ବିଭାଗ ୧: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ଓ ଉତ୍ତର

କ. ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ମୂଳକ

୧. ଏକପଦରେ ପ୍ରକାଶ କର ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ର

ମରୁତଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାରୁତି

ପବନଙ୍କ ପୁତ୍ର ପବନସୁତ

ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବ

ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆଦିତ୍ୟ

କୁନ୍ତୀଙ୍କପୁତ୍ର କୌନ୍ତେୟ

୨. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ ।

ଶୂଳଧର ଶିବ, ମହେଶ୍ୱର

ସଂକଟ ବିପଦ, ଆପଦ

ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଆକାଶ, ଗଗନ

ବକ୍ଷ ଛାତି, ବଚ୍ଛସ୍ଥଳ

ନଳିନୀ ପଦ୍ମ, କମଳ

ଯମ କାଳ, ଶମନ

କମଳା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ

ଭର୍ସନା ଗାଳି, ନିନ୍ଦା

୩. ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ ସହ ସମାସର ନାମ ଲେଖ ।

ତ୍ରିଲୋଚନ ତ୍ରି (ତିନି) ଲୋଚନ ଯାହାର - ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ

କାଳାନଳ କାଳ ରୂପକ ଅନଳ - ରୂପକ କର୍ମଧାରୟ ସମାସ

ନବଦୀପ ନବ (ନଅ) ଦ୍ଵୀପର ସମାହାର - ଦ୍ୱିଗୁ ସମାସ

ସପ୍ତସାଗର ସପ୍ତ (ସାତ) ସାଗରର ସମାହାର - ଦ୍ୱିଗୁ ସମାସ

ଭୁଜଦଣ୍ଡ ଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଭୁଜ - ଉପମିତ କର୍ମଧାରୟ ସମାସ

ଅଜ୍ରାମ୍ବର ଅଜର ଓ ଅମର - ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ

୪. ପଠିତ କବିତା ଅବଲମ୍ବନରେ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(କ) ଈଶ୍ଵରଂକୁ ସିଂଘନାଦ ମାଗନ୍ତୁ ________ । ପବନର ସୁତ

(ଖ) ଆସନ କଂପିଲା ଯେ ଦେବ ________ । ଶୂଳଧର

(ଗ) ପାର୍ବତୀ ବୋଇଲେ ଭୀମସେନ ଆମ୍ଭ ________ । ଉପୁଗାରି

(ଘ) ________ କାଢ଼ିଦିଲେ ସେ ସିଂଘନାଦ । ଚିରିକୂଟିରୁ

(ଙ) ________ ଆସି ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲା ବ୍ୟାସ ସରୋବର ତୀରେ । ଅନ୍ତରୀକ୍ଷେ

(ଚ) ________ ମାରି ବାହାସ୍ଫୋଟ ଗର୍ଜିଣ ବେଗେ ଉଠି । ବଚ୍ଛସ୍ଥଳେ

(ଛ) ବୋଇଲୁ ଯେ ଭୀମର ________ ସହିବୁ । ସାତରଡ଼ି

(ଜ) କଦଳୀ ପତ୍ର ପ୍ରାୟେ ________ ମହାତମୀ । କମ୍ପଇ

୫. ସିଂଘନାଦ କ'ଣ ?

 ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦ ହେଉଛି ମଇଁଷି ଶିଙ୍ଗରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଦ୍ୟ । ଶିବ ଭୈରବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏହାକୁ ବଜାଇଲେ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ । ପୂର୍ବେ ଅଶ୍ଳେଷା ଦୈତ୍ୟଠାରୁ ଭୀମ କୈଳାସ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବାରୁ, ଶିବଙ୍କଠାରୁ ବର ସ୍ୱରୂପ ଏହି ସିଂଘନାଦ ପାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।

୬. ସହଦେବ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କ'ଣ ବୋଇଲେ ?

 ଉତ୍ତର: ସହଦେବ ଜଗନ୍ନାଥ (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ)ଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବ୍ୟାସ ସରୋବରରେ ଲୁଚିଛି, ତେଣୁ ତାକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଭୀମସେନ (ପବନର ସୁତ) ଯେପରି ଈଶ୍ଵର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସିଂଘନାଦ ମାଗନ୍ତୁ ।

୭. ସିଂଘନାଦ ଦେବା ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ କ'ଣ କହିଲେ ?

 ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦ ଦେବା ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ ଭୀମସେନ ଆମର ଉପକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ପୂର୍ବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହିଁ କପିଳାସକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଆପଣ (ତ୍ରିଲୋଚନ) ରକ୍ଷା ପାଇଛନ୍ତି । ତେଣୁ ଖୁସି ମନରେ (ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନେଣ) ଭୀମଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ଦେଇ ଦିଅନ୍ତୁ ।

୮. ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ହେତୁ ତ୍ରିଲୋଚନ କିଭଳି ବର୍ଷିଥିଲେ ?

 ଉତ୍ତର: ଏଠାରେ 'ବର୍ଷିଥିଲେ' ଅର୍ଥାତ୍ 'ବ୍ରତିଅଛ' ବା 'ରକ୍ଷା ପାଇଛନ୍ତି' । ପୂର୍ବେ ଅଶ୍ଳେଷା ଦୈତ୍ୟ କୈଳାସ ଉପାଡ଼ି ନେଉଥିବା ବେଳେ ଭୀମ ତାକୁ ମାରି କୈଳାସ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ହେତୁ ତ୍ରିଲୋଚନ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ ।

୯. ସିଂଘନାଦ କିପରି ଗତି କରି ଭୀମଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ଆସିଲା ?

 ଉତ୍ତର: ସିଂଘନାଦ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ (ଅନ୍ତରୀକ୍ଷେ) ଗତି କରି ଆସିଲା । ତା’ର ଆଗମନରେ ପ୍ରବଳ ପବନ ବହିଲା ଏବଂ ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକ କମ୍ପି ଉଠିଲା । ତା’ର ଜ୍ୟୋତି କାଳାନଳ (ପ୍ରଳୟର ଅଗ୍ନି) ପରି ଏବଂ ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶହେ ଗୁଣ ଅଧିକ ଥିଲା ।

୧୦. ବ୍ୟାସ ସରୋବରର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଲେଖ । ଉତ୍ତର: ବ୍ୟାସ ସରୋବର ଏକ ମହାତୀର୍ଥ । ଶିବ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ନାଶ ପରେ ନିଜକୁ ଶୀତଳ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ବ୍ୟାସଦେବ ମହାଭାରତ ରଚନା କରୁଥିବାରୁ, ଶିବଙ୍କ ପ୍ରବେଶରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ତେଣୁ ଶିବ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଶରଣାଗତ ଶତ୍ରୁ ଭୟରେ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଏ, ତା’ର ଶତ୍ରୁ ବଳପୂର୍ବକ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବ ।

୧୧. ପ୍ରଥମଥର ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ିରେ ପୃଥିବୀରେ କି କି ବିଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖା ଦେଲା ?

 ଉତ୍ତର: ପ୍ରଥମଥର ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ିରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ (ମହୀମଣ୍ଡଳ) କମ୍ପି ଉଠିଲା । ପଦ୍ମପତ୍ରରେ (ନଳିନୀ ପତ୍ର) ପାଣି ପଡ଼ିଲେ ତାହା ଯେପରି ଥରହର ହୁଏ, ପୃଥିବୀ (ମେଦିନୀ) ସେହିପରି ଥରିବାକୁ ଲାଗିଲା । ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ନିଜ ସ୍ଥାନ (ସଞ୍ଚା) ଛାଡ଼ି ଦୋହଲିଲା ଏବଂ ସେହି ଶବ୍ଦରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିଦରୁ ଉଠି ବସିପଡ଼ିଲା ।

୧୨. ଦ୍ଵିତୀୟ ଥର ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ିରେ ସୌର ଜଗତରେ କି କି ବିଲକ୍ଷଣ ଦେଖା ଦେଲା ?

