ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ

ପ୍ରଶ୍ନ ୧. ଦୁଃ + ଭାଗ୍ୟ = ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ। ଏହିପରି ‘ଦୁଃ’ ଉପସର୍ଗ ଲଗାଇ ଆଉ ଚାରୋଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

ଉତ୍ତର: ‘ଦୁଃ’ ଉପସର୍ଗ ଲାଗିଥିବା ଚାରୋଟି ଶବ୍ଦ ହେଲା:

 ଦୁଃ + ସମୟ = ଦୁଃସମୟ,

ଦୁଃ + ସାହସ = ଦୁଃସାହସ,

ଦୁଃ + ଶାସନ = ଦୁଃଶାସନ, ଏବଂ

 ଦୁଃ + ସ୍ଵପ୍ନ = ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨. ‘ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର’ ପରି ଆଉ ଚାରୋଟି ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦ ପଠିତ ବିଷୟରୁ ଚୟନ କର।

ଉତ୍ତର: ପଠିତ ବିଷୟରୁ ଚାରୋଟି ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦ ହେଲା:

 ରାସ୍ତାଘାଟ , କାନ୍ଥବାଡ଼ , ପୁଅଝିଅ , ଏବଂ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୩. ଯେପରି ‘ମନସ୍’ ଶବ୍ଦରେ ‘ଇକ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗି ମାନସିକ ହୋଇଛି, ସେହିପରି ଆଉ ଚାରୋଟି ‘ଇକ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

 ଉତ୍ତର: ‘ଇକ’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୁକ୍ତ ଚାରୋଟି ଶବ୍ଦ ହେଲା:

ଶରୀର + ଇକ = ଶାରୀରିକ ,

 ନୀତି + ଇକ = ନୈତିକ ,

 ଅର୍ଥନୀତି + ଇକ = ଅର୍ଥନୈତିକ ,

ଏବଂ ଟେକ୍‌ନିକ୍ + ଇକ = ଟେକ୍‌ନିକାଲ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୪. ସନ୍ଧିବିଚ୍ଛେଦ କର। ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ନିରଳସ, ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ, ନିଶ୍ଚୟ, ଉନ୍ମୋଚନ।

 ଉତ୍ତର: ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ = ସର୍ବ + ଉତ୍କୃଷ୍ଟ

 ନିରଳସ = ନିଃ + ଅଳସ

 ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ = ନିଃ + ଅବଚ୍ଛିନ୍ନ

ନିଶ୍ଚୟ = ନିଃ + ଚୟ

ଉନ୍ମୋଚନ = ଉତ୍ + ମୋଚନ

ପ୍ରଶ୍ନ ୫. ବିପରୀତାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ। ଜ୍ଞାନୀ, ଆମଦାନି, ସନ୍ଦେହ, ଆରମ୍ଭ, ସୁଯୋଗ, ଆଦର୍ଶ।

ଉତ୍ତର: ଜ୍ଞାନୀ – ଅଜ୍ଞାନୀ

ଆମଦାନି – ରପ୍ତାନି

ସନ୍ଦେହ – ନିଃସନ୍ଦେହ

ଆରମ୍ଭ – ଶେଷ

 ସୁଯୋଗ – ଦୁର୍ଯୋଗ

 ଆଦର୍ଶ – ଅନାଦର୍ଶ

ପ୍ରଶ୍ନ ୬. ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ସହିତ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ଯୋଗ କର।

ଉତ୍ତର: ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ - ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ

ଗଣତନ୍ତ୍ର – ଶିକ୍ଷା

 ହିବ୍ରୁ - ଇଜରାଇଲ

ଗାନ୍ଧିଜୀ - ଅଦୃଶ୍ୟଦ୍ରଷ୍ଟା

ମାତୃଭୂମି - ମାତୃଭାଷା

ପୁରୀ – ସଂସ୍କୃତିକେନ୍ଦ୍ର

 କୃଷି - ଟେକ୍‌ନିକାଲ ଇଡ଼ିୟମ

ପ୍ରଶ୍ନ ୭. ପ୍ରଦତ୍ତ ଉତ୍ତରଗୁଡିକରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।

