ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ସାହିତ୍ୟ କୃତିର ନାମ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ସାହିତ୍ୟ କୃତି ହେଲା "ପ୍ରବନ୍ଧ ମାନସ" ଏବଂ "ଇତିହାସ ଓ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ" ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨: ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥରେ ଲେଖକ "ଜନ୍ମଭୂମି" କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝିଛନ୍ତି ? ଉତ୍ତର: ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥରେ ଲେଖକ "ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍" ଭାବନାରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମତରେ, ତାଙ୍କ ଗାଁ ସହିତ ରାଜ୍ୟ, ଦେଶ, ଏସିଆ ମହାଦେଶ ଏବଂ ସମଗ୍ର ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଅନୁବନ୍ଧିତ, ତେଣୁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜର ଜନ୍ମଭୂମି ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ଲେଖକ ନିଜକୁ "ଜାତିସ୍ମର" ବୋଲି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ? ଉତ୍ତର: "ଜାତିସ୍ମର" ହେଉଛି ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କଥା ମନେ ପକାଇପାରେ । ଲେଖକ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପଲ୍ଲୀଗ୍ରାମଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ ରହି ମଧ୍ୟ ତା’ର ରୂପକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବାରୁ, ସେ ନିଜକୁ "ଜାତିସ୍ମର" ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୪: "ଏକ ପରିବାରତ୍ଵର ପରମ୍ପରା" କହିଲେ ଲେଖକ କ’ଣ ବୁଝାଇଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: "ଏକ ପରିବାରତ୍ଵର ପରମ୍ପରା" କହିଲେ ଲେଖକ ପଲ୍ଲୀଗ୍ରାମର ସେହି ସାମାଜିକ ବନ୍ଧନକୁ ବୁଝାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦାଦା, ଖୁଡ଼ୀ, ମଉସା, ମାଉସୀ ଆଦି ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବୋଧନରେ ଡାକୁଥିଲେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୫: ସାର ମାଉସୀଙ୍କ ସମ୍ବୋଧନରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି ଏବଂ ତାହା କ’ଣ ସୂଚାଏ ? ଉତ୍ତର: ସାର ମାଉସୀ ଆଗେ ଲେଖକଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ "ବାପା" ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ପଦବୀକୁ ଦେଖି "ବାବୁ" ବୋଲି ଡାକୁଛନ୍ତି । ଏହା ସୂଚାଏ ଯେ ଗ୍ରାମର ସେହି ପୁରୁଣା ଆନ୍ତରିକତା ଓ ସ୍ନେହର ସମ୍ପର୍କ ଆଉ ନାହିଁ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୬: ଗ୍ରାମର ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଶାରୀରିକ ଅବସ୍ଥା କିପରି ଥିଲା ?

ଉତ୍ତର: ଗ୍ରାମର ଶିଶୁମାନେ ଅପପୁଷ୍ଟିର ଶିକାର ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି କେହି ପୋଷାକ ବିହୀନ (ଉଲଗ୍ନ) ଥିଲେ, କାହାର ପେଟ ଭୋକରେ ପଶିଯାଇଥିଲା (କୃଶୋଦର) ତ ଆଉ କାହାର ପେଟ ରୋଗ କାରଣରୁ ବାହାରି ପଡ଼ିଥିଲା (ଲମ୍ବୋଦର) ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୭: ଗ୍ରାମର ଯୁବକମାନେ ରାଜନୀତିର ଆଶ୍ରୟ ନେବାର ଫଳ କ’ଣ ହୋଇଛି ?

