୧. ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସ କେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସ 'ମହାଭାରତ' ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ।

୨. 'ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ମହାଭାରତର କେଉଁ ପର୍ବରୁ ଆନୀତ?

 ଉତ୍ତର: 'ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ମହାଭାରତର **'ଗଦା ପର୍ବ'**ରୁ ଆନୀତ।

୩. ଭୀମସେନ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଲାଭ ପାଇଁ କେଉଁ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମସେନ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଲାଭ ପାଇଁ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ।

୪. ଭୀମ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ **ଭଗବାନ ସଦାଶିବ (ଶିବ)**ଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

୫. ସଦାଶିବ ଭୀମଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କ'ଣ ପ୍ରଦାନ କଲେ?

 ଉତ୍ତର: ସଦାଶିବ ଭୀମଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ 'ସିଂଘନାଦ' ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ବା ବାଦ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

୬. ଭୀମ ପ୍ରଥମ ଥର କେଉଁଠାରେ ସିଂଘନାଦ ବଜାଇଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମ ପ୍ରଥମ ଥର କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ସିଂଘନାଦ ବଜାଇଥିଲେ।

୭. ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ଧ୍ୱନିରେ ପୃଥିବୀ କାହା ପରି କମ୍ପିଲା?

 ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ଧ୍ୱନିରେ ପୃଥିବୀ ନଳିନୀ ପତ୍ରରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାଣି ପରି କମ୍ପିଲା।

୮. ସିଂଘନାଦର ଜ୍ୟୋତି କାହାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ତେଜୀୟାନ ଥିଲା?

 ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦର ଜ୍ୟୋତି ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଆଦିତ୍ୟ) ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ତେଜୀୟାନ ଥିଲା।

୯. ଭୀମଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ନ ବଜାଇବାକୁ କିଏ ବାରଣ କଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ନ ବଜାଇବାକୁ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ସଦାଶିବ ବାରଣ କଲେ।

୧୦. ଭୀମ ଦ୍ଵିତୀୟ ଥର ସିଂଘନାଦ କେଉଁଠାରେ ବଜାଇଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମ ଦ୍ଵିତୀୟ ଥର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ବଜାଇଥିଲେ।

୧୧. କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ଦିନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କେଉଁଠାରେ ଲୁଚିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ଦିନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବରରେ ଲୁଚିଥିଲେ।

୧୨. ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସରୋବରରୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଭୀମ କ’ଣ କରିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ସରୋବରରୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଭୀମ ସିଂଘନାଦ ବଜାଇଥିଲେ।

୧୩. ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଧ୍ୱଜାରୁ କେଉଁ ଦେବୀ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଧ୍ୱଜାରୁ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।

୧୪. ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କାହା ପାଖକୁ ଗଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

୧୫. କେଉଁ ପାପ କାରଣରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ବୋଲି କହିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ବସ୍ତ୍ରହରଣ ରୂପକ ମହାପାପ କାରଣରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

୧୬. ଭୀମଙ୍କୁ କୈଳାସ ଯିବାକୁ କିଏ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମଙ୍କୁ କୈଳାସ ଯିବାକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।

୧୭. ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ରଡ଼ିରେ କେଉଁମାନଙ୍କର ଗର୍ଭପାତ ହୋଇଥିଲା?

 ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ରଡ଼ିରେ ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ଗର୍ଭପାତ ହୋଇଥିଲା।

୧୮. ସଦାଶିବ କାହିଁକି ସିଂଘନାଦକୁ 'ଅମୋଘ' ବୋଲି କହିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: କାରଣ ଏହାର ଧ୍ୱନି କେବେବି ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଏ ନାହିଁ।

୧୯. ଦ୍ୱିତୀୟ ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନିରେ କୌରବ ପକ୍ଷର କ’ଣ କ୍ଷତି ହେଲା?

 ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନିରେ କୌରବ ପକ୍ଷର ଅବଶିଷ୍ଟ ସୈନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ।

୨୦. 'ମେଦିନୀ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ?