 (କ) ଅନ୍ନଦାଶଙ୍କରଙ୍କର ମାତୃଭାଷା ଥିଲା ବଙ୍ଗଳା । (ଓଡ଼ିଆ, ବଙ୍ଗଳା, ଇଂରାଜି, ହିନ୍ଦୀ)

 (ଖ) ଇଜ୍‌ରାଇଲ ସହିତ ହିବ୍ରୁ ଭାଷା ସଂପର୍କିତ । (ହିନ୍ଦୀ, ଇଂରାଜି, ହିବ୍ରୁ, ଆରବି)

(ଗ) ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ସ୍ଵଭାବକବି ଅଟନ୍ତି । (ମଧୁସୂଦନ ରାଓ, ମାୟାଧର ମାନସିଂହ, ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର, ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ)

ପ୍ରଶ୍ନ ୮. ଜନତାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଜନ କ’ଣ ?

 ଉତ୍ତର: ଜନତାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଜନ ହେଉଛି ନିଜର ଭାଷା, ଯାହାକି ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର ପରି ଦରକାରୀ ଅଟେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୯. ଦେଶଭକ୍ତ ବୋଲି କାହାକୁ କୁହାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ?

 ଉତ୍ତର: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଯେଉଁ ଲୋକର ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ମମତା ନାହିଁ, ତାକୁ କେବେ ଦେଶଭକ୍ତ କୁହାଯାଇପାରେନା ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୦. ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳମନ୍ତ୍ର କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?

 ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଲା ଶିକ୍ଷା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୋଟର ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷା ନପାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସଫଳ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୧. ସମୂହ ଜନତା ଅଳ୍ପସମୟ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିବେ ?

 ଉତ୍ତର: ସମୂହ ଜନତାକୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଭିତରେ ଶିକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ହେଲେ ମାତୃଭାଷା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମ ଅଟେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୨. ବିଦେଶୀ ଭାଷା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସହଜରେ ପ୍ରସାରିତ ନହେବାର କାରଣ କ'ଣ ?

 ଉତ୍ତର: ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ସମସ୍ତେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଯେଉଁ କେତେ ଜଣ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଘରେ ତାକୁ ମାତୃଭାଷା ପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ ଜ୍ଞାନ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ନହୋଇ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ରହେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୩. କେଉଁ ଅପ୍ରାକୃତିକ ପାଚେରିକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ ?

 ଉତ୍ତର: ବିଦେଶୀ ମାଧ୍ୟମ ଯୋଗୁଁ ଦେଶରେ ପାଠୁଆ ଓ ଅପାଠୁଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ପାଚେରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସେହି ଅପ୍ରାକୃତିକ ପାଚେରିକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୪. କୃଷି ବିଷୟକ ଶିକ୍ଷା ମାତୃଭାଷାରେ ହେଲେ କି ସୁଫଳ ହୁଅନ୍ତା ?

 ଉତ୍ତର: କୃଷି ବିଷୟକ ଶିକ୍ଷା ମାତୃଭାଷାରେ ହୋଇପାରିଥିଲେ, ଦେଶର ଇଂରେଜି ଅନଭିଜ୍ଞ ଅଥଚ ଭଲ ଭଲ ଅଭିଜ୍ଞ କୃଷକମାନେ ସେଠାରେ ସାମୟିକ ଶିକ୍ଷା ନେଇପାରିଥାନ୍ତେ ଏବଂ କୃଷି ଛାତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସରଳ ପୁସ୍ତକମାନ ଲେଖିପାରିଥାଆନ୍ତେ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୫. ମାତୃଭାଷା ସଂପର୍କରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ କିପରି ଥିଲା ?

 ଉତ୍ତର: ମାତୃଭାଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ କେବଳ ଜାତୀୟତା ସ୍ରୋତରେ ଭାସିଯିବା ନ ଥିଲା , ତାହା ଖୁବ୍ ପ୍ରାକ୍ଟିକାଲ (ବାସ୍ତବବାଦୀ) ଥିଲା ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୬. ରୁଷ ସରକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋଭିଏଟ୍‌ରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ଅଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି ?