 ଉତ୍ତର: ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ରଡ଼ିରେ ଛଅ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶ ଓ ଯମପୁର କମ୍ପିଲା । ପାତାଳରେ ଥିବା ଅନନ୍ତ ନାଗଙ୍କ ଫଣା ଥରି ଉଠିଲା । ନବଦ୍ୱୀପ, ସପ୍ତ ସାଗର ଓ ମେରୁ ପର୍ବତ ଟଳମଳ ହେଲା । ଏପରିକି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ, ଭୂମଣ୍ଡଳ, ଧ୍ରୁବ ମଣ୍ଡଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଲା ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଫୁଲି ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା ।

୧୩. ନବଦୀପର ନାମ ଲେଖ । 

ଉତ୍ତର: ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ନବଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, ନାଗଦ୍ଵୀପ, ସୌମ୍ୟଦ୍ଵୀପ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଦ୍ଵୀପ, ବରୁଣ ଦ୍ଵୀପ, କଶେରୂମାନଦ୍ଵୀପ, ଗଭସ୍ତମାନ ଦ୍ଵୀପ, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣଦ୍ଵୀପ ଏବଂ କୁମାରିକାଦ୍ଵୀପ ।

୧୪. ସପ୍ତସାଗରର ନାମ ଲେଖ । 

ଉତ୍ତର: ସପ୍ତସାଗରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଦଧି (ଦହି), ଦୁଗ୍‌ଧ (କ୍ଷୀର), ଘୃତ, ଲବଣ, ଇକ୍ଷୁ, ସୁରା ଏବଂ ଜଳ ସାଗର ।

୧୫. ଦ୍ଵିତୀୟ ରଡ଼ିରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କିପରି ବାହାରକୁ ଆସିଲା ?

 ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ରଡ଼ି ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧରେ 'ରେ ରେ' କାର କରି ନିଜ ଛାତିରେ ହାତ ପିଟି (ବାହାସ୍ଫୋଟ) ଗର୍ଜନ କରି ଉଠିଲା । ସେ କ୍ରୋଧରେ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଠେଲି ଦେଇ, ନିଜର ସତୁରି ଭାରିଆ ଗଦା ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସରୋବରରୁ ଡେଇଁ ବାହାରକୁ ଆସିଲା ।

୧୬. ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନକୁ କ’ଣ କହି ବାହାରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ବାରଣ କଲେ ?

 ଉତ୍ତର: ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ଦୁଇ ହାତକୁ ଜାବୁଡ଼ି ଧରି ତା’ର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଥା ମନେ ପକାଇଦେଲେ । ସେ କହିଲେ ଯେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭୀମର ସାତଟି ରଡ଼ି ସହିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବାହାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

୧୭. ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ କିପରି ଅବଜ୍ଞା କଲେ ?

 ଉତ୍ତର: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହାତକୁ ଠେଲି (ପେଲି) ଦେଲେ ଏବଂ ପଛକୁ ମୁହଁ କରି (ଅଧର ପୁଷ୍ଟ କରି) ତାଙ୍କୁ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିବାକୁ କହି ଅବଜ୍ଞା କଲେ ।

୧୮. ଲକ୍ଷ୍ମୀ କାହିଁକି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନକୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଲେ ?

 ଉତ୍ତର: ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଠେଲି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଚାଲିଯିବାକୁ କହିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ ଯେ ସେ କେବଳ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ଏହି ଗାଳି (ଭର୍ସନା) ଶୁଣିବାକୁ ହିଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ତା'ର ଅହଙ୍କାର ଓ ଅବଜ୍ଞା ଦେଖି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାକୁ ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ।

୧୯. ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ଗଦାଦ୍ଵୟର ଓଜନ କେତେ ପରିମାଣର ?