 ଉତ୍ତର: 'ମେଦିନୀ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ।

୧. ଭୀମସେନ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୈଳାସ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପରି ମହାରଥୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା। ସେହି ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୀମସେନ କୈଳାସ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।

୨. ଭୀମ କିପରି ଭାବରେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଶୀତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା ସହି, ଖାଦ୍ୟପେୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ହୋଇ କେବଳ ଭଗବାନ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।

୩. ସଦାଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭୀମଙ୍କୁ କ’ଣ କହିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ସଦାଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଭୀମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ହେ ବୃକୋଦର! ମୁଁ ତୁମର କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବର ମାଗ, ମୁଁ ତାହା ଅବଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବି।"

୪. ସିଂଘନାଦର ପରିଚୟ ଦିଅ। ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦ ହେଉଛି ଭଗବାନ ସଦାଶିବଙ୍କର ଏକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅମୋଘ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବା ଶଙ୍ଖ। ଏହାର ଧ୍ୱନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକକୁ କମ୍ପିତ କରିବାର କ୍ଷମତା ଏହା ପାଖରେ ଥିଲା।

୫. ଭୀମ ପ୍ରଥମ ଥର ସିଂଘନାଦ ବଜାଇବାର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଫଳାଫଳ ଲେଖ। ଉତ୍ତର: ଭୀମ ପ୍ରଥମ ଥର ସିଂଘନାଦ ବଜାଇବାର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଫଳାଫଳ ହେଲା: (କ) ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ନଳିନୀ ପତ୍ରରେ ଥିବା ପାଣି ପରି ଦଲଦଲ ହୋଇ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗିଲା। (ଖ) ଏହାର ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ଗର୍ଭପାତ ହୋଇଗଲା।

୬. ପ୍ରଥମ ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନି ପରେ ମହାଦେବ ଭୀମଙ୍କୁ କାହିଁକି ବାରଣ କଲେ?

 ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ଧ୍ୱନିରେ ହିଁ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଳୟର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଲା। ଜୀବଜଗତ ଧ୍ୱଂସ ହେବାର ଉପକ୍ରମ ହେବାରୁ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂ ମହାଦେବ ଭୀମଙ୍କୁ ଏପରି ନ କରିବାକୁ ବାରଣ କଲେ।

୭. ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବରରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କାହିଁକି ଆତ୍ମଗୋପନ କରିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜର ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ହରାଇବା ପରେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭୀମଙ୍କ ଭୟରେ ଏବଂ ପରାଜୟର ଗ୍ଳାନିରେ ନିଜ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବରରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କରିଥିଲେ।

୮. ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନି କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?

 ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନି କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇ ସରୋବର ବାହାରକୁ ଆଣିବା।

୯. ଦ୍ୱିତୀୟ ସିଂଘନାଦ ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହେଲା?

 ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶବ୍ଦ ସହ୍ୟ କରି ନ ପାରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ ଯେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଫାଟି ଯାଉଛି ଏବଂ ଏହି ମହାଶବ୍ଦକାରୀ ଭୀମଙ୍କୁ ସେ କିପରି ପରାସ୍ତ କରିବେ।

୧୦. ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାର କାରଣ କ’ଣ ଦର୍ଶାଇଲେ?

 ଉତ୍ତର: ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ ଯେ ସେ କେବଳ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟ ଥାଏ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଅଧର୍ମର ପଥ ବାଛିଥିବାରୁ ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିଥିବାରୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି।

୧୧. "ନଳିନୀ ପତ୍ରରେ ଯେହ୍ନେ ପଡ଼ନ୍ତେଣ ପାଣି" - ଏହି ପଦର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

 ଉତ୍ତର: ଏହି ପଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଉପରେ ପାଣି ଟୋପାଟିଏ ପଡ଼ିଲେ ତାହା ଯେପରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଟଳମଳ ହୁଏ। ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନିରେ ପୃଥିବୀ ସେହିପରି ଟଳମଳ ହେଲା ବୋଲି କବି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।

୧୨. 'ଆଦିତ୍ୟହୁ ଶତେଗୁଣ' କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?