 ଉତ୍ତର: ରୁଷ ସରକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋଭିଏଟ୍‌ରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଶାସନ ଚଳାଇବାର ଅଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୭. ଗାଁ ଗହଳରେ ଇଂରେଜି ପଢୁଆ ବି.ଡି.ଓ ଏବଂ ପଞ୍ଚାୟତ ଇଂଜିନିୟରଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଲେଖକ କି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ?

 ଉତ୍ତର: ଏହି ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଲେଖକ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଅଫିସରମାନେ ଇଂରେଜିରେ କଥା ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଇଂରେଜି ଅନଭିଜ୍ଞ ସରପଞ୍ଚ ବା ଲୋକପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟନୀୟ ହୋଇପଡ଼େ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୮. କେଉଁ ଘଟଣା ପାଇଁ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡରେ ମାସ ମାସ ଧରି ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଥିଲା ?

 ଉତ୍ତର: ଲଣ୍ଡନରେ ଥିବା 'Conduit Street' ନାମକ ଏକ ରାସ୍ତାର ନାମକୁ ବି.ବି.ସି. ସମ୍ବାଦ ପ୍ରଚାରବେଳେ ଭୁଲ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରୁ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡର ଲୋକେ ତାକୁ ପସନ୍ଦ କଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ମାସ ମାସ ଧରି ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଥିଲା ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧୯. କେଉଁମାନଙ୍କୁ ‘ ରିଙ୍ଗ୍ ଲିଡ଼ର’ କୁହାଯାଉଥିଲା ?

 ଉତ୍ତର: ଯେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବିଦେଶୀ ଶାସନ ତଳେ ଅବହେଳିତ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଫକୀରମୋହନଙ୍କ ପରି ଯେଉଁମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ‘ରିଙ୍ଗ୍ ଲିଡ଼ର’ କୁହାଯାଉଥିଲା ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୦. ଶାସିତଙ୍କୁ ଶାସକଙ୍କଠାରୁ କିଏ ଦୂରେଇ ରଖିଛି ବୋଲି ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି ?

 ଉତ୍ତର: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଇଂରେଜି ଭାଷା ହିଁ ଶାସିତଙ୍କୁ ଶାସକଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିଛି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୧. ମାତୃଭାଷାରେ ମନୁଷ୍ୟର ଯେଉଁ ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତି ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ଵିତୀୟ ଭାଷାରେ ତା’ ହୁଏ ନାହିଁ।0

 ଉତ୍ତର: ସଂଦର୍ଭ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ ରଚିତ "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ଶୀର୍ଷକ ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଗୃହୀତ । ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଏଠାରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ମାତୃଭାଷାର ସ୍ଵାଭାବିକତା ଓ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ଵ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ମଣିଷ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଯେପରି ସହଜ, ସରଳ ଓ ସ୍ଵତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ (ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତି) ଭାବରେ ନିଜର ଭାବନାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିପାରେ, ତାହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ଵିତୀୟ ବା ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ସମ୍ଭବପର ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ ବିଶିଷ୍ଟ ଲେଖକ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଅନ୍ନଦାଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ରାୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆରେ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ଲେଖା ଲେଖି ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ , ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ମାତୃଭାଷା ବଙ୍ଗଳାରେ ଲେଖିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ସ୍ଵାଭାବିକ ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତି କେବଳ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ହିଁ ଆସୁଥିଲା ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୨. କିନ୍ତୁ ଆମ ଦେଶରେ ଜ୍ଞାନ ଭଣ୍ଡାରଟା ଇଂରେଜିରେ ଥିବାରୁ କୋଟି କୋଟି ଜନତା ଆଖି ଥାଉଁ ଥାଉଁ ଅନ୍ଧ।