ଉତ୍ତର: ଗ୍ରାମର ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନେ ରାଜନୀତିର ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଫଳରେ, ସେମାନଙ୍କର ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ପୂର୍ବର ସ୍ନେହ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବଦଳରେ ଭାଇ-ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ଦେଖାଦେଇଛି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୮: ରାଜନୀତିରେ ପଶିଥିବା ଯୁବକମାନେ ପ୍ରକୃତିକୁ କିପରି ଦେଖନ୍ତି ? ଉତ୍ତର: ରାଜନୀତିରେ ପଶିଥିବା ଯୁବକମାନେ ପ୍ରକୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ବିପ୍ଳବର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି । ସେମାନେ "ପୁଷ୍ପିତ ପଳାଶବନରେ ବିଦ୍ରୋହର ବହ୍ନି", "ସ୍ଥଳପଦ୍ମରେ ଆହବର ରକ୍ତ" ଏବଂ "ଆନତ କୃଷ୍ଣଚୂଡ଼ାରେ ଅନାଗତ ଯୁଗର ରକ୍ତକେତନ" ଦେଖନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୯: ଆଜିକାଲି "ଆଭିଜାତ୍ୟର ଚିହ୍ନ" କ’ଣ ହୋଇଛି ?

ଉତ୍ତର: ଆଜିକାଲି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଭ୍ୟତାର (ବେଶପୋଷାକ, ଚାଲିଚଳଣ) ଅନୁକରଣ କରିବା ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଅଧିକ ଧନ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ହିଁ "ଆଭିଜାତ୍ୟର ଚିହ୍ନ" ହୋଇଛି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୦: ଲେଖକ ପଲ୍ଲୀର ଶିକ୍ଷିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ କାହିଁକି ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେପରି ଗୋପପୁରର ନନ୍ଦ, ଯଶୋଦା ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଅସୀମ ସ୍ନେହ ପାଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମଥୁରା ଚାଲିଗଲେ, ଆଜିର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପଲ୍ଲୀମାଟିର ସ୍ନେହ ମମତାରେ ବଢ଼ି, ତା’ ପ୍ରତି ପ୍ରବଞ୍ଚନା କରି ସହରକୁ ଚାଲିଯାଉଛି, ତେଣୁ ଲେଖକ ଏହି ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୧: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ କୃତକର୍ମର ପରିଣାମ କିପରି ଭୋଗିଥିଲେ ? ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମହାଭାରତର କର୍ଣ୍ଣଧାର ହୋଇ ଅସୀମ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଓ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ସବୁକିଛି ହରାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଯଦୁବଂଶ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଗଲା ଏବଂ ସେ ନିଜେ ରାଜ୍ୟହୀନ, ଗୃହହୀନ ହୋଇ ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ ଏକ ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟାଧର ଶରରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୨: ଲେଖକ କେଉଁ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବଞ୍ଚକ କହିଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଜକୁ ଗ୍ରୀସୀୟ ଦେବତା "ଆଟଲାସ୍" ପରି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଭାର ବହନ କରି କୁବ୍‌ଜ ହୋଇଗଲେ ବୋଲି ଅଭିନୟ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପଲ୍ଲୀକୁ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି, ଲେଖକ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବଞ୍ଚକ କହିଛନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୩: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ ପ୍ରକୃତ "ନମସ୍ୟ" ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ?

ଉତ୍ତର: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପଲ୍ଲୀକୁ ଭୁଲି ନାହାନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ମହାନୁଭବତାର ପରିଧିକୁ ପଲ୍ଲୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିପାରିଛନ୍ତି, ସେହିମାନେ ହିଁ ପ୍ରକୃତରେ "ନମସ୍ୟ" ଅଟନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୪: (ବ୍ୟାକରଣ) "କୁବ୍‌ଜ" ଓ "ଗାଥା" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: "କୁବ୍‌ଜ" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କୁଜ ଏବଂ "ଗାଥା" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କାହାଣୀ ବା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୫: (ବ୍ୟାକରଣ) ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ: "ସ୍ମରଣ", "ଶୁଷ୍କ" ।

ଉତ୍ତର: ସ୍ମରଣର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି ବିସ୍ମରଣ , ଏବଂ ଶୁଷ୍କର ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି ଓଦା ବା ସିକ୍ତ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୬: (ବ୍ୟାକରଣ) ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ: "ପଲ୍ଲୀ", "ବହ୍ନି" ।

ଉତ୍ତର: ପଲ୍ଲୀର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ହେଉଛି ଗ୍ରାମ ବା ଗାଁ , ଏବଂ ବହ୍ନିର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ହେଉଛି ନିଆଁ ବା ଅଗ୍ନି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୭: (ବ୍ୟାକରଣ) ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କର: "ନବାଗତ", "ଲମ୍ବୋଦର" ।

