ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା - ପଦ୍ୟ – Book Q A Class 10 ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ
ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଉତ୍ତର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ
୧. ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର । ନବଯୁଗର ଡାକ ମାନଙ୍କୁ ଜାଗି ଉଠିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି । (ଶୋଷିତ, କୃଷକ, ବୃଦ୍ଧ, ତରୁଣ)
ଉତ୍ତର: ନବଯୁଗର ତରୁଣ ମାନଙ୍କୁ ଜାଗି ଉଠିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି ।
୨. ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ପାଦ ପୂରଣ କର । ଲକ୍ଷ ଜୀବନେ ଖେଳାଅ ଡାକ ( ସମାଜବାଦୀଧାରା, ଆଲୋକଧାରା, ଉତ୍ସାହବାଣୀ, ଅନ୍ଧକାରଧାରା)
ଉତ୍ତର: ଲକ୍ଷ ଜୀବନେ ଖେଳାଅ ଆଲୋକଧାରା ।
୩. ‘ସଞ୍ଚିତ’ କେଉଁ ପଦ ? ( ବିଶେଷ୍ୟ, ବିଶେଷଣ, ସର୍ବନାମ, ଅବ୍ୟୟ)
ଉତ୍ତର: ‘ସଞ୍ଚିତ’ (ଯେପରି "ସଞ୍ଚିତ ଅପମାନ") ଏକ ବିଶେଷଣ ପଦ ।
୪. କେଉଁଟି ‘ତିମିର’ର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ହେବ ଲେଖ । (କ) ଅନ୍ଧାର (ଖ) ରାତ୍ରି (ଗ) ସନ୍ଧ୍ୟା (ଘ) କଳା
ଉତ୍ତର: ‘ତିମିର’ର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ହେବ (କ) ଅନ୍ଧାର ।
୫. ତନ୍ଦ୍ରାପରଶ କେଉଁ ସମାସ ? (କର୍ମଧାରୟ, ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ, ପଞ୍ଚମୀ ତତ୍ପୁରୁଷ, ବହୁବ୍ରୀହି)
ଉତ୍ତର: ତନ୍ଦ୍ରାପରଶ (ତନ୍ଦ୍ରାର ପରଶ) ହେଉଛି ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ ।
୬. ‘ଭୁବନ’ – ଏହିପରି ‘ଅନ’ ପର ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗିଥିବା ୩ଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ‘ଭୁବନ’ ପରି ‘ଅନ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗିଥିବା ୩ଟି ଶବ୍ଦ ହେଲା: ଜୀବନ, ମରଣ, କ୍ରନ୍ଦନ ।
୭. ‘ନିର୍ଝର’ ଶବ୍ଦର ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କଲେ କ’ଣ ହେବ ? (କ) ନିଃ+ଝର (ଖ) ନିର+ଝର (ଗ) ନି+ଝର (ଘ) ନୀ+ଝର
ଉତ୍ତର: ‘ନିର୍ଝର’ ଶବ୍ଦର ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ (କ) ନିଃ+ଝର ।
କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ
୮. ବନ୍ଧନହରା କେଉଁମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର: ନବଯୁଗର ତରୁଣ ବା ଯୁବସମାଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ "ବନ୍ଧନହରା" କୁହାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ସକଳ ପ୍ରକାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଜାଗ୍ରତ ହେବେ ।
୯. କେଉଁଠାରେ ଆଲୋକଧାରା ଖେଳାଇବାକୁ କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଦଳିତ, ଶୋଷିତ, ପୀଡ଼ିତ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ (ଲକ୍ଷ ଜୀବନେ) ଆଲୋକଧାରା ଖେଳାଇବାକୁ କବି କହିଛନ୍ତି ।
୧୦. କବି କ'ଣ ଲୁପ୍ତ ହେବାକୁ କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କବି ସମାଜରେ ଥିବା ଜାତି-ଉପଜାତିର ଭେଦଭାବ ଏବଂ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ତରରେ ଥିବା ଖଣ୍ଡିତ ଶତ ଦେଶ ଲୁପ୍ତ ହେବାକୁ କହିଛନ୍ତି ।
୧୧. କାହାର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିରେ ଦୁଃଖ ଜ୍ବାଳା ପ୍ରଶମିତ ହେବ ?