 ଉତ୍ତର: ସଂଦର୍ଭ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଗୃହୀତ, ଯାହାର ଲେଖକ ହେଉଛନ୍ତି ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ । ପ୍ରସଙ୍ଗ: ବିଦେଶୀ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାଦାନର କୁପରିଣାମ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଲେଖକ କହିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ଯେ, ବିଲାତ ଭଳି ଦେଶରେ ବିଲେଇ, କୁକୁର ପାଳିବାଠାରୁ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଉଡ଼ାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କ ନିଜ ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ, ତେଣୁ ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ସହଜରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇପାରୁଛି । କିନ୍ତୁ ଆମ ଦେଶ ଭାରତରେ ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଇଂରେଜି ଭାଷାରେ ହିଁ ରହିଛି । ଫଳରେ, ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ସାଧାରଣ ଜନତା ନିଜ ମାତୃଭାଷା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇଂରେଜୀ ନ ଜାଣିବା କାରଣରୁ ସେହି ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିପାରୁ ନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ, ସେମାନେ ଆଖି ଥାଉଁ ଥାଉଁ ଅନ୍ଧ ସଦୃଶ ହୋଇଛନ୍ତି ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୩. ବାସ୍ତବରେ ଲୋକଙ୍କ ହାତକୁ କ୍ଷମତା ଦେଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ଭାଷାରେ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ନଦେଲେ ସେ କ୍ଷମତାର କିଛି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।

ଉତ୍ତର: ସଂଦର୍ଭ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ ରଚିତ "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ ମାତୃଭାଷାର ଭୂମିକା କେତେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହା ଲେଖକ ଏଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଇଂରେଜ ଶାସକମାନେ ନିଜ ପ୍ରତାପ ବଳରେ ଜନତାକୁ ଦୂରରେ ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାରତର ଦେଶୀ ସରକାର ଇଂରେଜି ଭାଷା ବଳରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୂରରେ ରଖିଛନ୍ତି । ବାସ୍ତବରେ, ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଲୋକଙ୍କ ହାତକୁ କ୍ଷମତା ଦେବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦେବା । ଯଦି ତାହା ନ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେହି କ୍ଷମତାର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ବା ଅର୍ଥ ନାହିଁ । ଯେପରି ଗାଁ ଗହଳରେ ବି.ଡି.ଓ ବା ଇଞ୍ଜିନିୟର ଇଂରେଜିରେ କଥା ହେଲେ ଇଂରେଜି ନ ଜାଣିଥିବା ସରପଞ୍ଚ ଅସହାୟ ବୋଧ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ସାଧାରଣ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଶାସନଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୪. ବଥ ସିନା ବଥାଏ, ଆବୁ କାହାର ବଥାଏ ନାହିଁ।

ଉତ୍ତର: ସଂଦର୍ଭ: ଉକ୍ତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଲେଖକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଉଦ୍ଧୃତ ଏକ ଲୋକପ୍ରବାଦ । ପ୍ରସଙ୍ଗ: ନିଜ ଭାଷାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ନିଜେ ହିଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ବୁଝାଇବାକୁ ଯାଇ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଏହା କହିଛନ୍ତି। ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଲେଖକ କହନ୍ତି ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କେବଳ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ନୁହେଁ, ବରଂ ବଙ୍ଗ-ବିହାର ପ୍ରଦେଶ ସହ ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ରହିବା ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ବହୁତ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି । ଅନ୍ୟମାନେ ଆସି ଆମ ଭାଷାର ଉନ୍ନତି କରିବେ ବୋଲି ଭାବିବା ଭୁଲ । ଯାହାର ବଥ ହୋଇଥାଏ, କଷ୍ଟ କେବଳ ତାକୁ ହିଁ ହୁଏ (ବଥ ସିନା ବଥାଏ); ପାଖରେ ଥିବା ଆବୁକୁ ସେହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଜଣାପଡ଼େ ନାହିଁ (ଆବୁ କାହାର ବଥାଏ ନାହିଁ) । ଠିକ୍ ସେହିପରି, ନିଜ ମାତୃଭାଷାର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ପାଇଁ ଆମକୁ ହିଁ ବ୍ୟଥିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ତା’ର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ନିଜେ ହିଁ କାମ କରିବାକୁ ହେବ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୫. ମାତୃଭାଷା ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ପ୍ରଗତିର ପରିଚାୟକ – ଆଲୋଚନା କର।