ଉତ୍ତର: ନବାଗତ = ନବ + ଆଗତ ଏବଂ ଲମ୍ବୋଦର = ଲମ୍ବ + ଉଦର ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୮: (ବ୍ୟାକରଣ) ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ ସହ ସମାସର ନାମ ଲେଖ: "ଆୟୁସୂର୍ଯ୍ୟ", "ଅନାଗତ" ।

ଉତ୍ତର: ଆୟୁସୂର୍ଯ୍ୟ = ଆୟୁ ରୂପକ ସୂର୍ଯ୍ୟ (ରୂପକ କର୍ମଧାରୟ ସମାସ) । ଅନାଗତ = ନ ଆଗତ (ନଞ୍ ତତ୍‌ପୁରୁଷ ସମାସ) ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୯: (ବ୍ୟାକରଣ) "ପ୍ରବଞ୍ଚନା" ଓ "ନିଗଡ଼" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: "ପ୍ରବଞ୍ଚନା" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଛଳନା ବା ଠକାମି । "ନିଗଡ଼" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବନ୍ଧନ ବା ଶିକୁଳି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୦: (ବ୍ୟାକରଣ) ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର: "ଆଭିଜାତ୍ୟ", "କୃତକର୍ମ" ।

ଉତ୍ତର: ଆଭିଜାତ୍ୟ: ଆଜିକାଲିର ଯୁବକମାନେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଭ୍ୟତାକୁ ଆଭିଜାତ୍ୟର ଚିହ୍ନ ମନେ କରୁଛନ୍ତି । କୃତକର୍ମ: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ କୃତକର୍ମର ପରିଣାମ ଭୋଗିଥିଲେ ।

୧. ସମୟ ସ୍ରୋତରେ ନିଃସହାୟ ଶୁଷ୍କ ତୃଣ ପରି ମୁଁ ଭାସି ଚାଲିଛି । 

ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ଲିଖିତ "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ଏଠାରେ ଲେଖକ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ନିଜ ଜନ୍ମମାଟିଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯିବାର ବେଦନା ଓ ଅସହାୟତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପଲ୍ଲୀଗ୍ରାମକୁ ନିଜର ମାତା, ଧାତ୍ରୀ ଓ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ଓ ସହରୀ ଜୀବନର ଆବଶ୍ୟକତା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମମାଟିଠାରୁ ଦୂରେଇ ଦେଇଛି । ସମୟର ପ୍ରବାହରେ ସେ ନିଜ ଉପରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇ ବସିଛନ୍ତି । ସମୟର ସ୍ରୋତରେ ସେ ନିଜକୁ ଏକ ନିଃସହାୟ ଓ ଶୁଖିଲା ଘାସ (ଶୁଷ୍କ ତୃଣ) ପରି ମନେ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହାର ନିଜର କୌଣସି ଗତି ନଥାଏ, କେବଳ ସ୍ରୋତ ତାକୁ ଯେଉଁଆଡ଼େ ଇଚ୍ଛା ଭସାଇ ନେଇଯାଏ ।

୨. ଆଜିକାଲି କିନ୍ତୁ କହେ, "କେବେ ଆସିଲୁ ବାବୁ" ।

 ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଆନୀତ । ଏଠାରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଗ୍ରାମୀଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସିଥିବା ଦୂରତାକୁ ସୂଚାଇଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକ ପୂର୍ବ ସ୍ମୃତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆଗରୁ ଗ୍ରାମମୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ସାର ମାଉସୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରେ "କେବେ ଆସିଲୁ ବାପା?" ବୋଲି ପଚାରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲେଖକଙ୍କ ଶିକ୍ଷା, ପୋଷାକ ଓ ସହରୀ ଜୀବନଶୈଳୀ ଯୋଗୁଁ ସେହି ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ଦୂରତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ତେଣୁ ସାର ମାଉସୀ ଏବେ ସେହି ପୂର୍ବର ଆନ୍ତରିକତା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ଔପଚାରିକ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହୁଛନ୍ତି, "କେବେ ଆସିଲୁ ବାବୁ" । ଏହା ପଲ୍ଲୀରୁ ସ୍ନେହ-ମମତା କମିଯାଉଥିବାର ସୂଚନା ଦିଏ ।