 ଉତ୍ତର: 'ଆଦିତ୍ୟ' ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ତେଜର ଆଧାର। 'ଆଦିତ୍ୟହୁ ଶତେଗୁଣ' କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି, ସିଂଘନାଦରୁ ବାହାରୁଥିବା ଜ୍ୟୋତିର ତେଜ ଶହେଟି ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ସହିତ ସମାନ ବା ତା'ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।

୧୩. ଭୀମ ସିଂଘନାଦକୁ କେତେ ଥର ଏବଂ କେଉଁ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବଜାଇଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମ ସିଂଘନାଦକୁ ଦୁଇ ଥର ବଜାଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଥର ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ପାଇବା ପରେ କୈଳାସରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଜଳରୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ।

୧୪. "ପୃଥିବୀ ଦଲଦଲିତ କମ୍ପଇ ମେଦିନୀ" - ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଖୋଜି ଲେଖ। ଉତ୍ତର: ଏହି ପଦରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ହେଉଛି 'ପୃଥିବୀ' ଏବଂ 'ମେଦିନୀ', ଉଭୟର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଧରିତ୍ରୀ ବା ଭୂମି।

୧५. ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ ନ କରିବା ପାଇଁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କିପରି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ?

 ଉତ୍ତର: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଅଟକାଇ କହିଥିଲେ, "ହେ ମାତା! ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରି କୁଆଡେ ଯାଉଛ?

 ମୁଁ ତୁମର କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛି?

 ମୁଁ ତୁମର ସେବକ, ମୋତେ ଛାଡ଼ିଗଲେ ମୋର ରାଜ୍ୟଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ।"

୧୬. 'ତପସ୍ୟା' ଶବ୍ଦର ବିଶେଷଣ ରୂପ ଲେଖ। (ବ୍ୟାକରଣ) ଉତ୍ତର: ତପସ୍ୟା (ବିଶେଷ୍ୟ) -> ତପସ୍ୱୀ (ବିଶେଷଣ) ।

୧୭. "ସଦାଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନରେ ବର ଦେଲେ" - ଏହି ବାକ୍ୟରେ 'ବିଶେଷଣ' ପଦ ଚିହ୍ନାଅ। (ବ୍ୟାକରଣ) ଉତ୍ତର: ଏହି ବାକ୍ୟରେ ବିଶେଷଣ ପଦ ହେଉଛି 'ପ୍ରସନ୍ନ' (କାରଣ ଏହା 'ବଦନ' ପଦକୁ ବିଶେଷିତ କରୁଛି)।

୧୮. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦର ବିପରୀତ ଅର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ: 'ଧର୍ମ', 'ସଙ୍କଟ'। (ବ୍ୟାକରଣ) ଉତ୍ତର: ଧର୍ମ (ବିପରୀତ) -> ଅଧର୍ମ; ସଙ୍କଟ (ବିପରୀତ) -> ସମ୍ପଦ ବା ନିରାପଦ।

୧୯. "ଭୀମ ସିଂଘନାଦ ବଜାଇଲେ" - ଏହାକୁ କର୍ମବାଚ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କର। (ବ୍ୟାକରଣ) ଉତ୍ତର: ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସିଂଘନାଦ ବଜାଗଲା (ବା ବାଦିତ ହେଲା)।

୨୦. 'ତ୍ରିଲୋକ' ଶବ୍ଦଟି କେଉଁ ସମାସ ଅଟେ?

