୂଳୀ ଆଦି ପରଜୀବୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଅଟନ୍ତି ।

• (ଗ) ଲାଳରେ ଟାୟାଲିନ୍ ନାମକ ଏନ୍‌ଜାଇମ୍ ଥାଏ ।

• (ଘ) ଖାଦ୍ୟ ଓ ପବନକୁ ଯେ ଯାହା ବାଟରେ ଚାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଗ୍ରସନୀରେ ରହିଛି ଅଧିଜିହ୍ୱା (Epiglottis) ।

• (ଙ) ପିତ୍ତ ସ୍ନେହସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟର ଅବଦ୍ରବୀକରଣ (Emulsification) କରାଇଥାଏ ।

• (ଚ) ଜଳର ଆଲୋକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଥାଇଲାକଏଡର ଲ୍ୟୁମେନ୍ (Lumen) ରେ ହୁଏ ।

• 
  

୧୧. ବାକ୍ୟରେ ଚିହ୍ନିତ ରେଖାଙ୍କିତ ଶବ୍ଦ/ଶବ୍ଦପୁଞ୍ଜକୁ ବଦଳାଇ ଠିକ୍ ବାକ୍ୟ ଲେଖ ।

• (କ) ପିତ୍ତରେ ରହିଥିବା ଟାୟାଲିନ୍ ସ୍ନେହସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟର ଅବଦ୍ରବୀକରଣ କରାଏ ।

  ଉତ୍ତର: ପିତ୍ତ ଲବଣ (Bile salts) ସ୍ନେହସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟର ଅବଦ୍ରବୀକରଣ କରାଏ ।

• 
  

• (ଖ) ମଣିଷର ପ୍ରତି ମାଢ଼ିରେ ୨ଟି କର୍ତ୍ତନ ଦାନ୍ତ ରହିଛି ।

  ଉତ୍ତର: ମଣିଷର ପ୍ରତି ମାଢ଼ିରେ ୪ଟି କର୍ତ୍ତନ ଦାନ୍ତ ରହିଛି ।

• 
  

• (ଗ) ଯେଉଁ ପରଭୋଜୀ, ମୃତ, ଗଳିତ, ପଚାସଢ଼ା ଉଦ୍ଭିଦ ବା ପ୍ରାଣୀରୁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ନିଜ ପୁଷ୍ଟିସାଧନ କରିଥାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ପରଜୀବୀ କୁହାଯାଏ ।

  ଉତ୍ତର: ସେମାନଙ୍କୁ ମୃତୋପଜୀବୀ (Saprophytes) କୁହାଯାଏ ।

• 
  

• (ଘ) ପ୍ଲାସ୍‌ମୋଡ଼ିୟମ୍ ଏକ ବାହ୍ୟପରଜୀବୀ ।

  ଉତ୍ତର: ପ୍ଲାସ୍‌ମୋଡ଼ିୟମ୍ ଏକ ଅନ୍ତଃପରଜୀବୀ (Endoparasite) ।

• 
  

୧୨. ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ସମ୍ପର୍କକୁ ଦେଖି ତୃତୀୟ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଶବ୍ଦଟି କ’ଣ ହେବ ଲେଖ ।

• (କ) ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ : ଶ୍ୱେତସାର :: ଏମିନୋ ଏସିଡ୍ : ପୁଷ୍ଟିସାର (Protein)

• (ଖ) ପ୍ଲାସ୍‌ମୋଡ଼ିୟମ୍ : ଅନ୍ତଃପରଜୀବୀ :: ଉକୁଣୀ : ବାହ୍ୟପରଜୀବୀ (Ectoparasite)

• (ଗ) ଖାଦ୍ୟନଳୀର ଦ୍ଵାର : ଗଲେଟ୍‌ :: ଶ୍ଵାସନଳୀର ଦ୍ଵାର : ଗ୍ଲଟିସ୍ (Glottis)

• (ଘ) ଗ୍ଲାଇକୋଲିସିସ୍ : କୋଷଜୀବକ :: ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳଚକ୍ର : ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆ (ମାଟ୍ରିକ୍ସ)