        ଉତ୍ତର: ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ଦେଶ ବା ଜାତିର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଗତି ତା’ର ମାତୃଭାଷାର ଉନ୍ନତି ଉପରେ ହିଁ ନିର୍ଭର କରେ। ପ୍ରଥମତଃ, ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା । ଯଦି ସମୂହ ଜନତା ଶିକ୍ଷିତ ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସଫଳ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷିତ କରିବାର ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମ ହେଉଛି ମାତୃଭାଷା । ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଏହା ଅସମ୍ଭବ, ଯାହାର ପ୍ରମାଣ ହେଉଛି ଦେଢ଼ଶହ ବର୍ଷର ଇଂରେଜୀ ଶାସନ ପରେ ମଧ୍ୟ ଶତକଡ଼ା ଦେଢ଼ଜଣ ଭାରତୀୟ ମଧ୍ୟ ତାହା ଶିଖିପାରି ନାହାନ୍ତି । ଦ୍ଵିତୀୟତଃ, ଜ୍ଞାନର ପ୍ରସାର କେବଳ ମାତୃଭାଷା ଦ୍ଵାରା ହିଁ ସମ୍ଭବ। ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନ କେବଳ ସେହି ଭାଷା ଜାଣିଥିବା ଅଳ୍ପ କେତେଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ରହିଯାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଦେଶର ପାଠୁଆ ଓ ଅପାଠୁଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ପାଚେରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ଜାତୀୟ ପ୍ରଗତିରେ ବାଧକ ସାଜେ। ତୃତୀୟତଃ, ଦେଶର ବୈଷୟିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ନିଜସ୍ଵ ପାରିଭାଷିକ ଶବ୍ଦର ବିକାଶ ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଇଂରେଜିରେ ହୁଏ, ତେବେ ମାତୃଭାଷାର ନିଜସ୍ଵ ଟେକ୍‌ନିକାଲ ଇଡ଼ିୟମଗୁଡ଼ିକ ଲୋପ ପାଇଯାଏ । ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି କଲେଜ ଯଦି ଓଡ଼ିଆରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତା, ତେବେ ଅଭିଜ୍ଞ କୃଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରୁ ଲାଭ ପାଇପାରନ୍ତେ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକୃତ ବିକାଶ ହୋଇପାରନ୍ତା । ଚତୁର୍ଥତଃ, ମାତୃଭାଷା ହିଁ ଜାତିର ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଚେତନାର ପ୍ରତୀକ। ଇସ୍ରାଏଲର ଲୋକମାନେ ନିଜର ମୃତପ୍ରାୟ ହିବ୍ରୁ ଭାଷାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରି ଏବଂ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡର ଲୋକେ ନିଜ ଉଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ନିଜ ଜାତିର ପ୍ରଗତିଶୀଳ ମନୋଭାବ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ମାତୃଭାଷାର ଉନ୍ନତି ବିନା କୌଣସି ଜାତିର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ପ୍ରଗତି ଅସମ୍ଭବ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୬. ମାତୃଭାଷାପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କଠାରେ ଯେଉଁ ଉଦାସୀନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ, ତାହାର ଦୂରୀକରଣ କିପରି କରାଯାଇପାରିବ ଲେଖ।