୩. ଏମାନେ ପୁଷ୍ପିତ ପଳାଶବନରେ ଦେଖନ୍ତି ବିଦ୍ରୋହର ବହ୍ନି ସ୍ଥଳପଦ୍ମରେ ଦେଖନ୍ତି ଆହବର ରକ୍ତ ଓ ଆନତ କୃଷ୍ଣ୍ଣଚୂଡ଼ାରେ ଦେଖନ୍ତି ଅନାଗତ ଯୁଗର ରକ୍ତକେତନ ।

ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ଲିଖିତ "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ଏଠାରେ ଲେଖକ ଗ୍ରାମର ରାଜନୀତି ସଚେତନ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀର ବୈପ୍ଳବିକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକ କହନ୍ତି ଯେ, ଗ୍ରାମର କେତେକ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକ ରାଜନୀତିର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ଏତେ ବୈପ୍ଳବିକ ହୋଇଯାଇଛି ଯେ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ବିପ୍ଳବର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି । ସେମାନେ ଫୁଟିଥିବା ପଳାଶ ଫୁଲର ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଦଳରେ ବିଦ୍ରୋହର ଅଗ୍ନି (ବହ୍ନି) ଦେଖନ୍ତି । ସ୍ଥଳପଦ୍ମର ରଙ୍ଗରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ରକ୍ତ (ଆହବର ରକ୍ତ) ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ନଇଁ ପଡ଼ିଥିବା କୃଷ୍ଣଚୂଡ଼ା ଗଛରେ ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟତ (ଅନାଗତ) ଯୁଗର ବିପ୍ଳବୀ ପତାକା (ରକ୍ତକେତନ) ଦେଖନ୍ତି ।

୪. କୃଷ୍ଣ ତିନି ଦିନକୁ କହି ଚିରଦିନ ପାଇଁ ମଥୁରା ଚାଲିଗଲେ । 

ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଆନୀତ । ଏଠାରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ପଲ୍ଲୀମାଟିକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଉଥିବା ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପପୁରରେ ନନ୍ଦ, ଯଶୋଦା ଓ ସମସ୍ତ ଗୋପବାସୀଙ୍କଠାରୁ ଅସୀମ ସ୍ନେହ ଓ ଭଲପାଇବା ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ତିନି ଦିନ ପାଇଁ କହି ଚିରଦିନ ପାଇଁ ମଥୁରା ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ଆଉ ଫେରିଲେ ନାହିଁ । ଠିକ୍ ସେହିପରି ଆଜିର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପଲ୍ଲୀର ସ୍ନେହ-ମମତାରେ ବଢ଼ି, ପରେ ତା' ପ୍ରତି ପ୍ରବଞ୍ଚନା କରି ସହରକୁ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ମୂଳ ମାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲି ଯାଉଛନ୍ତି ।

୫. ଏହା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କୃତକର୍ମର ପରିଣାମ । 

ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଗୃହୀତ । ଏଠାରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ପରିଣତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପପୁରବାସୀଙ୍କ ସ୍ନେହର ପ୍ରତିଦାନ ଦେଇନଥିଲେ । ଯଦିଓ ସେ ମହାଭାରତର କର୍ଣ୍ଣଧାର ସାଜି ଅସୀମ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶେଷ ଜୀବନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ଯଦୁବଂଶ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଗଲା ଏବଂ ସେ ନିଜେ ରାଜ୍ୟହୀନ, ଗୃହହୀନ ହୋଇ ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥରେ ଏକ ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟାଧର ଶରରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ । ଲେଖକ କହନ୍ତି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅନ୍ତିମ ପରିଣତି ତାଙ୍କର ନିଜ କୃତକର୍ମର ଫଳ (ପରିଣାମ) ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ ।