 (ବ୍ୟାକରଣ) ଉତ୍ତର: ତ୍ରିଲୋକ (ତିନି ଲୋକର ସମାହାର) - ଏହା ଦ୍ୱିଗୁ ସମାସ ଅଟେ।

୧. ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ କରିଣ ପବନ ନନ୍ଦନ ନିରାହାରେ ତପ କଲା ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାୟନ ।

·         ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'ମହାଭାରତ'ର 'ଗଦା ପର୍ବ'ରୁ ଗୃହୀତ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ଭୀମସେନ କିପରି କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଯାଇ କବି ଏହା ଲେଖିଛନ୍ତି।

·         ସରଳାର୍ଥ: ପବନ ପୁତ୍ର ଭୀମସେନ (ପବନ ନନ୍ଦନ) ନିଜର ଦୁଇ ହାତକୁ ଉପରକୁ ଟେକି (ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ) କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟପେୟ ତ୍ୟାଗ କରି (ନିରାହାରେ) କେବଳ ଏକ ମନରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

୨. ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୋଷ ହୋଇଲେ ପଶୁପତି ମାଗ ମାଗ ବର ଯାହା ତୋହୋର ମନେ ଅଛି ।

·         ପ୍ରସଙ୍ଗ: 'ଗଦା ପର୍ବ'ର 'ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଏହି ପଦଟି ଆନୀତ। ଭୀମଙ୍କର କଠୋର ସାଧନାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଭଗବାନ ସଦାଶିବ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେବା ସମୟର ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା।

·         ସରଳାର୍ଥ: ଭୀମଙ୍କର ଅଟଳ ତପସ୍ୟାରେ ଭଗବାନ ପଶୁପତି (ଶିବ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ଭୀମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆବିର୍ଭୂତ ହୋଇ କହିଲେ, "ହେ ଭୀମ! ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବର ମାଗ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଭିଳାଷ ଅଛି, ମୁଁ ତାହା ପୂରଣ କରିବି।"

୩. ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀମାନେ ଶୁଣି ସେହି ନାଦ ତତକ୍ଷଣେ ଗର୍ଭପାତ ହୋଇଲାକ ଖେଦ ।

·         ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ 'ଗଦା ପର୍ବ'ରୁ ଉଦ୍ଧୃତ। ଭୀମସେନ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ସିଂଘନାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଥର ତାହା ବଜାଇଲେ, ତାହାର ଭୟାବହତାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏହା କୁହାଯାଇଛି।

·         ସରଳାର୍ଥ: ସିଂଘନାଦର ସେହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି (ନାଦ) ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା ଯେ, ତାହା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ପୃଥିବୀର ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା (ଗର୍ଭପାତ)। ଏହା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ (ଖେଦ) ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।

୪. ସାବଧାନ ହୁଅ ତୁ ଯେ ପବନ କୁମର ନ ବଜାଅ ସିଂଘନାଦ ନ କର ସଂହାର ।

·         ପ୍ରସଙ୍ଗ: 'ଗଦା ପର୍ବ'ର ଏହି ପଦ୍ୟାଂଶରେ, ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ଧ୍ୱନିରେ ସୃଷ୍ଟିର ବିନାଶ ଆଶଙ୍କା ଦେଖି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ଶିବ କିପରି ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରିଥିଲେ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣିତ।

·         ସରଳାର୍ଥ: ସୃଷ୍ଟି ଧ୍ୱଂସ ହେବାର ଉପକ୍ରମ ଦେଖି ଭଗବାନ ସଦାଶିବ ତୁରନ୍ତ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ପବନ କୁମର (ଭୀମ)! ତୁମେ ସାବଧାନ ହୁଅ। ଆଉ ଥରେ ଏହି ସିଂଘନାଦ ବଜାଅ ନାହିଁ। ଏହାର ଧ୍ୱନିରେ ସମଗ୍ର ସଂସାର ସଂହାର ହୋଇଯିବ, ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ନିବୃତ୍ତ ରୁହ।"

୫. ଜଳ ମଧ୍ୟେ ଲୁଚିଲା ସେ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଧର୍ମଙ୍କୁ ସଙ୍ଗତେ ଘେନି ଚଳନ୍ତି ନାରାୟଣ ।

·         ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଏହି ପଦ୍ୟାଂଶଟି 'ଗଦା ପର୍ବ'ରୁ ଗୃହୀତ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ସର୍ବସ୍ୱ ହରାଇ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆତ୍ମଗୋପନ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