 ଉତ୍ତର: "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଲେଖକ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ନିଜ ଭାଷା ପ୍ରତି ଉଦାସୀନତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ଏହାର ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ: ପ୍ରଥମତଃ, ଆତ୍ମ-ସମ୍ମାନ ଓ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରିବା: ଲେଖକ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡର ଉଦାହରଣ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କର ନିଜ ଭାଷା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଚେତନା ଓ ସମ୍ମାନ ଅଛି । ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ନିଜ ଭାଷାକୁ ନେଇ ଗର୍ବ ଓ ଅଭିମାନ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ହେବ । ଦ୍ଵିତୀୟତଃ, ଇଂରେଜୀ ଆଧିପତ୍ୟକୁ କମାଇବା: ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କ ମତରେ, ଇଂରେଜୀ ରୂପକ ବଡ଼ ବରଗଛ ତଳେ ଓଡ଼ିଆ ରୂପକ ଛୋଟ ଗଛ ଉଧେଇ ପାରିବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶାସନ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଇଂରେଜୀର ଅପ୍ରାକୃତିକ ଆଧିପତ୍ୟକୁ କମାଇବାକୁ ହେବ । ତୃତୀୟତଃ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଶାସନର ମାଧ୍ୟମ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଫଳତା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରଚାରପତ୍ର , ସଡ଼କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଏବଂ ବିଶେଷକରି କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ମାତୃଭାଷାରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁଦିନ କାଗଜପତ୍ର ଓଡ଼ିଆରେ ହେବ, ସେଦିନ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅସୁବିଧା ଦୂର ହେବ । ଚତୁର୍ଥତଃ, ନିଜସ୍ଵ ଉଦ୍ୟମ: ଲେଖକ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମ ଭାଷା ପାଇଁ ଆମକୁ ହିଁ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । "ବଥ ସିନା ବଥାଏ, ଆବୁ କାହାର ବଥାଏ ନାହିଁ" । ତେଣୁ ଶିକ୍ଷିତ ଓଡ଼ିଆମାନେ ଉଦାସୀନତା ଛାଡ଼ି ନିଜ ଭାଷାରେ ଟେକ୍‌ନିକାଲ ଶବ୍ଦ ତିଆରି କରିବା ଓ ତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୭. ମାତୃଭାଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଯେଉଁ ଚିନ୍ତନ ପ୍ରୟାସ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ପଠିତ ପ୍ରବନ୍ଧକୁ ଭିତ୍ତିକରି ବିଶ୍ଲେଷଣ କର।

ଉତ୍ତର: "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ ମାତୃଭାଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଏକ ଗଭୀର ଏବଂ ବାସ୍ତବଧର୍ମୀ ଚିନ୍ତନର ପ୍ରୟାସ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ, ସେ ମାତୃଭାଷାକୁ ମାନବିକ ଅଧିକାର ସ୍ତରକୁ ଆଣିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ ଏହା ଜନତା ପାଇଁ ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର ପରି ଏକ ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଜନ ଏବଂ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଭାଷାରେ ଏହା 'ମାତୃସ୍ତନ୍ୟ' ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ । ଦ୍ଵିତୀୟରେ, ସେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା ସହ ମାତୃଭାଷାର ସମ୍ପର୍କକୁ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି। ସମୂହ ଜନତାକୁ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଶିକ୍ଷିତ କରିବା କେବଳ ମାତୃଭାଷା ଦ୍ଵାରା ହିଁ ସମ୍ଭବ । ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଜ୍ଞାନ କେବଳ ଏକ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ରହିଯାଏ ଏବଂ ସମାଜରେ ପାଠୁଆ-ଅପାଠୁଆ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ପାଚେରି ସୃଷ୍ଟି କରେ । ତୃତୀୟରେ, ସେ ଭାଷାର ବୈଷୟିକ ବିକାଶ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଛନ୍ତି ଯେ ଇଂରେଜୀର ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ମାତୃଭାଷାର ନିଜସ୍ଵ ପାରିଭାଷିକ ଶବ୍ଦ (ଟେକ୍‌ନିକାଲ ଇଡ଼ିୟମ) ଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ହୋଇପାରୁନାହିଁ । ଓଡ଼ିଶାର କୃଷି କଲେଜରେ ଓଡ଼ିଆ ମାଧ୍ୟମର ପ୍ରଚଳନ ହୋଇଥିଲେ ଅଭିଜ୍ଞ କୃଷକ ଏବଂ ଛାତ୍ର ଉଭୟ ଲାଭବାନ ହୋଇପାରିଥାନ୍ତେ । ଚତୁର୍ଥରେ, ସେ ଜାତୀୟ ସ୍ଵାଭିମାନ ସହ ଭାଷାକୁ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି। ପୁରୀ ଷ୍ଟେସନରେ ଭୁଲ ବନାନ ଏବଂ ରୁରକେଲାରେ ଓଡ଼ିଆ ଅକ୍ଷର ଲିଭାଇଦେବା ଘଟଣାକୁ ସେ ଜାତି ପ୍ରତି ଅବହେଳା ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ସର୍ବଶେଷରେ, ସେ ଇସ୍ରାଏଲର ହିବ୍ରୁ ଭାଷା ଏବଂ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡର ଭାଷା-ପ୍ରୀତିର ଉଦାହରଣ ଦେଇ, "ବଥ ସିନା ବଥାଏ, ଆବୁ କାହାର ବଥାଏ ନାହିଁ" ଭଳି ଲୋକପ୍ରବାଦ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ଭାଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ନିଜେ ହିଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