 ଉତ୍ତର: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ଦୁଇଟି ଗଦାର ଓଜନ ସତୁରି ସତୁରି ଭାର (ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ସତୁରି ଭାର) ଲେଖାଏଁ ଥିଲା ।

୨୦. ସଂକଟ କାଳେ ତୁମ୍ଭନ୍ତ ଉଦ୍ଧାରନ୍ତି ପୁଣ ଦିଅସି ସିଂଘନାଦ ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନେଣ ।

• ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'ମହାଭାରତ'ର 'ଗଦା ପର୍ବ'ରୁ ସଂଗୃହୀତ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ, ଭୀମସେନ କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଭଗବାନ ସଦାଶିବଙ୍କୁ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଭୀମ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଏହି ଉକ୍ତିଟି କହିଛନ୍ତି।

• ସରଳାର୍ଥ: ଭୀମ କହୁଛନ୍ତି, "ହେ ପ୍ରଭୁ! ଆପଣ ସର୍ବଦା ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାନ୍ତି। ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ (ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନେଣ) ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି 'ସିଂଘନାଦ' (ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ବା ବାଦ୍ୟ) ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।"

• 
  

୨୧. କାଳାନଳ ଜାଣି ବିକାଶି ସିଂଘନାଦ ଜ୍ୟୋତି ଆଦିତ୍ୟହୁ ଶତେଗୁଣ ତେଜ ବିକାଶନ୍ତି ।

• ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'ମହାଭାରତ'ର 'ଗଦା ପର୍ବ'ରୁ ଗୃହୀତ। ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ଦିବ୍ୟ 'ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପରେ ଭୀମସେନ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସେଥିରେ ଧ୍ୱନି କଲେ, ତାହାର ଭୟାବହତାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଯାଇ କବି ଏହା ଲେଖିଛନ୍ତି।

• ସରଳାର୍ଥ: ଯେତେବେଳେ ଭୀମ ସିଂଘନାଦ ବଜାଇଲେ, ସେଥିରୁ ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଅଗ୍ନି (କାଳାନଳ) ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୟୋତି ବାହାରିଲା। ସେହି ଜ୍ୟୋତିର ତେଜ ଏତେ ପ୍ରଖର ଥିଲା ଯେ ତାହା ଶହେଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଆଦିତ୍ୟହୁ ଶତେଗୁଣ) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ ବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

• 
  

୨୨. ନଳିନୀ ପତ୍ରରେ ଯେହ୍ନେ ପଡ଼ନ୍ତେଣ ପାଣି ପୃଥିବୀ ଦଲଦଲିତ କମ୍ପଇ ମେଦିନୀ ।

• ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ମଧ୍ୟ 'ଗଦା ପର୍ବ'ର 'ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ' ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଆନୀତ। ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ଧ୍ୱନିରେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ତାହାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଏଠାରେ କରାଯାଇଛି।

• ସରଳାର୍ଥ: ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନି ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା ଯେ ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ (ମେଦିନୀ) ଥରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି କମ୍ପନ ଏପରି ଥିଲା, ଯେପରି ପଦ୍ମ ପତ୍ର (ନଳିନୀ ପତ୍ର) ଉପରେ ପାଣି ଟୋପାଟିଏ ପଡ଼ିଲେ ତାହା ଟଳମଳ ହୁଏ ବା ଥରିଉଠେ, ଠିକ୍ ସେହିପରି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଦଲଦଲ ହୋଇ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗିଲା।

୨୩. ଭୀମସେନ ଦୁଇବାର ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ି କରିବା ବେଳେ କ’ଣ କ'ଣ ଘଟିଥିଲା ?

ଉତ୍ତର: ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ସିଂଘନାଦକୁ ଭୀମସେନ ଦୁଇ ଥର ବଜାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଉଭୟ ଥର ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।

• ପ୍ରଥମ ଥର (କୈଳାସ ପର୍ବତରେ):

  • ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କଠାରୁ ସିଂଘନାଦ ପାଇବା ପରେ ଏହାର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଭୀମ ପ୍ରଥମ ଥର ସେଥିରେ ଧ୍ୱନି କଲେ।

  • ଏହି ଧ୍ୱନି ଏତେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଥିଲା ଯେ ତ୍ରିଲୋକ (ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ତ୍ୟ, ପାତାଳ) କମ୍ପି ଉଠିଲା।

  • ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ଥିବା ପାଣି ପରି ଟଳମଳ ହେଲା।

  • ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଉଛୁଳି ଉଠିଲା ଏବଂ ପର୍ବତମାନେ ଦୋହଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

