୧. ନିମ୍ନଲିଖୁତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

(କ) ମୃତ୍ତିକା ଗଠନର ବିଭିନ୍ନ ନିୟାମକଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ ? ⚙️

ଉତ୍ତର: ମୃତ୍ତିକା ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମୁଖ୍ୟତଃ ୬ଟି ନିୟାମକ ବା କାରକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

୧. ପୃଷ୍ଠ ସଂରଚନା (ପ୍ରାଥମିକ ଶିଳା)

୨. ପୃଷ୍ଠ ଉଚ୍ଚାବଚ୍ଚ ବା ଢାଲୁ

୩. ଜଳବାୟୁ

୪. ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦ୍ଭିଦ

୫. ଜୈବାଂଶ

୬. ସମୟ

(ଖ) ଦୋରସା ମୃତ୍ତିକା କାହାକୁ କହନ୍ତି ? 🌾

ଉତ୍ତର: ବାଲିଆ, ପଟୁ ଏବଂ ମଟାଳ (କର୍ଦ୍ଦମ) ମାଟିର ମିଶ୍ରଣରେ ଯେଉଁ ମୃତ୍ତିକା ଗଠିତ ହୁଏ, ତାକୁ ଦୋରସା ମୃତ୍ତିକା କୁହାଯାଏ। ଏହି ମୃତ୍ତିକା ଅଧିକ ଉର୍ବର ଏବଂ ଆଖୁ ଚାଷ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପଯୋଗୀ ଅଟେ।

(ଗ) ଅପସୃତ ମୃତ୍ତିକା କାହାକୁ କହନ୍ତି ? 🌊

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ମୃତ୍ତିକାର ଚୂର୍ଣ୍ଣୀଭୂତ ଶିଳା ରେଣୁଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ଷୟକାରୀ ବାହକ ଯଥା- ନଦୀ, ବାୟୁ ଏବଂ ହିମବାହ ଦ୍ୱାରା ନିଜର ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥଳରୁ ପରିବାହିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ, ତାକୁ ଅପସୃତ ବା ପରିବାହିତ ମୃତ୍ତିକା କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ: ପଟୁମାଟି।

୨. ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ । ⚖️

(କ) ପେଡ଼ାଲଫର ଓ ପେଡୋକାଲ

• ପେଡ଼ାଲଫର: ଅଧିକ ବୃଷ୍ଟିପାତ ପାଉଥିବା ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଏ। ଏଥିରେ ଲୌହ ଓ ଆଲୁମିନିୟମ ଅଧିକ ଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଅମ୍ଳୀୟ ହୋଇଥାଏ।

• ପେଡୋକାଲ: ଶୁଷ୍କ ବା ଅର୍ଦ୍ଧଶୁଷ୍କ ଜଳବାୟୁ ଅଞ୍ଚଳରେ କମ୍ ବୃଷ୍ଟିପାତ ଯୋଗୁଁ ଏହି ମୃତ୍ତିକା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏଥିରେ ଚୂନ ଅଂଶ (କ୍ୟାଲସିୟମ୍) ଅଧିକ ଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଅଧିକ କ୍ଷାରୀୟ ହୋଇଥାଏ।

(ଖ) ଖାଦର ଓ ଭାଙ୍ଗର

• ଖାଦର: ନଦୀ ଶଯ୍ୟାର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ଲାବନ ଭୂମିରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ନୂତନ ପଟୁ ମୃତ୍ତିକାକୁ ଖାଦର କୁହାଯାଏ। ଏହାର ରଙ୍ଗ ଅଳ୍ପ କଳା ଏବଂ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉର୍ବର।

• ଭାଙ୍ଗର: ନଦୀର ପ୍ଲାବନ ଭୂମିଠାରୁ ଦୂରରେ ବନ୍ୟାଜଳ ପହଞ୍ଚୁ ନଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ପୁରାତନ ପଟୁ ମୃତ୍ତିକାକୁ ଭାଙ୍ଗର କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ମାଟି ଅଂଶ ଅଧିକ ଥାଏ।

(ଗ) କଂକର ଓ ତରାଇ

• କଂକର: ଭାଙ୍ଗର ମୃତ୍ତିକାରେ ଯେଉଁଠି ଚୂନ ଗୋଡ଼ି ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଥାଏ, ତାକୁ କଂକର ମୃତ୍ତିକା କୁହାଯାଏ।

• ତରାଇ: ହିମାଳୟର ପାଦଦେଶରେ ପଟୁ ବ୍ୟଜନର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ଥିବା ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଓ ଜୈବାଂଶପୂର୍ଣ୍ଣ ପତଳା ମୃତ୍ତିକାକୁ ତରାଇ କୁହାଯାଏ।

(ଘ) ରେଗୁର ମୃତ୍ତିକା ଓ ବରି ମୃତ୍ତିକା

• ରେଗୁର ମୃତ୍ତିକା: କୃଷ୍ଣ ମୃତ୍ତିକାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ରେଗୁର ବା କୃଷ୍ଣ କାର୍ପାସ ମୃତ୍ତିକା କୁହାଯାଏ। ଏହା କପା ଚାଷ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

• ବରି ମୃତ୍ତିକା: କେରଳ ରାଜ୍ୟର ପଶ୍ଚିମାଂଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପିଟ୍ (Peaty) ମୃତ୍ତିକାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ବରି ମୃତ୍ତିକା କୁହାଯାଏ।

୩. ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କର । 📝

(କ) ଅବଶିଷ୍ଟ ମୃତ୍ତିକା ⛰️

ଉତ୍ତର: ଚୂର୍ଣ୍ଣୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଶିଳା ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ସେହି ସୃଷ୍ଟି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ଜମାହୋଇ ରହିଲେ ତାହାକୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ମୃତ୍ତିକା କୁହାଯାଏ।

(ଖ) ଚେର୍ଣ୍ଣୋଜେମ୍ 🌍

ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣ ମୃତ୍ତିକାକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଚେର୍ଣ୍ଣୋଜେମ୍ (Tropical Chernozem) ମୃତ୍ତିକା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

(ଗ) ପୀତ ମୃତ୍ତିକା 💛

ଉତ୍ତର: ଲୋହିତ ମୃତ୍ତିକାରେ ଜଳୀୟ ଅଂଶ ବା ଆର୍ଦ୍ରତା ଅଧିକ ରହିଲେ ଏହାର ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହାକୁ ପୀତ ମୃତ୍ତିକା କୁହାଯାଏ।