ଉତ୍ତର: ମହାମାନବର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ-ଜ୍ୱାଳା ପ୍ରଶମିତ ହେବ ।
୧୨. କେଉଁଠାରେ ଅମର ଗାନ ଗାଇବାପାଇଁ କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: "ମରଣ ଦୁଆରେ ଚରଣ ଅରପି" ଅର୍ଥାତ୍ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ ନ କରି, ମୃତ୍ୟୁର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅମର ଗାନ ଗାଇବାପାଇଁ କବି କହିଛନ୍ତି ।
୧୩. ତିମିରକାରା ଭାଙ୍ଗିଦେବା କଥା କବି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: "ତିମିରକାରା" (ଅନ୍ଧକାରର କାରାଗାର) ହେଉଛି ଅଜ୍ଞାନତା, ଶୋଷଣ ଓ ପରାଧୀନତାର ପ୍ରତୀକ । ସମାଜକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ନୂତନ ଆଲୋକ ଆଣିବା ପାଇଁ କବି ଏହି ଅନ୍ଧକାରର କାରାଗାରକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା କଥା କହିଛନ୍ତି ।
୧୪. ମରୁ ପଥରେ କବି କ’ଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ମରୁ ପଥରେ (ଶୁଷ୍କ ଓ ନିରାଶାର ପଥରେ) କବି ଆଶାର ଝରଣା (ନିର୍ଝର) ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି ।
୧୫. ‘ସମ୍ମୁଖେ ତବ’ – ‘ତବ’ ଏଠାରେ କାହା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର: 'ସମ୍ମୁଖେ ତବ' – ଏଠାରେ 'ତବ' (ତୁମର) ଶବ୍ଦଟି "ସନ୍ଧାନୀ" ଅର୍ଥାତ୍ ନବଯୁଗର ତରୁଣ ବା ଯୁବସମାଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଛି ।
୧୬. ଭୁବନସାରା ହସାଇବା ପାଇଁ କ’ଣ ଭିନ୍ନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର: ଭୁବନସାରା ହସାଇବା ପାଇଁ ମୋହ, ମମତା ଏବଂ ଆଳସ୍ୟରୂପକ "ତନ୍ଦ୍ରା ପରଶ" (ନିଦ୍ରାର ସ୍ପର୍ଶ)କୁ ଭିନ୍ନ ବା ଦୂର କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି ।
୧୭. ଭବିଷ୍ୟତର ତରୁଣମାନେ କ’ଣ କଲେ ଜାଗି ଉଠିବେ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଭବିଷ୍ୟତର ତରୁଣମାନେ ଯେତେବେଳେ ଅତୀତର ପୁରୁଣା ବା ଦୁର୍ବଳ (ଜୀର୍ଣ୍ଣ) ଜୀବନକୁ ଚିରି ଦେବେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଜାଗି ଉଠିବେ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ।
୧୮. ବିଜୟର ମାଳା ଘେନିବା ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ ହେଉ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ବିଜୟର ମାଳା ଘେନିବା ପୂର୍ବରୁ (ଘେନ ବିଜୟର ମାଳା) , ତରୁଣମାନଙ୍କ ରଥ ଯେପରି ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଶୋଷଣର ପର୍ବତକୁ (ପୀଡ଼ନର ପରବତ) ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକର ଅର୍ଗଳ (ଅର୍ଗଳ ରାଜି) ଭାଙ୍g ପଡ଼ୁ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ।
ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ
୧୯. ମରଣ ଦୁଆରେ ଚରଣ ଅରପି / ଗାଅରେ ଅମର ଗାନ / ପୋଛିଦିଅ ଆଜି ମାନବ ଶିରସୁଁ / ସଂଚିତ ଅପମାନ ।
ଉତ୍ତର: ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚିତ "ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା" କବିତାରୁ ଆନୀତ । ଏଠାରେ କବି ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୀକ ହୋଇ ବିପ୍ଳବ କରିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: କବି ନୂତନ ଯୁଗର ଯୁବସମାଜକୁ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ତୁମେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ଦ୍ୱାରରେ (ମରଣ ଦୁଆରେ) ପାଦ ଦେଇ (ଚରଣ ଅରପି) ମଧ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ ନ କରି, ବିଜୟର ଅମର ସଙ୍ଗୀତ (ଅମର ଗାନ) ଗାନ କର । ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ମାନବ ଜାତିର ମସ୍ତକରେ (ମାନବ ଶିରସୁଁ) ଯେଉଁ ପରାଧୀନତା ଓ ଶୋଷଣର ଅପମାନ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହିଛି, ଆଜି ତୁମେ ତାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୋଛିଦିଅ ।
୨୦. ଭିନ୍ନ କରି ସେ ତନ୍ଦ୍ରା ପରଶ / ହସାଅ ଭୁବନ ସାରା