  • ଏହାର ତେଜ ଶହେ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଶବ୍ଦରେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅସୁରମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ।

  • ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ଗର୍ଭପାତ ହୋଇଗଲା। ଏହି ବିନାଶକାରୀ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସ୍ୱୟଂ ମହାଦେବ ଭୀମଙ୍କୁ ଏପରି ନ କରିବାକୁ ବାରଣ କଲେ।

• ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର (କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ):

  • ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବରରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବାହାରକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେବାକୁ ଭୀମ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ସିଂଘନାଦ ଧ୍ୱନି କଲେ।

  • ଏହି ଧ୍ୱନି ଶୁଣି କୌରବ ସେନାର ଅବଶିଷ୍ଟ ସୈନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ।

  • ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଯିଏ ପାଣି ଭିତରେ ଲୁଚିଥିଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହ୍ୟ କରି ନ ପାରି ଏବଂ ଏହାକୁ ଭୀମଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆହ୍ୱାନ ଭାବି ସରୋବରରୁ ବାହାରି ଆସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ।

  • 
    

୨୪. କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭୀମଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ଦେବାକୁ ସଦାଶିବ ସମ୍ମତ ହେଲେ ?

ଉତ୍ତର: ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ତେର ବର୍ଷର ବନବାସ ଓ ଅଜ୍ଞାତବାସ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଭୀମସେନ କୌରବମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପରି ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ। ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ କେବଳ ମାନବୀୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏଥିପାଇଁ ଦୈବୀ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ।

ତେଣୁ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରାମର୍ଶକ୍ରମେ, ଭୀମସେନ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହିମାଳୟସ୍ଥ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଗମନ କଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଭଗବାନ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଶୀତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା ସହି ଅନେକ ଦିନ ଧରି ନିରାହାରରେ ରହି ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

ଭୀମଙ୍କର ଏହିପରି କଠୋର ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଅଟଳ ଭକ୍ତିରେ ଭଗବାନ ସଦାଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ଭୀମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବର ମାଗିବାକୁ କହିଲେ। ସେହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଭୀମ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ମହାଦେବଙ୍କର ଅମୋଘ 'ସିଂଘନାଦ'କୁ ବର ରୂପେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଭକ୍ତର ଅଭୀଷ୍ଟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସଦାଶିବ ସମ୍ମତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଦିବ୍ୟ ସିଂଘନାଦ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

୨୫. ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କଥୋପକଥନ ନିଜ ଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶ କର ।

ଉତ୍ତର: ସାରଳା ମହାଭାରତର 'ଗଦା ପର୍ବ'ରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କଥୋପକଥନ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାର୍ମିକ ଘଟଣା।

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ କୌରବ ସେନା ଓ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ହରାଇବା ପରେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭୟ ଓ ଗ୍ଳାନିରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ସରୋବର ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟର ଦେବୀ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ରାଜକୀୟ ପତାକା (ଧ୍ୱଜା) ଉପରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।

ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସରୋବର ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରି ଆସି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶିବିର ଅଭିମୁଖେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣି ଭିତରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ହେ ମାତା! ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ଛାଡି ଯାଉଛ? ମୁଁ ତୁମର କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛି?"

ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ: "ହେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ! ମୁଁ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ବାସ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ସଦାଚାର ଥାଏ। ତୁମେ ରାଜା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମର ପଥ ବାଛିନେଲ। ତୁମେ ଭରା ସଭାରେ କୁଳବଧୂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରହରଣ କରି ଯେଉଁ ମହାପାପ କରିଛ, ତାହା ଅକ୍ଷମଣୀୟ। ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଛ। ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ମୁଁ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ରହିପାରିବି ନାହିଁ।"

ସେ ପୁଣି କହିଲେ, "ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମର ପ୍ରତୀକ। ସେ ସର୍ବଦା ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମ ପରି ଅଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଛି।"

ଏହି କଥୋପକଥନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପତନ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ବିଜୟକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଏହି ତ୍ୟାଗ ହିଁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ପରାଜୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଦେଇଥିଲା।