ବର୍ଗ ଓ ଘନ -(ବର୍ଗ ଏବଂ ବର୍ଗମୂଳ) – Study Material Class 8 Math (ଗଣିତ ପ୍ରକାଶ)
📘 ବର୍ଗ ଏବଂ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା (Square and Square Numbers)
ଯେକୌଣସି ସଂଖ୍ୟାକୁ ସେହି ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କଲେ, ମିଳୁଥିବା ଗୁଣଫଳକୁ ସେହି ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ (Square) କୁହାଯାଏ। ଆଦି ସ୍ଵାଭାବିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା (Perfect squares) କୁହାଯାଏ। 🔲
📐 ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ର (Formula)
ସାଧାରଣତଃ କୌଣସି ଏକ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ତାହାର ବର୍ଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାର ସୂତ୍ର ହେଉଛି: (ଏହାକୁ " ର ବର୍ଗ" ଭାବରେ ପଢ଼ାଯାଏ)
💡 ଉଦାହରଣ (Examples)
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ କିପରି ବାହାର କରାଯାଏ, ତାହା ତଳେ ଦିଆଗଲା:
- ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା: ର ବର୍ଗ ହେବ
- ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା: ର ବର୍ଗ ହେବ
- ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା: ର ବର୍ଗ ହେବ
📊 ୧ ରୁ ୧୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ସାରଣୀ (Table of Squares)
| ସଂଖ୍ୟା () | ବର୍ଗ ଗୁଣନ () | ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା () |
|---|---|---|
| 1 | 1 | |
| 2 | 4 | |
| 3 | 9 | |
| 4 | 16 | |
| 5 | 25 | |
| 6 | 36 | |
| 7 | 49 | |
| 8 | 64 | |
| 9 | 81 | |
| 10 | 100 |
🔎 ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ବିଶେଷ ଗୁଣ (Properties of Perfect Squares)
ବହି ଅନୁଯାୟୀ ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର କିଛି ମଜାଦାର ସଂରଚନା ଓ ଧର୍ମ ରହିଛି:
- 1️⃣ ଏକକ ସ୍ଥାନର ଅଙ୍କ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ଶେଷ ଅଙ୍କ (ଏକକ ସ୍ଥାନ) ସର୍ବଦା କିମ୍ବା ହୋଇଥାଏ।
- 2️⃣ ବର୍ଗ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ: ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଏକକ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ କେବେବି ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ (ଉଦାହରଣ: କିମ୍ବା )।
- 3️⃣ ଯୁଗ୍ମ ଶୂନ (Even Zeros): ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଶେଷରେ କେବଳ ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟକ ଶୂନ ଥାଏ (ଅର୍ଥାତ୍ ୨ଟି, ୪ଟି ଶୂନ ଇତ୍ୟାଦି)।
- ଉଦାହରଣ: ଏବଂ
- 4️⃣ କ୍ରମିକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ: ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମିକ ଅଯୁଗ୍ମ (Odd) ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗଫଳ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ ହୋଇଥାଏ।