·         ସରଳାର୍ଥ: କବି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭୟରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବରର ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ଅପରପକ୍ଷେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ (ନାରାୟଣ) ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର (ଧର୍ମ) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ଘେନି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଲେ।

୬. ଧ୍ୱଜ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଲେ ଆପଣେ କମଳା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମ୍ମୁଖେ ମିଳିଲେ ଚପଳା ।

·         ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି 'ଗଦା ପର୍ବ'ରୁ ଆନୀତ। ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଜଳରେ ଲୁଚିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏହା କୁହାଯାଇଛି।

·         ସରଳାର୍ଥ: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ଅଧର୍ମ ଏବଂ ପତନ ସୁନିଶ୍ଚିତ ଜାଣି, ତାଙ୍କର ରାଜକୀୟ ପତାକା (ଧ୍ୱଜ) ଉପରେ ବାସ କରୁଥିବା ସ୍ୱୟଂ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (କମଳା) ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେହି ଚଞ୍ଚଳା ସ୍ୱଭାବା ଦେବୀ (ଚପଳା) ଅଧର୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

୭. ଅଧର୍ମ କଲୁ ତୁ ଯେତେ ନୁହଇଟି କ୍ଷମା ସଭା ମଧ୍ୟେ ବିବସ୍ତ୍ର କଲୁ ତୁ ଦ୍ରୌପଦୀ ମା' ।

·         ପ୍ରସଙ୍ଗ: 'ଗଦା ପର୍ବ'ର ଏହି ପଦ୍ୟାଂଶରେ, ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାରୁ, ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ପାପ କର୍ମ ବିଷୟରେ କହିବା ଅବସରରେ ଏହି ଉକ୍ତିଟି କହିଛନ୍ତି।

·         ସରଳାର୍ଥ: ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ! ତୁମେ ଜୀବନରେ ଏତେ ଅଧର୍ମ କରିଛ, ଯାହା କ୍ଷମାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ହେଉଛି, ତୁମେ ଭରା ରାଜସଭା ମଧ୍ୟରେ କୁଳବଧୂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରହରଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିଛ।"

ପ୍ରଶ୍ନ ୧. ଭୀମସେନ କେଉଁ କାରଣରୁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ କିପରି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି 'ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ?

ଉତ୍ତର: ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ଆସନ୍ନ ଜାଣି ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲେ। ଭୀମସେନ କୌରବ ପକ୍ଷର ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପରି ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ। ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ କେବଳ ମାନବୀୟ ବଳରେ ଏହି ବିଶାଳ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ, ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଅମୋଘ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଭଗବାନ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ନିରାହାରରେ ରହି ଶୀତ, ଘଡ଼ଘଡ଼ି ସହ୍ୟ କରି ସେ ଏକନିଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନରେ ମଗ୍ନ ରହିଲେ। ଭୀମଙ୍କର ଏହିପରି ଅଟଳ ଭକ୍ତି ଓ କଠୋର ସାଧନାରେ ମହାଦେବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ସେନାର ବିନାଶ ତଥା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାରୁ, ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଅମୋଘ 'ସିଂଘନାଦ' ଶଙ୍ଖ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨. ଭୀମସେନ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ପ୍ରଥମ ଥର ସିଂଘନାଦ ବଜାଇବା ସମୟରେ କିପରି ଭୟାବହ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ମହାଦେବ କିପରି ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ?

ଉତ୍ତର: ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ 'ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ଭୀମସେନ ଏହାର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସେଥିରେ ଧ୍ୱନି କଲେ, ସେଥିରୁ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ସଦୃଶ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜ୍ୟୋତି ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ନିର୍ଗତ ହେଲା। ଏହି ଶବ୍ଦର ପ୍ରଭାବରେ ତ୍ରିଭୁବନ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗିଲା। ପୃଥିବୀ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଥିବା ପାଣି ପରି ଟଳମଳ ହେଲା, ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଉଛୁଳି ଉଠିଲା ଏବଂ ପର୍ବତମାନେ ଦୋହଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଧ୍ୱନିର ପ୍ରକୋପରେ ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ଗର୍ଭପାତ ହୋଇଗଲା। ସୃଷ୍ଟିର ଏପରି ବିନାଶକାରୀ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ସଦାଶିବ ଭୀମଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଅଟକାଇଲେ ଏବଂ ଅକାରଣରେ ଏହାକୁ ନ ବଜାଇବାକୁ କଠୋର ଭାବରେ ତାଗିଦ୍ କଲେ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୩. ଭୀମସେନ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପାଇଁ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏବଂ କାହିଁକି ସିଂଘନାଦ ବଜାଇଲେ? ଏହାର ଫଳାଫଳ କ'ଣ ହୋଇଥିଲା?

ଉତ୍ତର: କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ଦିବସରେ, ନିଜର ସମସ୍ତ ଭାଇ ଓ ସେନାଙ୍କୁ ହରାଇବା ପରେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପ୍ରାଣ ଭୟରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଏବଂ ତିରସ୍କାର ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ନିଜର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ବ୍ୟାକୁଳ ଭୀମସେନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଉଠିଲେ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବାହାରକୁ ଆଣିବାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନ ଦେଖି, ସେ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ସିଂଘନାଦକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପାଇଁ ବଜାଇଲେ। ଏହାର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସରୋବରର ଜଳ ଫୁଟିବାକୁ ଲାଗିଲା ଏବଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାପ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ପାଣି ଭିତରେ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଏବଂ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ସରୋବରରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ତିମ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୪. ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବରରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଲୁଚି ରହିଥିବା ସମୟରେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ? ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କଥୋପକଥନକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।

ଉତ୍ତର: ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାୟନ କରି ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବରରେ ଲୁଚି ରହିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଏହି ଭୀରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଧର୍ମ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହେଲା। ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସୌଭାଗ୍ୟର ଦେବୀ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ରାଜକୀୟ ପତାକା ଉପରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଏହାର କାରଣ ପଚାରିଲେ। ଉତ୍ତରରେ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ, "ହେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ! ମୁଁ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ବାସ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ଥାଏ। ତୁମେ ଭରା ସଭାରେ କୁଳବଧୂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରହରଣ କରି ମହାପାପ କରିଛ। ଆଜି ଜଣେ ରାଜା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଭୀରୁ ପରି ଜଳରେ ଲୁଚି ରହିଛ। ତୁମେ ଅଧର୍ମୀ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଅଛି।" ଏହା କହି ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ, ଯାହା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପତନକୁ ସୂଚିତ କରୁଥିଲା।

ପ୍ରଶ୍ନ ୫. 'ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଭୀମସେନଙ୍କ ଚରିତ୍ରର କେଉଁ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଉନ୍ମୋଚିତ କରେ? ଏହା ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧର ପରିଣତିକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କଲା?

ଉତ୍ତର: 'ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଭୀମସେନଙ୍କ ଚରିତ୍ରର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଦିଗକୁ ଉନ୍ମୋଚିତ କରେ। ପ୍ରଥମତଃ, ଏହା ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଈଶ୍ୱର ଭକ୍ତି ଏବଂ କଠୋର ସାଧନା କରିବାର ଦକ୍ଷତାକୁ ଦର୍ଶାଏ। ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ସେ କରିଥିବା ତପସ୍ୟା ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପର ପରିଚୟ ଦିଏ। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏହା ତାଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଅତୁଳନୀୟ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ। ସେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନା ଏବଂ ନିଜର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସିଂଘନାଦ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧର ପରିଣତି ଉପରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା। ପ୍ରଥମ ଧ୍ୱନି ଦ୍ୱାରା ସେ ଏହାର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅବଗତ ହେଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଧ୍ୱନି ହିଁ ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ଅଧ୍ୟାୟ ଲେଖିଥିଲା। ଏହି ସିଂଘନାଦର ପ୍ରକୋପରେ ହିଁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଜଳରୁ ବାହାରି ଅନ୍ତିମ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧର ସମାପ୍ତି ଘଟିଲା।