୬. ଗ୍ରୀସୀୟ ଦେବତା ଆଟଲାସ୍ ପରି ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଭାର ବହନ କରି କୁବ୍‌ଜ ହୋଇ ଚାଲନ୍ତି । 

ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଆନୀତ । ଏଠାରେ ଲେଖକ ଜନ୍ମଭୂମିକୁ ଭୁଲି ଯାଇଥିବା ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷିତ ସମାଜର ଅହଂକାରକୁ ବ୍ୟଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ଗ୍ରୀସୀୟ ଦେବତା ଆଟଲାସ୍ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଭାରକୁ ନିଜ କାନ୍ଧରେ ବହନ କରି କୁବ୍‌ଜ (କୁଜା) ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଲେଖକ ଆଜିର କେତେକ ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସେହି ଆଟଲାସ୍‌ଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ହିଁ ସମାଜର ସମସ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ସେମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପଲ୍ଲୀ ପ୍ରତି ଥିବା ମୂଳ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଭୁଲି ଯାଇଛନ୍ତି । ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଆଚରଣ କେବଳ ଏକ ପ୍ରବଞ୍ଚନା ଅଟେ ।

୭. ଯେ ଭଲ ଗ୍ରାମବାସୀ, ସେ ଭଲ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ; ଯେ ଭଲ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ, ସେ ଭଲ ଭାରତବାସୀ ଓ ଯେ ଭଲ ଭାରତବାସୀ, ସେ ଭଲ ବିଶ୍ୱବାସୀ । 

ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧର ଶେଷ ଭାଗରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ଏଠାରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଜନ୍ମଭୂମି ଓ ବିଶ୍ୱପ୍ରେମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କ ମତରେ, ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ବିଶ୍ୱପ୍ରେମୀ ବା "ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍"ରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ମୂଳଦୁଆ ତା’ର ଜନ୍ମମାଟିରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ନିଜ ଜନ୍ମମାଟି, ଅର୍ଥାତ୍ ପଲ୍ଲୀକୁ ଭଲ ପାଏ ଓ ତା’ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରେ, ତେବେ ସେ ଜଣେ ଭଲ ଗ୍ରାମବାସୀ ହୁଏ । ସେହିପରି ଜଣେ ଭଲ ଗ୍ରାମବାସୀ ହିଁ ଜଣେ ଭଲ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ହୋଇପାରେ । ଏହି କ୍ରମରେ, ଜଣେ ଭଲ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ଜଣେ ଭଲ ଭାରତବାସୀ ହୁଏ ଏବଂ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ଭଲ ଭାରତବାସୀ ହିଁ ଶେଷରେ ଜଣେ ଭଲ ବିଶ୍ୱବାସୀ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟତା ଅର୍ଜନ କରେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ପଲ୍ଲୀ ପ୍ରତି ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକର ମନୋଭାବ କିପରି ବଦଳି ଯାଇଛି, ତାହା "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧ ଆଧାରରେ ଆଲୋଚନା କର ।

 ଉତ୍ତର: "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଲେଖକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ, ପଲ୍ଲୀ ପ୍ରତି ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକର ବଦଳିଯାଇଥିବା ମନୋଭାବକୁ ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି । ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବା ପରେ ଯୁବସମାଜର ବେଶଭୂଷା ଓ ଆଚାର-ବ୍ୟବହାରରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି, ଯାହାକୁ ସେ "ଧର୍ମାନ୍ତର" ସହ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ନିଜକୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଭ୍ୟତାର ଅନୁକରଣକାରୀ ଭାବି "ଆଭିଜାତ୍ୟ" ଶ୍ରେଣୀର ମନେ କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଫଳରେ ସେମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମମାଟିଠାରୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି । ଗ୍ରାମର ପୁରୁଣା "ଏକ ପରିବାରତ୍ଵର ପରମ୍ପରା"କୁ ସେମାନେ ଆଉ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହାନ୍ତି । ଗ୍ରାମର ଅପପୁଷ୍ଟିଗ୍ରସ୍ତ, ଉଲଗ୍ନ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ଆଫ୍ରିକାର "ଜେବ୍ରା ବା ଜିରାଫ୍" ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି । ଏପରିକି, ଗ୍ରାମର ଯୁବକମାନେ ରାଜନୀତିର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଭାଇ-ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି । ଲେଖକଙ୍କୁ ଲାଗେ, ଏହି ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପ୍ରତି ପ୍ରବଞ୍ଚନା କରୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଲେଖକଙ୍କର ସେହି ପଲ୍ଲୀକୋଳକୁ ଫେରିବାକୁ ନୈତିକ ସାହସ ହେଉନାହିଁ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨: "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଲେଖକ ପଲ୍ଲୀର "ଏକ ପରିବାରତ୍ଵର ପରମ୍ପରା"କୁ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ?

 ଉତ୍ତର: ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ପଲ୍ଲୀର **"ଏକ ପରିବାରତ୍ଵର ପରମ୍ପରା"**କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନ୍ତରିକତାର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ଏହି ପରମ୍ପରା ସହରୀ ସଭ୍ୟତାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ । ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ପଲ୍ଲୀଗ୍ରାମରେ ଲୋକମାନେ ରକ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ବନ୍ଧା ନହୋଇ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହର ସମ୍ପର୍କରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥାନ୍ତି । ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରକୁ ଦାଦା, ଖୁଡ଼ୀ, ମଉସା, ମାଉସୀ ଆଦି ଆତ୍ମୀୟ ସମ୍ବୋଧନରେ ଡାକନ୍ତି । ଲେଖକ ଏହାର ଦୁଇଟି ଜୀବନ୍ତ ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ସାର ମାଉସୀ, ଯିଏ ଲେଖକଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସ୍ନେହରେ "କେବେ ଆସିଲୁ ବାପା?" ବୋଲି ପଚାରନ୍ତି । ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଗୋବିନ୍ଦା ଭାଇ, ଯିଏ ଲେଖକଙ୍କୁ ଆଦରରେ ନିଜ କୁଟୀରରେ ବସାଇ "ମନବୋଧ ଚଉତିଶା"ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ରଜପର୍ବ ଭଳି ଗଣପର୍ବରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ମିଶି ଦୋଳି ଖେଳିବା, ଖାଇବା ଓ ବୁଲିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ପାରିବାରିକ ଭାବନାକୁ ଦୃଢ଼ କରେ । ଏହି ସାମୂହିକ ସ୍ନେହ ଓ ଆନ୍ତରିକତା ହିଁ ପଲ୍ଲୀର "ଏକ ପରିବାରତ୍ଵର ପରମ୍ପରା" ଥିଲା ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ଶିକ୍ଷିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଜନ୍ମଭୂମି ପ୍ରତି ବିମୁଖତାକୁ ଲେଖକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେଇ କିପରି ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛନ୍ତି ?

 ଉତ୍ତର: ଲେଖକ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଜନ୍ମଭୂମି ପ୍ରତି ବିମୁଖତା ଓ ପ୍ରବଞ୍ଚନାକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଅବତାରଣା କରିଛନ୍ତି । ଯେପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ବାଲ୍ୟକାଳ ଗୋପପୁରରେ ନନ୍ଦ, ଯଶୋଦା ଏବଂ ଗୋପବାସୀଙ୍କ ଅସୀମ ସ୍ନେହ ଓ ଭଲପାଇବା ମଧ୍ୟରେ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଆଜିର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକ ନିଜ ଜନ୍ମମାଟି ପଲ୍ଲୀର ସ୍ନେହ-ମମତାରେ ହିଁ ବଢ଼ିଛି । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ "ତିନି ଦିନକୁ କହି ଚିରଦିନ ପାଇଁ ମଥୁରା ଚାଲିଗଲେ" ଏବଂ ଗୋପପୁରକୁ ଆଉ ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ଠିକ୍ ସେହିପରି ଆଜିର ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ପ୍ରତି ପ୍ରବଞ୍ଚନା କରି ସହରକୁ ଚାଲିଯାଉଛି ଏବଂ ନିଜ ମୂଳ ମାଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲି ଯାଉଛି । ଲେଖକ ଏହି ତୁଳନା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ସତର୍କବାଣୀ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ଜୀବନରେ ନିଜ "କୃତକର୍ମର ପରିଣାମ" ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ତାଙ୍କ ଯଦୁବଂଶ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଗଲା ଏବଂ ସେ ନିଜେ ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟାଧର ଶରରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ । ତେଣୁ ଜନ୍ମଭୂମି ପ୍ରତି ବିମୁଖତାର ପରିଣାମ କେବେହେଲେ ଶୁଭଙ୍କର ନୁହେଁ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୪: ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକୃତ "ନମସ୍ୟ" ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ଏବଂ "ଜନ୍ମଭୂମି"ର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ’ଣ ?

 ଉତ୍ତର: "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମଭୂମିର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମତରେ, "ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍" ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ହିଁ ଜନ୍ମଭୂମି, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ଯେଉଁ ପଲ୍ଲୀ ମାଟିରେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ତାହା ହିଁ ତା'ର ପ୍ରକୃତ ଜନ୍ମଭୂମି । ତେବେ, ଲେଖକ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନମସ୍ୟ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ନିଜକୁ ଗ୍ରୀସୀୟ ଦେବତା ଆଟଲାସ୍ ପରି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଭାର ବହନକାରୀ ଭାବି ଅହଂକାର କରନ୍ତି, ଅଥଚ ନିଜ ଜନ୍ମମାଟିକୁ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି । ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ପ୍ରକୃତ "ନମସ୍ୟ" ବ୍ୟକ୍ତି ସେହିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପଲ୍ଲୀ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମୂଳକୁ ଭୁଲି ନାହାନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ମହାନୁଭବତାର ପରିଧିକୁ ନିଜ ପଲ୍ଲୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ, ଦେଶ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ କରିପାରିଛନ୍ତି, ସେହିମାନେ ହିଁ ପ୍ରକୃତରେ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ । କାରଣ, ତାଙ୍କ ମତରେ, "ଯେ ଭଲ ଗ୍ରାମବାସୀ, ସେ ଭଲ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ... ସେ ଭଲ ବିଶ୍ୱବାସୀ" ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୫: ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ନିଜ ପଲ୍ଲୀ ଗ୍ରାମର ଯେଉଁ ଦୁଃଖଦ ଓ ଅବହେଳିତ ଚିତ୍ର ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ । 

ଉତ୍ତର: ପ୍ରାବନ୍ଧିକ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ "ଜନ୍ମଭୂମି" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ନିଜ ପଲ୍ଲୀ ଗ୍ରାମର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟନୀୟ ଏବଂ ଦୁଃଖଦ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମତରେ, ଗାଁ'ଟି ଆଜି ଯେପରି "ଅବାଞ୍ଛିତ ଓ ଅବହେଳିତ ଅତିଥିରେ" ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି । ଏହି ଅତିଥିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ଗ୍ରାମର ଶିଶୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅପପୁଷ୍ଟିର ଶିକାର । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି କେହି ଉଲଗ୍ନ, କାହାର ପେଟ ଭୋକରେ ଭିତରକୁ ପଶିଯାଇଛି (କୃଶୋଦର) ତ ଆଉ କାହାର ପେଟ ରୋଗ ଯୋଗୁଁ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବାହାରି ପଡ଼ିଛି (ଲମ୍ବୋଦର) । ସେମାନେ ଅନାହାରରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ଶିଶୁମାନେ ସହରରୁ ଫେରିଥିବା ଶିକ୍ଷିତ ଲେଖକଙ୍କୁ ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଚାହାନ୍ତି, ସତେ ଯେପରି ସେମାନେ କୌଣସି ଚିଡ଼ିଆଖାନାର **"ଜେବ୍ରା ବା ଜିରାଫ୍"**କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଗ୍ରାମର ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଶିକ୍ଷିତ ଯୁବକମାନେ କୌଣସି ସଠିକ୍ କର୍ମ ନ ପାଇ ରାଜନୀତିର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଫଳରେ ଗ୍ରାମର ପାରମ୍ପରିକ ଏକତା ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଭାଇ-ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।