ଉତ୍ତର: ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚିତ "ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା" କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ଏଠାରେ କବି ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଆଳସ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି କର୍ମମୁଖର ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: କବି କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ନବଜାଗରଣର ପଥରେ ଆଳସ୍ୟ, ନିଦ୍ରା (ତନ୍ଦ୍ରା) ଏବଂ ମୋହ-ମମତା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ । ତେଣୁ ହେ ତରୁଣ! ତୁମେ ସେହି ଆଳସ୍ୟର ସ୍ପର୍ଶକୁ (ତନ୍ଦ୍ରା ପରଶ) ନିଜଠାରୁ ଦୂର (ଭିନ୍ନ) କରିଦିଅ । ତୁମେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଯାହାଫଳରେ ସମଗ୍ର ସଂସାର (ଭୁବନ ସାରା) ଆନନ୍ଦରେ ହସିଉଠିବ ।
୨୧. ଭାଜି ପଡ଼ୁ ଆଜି ଅର୍ଗଳ ରାଜି / ଘେନ ବିଜୟର ମାଳା ।
ଉତ୍ତର: ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚିତ "ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା" କବିତାର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରୁ ଗୃହୀତ । ଏଠାରେ କବି ବିପ୍ଳବର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସଫଳତା କାମନା କରିଛନ୍ତି । ସରଳାର୍ଥ: କବି ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ତୁମମାନଙ୍କର ବିପ୍ଳବର ରଥ ଆଗରେ ସମାଜର ସମସ୍ତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଓ ବାଧାରୂପକ ଅର୍ଗଳ ସମୂହ (ଅର୍ଗଳ ରାଜି) ଆଜି ଭାଙ୍ଗି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଉ । ସେହିସବୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ତୁମେମାନେ ନିଜ ଗଳାରେ ବିଜୟର ମାଳା ପରିଧାନ କର (ଘେନ) ।
ଦୀର୍ଘଉତ୍ତରମୂଳକ
୨୨. ଏକ ସାର୍ଥକ ଉଦବୋଧନ ଗୀତିକା ଭାବରେ ‘ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା’ କବିତାର ମର୍ମ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର: "ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା" କବିତାଟି ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଏକ ସାର୍ଥକ ଉଦ୍ବୋଧନମୂଳକ ଗୀତିକା । ଏହା ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦର ଆଦର୍ଶକୁ ବହନ କରି ସମାଜରେ ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପାଇଁ ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛି । ପ୍ରଥମତଃ, କବି "ବନ୍ଧନହରା" ଶବ୍ଦ ମାଧ୍ୟମରେ ଯୁବସମାଜକୁ କେବଳ ରାଜନୈତିକ ପରାଧୀନତାରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜାତି-ଉପଜାତିର ଭେଦଭାବ, ପୁରୁଣା କ୍ରନ୍ଦନ ଏବଂ ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନଧାରାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏହା କେବଳ ଏକ ଧ୍ୱଂସର ଗୀତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସୃଜନର ଗୀତ । କବି "ମରୁ ପଥେ ପଥେ ନିର୍ଝର ସୃଜି" (ନିରାଶା ମଧ୍ୟରେ ଆଶା ସଞ୍ଚାର କରିବା) ଏବଂ "ବକ୍ଷ ଶୋଣିତେ ଲକ୍ଷ ଜୀବନେ ଖେଳାଅ ଆଲୋକଧାରା" କହି ତ୍ୟାଗ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳତାର ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ତୃତୀୟତଃ, ଏହି ଗୀତିକା ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୀକ ହେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ । "ମରଣ ଦୁଆରେ ଚରଣ ଅରପି" ମଧ୍ୟ ଅମର ଗାନ ଗାଇବା ଏବଂ **"ପୀଡ଼ନର ପରବତ"**କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ କହିବା, ଏହାର ଉଦ୍ବୋଧନୀ ଚରିତ୍ରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ । ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ, ଏହି କବିତାଟି ଆଳସ୍ୟ (ତନ୍ଦ୍ରା ପରଶ) ତ୍ୟାଗ କରି , ଏକ ଶୋଷଣମୁକ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଣୀହୀନ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ଯୁବଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଇବାରେ ଏକ ସାର୍ଥକ ଉଦ୍ବୋଧନୀ ଗୀତିକା ଅଟେ ।