ପ୍ରଶ୍ନ ୨୮. ‘ଜନତାର ସାମୂହିକ ଶିକ୍ଷାପାଇଁ ମାତୃଭାଷା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ମାଧ୍ୟମ’ – ଉକ୍ତିଟିର ସତ୍ୟତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।

 ଉତ୍ତର: ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ "ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା" ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଉପରୋକ୍ତ ଉକ୍ତିଟିର ସତ୍ୟତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି। ପ୍ରଥମତଃ, ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଫଳତା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୋଟରଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହି ସମୂହ ଶିକ୍ଷା କେବଳ ସେହି ଭାଷାରେ ହିଁ ସମ୍ଭବ ଯାହାକୁ ସମସ୍ତେ ବୁଝିପାରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହା ହେଉଛି ମାତୃଭାଷା । ଇଂରେଜୀ ଭଳି ବିଦେଶୀ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଅସମ୍ଭବ, କାରଣ ଦେଢ଼ଶହ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହା କେବଳ ଶତକଡ଼ା ଦେଢ଼ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଛି । ଦ୍ଵିତୀୟତଃ, ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ସହଜ, ସ୍ଵାଭାବିକ ଏବଂ କମ୍ ପରିଶ୍ରମସାପେକ୍ଷ। ଲେଖକ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଛନ୍ତି ଯେ ଶହେ ପୃଷ୍ଠାର ଓଡ଼ିଆ ବହି ପଢ଼ିବାକୁ ଯେତିକି ସମୟ ଓ ମାନସିକ ପରିଶ୍ରମ ଲାଗେ, ସେତିକି ପୃଷ୍ଠାର ଇଂରେଜୀ ବହି ପାଇଁ ଢେର ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ମାତୃଭାଷାରେ ମଣିଷର ସ୍ଵାଭାବିକ ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତି ଆସିଥାଏ । ତୃତୀୟତଃ, ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରସାର ମାତୃଭାଷା ଦ୍ଵାରା ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନ କେବଳ ପାଠପଢୁଆ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହେ । କିନ୍ତୁ ମାତୃଭାଷାରେ ଥିବା ବହିଟିଏ, ଯଥା 'ଧାନଚାଷ' , ଘରର ଅନ୍ୟମାନେ ଏପରିକି ସାଧାରଣ କୃଷକ ମଧ୍ୟ କୌତୂହଳରେ ପଢ଼ିପାରିବେ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଜ୍ଞାନ ସଙ୍କୁଚିତ ନ ହୋଇ ସମାଜରେ ସହଜରେ ବିସ୍ତୃତ ହୁଏ । ତେଣୁ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାତିକୁ ଶିକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ହେଲେ ଜନତାର ନିଜ ଭାଷା ବା ମାତୃଭାଷା ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରକୃତ ମାଧ୍ୟମ ଅଟେ।