୨୩. ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଯୁଗର ଆହ୍ଵାନ ସଂପର୍କରେ କବି କ’ଣ କହିଛନ୍ତି ବିଚାର କର ।
ଉତ୍ତର: "ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା" କବିତାରେ କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଯୁଗର ଆହ୍ୱାନ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ଆହ୍ୱାନଟି ହେଉଛି ମୁକ୍ତିର ଆହ୍ୱାନ । କବି ତରୁଣମାନଙ୍କୁ "ବନ୍ଧନହରା" ହୋଇ ଜାଗ୍ରତ ହେବାକୁ କହିଛନ୍ତି । ଏହି ବନ୍ଧନ କେବଳ ପରାଧୀନତାର ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମାଜିକ କୁସଂସ୍କାର, ଜାତି-ଉପଜାତିର ଭେଦଭାବ ଏବଂ ଅତୀତର "ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନଧାରାର" ବନ୍ଧନ ଅଟେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଆହ୍ୱାନଟି ହେଉଛି ସୃଜନ ଓ ତ୍ୟାଗର ଆହ୍ୱାନ । ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷର ରକ୍ତ ଦେଇ ସମାଜରେ ଆଲୋକଧାରା ଖେଳାଇବାକୁ ହେବ ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ମରୁଭୂମି ପରି ନିରାଶାମୟ ପଥରେ ଆଶାର ଝରଣା (ନିର୍ଝର) ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ହେବ । ତୃତୀୟ ଆହ୍ୱାନଟି ହେଉଛି ସଂଗ୍ରାମର ଆହ୍ୱାନ । ଏହି ଯୁଗ ତରୁଣମାନଙ୍କଠାରୁ ସଂଗ୍ରାମ ଚାହେଁ । ସେମାନଙ୍କୁ "ମରଣ ଦୁଆରେ ଚରଣ ଅରପି" ଅର୍ଥାତ୍ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ ନ କରି, ଅଜ୍ଞାନତାର "ତିମିର କାରା" ଏବଂ ଶୋଷଣ ଓ **"ପୀଡ଼ନର ପରବତ"**କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ହେବ । ଚତୁର୍ଥ ଆହ୍ୱାନଟି ହେଉଛି ବାଧାମୁକ୍ତ ହେବାର ଆହ୍ୱାନ । ଏହି ପଥରେ ମୋହ-ମମତାର ନୀର ବାଧା ଦେବ , କିନ୍ତୁ ସେହି **"ତନ୍ଦ୍ରା ପରଶ"**କୁ ଦୂର କରି ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଯିବାକୁ ହେବ । ଏହିପରି ଭାବେ, ଯୁଗର ଆହ୍ୱାନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ବାଧା ଭାଙ୍ଗି ଏକ ନୂତନ, ସମତାଭିତ୍ତିକ ସମାଜ ଗଠନ କରିବା ।
୨୪. ‘ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା’ କବିତାରେ ବନ୍ଧନରାଜିକୁ ଛିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କବି ଦେଇଥିବା ଆହ୍ୱାନକୁ ବିଶ୍ଲେଷଣ କର ।
ଉତ୍ତର: "ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା" କବିତାରେ କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ "ବନ୍ଧନରାଜି"କୁ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାକୁ ଛିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମତଃ, ଏହି ବନ୍ଧନ ହେଉଛି ସାମାଜିକ ବନ୍ଧନ । କବି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ **"ଜାତି ଉପଜାତି"**କୁ ଏକ ବନ୍ଧନ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସମାଜକୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ କରୁଛି । ସେ ଏହି ଭେଦଭାବକୁ ଲୋପ କରିବାକୁ (ଲୁପ୍ତ ହେଉ) କହିଛନ୍ତି । ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଏହା ହେଉଛି ମାନସିକ ବନ୍ଧନ । କବି "ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ"କୁ ଏକ ବନ୍ଧନ କହିଛନ୍ତି । ପୁରୁଣା, ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଆଳସ୍ୟ ("ତନ୍ଦ୍ରା ପରଶ") ମଣିଷକୁ ଆଗେଇବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ । ସେହିପରି ପାରିବାରିକ "ମୋହ ମମତାର ନୀର" ମଧ୍ୟ ଏକ ବନ୍ଧନ ଯାହା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପଥରେ କୁହୁଡ଼ି ସୃଷ୍ଟି କରେ । ତୃତୀୟତଃ, ଏହା ହେଉଛି ଶୋଷଣର ବନ୍ଧନ । "ପୀଡ଼ନର ପରବତ" ଏବଂ "ତିମିର କାରା" ଭଳି ଶବ୍ଦ ମାଧ୍ୟମରେ କବି ସମାଜରେ ଥିବା ଅତ୍ୟାଚାର, ଶୋଷଣ ଓ ଅଜ୍ଞାନତାର ବନ୍ଧନକୁ ବୁଝାଇଛନ୍ତି । କବି ଏହି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରାଜିକୁ ଛିନ୍ନ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି, କାରଣ ଏହି ବନ୍ଧନ ହିଁ ମଣିଷର କ୍ରନ୍ଦନ , ଅପମାନ ଏବଂ ଦୁଃଖ-ଜ୍ୱାଳାର ମୂଳ କାରଣ । ଏହି ବନ୍ଧନ ଛିନ୍ନ ହେଲେ ହିଁ ଏକ ଶ୍ରେଣୀହୀନ ଓ ଆଲୋକମୟ ସମାଜ ଗଠନ ସମ୍ଭବ ହେବ ।